Przedmiot psychologii 

rozwoju i osobowości

Psychologia rozwojowa zajmuje się rozwojem 

psychicznym człowieka, zmianami 

zachodzącymi w psychice w ciągu całego 

jego życia oraz czynnikami, które warunkują 

te zmiany

Rodzaje podejść w przedstawieniu 

rozwoju

1. Układ pionowy 

2. Układ poprzeczny

Podstawowe pojęcia

Rozwój (łac. evolvere – „wić”, 

„rozwijać”) 

    proces przeobrażeń, przemian, 

przechodzenie do stanów bardziej 
złożonych lub doskonalszych.

Rodzaje rozwoju:

Filogeneza

Antropogeneza

Ontogeneza

 zmiany rozwojowe

ZMIANA – różnica między stanem, 

organizacją, strukturą wraz z 
upływem czasu

Cechy zmian:

kierunkowość

progresywność

Zmiany rozwojowe c.d.

Rodzaje zmian rozwojowych:
• Zmiany ilościowe (wzrost)
• Zmiany jakościowe (wynik procesów 

dojrzewania i uczenia się)

• Zmiany intraindywidualne
• Zmiany interindywidualne

Zmiany rozwojowe c.d

Tempo rozwoju – szybkość z jaką 

dokonują się w psychice człowieka 
zmiany ( prawidłowe, opóźnione, 
przyśpieszone) 

Akceleracja – wzmożenie tempa rozwoju 

dzieci i młodzieży w ciągu pokoleń

Rytm rozwoju – stopień regularności 

zachodzenia zmian w czasie (rozwój 
harmonijny, dysharmonijny)

Sfery zmian rozwojowych 

• Sfera Soma – „

natura biologiczna” 

człowieka, czyli sprawność fizyczna 
związana z jakością funkcjonowania jego 
ciała

• Sfera Polis – 

„natura społeczna” 

człowieka, czyli kompetencje społeczne

• Sfera Psyche – 

„natura psychiczna” 

człowieka, czyli kompetencje osobiste – 
poznawcze i emocjonalno - motywacyjne

Czynniki rozwoju

1. Zadatki  organiczne  –  wyposażenie 

genetyczne 

2. Własna aktywność jednostki
3. Wychowanie i nauczanie

Stadia rozwoju 

1.

Wiek niemowlęcy          do końca 1 r.ż.

2.

Wiek poniemowlęcy     2 – 3 r.ż.

3.

Wiek przedszkolny         3/4 - 6/7 r.ż.

4.

Wiek szkolny                   6/7 – 10/12 r.ż.

5.

Okres dorastania            10/12 – 18/20 r.ż.

6.

Wczesna dorosłość        18/20 – 30/35 r.ż.

7.

Środkowa dorosłość      30/35 – 60/65 r.ż.

8.

Późna dorosłość             od 60/65 rż.

Wybrane koncepcje i teorie rozwoju

• Koncepcje psychoanalityczne (

Z. 

Freud, C. Jung, E. Erikson)

• Koncepcje behawiorystyczne

 (Skinner) 

i 

neobehawiorystyczne

 (Miller, Dollard, 

Bandura)

• Koncepcje poznawcze 

(J. Piaget)

Teoria poznawcza J. Piageta

Równoważenie struktur poznawczych

ADAPTACJA

ASYMILACJA             AKOMODACJA

Fazy rozwoju inteligencji wg J. 

Piageta

• Faza sensoryczno – motoryczna   do 2. r.ż.
• Faza przedoperacyjna                     2. – 6. 

r.ż.

• Faza operacji konkretnych              7. – 11. 

r.ż.

• Faza operacji formalnych                12. 15. 

r.ż.

Literatura podstawowa

• Brzezińska A.I., Psychologiczne portrety 

człowieka. GWP Gdańsk 2005

• Schaffer H. R., Psychologia dziecka. PWN, 

Warszawa 2007

• Harwas-Napierała B., Trempała J., 

Psychologia rozwoju człowieka. T.2 
(Charakterystyka okresów życia 
człowieka). PWN, Warszawa 2006

• Przetacznik-Gierowska M., Tyszkowa M., 

Psychologia rozwoju człowieka. T. 
1(Zagadnienia ogólne). PWN Warszawa 
2005