INSTRUMENTY
BANKU
CENTRALNEGO
INSTRUMENTY
BANKU
CENTRALNEGO
GŁÓWNE OBSZARY
DZIAŁALNOŚCI NBP
Prowadzenie polityki pieniężnej
Działalność emisyjna
Rozwój systemu płatniczego
Zarządzanie rezerwami dewizowymi
Polski
Obsługa finansowa Skarbu Państwa
Działalność edukacyjna i informacyjna
PODSTAWOWY CEL NARODOWEGO
BANKU POLSKIEGO
Utrzymanie stabilnego poziomu cen,
przy
jednoczesnym wspieraniu polityki
gospodarczej Rządu, o ile nie ogranicza
to podstawowego celu NBP
Od 2004 r. celem NBP jest
ustabilizowanie
inflacji na poziomie 2,5 %
z dopuszczalnym przedziałem wahań
+/- 1 punkt procentowy
EMISYJNA FUNKCJA
BANKU CENTRALNEGO
Jest funkcją o największym znaczeniu
dla systemu gospodarczego
Bank centralny ma wyłączność na
emisję pieniądza gotówkowego
Określa poziom emisji tzw. pieniądza
bankowego – żyrowego
REALIZACJA FUNKCJI
EMISYJNEJ
Bank centralny kontroluje ilość
pieniądza w obiegu przez stosowanie:
Środków przymusu
Metod regulacyjnych
ŚRODKI PRZYMUSU
limity kredytowe,
kontrola kredytów,
pułapy lub kontrola emisji,
kontrola dewizowa,
ograniczanie
obrotu
pieniądza
z
zagranicą,
ograniczanie inwestycji w papiery
wartościowe (limity koncentracji
kapitałowej).
METODY REGULACYJNE
Rezerwa obowiązkowa
Operacje depozytowo – kredytowe
Operacje otwartego rynku
REZERWA
OBOWIĄZKOWA
Bank centralny nakłada na banki
komercyjne obowiązek utrzymywania
rezerw obowiązkowych
Celem rezerwy jest ograniczanie
nadpłynności banków komercyjnych
DEFINICJA
Rezerwą obowiązkową jest wyrażona
w złotych część środków pieniężnych
zgromadzonych na rachunkach
bankowych i uzyskanych ze sprzedaży
papierów wartościowych oraz innych
środków przyjętych przez banki,
podlegających zwrotowi, z wyjątkiem
środków przyjętych od innego banku
krajowego, a także pozyskanych
z zagranicy na co najmniej 2 lata.
STOPA REZERW
OBOWIĄZKOWYCH
Rezerwa obowiązkowa utrzymywana jest na rachunkach
w NBP.
Wysokość stopy rezerwy obowiązkowej ustala Rada Polityki
Pieniężnej. Od 30 czerwca 2009 r. stopa rezerwy
obowiązkowej wynosi 3,0 %.
Banki pomniejszają naliczoną rezerwę obowiązkową
o równowartość 500 tys. euro.
Środki rezerwy obowiązkowej od 1 maja 2004 r. są
oprocentowane. Oprocentowanie środków rezerwy
obowiązkowej wynosi 0,9 stopy redyskonta weksli.
OPERACJE DEPOZYTOWO -
KREDYTOWE
Wpływają na wysokość stóp
procentowych na rynku pieniężnym
Górną granicę stanowi oprocentowanie
kredytu lombardowego, a dolną –
oprocentowanie depozytu w NBP.
REALIZUJĄC CEL
INFLACYJNY NBP:
utrzymuje odpowiedni poziom stóp
procentowych, wpływając na wysokość
nominalnych krótkoterminowych stóp
procentowych rynku pieniężnego
Stopy rynku pieniężnego mają wpływ
na oprocentowanie kredytów i depozytów
w bankach komercyjnych
Stopy procentowe wpływają na rozmiary
kredytu, popyt w gospodarce i stopę
inflacji
STOPY PROCENTOWE
NBP
Rodzaje stóp
procentowych
Poziom w %
Stopa rezerw obowiązkowych
3,0
Stopa referencyjna
3,5
Kredyt lombardowy
5,0
Stopa depozytowa
2,0
Redyskonto weksli
3,75
KREDYT LOMBARDOWY
NBP udziela bankom kredytu lombardowego
pod zastaw skarbowych papierów
wartościowych
Wysokość kredytu nie może przekroczyć
80 % ich wartości nominalnej
Termin spłaty kredytu przypada w następnym
dniu operacyjnym po dniu jego udzielenia
Kredyt ten umożliwia im pokrywanie
krótkookresowych niedoborów płynności
STOPA DEPOZYTOWA
NBP oferuje bankom możliwość składania
krótkookresowego (jednodniowego) depozytu
Lokaty przyjmowane są do końca dnia operacyjnego,
a zwrot kwoty depozytu wraz z należnymi odsetkami
następuje w kolejnym dniu operacyjnym
Lokaty terminowe w NBP pozwalają bankom
komercyjnym na zagospodarowanie nadwyżek
płynnych środków
Przeciwdziałają spadkowi krótkookresowych stóp
na rynku międzybankowym poniżej stopy
depozytowej
STOPA REDYSKONTA
Stopa, po jakiej bank centralny skupuje
weksle handlowe od banków
komercyjnych
STOPA REDYSKONTA
A STOPY DEPOZYTÓW
Wkłady ludności na żądanie
Wkłady ludności do 2 lat włącznie
Rachunki bieżące dla przedsiębiorstw
Wkłady dla przedsiębiorstw do 2 lat
stopa redyskonta
STOPA REDYSKONTA A
STOPY KREDYTÓW
redyskonto
kredyty bieżące dla ludności
Kredyty konsumpcyjne od 1 - 5 lat
Kredyty w rachunku bieżącym dla przedsiębiorstw
Kredyty dla przedsiębiorstw od 1 - 5 lat
DYNAMIKA KREDYTÓW
W POLSCE
Kredyty ogółem
Kredyty dla sektora niefinansowego
DYNAMIKA DEPOZYTÓW
W POLSCE
Depozyty ogółem
Depozyty od sektora niefinansowego
STOPA INFLACJI W
POLSCE
2000; 7,4
2001; 3,6
2002; 0,8
2003; 1,7
2004; 4,4
2005; 0,7
2006; 1,4
2007; 4
2008; 3,3
IX 2009; 3,4
REALIZACJA CELU
INFLACYJNEGO
CZYNNIKI KREACJI
PODAŻY PIENIĄDZA M 3
0%
20%
40%
60%
80%
100%
1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004
III
2005
lata
%
pozostałe składniki M3
depozyty i inne zobowiązania
pieniądz gotówkowy w obiegu (poza kasami banków)
OPERACJE OTWARTEGO
RYNKU
Transakcje dokonywane z inicjatywy banku
centralnego z bankami komercyjnymi
Obejmują sprzedaż lub kupno papierów
wartościowych lub dewiz, a także emisje
własnych papierów dłużnych banku centralnego
Równoważą popyt i podaż środków
utrzymywanych przez banki komercyjne
w banku centralnym
Wpływają na poziom krótkoterminowych stóp
procentowych na rynku międzybankowym
OPERACJE
DOSTRAJAJĄCE
Stosowane w przypadku
nieoczekiwanej zmiany płynności
zaburzeń powodujących zmiany
oprocentowania na rynku
międzybankowym
operacje absorbujące i zasilające
OPERACJE
STRUKTURALNE
Stosowane w celu zmiany struktury
aktywów i pasywów dla potrzeb
regulowania i stabilizowania płynności
Operacje wykupu lub emisji papierów
długoterminowych
Wpływają na poziom stóp procentowych
na rynku międzybankowym
RODZAJE OPERACJI
OTWARTEGO RYNKU
Bezwarunkowe
Outright sale – sprzedaży
Outright purchase – zakupu
Warunkowe
Repo – zakupu z jednoczesnym przyrzeczeniem
odsprzedaży przed terminem wykupu przez
emitenta
Reverse repo – sprzedaży z jednoczesnym
przyrzeczeniem odkupu przed terminem wykupu
przez emitenta
STOPA REFERENCYJNA
Minimalna rentowność 7-dniowych
bonów pieniężnych NBP
Wykorzystywana w operacjach
otwartego rynku
WARTOŚĆ STOPY REFERENCYJNEJ
W LATACH 1998 – 2009 W %