Arktyka – kraina wiecznego śniegu

Obszar wokół

bieguna północnego

nosi nazwę Arktyki

(od greckiego słowa

arktos -„północ”,

„niedźwiedź”).

Arktyka obejmuje

morze Arktyczne

wraz z północnymi

częściami Eurazji i

Ameryki Północnej po

południową granicę

tundry. W takich

granicach

powierzchnia jej

wynosi około 27 mln

km2.

Najwyższym  wzniesieniem  jest  Góra  Gunnbjorna  (3700  m.  n.p.m).
Morskie  obszary  Arktyki  są  podzielone  pomiędzy  sąsiadujące
państwa  (Rosja,  USA,  Kanada,  Norwegia)  na  sektory  wyznaczone
przez południki prowadzone do krańców granic bieguna

Zainteresowanie Arktyką zaczęło się
od  XVI  wieku,  gdy  poszukiwano
drogi morskiej do Indii i Chin. W XVIII
wieku  odkryto  cieśninę  Beringa  i
Alaskę.  W  XIX  wieku  rozpoczęto
badania naukowe. W 1909 roku R. E.
Peary dotarł do bieguna północnego.

Tereny  Arktyki  były  zamieszkane  już  w  paleolicie.  Najstarsze
znane stanowiska archeologiczne z Syberii są datowane na 35
tys.  lat  p.n.e.  Europejską  część  Arktyki  zamieszkują
Lapończycy,  w  Rosyjskiej  części  -  Eńcy,  Nieńcy,  Nganasanie,
Dołganie, Jukagirzy, Eweni, Ewenkowie, Czukcze, w pn. części
Ameryki Pn. - Indianie Atapaskowie i Eskimosi, na Grenlandii -
Eskimosi.

Gęstość zaludnienia Arktyki

wynosi mniej niż 1 osoba na

Eskimosi

klimat  polarny jest  bardzo  surowy  –  średnia
temperatura  przez  cały  rok  nie przekracza  0°C,
a często  spada  poniżej  –60°C;  opadów  jest  mało
(<300 mm rocznie)  i występują wyłącznie w postaci
śniegu. Długie, ciemne, o niskiej temperaturze zimy
i krótkie lata, stanowią jego główną cechę.

STREFA OKOŁOBIEGUNOWA

– występują tu dwa typy klimatu: polarny

i subpolarny.

klimat subpolarny jest nieco łagodniejszy – temperatury
w miesiącach letnich nieznacznie przekraczają 0°C, a opady
są nieco wyższe (do 500 mm rocznie).

Miesiące najzimniejsze to grudzień, styczeń,
luty i marzec, z temp. najniższą rzędu -15 do -
25°C z dość częstymi przypadkami występowania
temperatury dodatniej.

Miesiące  najcieplejsze to  lipiec  i  sierpień,  z
temperaturą  najwyższą  rzędu  9  do  13°C,  z
przypadkami  spadku  temperatury  poniżej  zera.
Przymrozki częściej występują w sierpniu.

Pomimo,  iż  zimowe  wartości  temperatury  wydają
się  niezbyt  niskie,  to  przy  dużych  prędkościach
wiatru,  odczuwanie  chłodu  jest  znacznie  większe.
Tzw. „temperatura

odczuwalna”

jest

funkcją

temperatury powietrza i prędkości wiatru. Np. przy
temp. powietrza -20°C i prędkości wiatru 20 m/s
odczuwanie chłodu (temp. odczuwalna) odpowiada
temp. -51°C.

ROŚLINNOŚĆ

Obszar subarktyczny porastają lasy borealne, czyli tajga. Obszar
Arktyki porasta tundra. Okres wegetacji w Arktyce właściwej trwa
tu tylko od czerwca do sierpnia. Na tych obszarach nie może być
mowy o istnieniu drzew, pominąwszy małe, złożone z drzew
karłowatych, lasy w południowej części Grenlandii.

Równiny cechuje roślinność
tundry,

więc

przede

wszystkim mchy i porosty. Na
obszarach

większej

wilgotności  rosną  turzyce  i
trawy.  Tworzą  one  formację
roślinną  o  nazwie  tundra
pagórkowa.    Przy  skąpych
opadach  można  bujniejszą
roślinność  znaleźć  najczęściej
na  zboczach  gór,  zasilanych
w

wodę

topniejących

lodowców.

cieplejszych,

subarktycznych

obszarach

częściej

występują  drzewa,  takie  jak  wierzba,  brzoza  i  olcha.
Oczywiście  dominują  tam  jednak  drzewa  iglaste.  Na
obszarach  o  trwałej  pokrywie  lodowej  dochodzi  czasem  do
zjawiska  zwanego  zakwitem  lodu.  Jest  ono  wywołane
masowym wystąpieniem glonów

We florze Szp

icbergenu wyr

óżnia się pra

wie 120

gatunków roślin

, na Nowej Ziem

i rośnie ich blis

ko 200,

a na Grenlandii

nawet 400. W

Arktyce właściw

ej mogą

przetrwać jed

ynie rośliny

o znacznym

stopniu

specjalizacji, ka

rłowate i o krótk

im okresie weg

etacji.

Również  świat  zwierzęcy  musi  się  dostosować  do  istniejących
warunków  klimatycznych,  gwałtownych  burz  i  nadzwyczaj  niskich
temperatur.  Zabezpieczenie  przed  trudnymi  warunkami  daje
zwierzętom  znaczna  grubość  futra  i  warstwa  tłuszczu.  Wśród
ssaków  należy  wymienić  renifera,  żyjącego  w  dużych  stadach  na
Grenlandii,  zające  bielaki  i  niedźwiedzie,  lisy  polarne,  wilki,  woły
piżmowe; z ptaków żyją tu: nurzyk, alki i puchacz śnieżny.

ZWIERZĘTA

Olbrzymia większość spotykanych na
tym obszarze ptaków morskich nie
gniazduje tam, a jedynie żeruje w czasie
krótkiego okresu obfitości pożywienia. W
morzu

żyją wieloryby i foki,

których

liczba jednak w następstwie bezplanowej
eksploatacji jest znacznie mniejsza niż
pierwotnie.