Lekcja 16

Temat: Siła napędowa, bilans sił, sprawność głównych zespołów

[N]

jeżeli

[Nm]

a

to

gdzie:

- siła napędowa na kole pojazdu w N,

- moment napędowy na kole w Nm,

- moment obrotowy silnika w Nm,

- promień dynamiczny koła w m,

- przełożenie całkowite w układzie napędowym na poszczególnym biegu,

- przełożenie w skrzyni biegów,

- przełożenie przekładni głównej,

- sprawność układu napędowego (
- czytaj eta).

Prędkość samochodu
obliczamy ze wzoru:

[m/s],

gdzie:

- promień toczny koła w m,

- obroty koła w rad/s,

- obroty silnika w obr/min.

Sprawność mechaniczna
jest zawsze mniejsza od jedności i przeciętnie wynosi:

w samochodach osobowych	na biegu bezpośrednim	ok. 0,92
		na biedach niższych	ok. 0,88
	w samochodach ciężarowych i autobusach	na biegu bezpośrednim	ok. 0,90
		na biedach niższych	ok. 0,85

Siła przyczepności

gdzie:

- współczynnik przyczepności,

- nacisk na oś napędzaną.

Wartości współczynnika przyczepności
opon do jezdni

Rodzaj nawierzchni i jej stan		Współczynnik przyczepności
				przylgowej	poślizgowej
Beton	suchy mokry	0,8÷1,0 0,6÷0,8	0,7÷0,8 0,5÷0,6
Asfalt	suchy mokry	0,7÷0,8 0,4÷0,5	0,6÷0,7 0,3÷0,4
Kostka granitowa	sucha mokra	0,6÷0,7 0,3÷0,5	0,5÷0,8 0,3÷0,5
Droga gruntowa	sucha mokra	0,5÷0,6 0,3÷0,4	0,2÷0,3 0,2÷0,3
Droga zaśnieżona		0,1÷0,4	0,1÷0,3
Droga oblodzona		0,05÷0,15	0,05÷0,1

Siła przyczepności
jest proporcjonalna do nacisku
i współczynnika przyczepności
.

Siła przyczepności ogranicza maksymalną wartość siły napędowej, jaką może przenieść połączenie koło - jezdnia.

Warunek zachowania przyczepności ma postać:

Gdy spełniony jest warunek:

• 
  - samochód porusza się ruchem jednostajnym,

• 
  - samochód porusza się ruchem jednostajnie przyspieszonym,

• 
  - samochód porusza się ruchem jednostajnie opóźnionym.

- siła oporów toczenia,

- siła oporów wzniesienia,

- siła oporów powietrza,

- siła oporów bezwładności.

Nie wszystkie wymienione siły muszą działać na pojazd jednocześnie. Zależy to od chwilowych warunków ruchu. Na przykład na płaskiej nawierzchni siła oporów wzniesienia
; jeżeli samochód porusza się ruchem jednostajnym, siła oporów bezwładności
. Niezależnie
od warunków ruchu na pojazd znajdujący się w ruchu działa zawsze: siła oporów toczenia
oraz siła oporów powietrza
.

Równanie bilansu sił

Siła oporów toczenia

Orientacyjny zakres wartości współczynnika oporu toczenia opon promieniowych samochodów osobowych

Siła oporów wzniesienia

Siła oporów powietrza

Wartość współczynnika oporu powietrza

Typ samochodu i rodzaj nadwozia	Współczynnik oporu powietrz
Samochody osobowe - z nadwoziem zamkniętym - z nadwoziem otwartym Samochody ciężarowe Autobusy i furgony	0,30 ÷ 0,45 0,45 ÷ 0,65 0,70 ÷ 1,00 0,60 ÷ 0,80

Siła oporów bezwładności

Wartość współczynnika mas wirujących

Samochody	Bieg
		pierwszy	najwyższy
osobowe ciężarowe i autobusy	1,4 ÷ 1,8 2,4 ÷ 3,6	1,04 ÷ 1,08 1,05 ÷ 1,12

Równanie bilansu sił w postaci jawnej

Graficzne przedstawienie bilansu sił

Rys.16.1 Wykres bilansu sił

3

POD.NAD-TS-3

Lekcja16

---