Slajd 1

POZYCJA ZAWODOWA KOBIET
I MĘŻCZYZN W POLSCE



UDZIAŁ KOBIET W RYNKU PRACY



POZYCJA EKONOMICZNA KOBIET
i MĘŻCZYZN W POLSCE



KOBIETA - DZIECKO – a ASPIRACJE
ZAWODOWE



WSPÓŁCZESNY OBRAZ MĘŻCZYZNY
w POLSCE

UDZIAŁ KOBIET W RYNKU
PRACY



Pozycja kobiet na rynku pracy w Polsce wciąż pozostawia wiele do

życzenia.



Nasz kraj zajmuje

26 miejsce

spośród 34 państw europejskich

zbadanych w rankingu oceniającym sytuację kobiet na rynku pracy,

przygotowanym przez ośrodek badawczy Economist Intelligence Unit.



Wyniki badania wskazują, że paniom najlepiej pracuje się w Szwecji,

Belgii, Norwegii, Finlandii i Niemczech.



Na końcu rankingu znalazły się m.in. Ukraina, Serbia, Mołdawia i Rosja.



W przeprowadzonym badaniu pod uwagę wzięto m.in. politykę rządu,

dostęp do źródeł finansowania, wykształcenie i szkolenia, prawny

i społeczny status kobiet oraz otoczenie biznesowe.

KOBIETA NA RYNKU
PRACY



„Sytuacja kobiet na europejskich rynkach pracy jest zróżnicowana. Pogląd,

iż kobiety są mniej aktywne od mężczyzn powoli się zmienia. Nadal jednak

w przypadku kobiet istnieje większe ryzyko znalezienia się w niekorzystnej

sytuacji na rynku pracy. Kobiety, które utraciły posadę są obarczone większym

ryzykiem nie znalezienia pracy niż mężczyźni, bowiem wielu pracodawców

postrzega je jako mniej dyspozycyjne, na przykład z powodu łączenia pracy

zawodowej z obowiązkami rodzinnymi. Kluczowe więc stają się działania w ramach

aktywnej polityki pracy, które zmierzają do poprawienia sytuacji kobiet na rynku

pracy, np. dostępność do usług opiekuńczych (żłobki, przedszkola), wprowadzenie

elastycznych form zatrudnienia z zachowaniem ochrony zatrudnienia i dochodów

czy odpowiednich systemów urlopowych”.

Fiona Harvey Szef ds. Rozwoju CIMA (Chartered Institute of Management Accountants) w Polsce.

UDZIAŁ KOBIET W RYNKU
PRACY



Od najmłodszych lat kobieta jest przygotowywana
do pełnienia skutecznie roli żony i matki.
Jest

szczególnie

widoczne

społeczeństwach

tradycyjnych,

charakterystycznymi

tendencjami

patriarchalnymi (np. świat muzułmański, Afryka, Ameryka
Południowa, ale także np. wysoko rozwinięta Japonia).

W  nowoczesnym  świecie  Zachodu  tak  już  często  nie  jest.
Coraz  częściej  uważa  się  tam,  że  kobieta  ma  takie  samo
prawo do edukacji, pracy zawodowej i kariery jak mężczyzna.
Tym  samym  nie  wpaja  się  jej  często  wspomnianych
tradycyjnych poglądów i zasad.
Zgodnie z wymaganiami ról podstawowych kobieta „idealna”
ma  naturę  raczej  ugodową  niż  nastawioną  na  konkurowanie
(charakterystyczne dla mężczyzn).

POLSKA A EUROPA

W krajach Europy Zachodniej kobiety stanowią przeważający

odsetek absolwentów studiów wyższych, coraz częściej obejmują

również kierownicze stanowiska nie tylko w małych lub średnich

firmach, ale również międzynarodowych korporacjach.

W Polsce kobieta na rynku pracy ma sytuację trudniejszą

niż mężczyzna. Według kwartalnej informacji o aktywności

ekonomicznej ludności opracowanej przez GUS, w I kwartale 2010r.

wśród osób biernych zawodowo przeważały kobiety.

Prawie połowa z nich (44,8 proc.) była w wieku produkcyjnym,

czyli między 18, a 59 rokiem życia. Większość kobiet biernych

zawodowo to kobiety posiadające niski poziom wykształcenia.

KOBIETA NA RYNKU
PRACY



„Przed  rządami  wielu  europejskich  państw,  w  tym
Polski,  stoi  wyzwanie,  aby  wyeliminować  nierówności
płci  w  zatrudnieniu  i  ułatwić  kobietom  i  mężczyznom
godzenie

życia

zawodowego

i  rodzinnego.  Dlatego  tak  ważne  jest  wprowadzanie
inicjatyw  i  programów,  które  maja  na  celu
wyrównywanie  szans  kobiet  i  mężczyzn  na  rynku
pracy, bowiem im więcej w danym kraju osób pracuje,
tym  wyższy  jest  wzrost  gospodarczy.  Pozytywnym
sygnałem  są  dane  pochodzące  z  raportu  Komisji
Europejskiej  Równość  kobiet  i  mężczyzn  –  rok  2010,
które  mówią,  że  udział  kobiet  w  rynku  pracy  i  ich
wkład we wzrost gospodarczy UE od 1995 roku wzrósł
o jedną czwartą”.

FionaHarvey.

KOBIETA NA RYNKU
PRACY



Zgodnie z wymaganiami ról podstawowych kobieta

„idealna” ma naturę raczej ugodową niż nastawioną na

konkurowanie

(charakterystyczne

dla

mężczyzn).

Częściej skupia się wychowywaniu dzieci niż na

rządzeniu (manipulowaniu).



Mimo, że jej działania nie zawsze realizowane są w

domu,

to jednak są zazwyczaj nakierowane na sprawy

domowe - przynajmniej rodzina i jej oczekiwania brane

są

pod

uwagę.

W takim ujęciu kobieta jest raczej „pomocnikiem”

mężczyzny,

twórczynią

strażniczką

ogniska

domowego.

KOBIETA NA RYNKU
PRACY



O ile kobieta już pracuje, to lepiej wywiązuje się ze
swoich

obowiązków

zawodach

nieco

nawiązujących do jej domowych zadań i ze
wspomnianą powyżej „kobiecością”.



Tym  można  tłumaczyć,  że  niektóre  zawody  mają
typowo  kobiecy  charakter  (np.  przedszkolanki,
opiekunki  do  dzieci,  pracownice  pomocy  społecznej,
pielęgniarki  itp.).  Mężczyźni  także  pojawiają  się  w
tych zawodach, ale rzadziej.



Mężczyźni  –  w  większości  -  nie  są  tak  ograniczani
przez rolę rodzicielską i dlatego pełniej uczestniczą w
świecie poza domem i w życiu zawodowym.  Z uwagi
na  to  można  stwierdzić,  że  rola  mężczyzny  to
głównie  rola  żywiciela,  który  realizuje  się  w  życiu
zawodowym.

MOIM ZDANIEM …

Marcin, l.26, wyższe wykształcenie, w

wolnym związku.

Magda, l.29, wyższe wykształcenie,

w wolnym „stałym związku.

„Wydawać  by  się  mogło,  że  pewne  zawody
są  nieatrakcyjne  dla  danej  płci  (kierowcy
ciężarówek,  mocno  fizyczne  zawody  czy
typu  programista  (uważane  za  zawody  dla
nerdów  kontra  wymienione  wyżej  zawody
czy  zawody,  w  których  pomaga  empatia
(uważana  za  przypadłość  kobiet).  Nie  wiem
czy  dyskryminacją  można  nazwać  odmowę
przyjęcia  filigranowej  kobiet  do  noszenia
cegieł  w  miejsce  dobrze  zbudowanego
mężczyzn (i w drugą stronę, wolałbym, żeby
moim  dzieckiem  opiekowała  się  jakaś  miła
pani niż wytatuowany mięśniak). Poprzednie
zdanie świadczy, że wszyscy poddajemy się
stereotypom i dyskryminujemy innych.
Myślę,  że  zamiast  zacierać  różnice  warto  je
uwypuklać i wykorzystywać jako nasze silne
strony w zajęciach do których mamy lepsze
predyspozycje  i  nie  chodzi  mi    tutaj  o
„kobiety do garów”.

Pozycja zawodowa kobiet

„Uważam, ze pomimo coraz
szerszych

kampanii

przeciwko

dyskryminacji

kobiet w miejscach pracy, a
w szczególności w procesie
rekrutacji,

nadal

istnieje

problem „innego spojrzenia”
na kobietę - matkę jako
przyszłego pracownika.
Co

wykorzystanych

zawodów – coraz mniej
pozostaje

obszarów,

których

kobieta

–

pracownik

nie

próbowała

swoich sił”.

(Nerd – pochodzące z języka angielskiego
negatywne określenie osoby pasjonującej się
naukami

ścisłymi,

informatyką,

grami

komputerowymi).

POZYCJA EKONOMICZNA
KOBIET



Praca kobiet jest wykorzystywana, ale ich interesy niedostatecznie
zabezpieczane. Być może rozwiązania proponowane przez organizacje
kobiece (np. „emerytura” dla kobiet nie pracujących zawodowo a
zajmujących się wychowywaniem dzieci) nie są doskonałe i mogą być
zakwestionowane z punktu widzenia sprawiedliwości społecznej.



Jednak z drugiej strony, scenariusz prezentowany czasem
w

czasopismach

kobiecych

ramach

dyskusji

o  rolach  społecznych  kobiet  i  godzeniu  pracy  zawodowej
z  obowiązkami  domowymi.,  w  którym  kobieta  zostaje  sama,  po
dwudziestu  latach  małżeństwa,  z  dzieckiem  (dziećmi),  marnymi
alimentami,  bez  środków  do  życia,  bez  ubezpieczenia  i  składki
emerytalnej, bez zawodu, bez kwalifikacji dającej jakiekolwiek szanse
na  rynku  pracy  -  jest  scenariuszem  tragicznym  ale,  jak  wynika  z
doświadczeń  społecznych  –  prawdziwym,  zdarzającym  się  wcale
nierzadko.



Niemal 6 milionów kobiet w Polsce pracuje tylko w domu. Świadczy to
o

tym,

że

mimo

zmian

społecznych

w znacznej części społeczeństwa utrzymują się ciągle tradycyjne
tendencje, z jasnym podziałem ról małżonków.

POZYCJA EKONOMICZNA
KOBIET



Następujące zmiany społeczne związane z rozwojem
cywilizacyjnym człowieka (globalizacja) wpłynęły także na
zasady egzystencji kobiet.



Już  w  XIX  wieku  feministki  wskazywały,  że  konieczność
nagięcia  się  do  narzuconych  wzorców  patriarchalnego
systemu  społecznego  ograniczała  zdolności  i  aspiracje
kobiet. Ze zróżnicowania  płci wynikała istotna nierówność –
brak  w  życiu  społecznym,  gospodarczym,  kulturalnym
miejsca

zrealizowanie

ambicji

„uczestniczenia”,

„tworzenia”, „decydowania” itd.



Wszystkie „wartościowe”, godne uznania, przynoszące sławę,
pieniądze, władzę sfery – polityka, gospodarka, edukacja,
nawet sztuka w znacznym zakresie są ciągle „męskie”.



Doskonale  podkreśla  to  stwierdzenie  R.  Duelli-Klen  –  mimo,
że  kobiety  stanowią  połowę  populacji  świata  i  wykonują  2/3
godzin  pracy,  to  otrzymują  tylko  1/10  dochodu  świata
i posiadają mniej niż 1/100 własności świata.

POZYCJA EKONOMICZNA
KOBIET I MĘŻCZYZN



Według danych GUS z 2010 r. w Polsce pracuje 70% mężczyzn
i 61,8% kobiet w wieku produkcyjnym. Proporcje zmieniają się, gdy mowa
o pracownikach, którzy mają dzieci.



Z raportu Eurostatu wynika, że zatrudnionych jest 90% Polaków
w wieku 24-54 lata posiadających dwójkę dzieci i tylko 70% Polek.



Sytuację ma zmienić uchwalona niedawno tak zwana ustawa żłobkowa.
Dzięki rządowym pieniądzom z programu „Maluch 2011", w Warszawie
powstanie 299 nowych miejsc w żłobkach, w Wielkopolsce – 330, w Łodzi
– 50, a w Krakowie – 30.



W  Polsce  do  żłobków  chodzi  tylko  2,5%  najmłodszych  dzieci,  więc  wiele
jest  jeszcze  do  zrobienia.  Według  planów  Ministerstwa  Pracy  i  Polityki
Społecznej  do  końca  2011  r.  w  całej  Polsce  ma  powstać  10  tys.  nowych
miejsc

placówkach

opieki

nad

najmłodszymi,

a w następnych dwóch latach kolejne 30 tys. za 150 mln zł.



We  Francji  –  jedynym  dużym  kraju  UE,  gdzie  nie  występuje  ani  problem
demograficzny,  ani  dyskryminacja  kobiet  na  rynku  pracy  –  pracuje  78%
kobiet  z  dwójką  dzieci.  Również  w  tym  kraju  50%  dzieci  w  wieku  do  lat
trzech jest objętych instytucjonalną opieką.

POZYCJA EKONOMICZNA
KOBIET I MĘŻCZYZN



W 2009 r. 65% wszystkich absolwentów studiów licencjackich i
magisterskich stanowiły kobiety.



W  latach  2000-2009  liczba  absolwentów  uczelni  wyższych  płci
żeńskiej wzrosła o 71%. O ile w 2000 r. na rynku pracy pojawiło
się  166  tys.  absolwentek,  o  tyle  w  2009  r.  było  ich  już  284,5
tys.  Wzrost  liczby  mężczyzn  kończących  studia  wyższe  był
nieco niższy i wyniósł 65%.



Przewaga  kobiet  na  uczelniach  wyższych  nie  dotyczy
wszystkich  kierunków  studiów.  Największy  udział  procentowy
kobiet  odnotowują  takie  kierunki,  jak  opieka  społeczna  (94%)
oraz medycyna (82%).



Kobiety stanowią także ponad 70% absolwentów kierunków
humanistycznych,

pedagogicznych,

biologicznych

oraz

związanych z dziennikarstwem.

... i zarabiają mniej niż mężczyźni

POZYCJA EKONOMICZNA
KOBIET I MĘŻCZYZN



Jak wynika z Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń, w 2010 r.

kobiety na wszystkich szczeblach zarządzania zarabiały mniej

niż mężczyźni. Różnica sięgała od 330 zł miesięcznie w

przypadku pracowników szeregowych, do 3 000 zł w

przypadku stanowisk dyrektorskich.



(min przeprowadzone przez firmę Sedlak&Sedlak we współpracy

z „Gazetą Wyborczą”, wykazuje, iż Polki na wszystkich

szczeblach zarządzania

zarabiały mniej niż mężczyźni).



Różnica sięgała od 330 zł brutto miesięcznie w przypadku

pracowników szeregowych, do 3000 zł brutto w przypadku

stanowisk dyrektorskich.

POZYCJA EKONOMICZNA



Wśród 1 286 menedżerów zasiadających w 2009 r. w zarządach

spółek giełdowych były tylko 152 kobiety (11,8%). Podobnie było w

przypadku rad nadzorczych, gdzie ich udział oscylował w granicach

12%. Kobiet nie tylko było zdecydowanie mniej, ale także

otrzymywały

niższe

wynagrodzenia.

W przypadku zarządów różnica sięgała 160 tys. zł!



Należy zauważyć, że jest to badanie internetowe, które z racji

technologii częściej dociera do osób skomputeryzowanych,

statystycznie wykształconych wyżej niż przeciętna krajowa,

posiadających

regularny

dostęp

Internetu

i częściej zajmujących średnie i wyższe stanowiska.

W tak profilowanej grupie respondentów różnice będą mniejsze,

niestety, pomimo niskiego wskaźnika GPG, Polska najwyraźniej ma

problem

z równością płac.

WŚRÓD KOBIET JEST
WIĘCEJ BEZROBOTNYCH



W 2010 r. stopa bezrobocia wśród kobiet wyniosła 10%.



W przypadku mężczyzn wskaźnik ten był niższy.



Z kolei współczynnik aktywności zawodowej kobiet osiągnął poziom
49%.



Dla mężczyzn wskaźnik ten wynosi 65%, co oznacza, że znacznie
więcej mężczyzn jest aktywnych zawodowo. Udział pracujących
pań w ogólnej liczbie mieszkanek Polski wyniósł 44%.



Ten tzw. wskaźnik zatrudnienia wśród panów okazał się również
znacząco wyższy (59%).



Kobiety w porównaniu z mężczyznami pracują krócej średnio
o 4 lata. Szybciej także przechodzą na emeryturę.



Ustawowy wiek emerytalny kobiet to 60 lat, mężczyzn – 65 lat. Jak
podaje  Eurostat,  przeciętny  wiek,  w  którym  Polacy  faktycznie
przechodzą na emeryturę to w przypadku pań 57 lat, w przypadku
panów  –  61  lat.  Przeciętny  wiek  dla  UE,  w  którym  kobiety
opuszczają  rynek  pracy  to  60,8  lat,  w  przypadku  mężczyzn  –  62
lata.

POZYCJA EKONOMICZNA
KOBIET I MĘŻCZYZN



Kobiety lubią być niezależne



WEDŁUG BADAŃ EUROSTATU Eurostatu, wśród ponad 200 milionów

gospodarstw domowych, które funkcjonowały w 2009 roku w 27 krajach

Europy, aż 17% prowadzonych było samodzielnie przez bezdzietne

kobiety (tylko 13% przez bezdzietnych mężczyzn).



Najwięcej samodzielnych kobiet mieszka w Finlandii, która jednocześnie

ma najniższy udział gospodarstw prowadzonych przez samotne matki

(1,5%) i w której Dzień Matki jest świętem obchodzonym

z podniesionymi na masztach flagami narodowymi.

POZYCJA EKONOMICZNA
KOBIET IMĘŻCZYZN



Równie wysokie udziały gospodarstw prowadzonych samodzielnie

przez kobiety znajdziemy na Litwie i w Niemczech (21%) czy

w Austrii i Francji (20%). Prowadzenie niezależnego gospodarstwa

domowego najmniej popularne jest wśród kobiet na Cyprze (9%

domów), w Hiszpanii, na Malcie oraz w Portugalii (po 11%).



Jednak we wszystkich 27 krajach Europy odsetek kobiet

mieszkających samodzielnie jest wyższy niż samodzielnie

żyjących mężczyzn. W Polsce stosunek ten wynosi 2,2 przy

14,2%

udziale

kobiet

6,4%

mężczyzn.

POZYCJA EKONOMICZNA
KOBIET I MĘŻCZYZN



Wynagrodzenia zupełnie różne



Kobiety  są    bardziej  skłonne  od  mężczyzn  do
podejmowania  wyzwań  wynikających  z  prowadzenia
samodzielnego  finansowo gospodarstwa domowego,
związanych  z  ponoszeniem  kosztów  zakupu  lub
wynajmu

mieszkania,

jego

urządzeniem

i utrzymaniem.



Tymczasem  według  GUS  Polki  są  statystycznie
bardziej  zagrożone  ubóstwem  ze  względu  na  różne
czynniki  –  wskaźnik  zagrożenia  ubóstwem  wyniósł
17,4%  dla  kobiet  i  16,4%  dla  mężczyzn,  choć
potencjalna głębokość ubóstwa w wypadku kobiet jest
o ok. 9% niższa niż w wypadku mężczyzn.

POZYCJA EKONOMICZNA
KOBIET I MĘŻCZYZN



Kobiety  w  Polsce  znajdują  się  w  dużo  mniej  korzystnej
sytuacji.  W  UE  wskaźniki  ilustrujące  sytuację  polskich
kobiet  na  rynku  pracy  wyraźnie  obrazują  pogorszenie  się
ich pozycji.



Dotyczy to zarówno aktywności zawodowej Polek (wskaźnik
aktywności zawodowej kobiet spadł w Polsce poniżej 50%),
poziomu bezrobocia, jak i poziomu wynagrodzenia za pracę
czy stopnia feminizacji zawodów. Przyczyny tego stanu
rzeczy tkwią zarówno w historii polskiego rynku pracy, jak i
rozwoju współczesnych instytucji odpowiedzialnych za
definiowanie sytuacji kobiet w Polsce.



Wykształcenie bardzo pomogło kobietom w dostępie do
lepszego zatrudnienia.

W dużej liczbie krajów uprzemysłowionych udział kobiet
w lepszym zatrudnieniu względnie szybko wzrasta.

POZYCJA EKONOMICZNA
KOBIET I MĘŻCZYZN



Zjawisko to częściowo jest zaciemniane przez
segregację

zawodową,

która

wydawała

się wskazywać, że nic się nie zmieniło.



W  rzeczywistości  ta  pozorna  stabilność  zawiera  dwie
przeciwstawne tendencje - dostęp coraz większej liczby
kobiet  do  zatrudnienia  na  wysokim  szczeblu
z  jednej  strony,  a  z  drugiej  -  wzrastająca  feminizacja
w  dużym  zakresie  stanowisk  podrzęd nych  w  biurach
i  w  usługach,  rozwijających  się  wskutek  zmian
w gospodarce.



Od lat, w wielu krajach wysoko rozwiniętych
praktycznie standardem jest, że kobiety podejmują
studia medyczne, prawnicze, w dziedzinie księgowości
i handlu, które to kierunki studiów stanowiły uprzednio
głównie przywilej mężczyzn.

NAJBOGATSI POLACY W
2011 ROKU



Jan

Kulczyk

8,5

mld

złotych

Przedsiębiorca już po raz trzeci jest liderem listy "Wprost". Inwestuje w
energetykę,

infrastrukturę

(fragment

Nowy Tomyśl-Świecko), surowce. Właściciel firm Kulczyk Holding, Kulczyk
Investments.  Pierwszy  kapitał  na  rozpoczęcie  interesów  Jan  Kulczyk
otrzymał  od  ojca.  Za  te  pieniądze  założył  w  1981  polonijną  firmę
handlową  –  Interkulpol,  jedną  z  pierwszych  firm  zagranicznych
powstałych

Polsce

wojnie

światowej.

Zygmunt

Solorz-Żak

7,9

mld

złotych

Właściciel  kilku  przedsiębiorstw  działających  na  rynku  mediów
i  finansów,  m.in.  platformy  telewizyjnej  Cyfrowy  Polsat.  Jedną
z  części  grupy  kapitałowej  Solorza-Żaka  jest  także  Invest  Bank.

Leszek

Czarnecki

7,57

mld

złotych.

Biznesmen z Wrocławia, inżynier, doktor ekonomii. Od 2002 tworzy grupę
spółek Getin Holding S.A., zajmujących się działalnością na rynku usług
bankowych,

ubezpieczeniowych

i leasingowych.
Prywatnie od 2008 roku mąż dziennikarki Jolanty Pieńkowskiej.

NAJBOGATSI POLACY W
2011 ROKU



Michał

Sołowow

mld

złotych

Jest  znaczącym  akcjonariuszem  następujących  firm  giełdowych:
Synthos (branża chemiczna), Cersanit (ceramika sanitarna i płytki
ceramiczne),  Echo  Investment  (działalność  developerska),
Barlinek  (producent  deski  podłogowej).  W  maju  2008  roku
nastąpiła

fuzja

Cersanitu

z innym notowanym na GPW producentem płytek ceramicznych –
firmą Opoczno.
Biznesmen

jest

także

kierowcą

radiowym.

5.  Roman  i  Grażyna  Karkosikowie  -  3,56  mld  złotych.
Przedsiębiorcy,  inwestorzy  giełdowi.  W  sierpniu  2005  byli
większościowymi  akcjonariuszami  spółki  Boryszew,  kontrolowali
także  giełdowe  spółki:  Impexmetal,  Skotan,  Alchemia  i  Hutmen.
Pod  koniec  roku  2006  Roman  Karkosik  zdecydował  się  zostać
głównym  udziałowcem  KS  Toruń  Unibax  S.A.  i  sponsorować
toruński  żużel.  Drużyna  od  sezonu  2007  występuje  pod  nazwą
Unibax

Toruń.

NAJBOGATSI POLACY W
2011 ROKU



6. Jerzy Starak - 2,7 mld. złotych

7. Rodzina Wejchertów - 2,42 mld złotych

8. Dariusz Miłek - 1,97 mld złotych

9. Grażyna Kulczyk - 1,85 mld złotych

10. Tadeusz Chmiel - 1,8 mld złotych

...

14. Aleksander Gudzowaty (1,4 mld złotych)

28. Mariusz Walter (850 mln złotych)

29. Ryszard Krauze (815 mln złotych)

69. Roman Kluska (300 mln złotych)

MOIM ZDANIEM …

Marcin, l.26, wyższe wykształcenie, w

wolnym związku.

Magda, l.29, wyższe wykształcenie,

w wolnym „stałym związku.



„Bez podawania źródeł - badania wskazują nadal
dysproporcję w zarobkach kobiet KOB) i mężczyzn
(MEN) spowodowaną stereotypowym
postrzeganiem przez pracodawców przymiotów
KOB i MEN (no i chyba przede wszystkim strach
przed ciążą – czyli utratą wdrożonego pracownika).
Ponadto widać też różnicę w zasiedleniu
konkretnych zawodów. KOB dominują raczej w
zawodach słabiej płatnych (opiekun,
przedszkolanek, pielęgniarka etc). Wśród rad
zarządów częściej spotykani są MEN, np. w
Niemczech (chyba) próbuje się temu
przeciwdziałać przez parytety w dużych firmach
(one z kolei protestują, że mają brać słabiej
przygotowanych kandydatów tylko dlatego, że są
kobietami). Mimo, że to raczej kobiety mają lepiej
rozwinięte zdolności (nie pamiętam tego słowa ale
chodzi o to, że kobiety lepiej mogą sterować grupą
(ale to zależy od typu zadań postawionych przed
zespołem) niż MEN (tak jak MEN mają z kolei lepszą
wyobraźnię przestrzenną). Ogólnie wydaje mi się,
że tutaj gorzej mają kobiety. W przypadku zawodu
wymagającego większych kwalifikacji, bycia na
czasie z branżą w przypadku gdy powróci z urlopu
macierzyńskiego i straci prace może być jej bardzo
ciężko wrócić na rynek (po x latach przerwy)”.



Pozycja ekonomiczna kobiet
i mężczyzn.

„Pozycja  ekonomiczna  kobiet  i  mężczyzn
charakteryzuje  się  pewną  dysproporcją.
Mężczyzna  ma  „lżejszą”  drogę  czy  to
awansu  –  cz  pozyskania  pozycji  w
miejscu,  w  którym  pracuje.  Nadal
zdarzają  się  przypadki  ,  gdy  kobieta
wykonując  tą  samą  pracę  jest  –  albo
traktowana inaczej lub jej wynagrodzenie
jest  niższe,  niż  gdyby  wykonywał  ją
mężczyzna.

Jednak

zauważyłam

tendencję spadkową takich zachowań –
czyli jest poprawa pozycji ekonomicznej
kobiet.

KOBIETA, DZIECKO
A ASPIRACJE ZAWODOWE



Ciągle najbardziej „kobieca” ze wszystkich
rodzajów

pracy,

czyli

praca

domowa,

wykonywanie

obowiązków

związanych

z  prowadzeniem  gospodarstwa  domowego,
wychowywaniem  dzieci,  oszczędzaniem  na
usługach  jest  pracą  mającą  wyraźne  cechy
charakterystyczne.



Przede wszystkim jest wykonywana stale, ma
charakter powtarzalny, nie ma wyznaczonych
godzin.
Jest jednak nie tylko „niekończąca się”, ale
jest także „niewidzialna”, zdegradowana oraz
nisko wartościowana.

KOBIETA DZIECKO A
ASPIRACJE ZAWODOWE



Oficjalnie, praca domowa, czyli zajęcia
związane z przygotowywaniem jedzenia
dla

rodziny,

wychowaniem

dzieci,

prowadzeniem

gospodarstwa

domowego, uprawianiem ogródka itd.
nie jest pracą.

KOBIETA DZIECKO A
ASPIRACJE ZAWODOWE



Dobitnie  świadczy  o  tym  określenie  „kobieta
niepracująca”  (czy  bardziej  archaicznie  -
„przy  mężu”)    w  stosunku  do  kobiety
zajmującej

się

prowadzeniem

domu,

wychowywaniem

dzieci

itp.

Praca

traktowana jest jako praca nieproduktywna.



Jednak  można  -  i  tak  robią  przedstawiciele
orientacji  feministycznej  w  rozważaniach
zagadnień  społecznych  -  pracę  domową,
a  także  rodzenie  i  wychowywanie  dzieci
określić,

jako

prace

produktywne

dla

społeczeństwa, a zwłaszcza bezpośrednio dla
mężczyzn.

MATKI (NIE ZAWSZE)
NA RYNKU PRACY



Statystyczna Matka-Polka jest znacznie bardziej

skłonna ograniczyć swoją aktywność zawodową od

statystycznego ojca – nie dziwi to mając na uwadze

uwarunkowania społeczne i kulturowe, lecz czy musi

tak być i czy kobietom naprawdę tak trudno jest wejść

na rynek pracy po przerwie związanej z wychowaniem

dzieci?



Na tle innych krajów Unii Europejskiej Polska ma jeden

z niższych poziomów zatrudnienia kobiet mających

małe dzieci.

KOBIETA DZIECKO A
ASPIRACJE ZAWODOWE



Różnica okazuje się szczególnie duża dla grupy kobiet

i mężczyzn do 35. roku życia, a więc do momentu, kiedy

pod

opieką

rodzinie

pozostają

małe

dzieci.

Konsekwencją są słabsza pozycja kobiet na rynku pracy,

przeciętnie niższe ich zarobki i przeciętnie niższe ich

przyszłe emerytury.



Nie dziwi zatem wzrastający wiek Polek rodzących

pierwsze dziecko i odkładanie macierzyństwa „na później”.



W 1992 roku młoda pierworódka w Polsce miała ok 22,6

roku, a w 2009 r. 26,3.

KOBIETA DZIECKO A
ASPIRACJE ZAWODOWE



Współczynnik dzietności Polek w 2003 roku wyniósł niewiele ponad

1,2 (i był najniższy od 1960 roku), – obecnie wynosi on niespełna

1,4, lecz daleko mu do wartości obserwowanych we wczesnych

latach 80. (ponad 2,4).



Co gorsza wzrost dzietności w debatach publicznych jawi się jako

zagrożenie dla aktywizacji zawodowej matek, tymczasem

doświadczenia z wielu krajów (USA, Szwecji, Wielkiej Brytanii,

Holandii, Belgii, Francji, Australii) pokazują, że można mieć

jednocześnie wyższy niż Polska poziom dzietności i wyższy poziom

aktywności zawodowej kobiet – tłumaczy Anna Kurowska na łamach

„Rzeczpospolitej” .

ASPIRACJE ZAWODOWE
KOBIET



Umożliwiając kobietom dostęp do zatrudnienia na
wyższych

stanowiskach,

wykształcenie

i  przygotowanie  zawodowe  ochrania  również  kobiety
przed  ryzykiem  utraty  zatrudnienia,  na  jakie  są  one
szczególnie  narażone  zwłaszcza,  gdy  opuszczają
rynek pracy, aby mieć dzieci i nimi się zajmować.



Niemniej  jednak,  prawo  do  urlopu  macierzyńskiego
i urlopu rodzicielskiego lub pomoc, aby wychowywać
dzieci nie zawsze są uregulowane prawnie, a niekiedy
prawo  jest  źle  stosowane.  W  takich  przypadkach
możliwość  dla  kobiety  utrzymania  pracy  w  czasie
ciąży  i  po  porodzie  zależy  wyłącznie  od  dobrej  woli
pracodawcy i jest generalnie związana z ich sytuacją
na rynku pracy.

ASPIRACJE ZAWODOWE



Te, które zajmują wyższe stanowiska dzięki
wysokiemu poziomowi wykształcenia
i przygotowania zawodowego, są zazwyczaj
bardziej

faworyzowane

niż

pozostałe

kobiety,

które

pracują

wielkich

organizacjach,
a  szczególnie  jeżeli  zajmują  wysokie
stanowisko  mogą  liczyć  na  wszelkiego
rodzaju pomoc taką, jak: urlop macierzyński
lub  rodzicielski,  długookresową  pomoc
w  opiece  nad  dziećmi,  możliwość  wyboru
elastycznego czasu pracy.

KODEKS PRACY

Prawo

urlopu

macierzyńskiego

przysługuje  pracownicy,  która  w  trakcie
trwania  stosunku  pracy  urodziła  dziecko.
Z  prawa  do  urlopu  macierzyńskiego  nie
może  skorzystać  osoba  zatrudniona  na
podstawie  umowy  o  dzieło,  umowy
zlecenia.
W  określonych  okolicznościach  prawo  do
urlopu  macierzyńskiego  przysługuje  ojcu
dziecka.
Muszą  zostać  spełnione  odpowiednie
warunki,  po  pierwsze  matka  musi  mieć
prawo do urlopu macierzyńskiego.

KODEKS PRACY CD

Jeśli nie jest pracownikiem i nie przysługuje jej urlop
macierzyńskie również ojciec dziecka nie skorzysta
z urlopu macierzyńskiego po matce dziecka.
Matka musi przebywać na urlopie macierzyńskim
minimum 14 tygodni.
Dopiero

wtedy

może

zrezygnować

z przysługującej jej dalszej części urlopu.
W  takim  przypadku  ojciec  dziecka  może  złożyć  do
swojego  pracodawcy  wniosek  o  udzielenie  mu
urlopu  macierzyńskiego,  a  matka  dziecka  składa
swojemu pracodawcy wniosek o rezygnację
z urlopu.

KODEKSU PRACY



przypadku

udzielania

podstawowego

urlop

macierzyńskiego

nie

jest

potrzebny

wniosek

pracownicy o urlop.



Dzieje  się  tak  ponieważ  dzień  porodu  automatycznie
rozpoczyna  urlop  macierzyński.  Skorzystanie
z  prawo  do  dodatkowego  urlopu  macierzyńskiego
wymaga,

aby

pracownica

złożyła

wniosek

o urlop.



Co ważne we wniosku musi wskazać, że chce
skorzystać z urlopu dodatkowego bezpośrednio po
wykorzystaniu podstawowego prawo do urlopu.



przypadku

bowiem

dodatkowego

urlopu

macierzyńskiego należy go wykorzystać bezpośrednio
po

podstawowym

macierzyńskim,

a nie w innym terminie.



trakcie

urlopu

macierzyńskiego,

jaki

i dodatkowego pracownik pozostaje pod szczególną
ochroną. Co oznacza, że pracodawca nie może
w tym czasie wypowiedzieć mu umowę o pracę.

URLOP MACIERZYŃSKI W
2012 R.

Wymiar podstawowego
urlopu macierzyńskiego
w 2012 roku

Wymiar dodatkowego
urlopu macierzyńskiego w
2012 roku

Łączny wymiar urlopu
macierzyńskiego
podstawowego oraz
dodatkowego w 2012 roku

20 tygodni w przypadku
urodzenia jednego

dziecka

przy jednym porodzie,

4 tygodni w przypadku
urodzenia jednego dziecka
przy jednym porodzie,

24 tygodni w przypadku
urodzenia jednego dziecka
przy jednym porodzie,

31 tygodni w przypadku
urodzenia dwojga dzieci
przy jednym porodzie,

6 tygodni w przypadku
urodzenia dwojga dzieci przy
jednym porodzie,

37 tygodni w przypadku
urodzenia dwojga dzieci przy
jednym porodzie,

33 tygodni w przypadku
urodzenia trojga dzieci
przy jednym porodzie,

6 tygodni w przypadku
urodzenia trojga dzieci przy
jednym porodzie,

39 tygodni w przypadku
urodzenia trojga dzieci przy
jednym porodzie,

35 tygodni w przypadku
urodzenia czworga dzieci
przy jednym porodzie,

6 tygodni w przypadku
urodzenia czworga dzieci przy
jednym porodzie,

41 tygodni w przypadku
urodzenia czworga dzieci
przy jednym porodzie,

37 tygodni w przypadku
urodzenia pięciorga i
więcej dzieci przy jednym
porodzie.

6 tygodni w przypadku
urodzenia pięciorga i więcej
dzieci przy jednym porodzie.

43 tygodni w przypadku
urodzenia pięciorga i więcej
dzieci przy jednym porodzie.

Podstawa prawna: Kodeks

pracy

OJCOWIE NIE WYKORZYSTUJĄ SWOICH PRAW



Zgodnie  z  polityką  Unii  Europejskiej  wprowadzenie
urlopów  ojcowskich  może  przyczynić  się,  do
rzeczywistej  równości  kobiet  i  mężczyzn  na  rynku
pracy.



Mężczyznom w Polsce urlopu ojcowski, który od 2012
r. został wydłużony do dwóch tygodni.



Niestety, w ciągu ostatniego roku skorzystało z niego
tylko 7% ojców.



Z danych Państwowej Inspekcji Pracy wynika, że żaden
ojciec nie skorzystał z części urlopu tacierzyńskiego
w firmie, którą skontrolowała ta instytucja.



Dobrym pomysłem byłaby ogólnopolska kampania
informacyjna, ponieważ oprócz zmiany prawa trzeba
też zmieniać świadomość.

MOIM ZDANIEM …

„Sam byłem wychowywany w domu gdzie mama zajmowała się dziećmi
a  ojciec  zarabiał  na  utrzymanie  rodziny.  Pamiętam  ten  okres  kiedy
zawsze mama była w domu , stąd w swoim związku małżeńskim chciałem
by było podobnie. Nie udało mi się to zrealizować w 100%. Żona podjęła
prace zawodową kiedy syn miał 6 lat – wtedy poszedł do przedszkola.
Wynikało to nie ze względów ekonomicznych a z chęci  „wyrwania się”
żony z domu  .
Dla  mnie  jest  oczywiste    że  jeśli  kobieta  decyduje  się  posiadać
potomstwo powinna mu się „oddać” bez reszty. Dlatego cenię dzisiejsze
związki młodych ludzi , którzy potrafią o tym rozmawiać wprost. I przed
podjęciem decyzji o posiadaniu dzieci potrafią o tym szczerze rozmawiać
a  nie    zostawiać  tej  sprawy  „  że  jakoś  „  się  rozwiąże.  Szanuje  kobiety  ,
które  potrafią  powiedzieć  głośno  że  nie  chcą  mieć  dzieci  ,  bo  pragną
robić  karierę  zawodową.,  ale  to  powinien  usłyszeć  partner  przed
związaniem  się  z  taką  kobietą.  Wszystko  jest  wtedy  dla  mnie  jasne,
oczywiste  i  zrozumiałe.  Dla  niektórych  ten  model  rodziny  może  być
„staroświecki”  ale  dla  mnie  kobieta  powinna  być  w  domu  z  dziećmi
najdłużej  jak  się  da,  tzn.  do  czasu  kiedy  dziecko  nie  potrzebuje
całodobowej  opieki.  Później  niech  się  realizuje  zawodowo,  niech  rozwija
swoje pasje zawodowe”.



Łukasz l.53,wykształcenie wyższe, żonaty
, 1 dziecko dorosłe.

MOIM ZDANIEM …

Kobieta – dziecko, a aspiracje zawodowe

„Żłobki są po to aby z nich korzystać .
Jeśli kobieta czuje potrzebę pracy po
urodzeniu

dziecka,

należy

jej

umożliwić. Fakt, że obecna ciężka
sytuacja

ekonomiczna

praktycznie

zmusza dwoje rodziców do pracy.
Należy też zauważyć, że wychowanie
dziecka to trudna sprawa, nie raz
cięższa niż praca zawodowa”.

Michał, l.26, wyższe wykształcenie,

kawaler.

WSPÓŁCZESNY OBRAZ
MĘŻCZYZNY W POLSCE



„Można  bez  obawy-  o  popełnienie  błędu  -
stwierdzić,  że  feminizm  jest  odpowiedzialny
za  powstanie  studiów  nad  mężczyznami
i  męskością.  (…)  krytyczna  analiza  podziału
świata  na  dwie  strefy  –  prywatną,  do  której
przypisywane  były  kobiety  i  –  publiczną,
z  której  kobiety  były  wykluczane,  pociągnęła
za  sobą  niejako  „symetryczną”  refleksję  nad
męskością,  społeczną  sytuacją  mężczyzn
i  skutkami,  jakie  dla  mężczyzn  wynikają
z  takiego  dualistycznego  spojrzenia  na
kulturę, społeczeństwo, ludzką kondycję”.
Małgorzata Fuszara

KRYZYS MĘSKOŚCI?



„W rezultacie poszukiwań w popularnej wyszukiwarce stron
internetowych Google okazało się, że problemowi kryzysu męskości
poświęconych jest niemal 20 000 adresów.



W  USA  i  Wielkiej  Brytanii  „kryzys  męskości”  stał  się  pojęciem
socjologicznym,  zagadnieniu  temu  poświęcono  wiele  książek  i
artykułów,  był  tez  tematem  konferencji.  Część  uczestników  debat
twierdzi,  iż  kryzys męskości  nie  tylko  istnieje,  lecz  przybiera formę
społeczno – kulturowej epidemii (stawiana jest  nawet teza o „końcu
męskości”).  Inni  utrzymują,  że  kryzysu  męskości  nie  ma,  kategoria
ta  stanowi  wyraz  dążenia  do  potwierdzenia  istniejącej  dominacji
mężczyzn w obliczu zagrożeń, które wynikają z emancypacji kobiet.
Jest jednak faktem, iż dyskusja na temat współczesnej męskości jest
coraz  bardziej  gorąca.  W  Polsce  problem  ten  (za  wyjątkiem  kilku
artykułów w popularnej prasie) zdaje się niedostrzegany.”

Zbyszko Melosik

„

Kryzys męskości w kulturze współczesnej ”Kraków 2006

STEREOTYPOWY
MĘŻCZYZNA?



Badania pilotażowe przeprowadzone przez



mgr Magdalenę Truchanowicz
nt.: funkcjonowania stereotypów płci.



W czerwcu 2008 roku przebadała 102 studentów II roku Wyższej Szkoły
Humanistycznej Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Szczecinie, na kierunku
pedagogika w systemie niestacjonarnym. Badani byli w wieku od 21 do 41 lat.



Wśród osób badanych zdecydowaną większość stanowiły kobiety w liczbie 97
osób, co daje 95% respondentów.



Ze względu na dominację kobiet w badaniach, otrzymane wyniki dają możliwość
orientacji w postrzeganiu społecznym ról związanych z płciowością
z punktu widzenia kobiet.

Stereotypowy mężczyzna - najczęściej opisywany następującymi określeniami:



- pracujący, głowa rodziny, opiekun;



- praca, piwo, TV, mecz piłki nożnej;



- silny (zarówno fizycznie, jak i psychicznie), twardziel;



- zasadniczy, dominujący;



- o wyglądzie: silny, wysoki, wąsaty;



- wrażliwy, czuły, ciepły, kulturalny.

WSPÓŁCZESNY MĘŻCZYZNA
– JEST KOBIECY?



Badania M.Truchanowicz

Współczesny mężczyzna jawi się jako:



- metroseksualista, dbający o wygląd;



- zajmujący się domem i dziećmi;



- bezradny, niepewny, słaby, zniewieściały;



- nieodpowiedzialny, nieobowiązkowy;



- dbający o wykształcenie;



- opiekuńczy, wrażliwy, mniej powściągliwy
w okazywaniu uczuć.

BADANIA CD

Współczesny mężczyzna jest postrzegany

jako kobiecy przez 60,8% osób
badanych. Swoją odpowiedź
respondenci argumentują w następujący
sposób:



- mężczyzna przesadnie dba o wygląd;



- zajmuje się domem i opiekuje dziećmi;



- czuje się bezradny, użala się nad sobą;



- okazuje emocje.

WSPÓŁCZESNY
MĘŻCZYZNA



Badania M.Truchanowicz

Mężczyzna w roli seksualnej według
respondentów :



- zaspokaja siebie, myśli o sobie, jest
egocentryczny;



- zaspokaja partnerkę;



- jest delikatny, czuły, namiętny;



- zmienia partnerki;



- eksperymentuje, wprowadza urozmaicenia;



- dominujący;



- szybki, biorca.

WNIOSKI MAGDALENY
TRUCHANOWICZ:

„Odnosząc się do wyników moich badań ujawnia się tradycyjny
opis stereotypowego mężczyzny i stereotypowej kobiety.
Na tej podstawie można wnioskować o mocno zakorzenionym
w

wyobrażeniach

świecie

wzorcu

postrzegania

standardowego  mężczyzny  i  kobiety.  Jednocześnie  ciekawym
jest  fakt,  że  opis  współczesnego  mężczyzny  i  współczesnej
kobiety jest różny od opisu cech stereotypowych.
Powoduje  to  w  pewien  sposób  zderzenie  dwóch  różnych
światów:  tego,  który  został  przystosowany  przez  struktury
poznawcze  i  w  wyniku  socjalizacji  w  sposób  uproszczony
utrzymuje

sądy

świecie

oraz

tego,

który

jest

odzwierciedleniem bezpośredniego kontaktu z innymi ludźmi.
W  sposób  automatyczny  uruchomiły  się  u  osób  badanych
kategorie  płci  rozumiane  w  sposób  stereotypowy,  natomiast
w opisie współczesnych kobiet i mężczyzn badani odwołali się
do  materiału  dostępnego  im  bezpośrednich  relacjach
i wynikających z własnych doświadczeń i przeżyć”.

MOIM ZDANIEM …

Magda, l.29, wyższe wykształcenie, w

wolnym „stałym” związku.

Michał, l.25, wyższe wykształcenie,

kawaler.

„Charakterystyczne cechy
mężczyzny

mojego

pokolenia, to bez wątpienia
–

zatracenie

instynktu

walki i zdobywania.
Mężczyźni stali się bardziej
zniewieściali

(synek

mamusi).
Odpowiedzialności  unikają,
lub  wykształcili  w  sobie
umiejętność  skutecznego
przerzucania jej na innych
(… na kobiety)”.

„Współczesny mężczyzna,
według

mnie,

charakteryzuje

się

następującymi cechami:



- zapatrzony w siebie



- mało odważny



- cichy, „bez ikry”



- nastawiony na własne
przyjemności



- mało samodzielny”.

MOIM ZDANIEM …



Dzisiejszy mężczyzna jest zniewieściały (zarówno kobiety jak i mężczyźni upodobniają się

do siebie). Dzięki temu coraz więcej młodych mężczyzn ubiera się i zachowuje jak kobiety

natomiast kobiety u kobiet jest to widoczne w przekleństwach, piciu, przestępstwach (nie

mam linków do badań ale jeżeli jest to potrzebne to poszukam). Znacznie wzrosła liczba

przestępstw wśród nastolatek oraz ich brutalność. Z drugiej strony w związku z coraz

większą liczbą kobiet pracujących (w zawodach dotychczas męskich) coraz większym

problem społecznym jest zagubienie mężczyzn (często żona zarabia więcej od męża lub to

ona jest jedynym żywicielem rodziny). O ile dla młodszych wydaje się to już normalne, to

dla starszych wychowanych w innej kulturze (mężczyzny opiekującej się kobietą) jest to

niepojęte (gdy mój tata był zagrożony utratą pracy, mama powiedziała: „że jak to ma być,

że kobieta będzie utrzymywać takiego „konia””, (bardzo taktowne swoją drogą)).



Może to powodować spore stresy i napięcia, czasem kończy się alkoholizmem

i zniechęceniem Z jednej strony mężczyźni sobie z tym nie radzą, z drugiej kobiety często

pogarszają sytuacje .

Marcin – lat 26 wyższe, programista, kawaler, bezdzietny.

BIBLIOGRAFIA



Gawrycka M., Wasilczuk J., Zwiech P., Szklany sufit i ruchome schody –
kobiety na rynku pracy, Wydawnictwa Fachowe CeDeWu.pl, Warszawa
2007.



Fuszara M. praca zbiorowa, Nowi mężczyźni? Zmieniające się modele
męskości
we współczesnej Polsce, Wydawnictwo Trio Warszawa 2008.



Machaj I., Suchocka R. praca zbiorowa, Męskość i kobiecość czy walka płci,
WSNHiD Poznań 2009.



Melosik Z., Kryzys męskości, Wydawnictwo Impuls Kraków 2006.



Ossowska M. praca zbiorowa, Nowi mężczyźni? Zmieniające się modele
męskości we współczesnej Polsce, Wydawnictwo Trio Warszawa 2008.



http://praca.wieszjak.pl/urlopy-pracownicze/289334,3,Urlop-macie
rzynski-w-2012-roku.html



http://bezrobocie.org.pl/wiadomosc/628153.html



http://www.egospodarka.pl/55328,Rynek-pracy-trudna-sytuacja-kob
iet,1,39,1.html



http://www.rowniwpracy.gov.pl/rowni-w-pracy/gender-mainstreamin
g/sytuacja-kobiet-i-mezczyzn-na-polskim-rynku-pracy-w-danych-st
atystycznych.html

Document Outline