Europejski System Banków
Centralnych (ESCB)
• ESCB (European System of Central Banks)
składa się z jednostki centralnej -
Europejskiego Banku Centralnego (EBC) -
(European Central Bank) oraz narodowych
banków centralnych krajów członkowskich;
• EBC został utworzony 01.06.1998 r.;
działalność rozpoczął od 01.01.1999 r.;
• Jego siedzibą jest Frankfurt nad Menem;
• Uczestnictwo narodowych banków
centralnych w ESBC oznacza, że stały się
one częścią integralną EBC.
Europejski System Banków
Centralnych (ESCB)
• ESCB jest to „organizm” o cechach państwa
federalnego - prezesi narodowych banków
centralnych w kolegialnym systemie
podejmowania decyzji w sprawach polityki
monetarnej;
• ESCB ukształtowano na wzór Bundesbanku;
• ESCB i EBC są kierowane przez te same
organy decyzyjne - Zarząd oraz Radę
Zarządzającą;
• Przewodniczący Zarządu - Wim
Duisenberg/Jean Claude Trichet.
Polityka pieniężna ESCB
• podstawowym celem ESCB jest
utrzymanie stabilności cen;
• tj. stopa inflacji nie większa niż 2 proc.
Rocznie;
• ESCB odpowiada za masę pieniądza
znajdującą się w obiegu w obszarze
euro;
• ESCB oddziałuje na poziom i strukturę
stóp procentowych;
• jest jedynym podmiotem uprawnionym
do emisji banknotów euro
Polityka pieniężna ESCB
• ESCB podejmuje interwencje na rynkach
walutowych;
• dlatego też kraje UGW na mocy Traktatu
z Maastricht musiały przekazać swoje
rezerwy walutowe do ESCB;
• Prawo zawierania formalnych
porozumień dotyczących kształtowania
kursu euro wobec walut krajów spoza UE
przysługuje Radzie UE (Ecofin) - polityka
pieniężna ESCB może koncentrować się
na kwestiach wewnętrznych UGW.
Instrumenty polityki pieniężnej
ESCB
• ESCB zostawiono pełną swobodę
wyboru instrumentów (wymagana
zgodność z zasadami gospodarki
rynkowej);
• do głównych należą operacje
otwartego rynku;
• stopy procentowe,
• stopy rezerw obowiązkowych
Czynniki oddziałujące na
politykę pieniężną ESCB
• Interesy krajów UGW mogą być rozbieżne;
• EBC musi prowadzić jednolitą politykę
monetarną na całym obszarze UGW;
• EBC kształtuje swoją politykę biorą pod
uwagę przede wszystkim sytuację
gospodarczą Niemiec, Francji, Włoch i tych
krajów, których łączny udział w PKB UGW
wynosi ok. 3/4.
• Utrudnienie w kształtowaniu wspólnej
polityki monetarnej - kraje z dużym długiem
publicznym (Francja, Włochy)
Niezależność ESCB
• Niezależność ESCB została
zagwarantowana Traktatem z Maastricht;
• ESCB nie może przyjmować jekichkolwiek
instrukcji od instytucji UE, rządów krajów
członkowskich;
• odpowiedzialność ESCB z tytułu
realizowanych zadań (możliwość
sprawowania nad nim demokratycznej
kontroli);
• kwestia języków, w których powinny być
opublikowane dokumenty EBC.
Nadzór ESCB nad bankami
• W ramach UGW nadzór nad
bankami oraz innymi instytucjami
finansowymi pozostaje w
kompetencji władz narodowych;
• EBC w procesie nadzoru może
pełnić jedynie rolę konsultacyjną;
• Nie może angażować się w
ratowanie banków zagrożonych
upadłością
ERM II - Mechanizm
Stabilizowania Kursów II
(Exchange Rate Mechnism II)
• ERM II jest następcą ESW;
• ERM II służy stabilizowaniu kursów między
euro a walutami krajów UE nienależących do
UGW;
• w ramach ERM II przyjęto zasadę, że kurs
rynkowy między euro a inną walutą
uczestniczącą w tym systemie musi się mieścić
w granicach +-15% od bilateralnego kursu
centralnego;
• obowiązkowe interwencje walutowe muszą być
podjęte, gdy kurs zbliży się do dopuszczalnej
granicy.
• Interwencje mają wtedy charakter
automatyczny, a ich wolumen jest
nieograniczony;
• EBC ma prawo odstąpić od podjęcia takich
interwencji, jeżeli uzna, że zagrażają
stabilności cen w obszarze euro;
• podobne prawo przysługuje uczestniczącym
w mechanizmie bankom centralnym krajów
UE spoza obszaru euro;
• istnieje możliwość zawężenia dopuszczalnego
przedziału wahań kursów rynkowych, jeżeli
zainteresowany tym kraj wykaże się
utrzymaniem stabilności cen na odpowiednim
poziomie
Kursy konwersji
• W trakcie szczytu Rady Europejskiej
w Brukseli 2-3.05.1998 r. uzgodniono,
że kursy między walutami krajów
członkowskich zostaną usztywnione
na poziomie bilateralnych kursów
centralnych występujących w ramach
ESW;
• kursy 11 krajów UGW od dłuższego
czasu kształtowały się na poziomie
kursów centralnych - co świadczy o
ich zbieżnej sytuacji gospodarczej.
Historia kursu walutowego w
Polsce
• Styczeń 1990 - plan Balcerowicza (walka z inflacją),
• 1990 - wprowadzenie wewnętrznej wymienialności
złotego;
• zamrożenie 01.01.1990 r. kursu złotego względem
USD na poziomie 9500 zł (przed denominacją) -
wprowadzono zatem system kursu sztywnego;
• politykę sztywnego kursu złotego prowadzono do
jesieni 1991 r.;
• jednak od 17 maja kurs złotego nadal był sztywny,
jednak już nie względem samego USD, lecz w
odniesieniu do koszyka 5 walut, który
odzwierciedlał strukturę walutową płatności w
handlu zagranicznym
Historia kursu walutowego w
Polsce
• 17 miesięcy sztywnej relacji złotego do
dolara pociągnęło za sobą daleko idącą
realną aprecjację złotego - negatywny
wpływ kształtowanie salda bilansu
płatniczego i spadek konkurencyjności
cenowej polskich towarów zagranicą;
• wkrótce wprowadzono system pełzającej
dewaluacji, polegający na codziennym
obniżaniu wartości złotego w stosunku do
koszyka walutowego, tak aby w skali
miesiąca nie przekroczyć pewnej wcześniej
publicznie ogłoszonej wielkości;
• 12.04.2000 r. - pełne upłynnienie złotego
Polska w UGW?
• Spełnienie kryteriów konwergencji
z Maastricht;
• problem: kiedy Polska powinna
wejść do ERM II (etap
poprzedzający wejście do UGW)?
• 2007/2008?
Problemy związane z wejściem Polski
do UGW
• zbyt wczesne usztywnienie kursu -
zagrożenie przeszacowaniem kursu i
utraty zaufania inwestorów, odpływ dewiz;
• utrzymanie kursu płynnego - ryzyko
destabilizacji kursu, jego zawyżenia, co
oznacza deficyt w bilansie handlowym;
• ani ustalenie kursu centralnego złotego do
euro na zawyżonym poziomie, ani
dewaluacja złotego przed wejściem do
ERM II nie są w pełni bezpieczne