plik

Spis treści

Od redakcji
Artur Górski – Wolność gospodarcza
Jacek Bartyzel – Idea monarchiczna a „widmo demokracji”
Adam Gwiazda – Trzy po trzy, czyli monarchista w obronie demokracji
Od redakcji (do powyższego tekstu)
Juliusz S. – Monarchia - jedyne rozwiązanie dylematów pacyzmu
Aleksander Popiel – Sztuka królewska
Eryk von Kuehnelt-Leddihn – Oś Waszyngton-Moskwa
Ruch Polityki Realnej

3
4
7
9

13
15
17

Wydanie numeru: Artur Górski, Michał L.
Redakcja: Artur Górski, Adam Gwiazda, Andrzej Kaśmirowski

Adres do korespondencji:

www.konserwatyzm.pl

; e-mail:

kzm@konserwatyzm.pl

Klub Zachowawczo-Monarchistyczny, ul. Żubrowa 7, 01-978 Warszawa

Konto bankowe:

Klub Zachowawczo-Monarchistyczny: 77-1240-1066-1111-0000-0006-1131

Opracowanie elektroniczne: Portal Młodzieży Prawicowej - www.xportal.pl (1 XI 2008 r.)

Pro Fide Rege et Lege

Numer 2 (5) AD 1989

Strona 2

Od redakcji

edni się bawią w demokra-
cję, innym się wydaje, że
bawią się całkiem poważ-

nie, a jeszcze inni są niezado-
woleni,   że   tamci   się   w   ogóle
bawią.   My   zaś   spokojnie   się
przyglądamy,   uśmiechamy   z
politowaniem oraz wyrozumia-
łością   i…   zwiększamy   nakład
naszego periodyku. Idąc z „du-
chem czasu”, jak mawia lewi-
ca,   czyli   ze   wzrastającą   ko-
niunkturą   na   myśl   prawicową
oraz   biorąc   pod   uwagę   per-
spektywę   legalizacji   Klubu   i
pisma,   zmieniam   nieco   szatę
graczną   „Pro   Fide,   Rege   et
Lege”.   Niewątpliwie   charakter
pisma  będzie  niezmienny.  Na-
szym   publicystycznym   mie-
czem   wymierzonym   ostrzem
we wszystko, co lewicowe, po-
zostaje monarchizm, który jest

zwieńczeniem   doktryny   kon-
serwatywnej, oraz hasła kapita-
lizmu,   który   jest   jedynym   ra-
tunkiem dla naszej gospodarki.
„Tylko   konserwatywny   libera-
lizm   jest   prawdziwym   antido-
tum   na   socjalizm”   –   głosiło
jedno   z   haseł   w   akcji   wybor-
czej na rzecz kandydatów partii
prawicy  –  Unii   Polityki   Real-
nej. Popieramy!

Coś na kształt
propozycji

Pieniądze są zmorą prawie

całego społeczeństwa i robotni-
ków,   a   także   chłopów,   szcze-
gólnie   inteligencji.   Pieniędzy
potrzebują   ojcowie   na   wykar-
mienie i ubranie rodziny, partie
na propagandę i agitację, pań-
stwo na opiekę socjalną i biuro-
krację. Klub też potrzebuje pie-

niędzy, potrzebuje Ciebie. Za-
tem:

●

jeśli jesteś młodym kon-

serwatywnym liberałem o sym-
patiach monarchistycznych,

●

jeśli możesz zainwesto-

wać min. 20 000 złotych [20
tys. starych złotych – przyp.
xportal],

●

jeśli chcesz zostać „akcjo-

nariuszem” naszego wydawnic-
twa „Pro Fide, Rege et Lege”,
to nie wahaj się. Wydawnictwo
ma dwa cele:

1) propagowanie wartości

ideologii konserwatyzmu, mo-
narchistycznej idei oraz zasad
wolnego rynku;

2) pomnażanie zysków wła-

snych dzieląc je w stosunku do
zainwestowanego kapitału.

Zapraszamy!

Pro Fide Rege et Lege

Numer 2 (5) AD 1989

Strona 3

Wolność gospodarcza

opracował Artur Górski

olność gospodarcza
jest potocznym okre-
śleniem liberalizmu

gospodarczego.   Ta   koncepcja
ekonomiczna   i   wynikający   z
niej oraz realizowany w prakty-
ce społeczno-gospodarczej pro-
gram   działania   jest   nazywany
leseferyzmem (od  laisser faire
–   pozwólcie   działać).   Według
tej koncepcji gospodarka osią-
ga   najlepsze   efekty,   najlepiej
się rozwĳa,  gdy przestrzegane
są następujące zasady:

1) pełna swoboda działania

jednostek gospodarczych (wol-
na konkurencja);

2) prywatna własność kapi-

tału;

3) brak ingerencji państwa,

organizacji politycznych czy
społecznych w stosunki gospo-
darcze;

4) regulatorem każdej dzia-

łalności gospodarczej, zarówno
ze strony producentów, jak i
konsumentów, jest wolny ry-
nek.

Koncepcja wolności gospo-

darczej narodziła się i ukształ-
towała w Anglii i we Francji w
XVII wieku. Nastąpiło to w sy-
tuacji,   gdy   system   merkanty-
liczny okazał się niesprawny i
hamował   rozwój   gospodarczy
krajów. Merkantylizm stosował
reglamentację   życia   gospodar-
czego   oraz   protekcjonizm   w
produkcji   i   handlu   zagranicz-
nym.

Natomiast idea liberalizmu

gospodarczego   i   zastosowany
w   praktyce   gospodarczej   lese-
feryzm   przyczyniły   się   do
szybkiego   rozwoju   gospodar-
czego i kulturalnego krajów za-

chodnioeuropejskich i Ameryki
Północnej w XIX w. W następ-
stwie   dały   trwałą   podstawę
ukształtowania się ustroju kapi-
talistycznego na całym świecie.
Mimo   rozlicznych   prób   zaha-
mowania   tego   rozwoju   przez
działalność monopoli, oligopoli
i   nadmierny   interwencjonizm
państwowy idee i zasady dzia-
łania  tej  koncepcji oraz  wyni-
kająca   z   niej   polityka   gospo-
darcza stanowią do dzisiejsze-
go   dnia   najważniejszy   impuls
nieustannego rozwoju kapitali-
zmu.

Szkoły kapitalizmu

Krótka charakterystyka pod-

stawowych aspektów wolności
gospodarczej jako najważniej-
szej przesłanki skutecznego
działania ekonomicznego.

Szkoła Miltona Friedmana

Stwierdził on, że najważ-

niejszą cechą wolności gospo-
darczej   jest   jej   utylitaryzm.
Jego zdaniem, możliwość koor-
dynowania   działalności   milio-
nów ludzi poprzez dobrowolną
współpracę jednostek przy po-
mocy   techniki   wolnego   rynku
opiera   się   na   podstawowym
twierdzeniu, że obaj uczestnicy
ekonomicznej   transakcji   czer-
pią   z   niej   korzyści,   jeśli   jest
ona   obustronnie   dobrowolna   i
uświadomiona. Ideał gospodar-
czy   Friedmana   polega   na   do-
skonałym   sojuszu   wolności   i
użyteczności. Ten ideał istnieje
w świecie „absolutnej, nie czę-
ściowej  różnorodności,  w któ-
rym   nie   liczą   się   żadne   prak-

tyczne ograniczenia, w którym
sieć wymiany jest nieskończe-
nie   bogata   i   w   którym   żadna
przemoc   nie   może   być   efek-
tywnie użyta” („Capitalism and
Freedom”, 1963 s. 3). Chociaż
rynek realny (wolny) nie może
nigdy do końca wyeliminować
przemocy   i   stworzyć   warun-
ków   pełnej,   indywidualnej   sa-
tysfakcji,   jest   on   doskonalszy
od innych systemów, ponieważ
toleruje wielką różnorodność i
daje wszystkim równe szanse.

Szkoła Augusta Fryderyka
von Hayeka

Określił on pozytywny i

ewolucyjny   charakter   liberali-
zmu.   Model   ewolucji   liberali-
zmu,   w   przeciwieństwie   do
dziewiętnastowiecznego mode-
lu lozocznego Hegla, Mark-
sa   czy   Spencera,   jest:   nie   za-
mknięty, lecz otwarty; nie zde-
terminowany,   lecz   spontanicz-
ny; nie jednorodny, lecz plura-
listyczny; nie kolektywny, lecz
indywidualny. Nowy model nie
zawiera   żadnej   wewnętrznej
czy   zewnętrznej   konieczności
dostosowania się do zasad roz-
woju, nie przypisuje historii ani
ogólnego   planu,   ani   przezna-
czenia. Historię tworzą jednost-
ki, a nie ludzkość czy jakiekol-
wiek byty kolektywne. Jednost-
ki   nie   ulegają   żadnemu   histo-
rycznemu   prawu   ani   żadnemu
stałemu wzorcowi zachowania,
ponieważ nic takiego nie istnie-
je, a jedyny możliwy wzorzec
ogólny powstaje w sposób nie-
przewidziany.   Jednostki   reali-
zują swoje cele, które są moty-
wowane subiektywnymi gusta-

Pro Fide Rege et Lege

Numer 2 (5) AD 1989

Strona 4

mi,   pragnieniami,   ambicjami,
co najwyżej poddane wpływom
przekonań i tradycji, w których
wzrosły,   jak   i   instynktom
wspólnot   rodzinnych   czy   gru-
powych. Cała siła i sens działa-
nia poddane ewolucji polegają
na   tym,   że   jednostki   uczą   się
poprzez próby i błędy, poprzez
trafne   i   nietrafne   decyzje,   jak
poprawić   swoją   sytuację   czy-
niąc   życie   lepszym,   bardziej
wolnym   i   bardziej   zasobnym.
Nikt   za   nich   tego   zrobić   nie
może, żadne siły bezosobowe,
żadne   tajemnicze   byty,   takie
jak:   „ludzkość”,   „społeczeń-
stwo”   czy   „klasa   rządząca”,
żadna   cudowna   formuła   cen-
tralnego planowania czy nowej
inżynierii społecznej w rodzaju
pierestrojki czy drugiego etapu
reformy.   Przyszłość   jest   nie-
określona,   a   jej   kształt   i   sens
zależy   od   naszych   teraźniej-
szych, przeszłych i przyszłych
aktów wyboru; od tego, jak ro-
zumiemy   użyteczność,   szla-
chetność, niegodziwość; jak in-
terpretujemy   sprawiedliwość,
wiedząc, dalej od religii, którą
wyznajemy lub zwalczamy; od
bliźnich, nauczycieli, dobrych i
złych   doradców,   moralnych   i
politycznych

autorytetów,

świadomych i podświadomych
skłonności. Przyszłość jest wy-
padkową przypadków i regular-
ności,   skoordynowanych   dzia-
łań w życiu politycznym i du-
chowym,   nieoczekiwanych
zdarzeń   i   okoliczności   oraz
ludzkich wzlotów i upadków.

Szkoła Ludwika von
Misesa

Zwrócił on uwagę na zna-

czenie racjonalności gospoda-
rowania. Jako myślący i działa-
jący ludzie pojmujemy sens

działania ekonomicznego. Poj-
mując   ten   sens   rozumiemy
równocześnie ściśle związane z
nim   pojęcia   wartości,   bogac-
twa,   ceny,   kosztu.   Wszystkie
one tkwią z konieczności w po-
jęciu działania. Obok nich wy-
stępują pojęcia wartościowania,
skali wartości i znaczenia, bra-
ku i obtości, korzyści i nieko-
rzyści, sukcesu, zysku i straty.

Logiczne wyjaśnienie tych

pojęć   w   ich   systematycznym
wynikaniu z podstawowej kate-
gorii działania, a także wykaza-
nie koniecznego związku mię-
dzy nimi stanowi naczelne za-
danie ekonomii. Działając eko-
nomicznie, dokonując kalkula-
cji,   uzyskujemy   pewność,   że
wolny rynek  nie  jest konwen-
cją, aktem woli czy metodolo-
gicznym zabiegiem, lecz obiek-
tywną   rzeczywistością,   po-
słuszną  zasadom rozumu. Pie-
niężny   rachunek   ekonomiczny
jest   intelektualną   podstawą
ekonomii rynkowej.

Ekonomia i związana z nią

prakseologia nie mogą same z
siebie   wydawać   sądów   etycz-
nych   ani   podejmować   decyzji
politycznych.   Poprzez   swoje
prawa informują one, że działa-
nia na wolnym rynku prowadzą
nieuchronnie do wolności oso-
by ludzkiej, dobrobytu, harmo-
nii, skuteczności czynu i do po-
rządku, podczas  gdy przymus,
interwencja   rządu   prowadzą
nieuchronnie   do   hegemonii,
koniktu,   wyzysku   człowieka
przez człowieka, nieskuteczno-
ści, nędzy i chaosu. W momen-
cie   podjęcia   praktycznej   dzia-
łalności ekonomicznej od oby-
watela – twórcy etyki – zależy
wybór   politycznej   drogi:   albo
ucisku i chaosu, albo wolności
i dobrobytu.

Szkoła Michała Nowaka,
Maksa Webera czy
Wernera Sombarta

Oni posunęli się znacznie

dalej. Doszukali się związków
liberalizmu kapitalistycznego z
religią.   Max   Weber   twierdził,
że   na   początkach   kapitalizmu
zabiegi   rynkowe   przedsiębior-
ców   nie   były   zwykłą   walką
konkurencyjną o zysk, lecz wy-
nikały z silnego odczucia obec-
ności transcendencji. W wolnej
działalności ekonomicznej wy-
korzystuje człowiek umiejętno-
ści dane mu przez Boga. Wer-
ner Sombart pisał, że cały sys-
tem religĳny w mozaizmie jest
w   rzeczywistości   niczym   in-
nym,   jak   kontraktem   między
Panem i Jego wybranym naro-
dem, kontraktem ze wszystkimi
jego   konsekwencjami   i   obo-
wiązkami. Zakłada on, że czło-
wieka nagradza się za obowiąz-
ki wykonane i karze za zanie-
dbania. Nagrody i kary rozda-
wane   są   częściowo   w   tym,   a
częściowo   w   innym   świecie.
Wynikające z tego faktu konse-
kwencje   to   po   pierwsze,   stałe
wrażenie   strat   i   zysków,   jakie
przynosi każde działanie, i po
drugie,   powstanie   skompliko-
wanego systemu buchalteryjne-
go dla każdej ludzkiej osoby.

Z kolei Nowak uważa, że w

instytucjach wolnego rynku ist-
nieje pewien ładunek treści du-
chowych,   płynących   wprost   z
głównego   nurtu   chrześcĳań-
skiej cywilizacji zachodniej. O
ile   mechanizm  etatyzmu   prze-
niknięty jest duchem gnostycy-
zmu   czyli   podporządkowania
jednostek   tajemniczemu   cen-
trum osób wybranych, to ewo-
lucja wolności jest wierna du-
chowi   tradycji   doskonałości
człowieka i doskonałości Boga.

Pro Fide Rege et Lege

Numer 2 (5) AD 1989

Strona 5

Idea monarchiczna a „widmo demokracji”

Jacek Bartyzel

(Specjalnie dla „Pro Fide, Rege et Lege”)

d dziesiątków lat ide-
owi rojaliści i konser-
watyści czują się zmu-

szeni dawać do zrozumienia, że
nieswojo   im   w   „niekonserwa-
tywnym   świecie”.   Jednak   w
Polsce  Anno   Domini   1989,   w
Polsce   „okrągłego   stołu”,   re-
staurowanej   „Solidarności”   i
licznych   obietnic   poszerzenia
wolności   ich   sytuacja   jest
szczególnie   trudna.   Z   jednej
strony bowiem, trudno nie ra-
dować   się   widokiem   rytuału
pogrzebowego   bolszewizmu   –
w czym tak gorliwie rolę uczo-
nych grabarzy odkrywają sami
komuniści, z drugiej aliści stro-
ny jawi się integralnemu kon-
serwatyście   mało   budująca   al-
ternatywa  w   postaci   ochlokra-
tycznej   i   egalitarnej   pod   każ-
dym   względem   demokracji.  A
kiedy  zważyć  jeszcze,   że  pra-
wie nie do rozplątania jest gor-
dyjski węzeł: jak dojść do nie-
podległości unikając „rozkoły-
sania”   demosa,   to   nietrudno
oprzeć   się   podszeptowi   „la-
sciate ogni speranza…”

Pozbądźmy się od początku

złudzeń: idea demokratyczna i
to   w   jej   najbardziej   zabobon-
nym, niwelatorskim sensie, pa-
nuje dziś niepodzielnie w umy-
słach i sercach milionów ludzi,
skądinąd przywiązanych do tra-
dycyjnych   form   egzystencji,
wartości   religijnych   i   rodzin-
nych. Dziwaczna w istocie syn-
teza   chrześcijaństwa   i   demo-
kracji jawi się współcześnie –
dzięki zabiegowi utożsamiania
personalizmu   z   egalitaryzmem
– nie tylko jako naturalna, ale

wręcz ma w naszych warun-
kach największe widoki popu-
larności (choć niekoniecznie w
formie partii chadeckiej, raczej
bardziej jeszcze lewicowej for-
mule chrześcĳańsko-demokra-
tyczno-socjalistycznej).

Cóż zatem robić, zapytać

może zdezorientowany i przy-
gnębiony, iż przypadła mu nie-
wdzięczna   rola   muzealnego
eksponatu,   wyznawca   latyń-
skiej metody życia zbiorowego.
Zwalczać a totali rodzący się w
cierpieniach demokratyczny re-
żim,   odwrócić   się   plecami   do
trywialnej rzeczywistości – od-
kopnąć   na   bok   własny   ideał
społeczny   i   włączyć   się   w
nową   rzeczywistość,   przyjmu-
jąc   bez   zastrzeżeń   obiegowy
system   wartości.   Oczywiście
ani jedno, ani drugie i to wcale
nie z powodu, iż nie powinno
się   (z   oportunizmu)   iść   pod
prąd opinii i nastroju, lecz dla-
tego,  że   działając  publicznie   i
dla   dobra   własnej   wspólnoty
trzeba   zachować   w   każdych
warunkach   elementarny   po-
ziom wzajemnego zrozumienia.
Trzeba przeto być po części ro-
zumianym przez ludzi i trzeba
również   ich   rozumieć,   nawet
gdy błądzą, a zwłaszcza to, że
błądząc   wybierają   jednak   w
swym   przeświadczeniu   wol-
ność przeciwko tyranii.

Kiedy nie wiemy co czynić,

spróbujmy   wsłuchać   się   w
przesłanie kierowane do nas z
otchłani   wieków   przez   praw-
dziwych   mędrców.   Może
potraą dopomóc i nam w wy-
brnięciu z tego dylematu, wyjść

z mrocznej jaskini niewiedzy
na światło i opanować, na po-
czątek niechby pojęciowo, rze-
czywistość.

I oto jeden z największych i

najgłębszych, Platon przypomi-
na   nam,   że   ustroje   ewoluują
zwykle od najlepszego do naj-
gorszego.   Monarchia   bowiem
przeobrażała   się   w   military-
styczną timokrację, ta w „kapi-
talizm” kupieckiej republiki. Tę
ostatnią   uproszczenia   ochlosu
pchały   nieuchronnie   w   demo-
kratyczny bezład, co nie mogło
się skończyć niczym innym niż
tyranią.   Zauważmy:   mimo
wszystko  jednak  dla  tego  hel-
leńskiego   praojca   wszystkich
konserwatystów   najgorszym
rodzajem ustroju nie jest demo-
kracja, lecz despocja. Zauważ-
my także, że my dziś zaczyna-
my   pokonywać   jeden   odcinek
drogi powrotnej: od tyranii do
demokracji.   Czyż   zatem   nie
wolno dopuścić myśli, że skoro
ustroje „psują się” w pewnym
porządku gradacji, to i poprawa
może   następować   drogą   od-
wrotnej   właśnie   ewolucji?   A
przecież najbardziej  nawet za-
narchizowana i lekce sobie wa-
żąca  boskie  i  naturalne  prawo
demokracja stwarza większą od
despotyzmu   przestrzeń   wolno-
ści i otwiera pole walki o pod-
danie temu prawu porządku do-
czesnego.

W dialogu „Polityki” powia-

da Platon, że dobry ustrój po-
wstaje ze „zmieszania” monar-
chii i demokracji, tzn. pier-
wiastka autorytetu spersonali-
zowanego we władcy oraz pier-

Pro Fide Rege et Lege

Numer 2 (5) AD 1989

Strona 7

wiastka wolności wyrażającego
się uobywatelnieniem i równo-
ścią przed prawem (izonomią)
wspólnoty tworzącej polis. Ale,
powiada   również   Platon,   są
dwie   demokracje.   Pierwsza
opiera się na nierządzie i swa-
woli motłochu poniewierające-
go   wszystkich   wyrastających
ponad   tłum;   druga   rządzi   się
prawem i uwzględnia przynaj-
mniej   głos   elit.   Lepiej   zresztą
jest   żyć   w   słabej,   ale   prawo-
rządnej, demokracji niż w sil-
nej,   ale   kierującej   się   dobrem
kasty,   zaprzeczającej   zatem
istocie arystokracji, oligarchii.

Uporządkujmy teraz wnio-

ski. Skoro horyzont demokracji
jest nie do uniknięcia w pol-
skim jutrze, to zadaniem, obo-
wiązkiem integralnego konser-
watysty oraz rojalisty jest czy-
nić wszystko, co w jego mocy,
by:

– demokracja ta była demo-

kracją rządów prawa, a nie mo-
tłochu,   i   żeby   służyła   dobru
wspólnemu,   a   nie   partykular-
nym   interesom   klas   zoriento-

wanych zawsze na rewindyka-
cje i świadczenia lub takimż in-
teresom stronnictw i innych
oligopoli;

– zaszczepić tej demokracji

jak największą ilość zbawien-
nych pierwiastków duchowych,
moralnych i materialnych, skła-
dających się na tradycyjny etos
cywilizacji łacińskiej formy
„rządu mieszanego”, czyli mo-
narcho-arystokracji.

O jakie tu pierwiastki cho-

dzi,   nietrudno   zgadnąć.   W
pierwszym rzędzie ugruntowa-
na być musi rola religii i etyki
katolickiej   jako   fundamentu
stanowionego w państwie pra-
wa pozytywnego. Musi zyskać
rękojmię poszanowania ludzkie
życie od chwili jego poczęcia,
dozgonność   sakramentalnego
węzła małżeńskiego, prawo ro-
dziców do decydowania o kie-
runku   edukacji   i   wychowania
swoich   dzieci,   prywatna   wła-
sność indywidualna i rodzinna
jako   główna   i   pierwszorzędna
forma   życia   gospodarczego
wolność   produkowania,   wy-

miany i najmu pracy, korpora-
cyjna autonomia zakładów na-
ukowych, wolność sztuki, pra-
sy   i   opinii   publicznej.   Czy
można   przytomnie   sądzić,   że
idea dynastii królewskiej wraz
z   jej   sakralnym   pierwiastkiem
może liczyć na zrozumienie w
społeczeństwie, które samo nie
stanie   się   pierwej   organiczną
wspólnotą   rodzin,   także   jako
„domowych kościołów”.

Niezależnie od tego wszyst-

kiego   muszą   przez   cały  ten   –
być może mierzony życiem ca-
łych pokoleń – okres istnieć i
być słyszalne w „warstwie pro-
dukującej” narodu czysto kon-
serwatywne, nie wyłączając ro-
jalistycznych,   ośrodki   opinio-
twórcze   mówiące   nieustannie
demokracji   swoje   „tak,   ale…
tak,   ale   to   jeszcze   nie   to…”;
głoszące heroicznie pogardzaną
dziś prawdę, że demokracja bez
współistnienia   z   wyższym   od
woli tłumu autorytetem to per-
wersja wobec wartości.

Pro Fide Rege et Lege

Numer 2 (5) AD 1989

Strona 8

Trzy po trzy, czyli monarchista w obronie demokracji

Adam Gwiazda

anim   przejdę   do   pole-
mizowania   z   dwoma
głównymi   tezami   arty-

kułu p. Bartyzela zajmę się kil-
koma   drobniejszymi   opiniami
na temat konserwatyzmu i mo-
narchizmu,   jakie   się   w   nim
znalazły, a które jednak, jak się
wydaje,   wymagają   sprostowa-
nia.

Po pierwsze

P. Bartyzel nazywa rządzącą

Polską   elitę   „komunistami”.
Niezorientowany czytelnik, nie
wtajemniczony   w   tajniki   soc-
-opozycyjnej   nowomowy,   mo-
że   pomyśleć,   iż   są   to   ludzie
wyznający   ideologię   marksi-
stowską i starający się wcielać
w praktyce jej zasady. Jak wo-
bec   tego   wytłumaczyć   prowa-
dzenie   rynkowych   mechani-
zmów   w   gospodarce   żywno-
ściowej,   chociażby?   Czy   to
właśnie zalecał Marks lub cho-
ciażby Abramowski, bądź Kel-
les-Krauz?   Nic   podobnego.
Szanowny Autor, podobnie jak
większość   opozycji,   nie   rozu-
mie prostego faktu, iż rząd ope-
rując   sloganami   leninizmu
przechodzi na pozycje neopra-
wicy (prawda, że bardzo powo-
li, ale jednak…). „Komunizm”
jest   więc   epitetem   mającym
oznaczać zależność elit władzy
w państwach Układu Warszaw-
skiego od Rosji. Jest to faktem,
ale ze ścisłym znaczeniem po-
jęcia (o co powinni dbać kon-
serwatyści) nie ma nic wspól-
nego.

Po drugie

Ta nieszczęsna niepodle-

głość.   Proszę   wskazać   mi,   z
której   to   zasady   konserwaty-
zmu   wynikać   ma   dążenie   do
niej w Polsce A.D. 1989. Wy-
daje   mi   się,   iż   zasady   wręcz
przeczą   konieczności   dążenia
do   niepodległości   w   rozumie-
niu   suwerenności   państwowej
za   wszelką   cenę.   Słusznie   p.
Bartyzel łączy niepodległość z
„rozkołysaniem   demosu”.   Dą-
żenie   do  niej   w  wydaniu   pol-
skim zawsze kojarzyło mi się z
jakobińskimi rzeziami (sierpień
1831   r.,   24   czerwca   1794   r.)
bądź z socjalistyczną rewolucją
(1918   r.,   Piłsudski   et   consor-
tes). Zgadzam się z Maurycym
Rajskim („Stańczyk” nr 10, s.
17),   że   niepodległość   oznacza
nie   suwerenność   państwową,
ale   zdolność   własnej   elity   do
obrony swej władzy przed kon-
kurentami.  Walka   o   nią   ozna-
cza więc rywalizację nowej eli-
ty z obcą i ze starą elitą rodzi-
mą. I jeszcze jedno: skończmy
ze   schematem   mówiącym,   że
niepodległość   jest   lub   jej   nie
ma. Tak jak uzależnienie wła-
snej   elity   od   obcej   może   się
zwiększać lub zmniejszać, tak i
niepodległości   może   być   wię-
cej lub mniej. Niepodległościo-
we   dylematy   p.   Bartyzela   nie
są więc dylematami konserwa-
tysty.

Po trzecie

Nazywanie Platona praoj-

cem konserwatystów wydaje
się być grubym nieporozumie-
niem. Przypomnijmy, że Karol

Popper   upatrywał   w   Platonie
prekursora historycyzmu prądu
wrogiego cywilizacji łacińskiej,
której   zasad   bronią   konserwa-
tyści. Z „helleńskich praojców”
cenię sobie bardziej Arystotele-
sa. Może więc nie jestem kon-
serwatystą,   skoro   Platona   w
swoim drzewie genealogiczno-
-ideologicznym   nie   umiesz-
czam. Jednak, odwrotnie niż p.
Bartyzel,   nie   twierdzę,   że   jest
on   ojcem   wszystkich   zacho-
wawców.

Po czwarte

Tutaj zaczynają się poważne

zarzuty.   Posługując   się   obser-
wacjami   Platona   o   ewolucji
ustrojów  politycznych w pew-
nej   kolejności   p.   Bartyzel
twierdzi,   że   powrót   do   –   tak
upragnionych przez wszystkich
rojalistów   –   form   monarchi-
stycznych  możliwy  jest  w  na-
stępującym odwrotnym porząd-
ku: od tyranii (rządy „komuni-
stów”),   przez   demokrację   do
władzy   królewskiej.   Zaiste
dziwna   to   koncepcja,   nie
uwzględniająca   ani   rewolucji,
ani   innych   etapów.   Historia
uczy nas, że monarchie były re-
staurowane   po   obaleniu   bądź
upadku   tyranii.   Tak   było   we
Francji:   monarchia   Ludwika
XVI   –   jakobińska   demokracja
–   napoleoński   cezaryzm   –   re-
stauracja.   Podobnie   w   Anglii
po epoce Cromwellów. Zresztą
reguły nie obowiązują historii,
można jedynie odczytywać fak-
ty i na ich podstawie formuło-
wać hipotezy.

Ja osobiście bardziej skła-

niam się tu do zdania Aleksan-

Pro Fide Rege et Lege

Numer 2 (5) AD 1989

Strona 9

dra   Trzaski-Chrząszczewskie-
go,   że   „tak   jak   przed   Ludwi-
kiem   XVIII   musiały   przyjść
Dyrektoriat   i   Cesarstwo,   tak
nim przyjdzie Mikołaj III bądź
Aleksander IV, musi być Stalin,
a   po   nim   Woroszyłow,   Blün-
cher   bądź   ktokolwiek   inny”
(cytuję z pamięci), niż ku mgli-
stym koncepcjom spółki Plato-
n–Bartyzel. Nie mogę pojąć, po
co   odbudowywać   demokrację,
która   jest   zdecydowanie   anty-
arystokratyczna i antycywiliza-
cyjna,   skoro   można   postawić
na proces cywilizowania obec-
nej   arystokracji,   czy   też   elity
posługujące   się   terminologią
Parety.

Po piąte

Przekonanie o tym, jakoby

istniały dwie jakościowo różne
demokracje, jest złudą i niczym
więcej.   Gdyby   mogła   istnieć
„demokracja   rządów   prawa,   a
nie   motłochu”,   byłbym   demo-
kratą, a nie monarchistą. Żadna

demokracja nie może zapewnić
prywatnej   własności,  partiae
potestas   familiae,   gospodarki
opartej na „własności produko-
wania,   wynajmu   i   najmu
pracy”, ponieważ oparta jest na
zasadzie   suwerenności   ludu.
Wszystko to są marzenia, i to
nie marzenia rojalisty, ale neo-
konserwatysty. Demokracja nie
jest niczym innym, jak mecha-
nizmem   legalnej   grabieży,   jak
pisał Bastiat, którego „Prawo”
(„Wektory”   1988)   wszystkim
obrońcom   „demokratycznego
ideału”   serdecznie   polecam.
Tłum   zawsze   może   „zamienić
się w tyrana i zażądać urzeczy-
wistnienia swoich kaprysów” –
pisze słusznie Le Ron – „cywi-
lizacje, które oddają władzę w
ręce tłumu, muszą upaść”. Tak
właśnie się stało w cywilizacji
łacińskiej   w   początkach   XIX
w.,   a   narzędziem   spełnienia
woli  tłumów   była  i  jest  nadal
właśnie demokracja. Skoro pra-
wo nie pochodzi od Boga czy z
natury,   ale   jest   stanowione

przez lud, to można uchwalić i
progresywne   opodatkowanie,   i
zakres   handlu   alkoholem   czy
bronią, i dopuszczalność prze-
rywania   ciąży   (pozytywizm
prawny).   Czymże   zatrzymać
legislacyjne   szaleństwo?   P.
Bartyzel proponuje coś, co aby
zrealizować, należy zmienić lu-
dzi w Doskonałych. Coś mi tu
pachnie gnozą…

Proponuję coś innego – nie

460 „uduchowionych” Posłów i
setkę Senatorów plus po-
wszechne prawo wyborcze, ale
jeden „dyktator” i kilkadziesiąt
arystokratycznych

rodzin,

świadomych   swojego   interesu
oraz   interesu   państwa   plus
„przymus ekonomiczny”. Takie
rozwiązanie   w   najlepszy   spo-
sób zabezpieczy prawa cywili-
zacji łacińskiej i będzie o wiele
sensowniejszym   preludium   po
restauracji monarchii niż jaka-
kolwiek bądź demokracja. Taki
Pinochet po polsku, tylko tro-
chę bardziej reakcyjny.

Od redakcji

(do powyższego tekstu)

o tak, ale jeśli nie ma
tyranii, jak twierdzi
Autor polemiki, to co

obalać   w   celu   restauracji   mo-
narchii?   Jeśli   nie   ma   tyranii   i
monarchii,   to   pewnie   jest   de-
mokracja? Demokracji wg Au-
tora także nie ma. To co jest,
system   przejściowy?   Między
czym a czym? Można założyć,
jak   uczynił   to   p.   Bartyzel,   że
system   naszego   kraju   (choćby
nie chcieli tego komuniści czy
my z innych względów) powoli

się demokratyzuje. W tym
miejscu odwołuję sz. czytelni-
ka do „Biuletynu Monarchi-
stycznego” (kwiecień 1989, nr
3).

Nazwa elity rządzącej w

każdym systemie jest umowna.
Można ją również nazwać: ary-
stokracją.   Autor   zapomina   o
pewnej istotnej kwestii: w każ-
dym   społeczeństwie   wytwarza
się   elita   rządząca   (arysto-
kracja). W systemie autorytar-
nym (np. postkomunistycznym)

„arystokracja”   ma   jedynie   tę
przewagę   nad   demokratyczną
„arystokracją”, że jest bardziej
trwała i stabilniejsza. Nie pod-
lega   ciągłym   rotacjom.   Autor
nie bierze też pod uwagę faktu,
że nie wszystkie elity dają się
cywilizować   w   czasie   na   tyle
szybkim, by proces ten był ko-
rzystny dla  narodu.  Nie   ozna-
cza   to   oczywiście,   że   obecna
władza musi być w tym proce-
sie oporna.

Pro Fide Rege et Lege

Numer 2 (5) AD 1989

Strona 10

Monarchia – jedyne rozwiązanie dylematów pacyfizmu

Juliusz S.

acznĳmy nietypowo od
postawienia

kilku

wstępnych pytań. Skąd

się  wzięli   pacyści?  Dlaczego
pokój światowy nie jest w ce-
nie? Jak łatwo się zorientować,
oba   pytania   dotyczą   bezpie-
czeństwa państwa i jego prze-
trwania   w   zmieniających   się
warunkach.

Zdaje się, że fenomen od-

mowy   służby   wojskowej   ma
także   bezpośredni   związek   z
powszechnym   obowiązkiem,
obrony   państwa.   Zauważmy
przy   tym:   prekursorami   idei
uzbrojenia narodu byli francu-
scy jakobini. Ich hasło: „ojczy-
zna w niebezpieczeństwie” sta-
nowiło   przykrywkę   naturalnej
dla ruchu rewolucyjnego żądzy
podboju.   W   epoce   monarchi-
stycznej   taka   mobilizacja   lud-
ności   nie   byłaby   możliwa.   W
czasach   przedrewolucyjnych,
gdy armia składała się z pospo-
litego ruszenia szlachty, żołnie-
rza zaciężnego lub ochotników
(armia   zawodowa),   ludzie   nie
narzekali na wojsko. Po prostu
nie mieli ku temu istotnych po-
wodów.   Mieszczanie   i   chłopi
sarkali co prawda na dragonady
i rosnące podatki przeznaczone
na wyposażenie armii, jednak-
że   ich   samych   nikt   nie   ciągał
na wojnę. Osoby i mienie pod-
danych władcy pozostawiali w
spokoju. Nie robili tego z wro-
dzonej   im   dobroci.   Daleki   je-
stem od takiej supozycji, cho-
ciaż trudno całkowicie wyklu-
czyć podobne motywy. Sądzę,
że   monarchami   kierowało
wówczas  racjonalne  przekona-
nie,   że   dobrze   wojować   będą

tylko ci,  którzy sami  chcą  się
bić. Króla nie trzeba było prze-
konywać,  że interes  publiczny
(potrzeba utrzymania silnej ar-
mii na wypadek koniktu) wy-
maga   podporządkowania   nie
dążeniom części męskiej popu-
lacji do ryzyka, walki i –  last
but   nor   least  –   agresji.   Szef
państwa   ZDAWAŁ   SOBIE
sprawę z tego, że prowadzenie
wojny przy pomocy zawodow-
ców nie stoi w sprzeczności z
naturalnymi   dążeniami   rolni-
ków, kupców i rzemieślników.
Wojaczka   musiała   oderwać   te
grupy ludności od ich tradycyj-
nych zajęć i pozbawić zarobku.
Również   kobiety   musiały   na
tym   stracić,   zmuszone   zająć
opuszczone miejsca pracy i po-
dwoić   tym   samym  wysiłek.  Z
dokonanego   wyliczenia   widać
więc, że władcy dążąc od stwo-
rzenia silnej armii zawodowej,
bardzo skutecznie popierali in-
teresy   społeczeństwa.   Dopiero
sukcesy   demokratyzacji   znisz-
czyły   to   sprzężenie   zwrotne,
obtujące   w   dobroczynne   na-
stępstwa. Wyznawcy demokra-
cji  uznali  zawodowa armię  za
instytucję   zagrażającą   rządom
większości.   Począwszy   od   ja-
kobinów,   a   skończywszy   na
bolszewikach, w myśl idei po-
wszechnego obowiązku  zaczę-
to   zmuszać   do   noszenia   broni
mężczyzn   czujących   do   niej
wstręt. Jak się można było spo-
dziewać,   odruch   sprzeciwu
przerodził   się   w   końcu   w
otwarty bunt.   Oto  są  głębokie
przyczyny   pacyfizmu   wśród
młodzieży, których połowiczne
środki,   w   rodzaju   zastępczej

służby poborowych, nie usuną.
Jedynie   stopniowy   powrót   do
wojska   zawodowego   ograni-
czyłby   zasięg   pacyfizmu   do
grona   nieszkodliwych   marzy-
cieli.

Gdy wiemy już, na czym

polega istota pacyfizmu, zasta-
nówmy się jeszcze nad proble-
mem   nurtującym   każdego
obrońcę  pokoju. Dlaczego po-
mimo   jednomyślnych   deklara-
cji o pożytkach płynących z po-
koju i zgody nisko cenię sobie
pokój? Dla ułatwienia spróbuj-
my zadać sobie dodatkowe py-
tanie: co skłania rządy do kon-
tynuowania   wyniszczających
wojen?   Nasuwa   się   prosty
wniosek: rządzący zostali zmu-
szeni do postępowania w myśl
zasady   „cena   nie   gra   roli”,
gdyż od zwycięstwa w wojnie
zależało ich być albo nie być.
Zachowywali się więc, jak roz-
rzutni   właściciele   stawiający
wszystko na jedną kartę. Zmia-
na na gorsze i tym razem doko-
nała się za sprawą rosnącej de-
mokratyzacji. Sądzę, że demo-
kratyzacja   pozbawiła   nasze
państwa faktycznych  gospoda-
rzy kraju (monarcha) i wstawi-
ła   w   jego   miejsce   kcyjnych
(lud,   naród,   klasa   robotnicza,
partia). Jednym słowem, znikła
jednostka   osobiście   odpowie-
dzialna za bezpieczeństwo pań-
stwa. Demokratyczna odpowie-
dzialność grupowa jest w isto-
cie iluzoryczna, a jednostki po-
noszące jej cząstkę skłonne są
przedkładać   prestiż   instytucji,
którą reprezentują, nad rzeczy-
wiste interesy kraju. I chociaż
historia   zna   prestiżowe   wojny

Pro Fide Rege et Lege

Numer 2 (5) AD 1989

Strona 11

(o sukcesję) prowadzone przez
monarchów, to nie było one
zbyt liczne. Pojęcie bezwarun-
kowej kapitulacji z rzadka po-
jawiało się w dokumentach dy-
plomatycznych starych monar-
chii. Beznadziejność naszej sy-
tuacji polega na tym, że wojny
toczą się między narodami

(dawniej   między   władcami)   z
udziałem całych narodów (nie-
gdyś: armii zawodowych). Mo-
ralny regres w stosunkach mię-
dzypaństwowych,   datujący   się
od czasów Ligi Narodów, wy-
maga   od   nas   dokonania   nie-
zbędnych   zmian.   Nie   żądamy
dosłownego   powrotu   do   cza-

sów Świętego Przymierza, któ-
re – nie każdy sobie zdaje z
tego sprawę – dawało Europie
sto lat pokoju i wolności. Spró-
bujmy jednak na nowo sformu-
łować zasady, które przyniosły
sukces półtora wieku temu.
Trudu tego podjęli się w PRL
właśnie MONARCHIŚCI.

Pro Fide Rege et Lege

Numer 2 (5) AD 1989

Strona 12

Sztuka królewska

Aleksander Popiel

arto   powiedzieć   o
osobie   panującego   i
jego   stosunku   do

reszty społeczeństwa. Tutaj bo-
wiem, jak w soczewce, skupia-
ją   się   egalistyczne   atomizmy.
Być   może   oświetlenie   sprawy
przez   nieuprzedzonego   obser-
watora   przyczyni   się   do
oczyszczenia  atmosfery podej-
rzeń   wobec   monarchii   właści-
wej dla społeczeństw demokra-
tycznych.   Proponuję   więc   na
chłodno   rozważyć   pewne   re-
sentymenty.   Proszę   o   chwilę
cierpliwości, a okaże się, że na-
sze obawy nie mają podstaw.

Zarzut 1

„W monarchii zdajemy się

na przypadek. O tym,  kto bę-
dzie   rządził,   decyduje   los.
Trzeba   temu   zapobiec   przez
wybór głowy państwa.”

Czy na pewno zmiana jest

uzasadniona?   Zauważmy:   po-
rządek dziedziczenia władzy w
monarchii   nie   budzi   z   reguły
sporów i emocji, ponieważ oso-
ba następcy nie podlegała dys-
kusji.   Który  z  piastunów  wła-
dzy   wzbudza   więcej   kontro-
wersji:   ten   kto   zawdzięcza   ją
wyrokom losu, czy ci, co posie-
dli ją dzięki sile wojska, popar-
ciu mas lub przekupstwu? Nie
czekając   na   odpowiedź,   przy-
pominam o stosownej formule
monarchistów   „Umarł   król,
niech żyje król!”

Zarzut 2

„Następcy są najczęściej

próżniakami żywionymi na
koszt państwa.”

Zdarza się i tak. Jednakże z

reguły następca tronu otrzymu-
je   staranne   wychowanie   i   od
najmłodszych lat wciągany jest
w   bieg   spraw   państwowych.
Daje mu to niezwykłą przewa-
gę   nad   ludźmi,   którzy   tylko
przez jakiś czas trudnią się po-
lityką.   Dla   przyszłego   władcy
realna polityka i praca zaczyna
się w młodości.

Zarzut 3

„Osoba władcy wyniesiona

przez okoliczności nie ma oka-
zji dla wykształcenia właści-
wych form postępowania z
ludźmi.”

Czym jest dzisiejsze wojsko,

lepiej   nie   mówić.   Nie   zawsze
jednak   tak   było.  A  właśnie   w
wojsku   książę   uczy   się   odpo-
wiednich form. Wyszło szydło
z worka – powiedzą demokraci
i nie będą mieli racji. Porządne
wojsko   to   świetna   szkoła   wy-
konywania i wydawania rozka-
zów. A wszakże zdolność natu-
ralnego zachowania się wobec
podwładnych należy do podsta-
wowych   zalet   szefa   państwa.
Przywódcy  demokratyczni   po-
zbawieni są z reguły zręczności
w   obchodzeniu   się   z   ludźmi.
Alternatywę dla armii stanowi
jedynie przebywanie w otocze-
niu licznej służby. Oprócz mo-
narchy   również   arystokracja
przechodziła   podobną   eduka-
cję. Dlatego też często określa-
no   ją   mianem   naturalnej   elity
władzy.

Zarzut 4

„Swoiste prawo do rządze-

nia, jakie posiada władca, musi
skłaniać do arogancji.”

Władca „z urodzenia” nie

musi   potykać   się   z   konkuren-
cją. Brak konkurencji oznacza,
że władcy obca jest atmosfera
rywalizacji (przeważnie wielo-
letniej i pełnej zawiści) o naj-
wyższe   stanowisko.   Dzięki
temu  stać  władzę  na  szlachet-
ność   i   niewymuszoną   łaska-
wość.

Zarzut 5

„W trakcie dorastania na

osobę następcy spływają kolej-
ne dobrodziejstwa, zaszczyty,
na które nie zasłużył. To nie-
sprawiedliwe.”

Czy na pewno? Zapomina

się   w   takich   przypadkach,   że
zaspokajając   jego   zachcianki
odbieramy mu ochotę do reali-
zowania  wygórowanych  ambi-
cji.   Gdy  obejmuje   on   władzę,
wszelkie   możliwe   honory   już
posiada.   Wie,   że   nic   nadzwy-
czajnego go nie czeka. Pozosta-
je   mu   sumienne   wypełnianie
obowiązków   głowy   państwa,
zawierających   się   w   jednym
słowie: sprawiedliwość.

Zarzut 6

„Większość znanych wład-

ców to uosobienie przeciętno-
ści. Nie ma w związku z tym
kim się zachwycać.”

Niesłusznie. Czyż nie widać,

że geniusz na tronie bywa istną
plagą dla kraju? Przykłady są
odstraszające: Fryderyk Wielki,
Piotr Wielki, Ludwik XIV, Ka-

Pro Fide Rege et Lege

Numer 2 (5) AD 1989

Strona 13

Oś Waszyngton–Moskwa

Eryk von Kuehnelt-Leddihn

zy istnieje coś takiego,
jak oś Waszyngton-
–Moskwa? Przecież

konikty   i   napięcia   między
Wschodem a Zachodem są nie-
zaprzeczalnym faktem. W cią-
gu ostatnich czterdziestu lat do-
chodziło niekiedy do wojen lo-
kalnych („zastępczych”) i starć
między państwami  należącymi
do   jednego   i   drugiego   obozu.
Sami   Amerykanie   dwukrotnie
używali swoich wojsk przeciw
krajom należącym do „czerwo-
nego imperium”: Korei i Wiet-
namowi.   Ale   to   tylko   jedna
strona medalu. Jest i druga. De-
mokratyczne   idee   Rewolucji
Francuskiej, do których z taką
pogardą   odnosili   się   Ojcowie
Założyciele,   zaczęły   silnie
wpływać w 1828 roku na kli-
mat  polityczny Ameryki. Wal-
ter Lippman powiedział, że „ja-
kobinizm   stał   się   popularnym
credo amerykańskiej demokra-
cji”. Z kolei komunizm jest w
znacznym stopniu konsekwen-
cją   idei   demokratycznych.   W
efekcie istnieje wyraźny zwią-
zek   pomiędzy   „demokraty-
zmem”, który tak głęboko prze-
paja   amerykańską   mentalność,
a   komunizmem.   Było   to   ewi-
dentne w czasie II wojny świa-
towej   i   tuż   po   niej   –   zanim
amerykańso-sowiecki   miesiąc
miodowy   dobiegł   końca   –   i
znacznie przerosło oczekiwania
Henryka Wallace'a, marzącego
o   „Stuleciu   Szarego   Człowie-
ka”.   W   anglo-amerykańskiej
historii lewicowa tradycja ma-
jąca   swe   korzenie   u   Tomasza
Baine'a, angielskich levellerów
i   diggerów,   a   nawet   jeszcze

wcześniej u Wata Tylera, Jana
Bulla i lollardów. Nic dziwne-
go, że wielki irt między Wa-
szyngtonem a Moskwą miał so-
lidne ideologiczne fundamenty
i pewien urok dla szerokiego
ogółu.

To co dzieli ZSRR i Amery-

kę,   to   tradycja   starsza   niż
współczesna   ideologia   demo-
kratyczna: to wiara w wolność
jednostki.   Nowy   Testament
mówi o wolności, nigdy o rów-
ności, która należy zarówno do
demokratycznego, jak i socjali-
stycznego   wokabularza.   Habe-
as Corpus Act jest szerszy niż
Francuska   Rewolucja.   Samuel
Johnson   mawiał,   że   do   praw
wyborczych   nie   przywiązuje
żadnej wagi, natomiast Habeas
Corpus Act ma dla niego zna-
czenie podstawowe.

Demokratyczny folklor do

dziś   wpływa   na   amerykańską
politykę,   zwłaszcza   zagranicz-
ną. Od czasu, jak w USA uzna-
no, że wolne wybory, rząd re-
prezentowany i stale rozszerza-
nie   zakresu   praw   wyborczych
to   coś,   co   przyniosło   krajowi
korzyści, amerykańscy idealiści
pragną rozpowszechniać swoje
szczęście   na   całym   świecie.
Niestety   ich   pragnienia   mają
wiele wspólnego ze zjawiskiem
nazywanym   przez   Niemców
Ferstenliebe,   czyli   z   miłością
do tych, którzy pod względem
geograficznym   znajdują   się
najdalej   (przeciwieństwem   do
tej   miłości   jest   Nächstenliebe,
czyli miłość do tych, którzy są
najbliżej).

Tak się składa, że w sowiec-

kim imperium rządzący (np. w

konstytucji) popierają przynaj-
mniej   na   papierze:   republika-
nizm, demokrację, społeczną i
rasową   równość,   emancypację
kobiet, postęp i rozwój techni-
ki. Robi to wrażenie na Amery-
kanach, choć przyznają oni, że
ten   godny   podziwu   program
nie został jeszcze w pełni zre-
alizowany. Z pewnością jednak
mówią Sowieci tym samym ję-
zykiem,   co   ich   amerykańscy
kuzynowie. Można więc z nimi
dyskutować.   Jak   powiedział
kiedyś Wallace: „Oni mają de-
mokrację   ekonomiczną,   a   my
mamy polityczną”. Czyż USA i
ZSRR   nie   walczyły  razem   od
1945   roku   z   kolonializmem?
Czyż   nie   prowadziły  szlachet-
nej   rywalizacji   pod   hasłem:
„Będę   bardziej   antykoloniali-
styczny niż ty”?

Dzisiaj najbardziej widocz-

na   zbieżność   amerykańskiej   i
sowieckiej   polityki   zagranicz-
nej występuje w odniesieniu do
południowej   półkuli.   W   RPA
od 1976 roku realizowany jest
program mający na  celu  stop-
niową   eliminację   apartheidu.
Trzeba pamiętać, że aby stwo-
rzyć system apartheidu, wyda-
no w Pretorii niezliczoną ilość
ustaw, praw, zarządzeń i regu-
lacji.   Dlatego   jego   rozmonto-
wanie   jest   bardzo   skompliko-
waną  operacją,   co  czyni   sytu-
ację   w   RPA  diametralnie   od-
mienną od tej, jaka istniała nie-
gdyś   na   amerykańskim   Połu-
dniu. Mimo to wielu Ameryka-
nów   i   Europejczyków   pragnie
wywołać w RPA ciężki kryzys
gospodarczy,   który   tak   mocno
dotknąłby   biedniejszą   (i.e.

Pro Fide Rege et Lege

Numer 2 (5) AD 1989

Strona 15

czarną) część ludności, że zde-
sperowana   podjęłaby   niemal
beznadziejną   próbę   rewolty.
Szlachetni   marzyciele   z   pół-
nocnej   półkuli   –   w   imperium

sowieckim,   w   zachodnioeuro-
pejskich   demokracjach,   a   na-
wet w amerykańskim rządzie –
pragną,   aby   inni   umierali   w
imię   ich   idealistycznej  ideolo-

gii. Można chyba mówić o
zbieżności celów Waszyngtonu
i Moskwy.

O autorze

ryk von Kuehnelt-Led-
dihn urodził się w 1908
roku. Mając 20 lat był

korespondentem   w   Moskwie.
Studiował   nauki   polityczne,
prawo i teologię. Doktoryzował
się w 1937 roku na uniwersyte-
cie   w   Budapeszcie.   Od   1935
roku wykłada historię i japoni-
stykę,  socjologię   i  nauki   poli-
tyczne w angielskich i amery-
kańskich  collegach.   W   1947
roku   powrócił   do   Austrii   i
mieszka   w   Lans   (Tyrol).   Jest
współpracownikiem   wielu
pism europejskich i amerykań-
skich, m.in. „Critecn” i „Zeit-
buehe”   (RFN)   oraz   „National
Review”   (USA).   Jest   Kawale-
rem Zakonu Maltańskiego.

Dla Kuehnelt-Leddihna za-

chodnie demokracje, narodowy
socjalizm i bolszewizm są róż-
nymi przejawami tej samej no-
woczesnej   cywilizacji   maso-
wej. Dla jego myśli podstawo-
we   jest   rozróżnienie   między
wolnością (tak jak ją rozumieli
w   Anglii   whigowie-arystokra-
ci) a równością czyli zglajszto-
waniem praktykowanym w de-
mokracjach.  Amerykańską   de-
mokrację   zalicza   Kuehnel-
t-Leddihn   do   obozu   wolności
jedynie o tyle, o ile stworzona
przez arystokratów konstytucja

amerykańska   ogranicza   demo-
krację.   Ta   antydemokratyczna
tradycja jest jednak w USA nie-
zbyt  silna,  co wg niego czyni
realnym zagrożenie przez rządy
motłochu   i   w   konsekwencji
przez totalitaryzm.

Korzenie narodowego socja-

lizmu tkwią wg Kuehnelt-Led-
dihn w Rewolucji Francuskiej.
Narodowy   socjalizm   oznacza
reductio   ad  absurdum  wszyst-
kich   idei   1789   roku   i   dlatego
jest   najbardziej   nowoczesną
formą   demokracji.   Republika
Weimarska, będąc bardziej po-
stępowa  niż   Cesarstwo   za   Bi-
smarcka, utorowała drogę naro-
dowemu socjalizmowi. Do du-
chowych   poprzedników   naro-
dowego socjalizmu zalicza Ku-
ehnelt-Leddihn Marcina Lutra,
którego   myśl   wsparła   rozwój
nowoczesnej   demokracji.   Ta
krytyka   Lutra   wiąże   się   też   z
ogólnym   antyprotestanckim   i
antypruskim nastawieniem Ku-
ehnelt-Leddihna. Uważa on, że
„dziećmi”   Rewolucji   Francu-
skiej są również pruski nacjo-
nalizm i militaryzm, stanowią-
ce odejście od prawdziwej tra-
dycji   niemieckiej,   którą   uosa-
biają Kabsburgowie.

Dla Kuehnelt-Leddihna

sprzeczność między wolnością

a równością jest na Zachodzie
rozstrzygana   na   korzyść   rów-
ności, a ze szkodą dla wolno-
ści,   co   sprawia,   że   demokra-
tyczna   republika   prowadzi   do
tyranii   (wyjątkiem   jest   Szwaj-
caria). Podkreśla on stanowczo
różnicę,  jaka  zachodzi  między
liberalizmem a demokracją. Są
to   dla   niego   dwie   całkowicie
odmienne   zasady.   Prawdziwy
liberalizm ma wg niego korze-
nie w chrześcĳaństwie.

Kuehnelt-Leddihn jest wro-

giem   współczesnej   kultury
miejskiej,   równouprawnienia
kobiet,   powszechnego   prawa
wyborczego   i   powszechnej
oświaty.

Jedynym ratunkiem dla Eu-

ropy zagrożonej przez totalita-
ryzm,   czyli   zinstytucjonalizo-
wane rządy motłochu, jest znie-
sienie   systemu   partyjnego   i
ustanowienie   monarchii   stano-
wionej. Mając na myśli Zachód
pisał: „Dla prawdziwego totali-
taryzmu lepiej się nadaje pano-
wanie   owej   pozbawionej   obli-
cza   przeciętności   niż   rzekoma
dyktatura proletariatu pod egi-
dą   wysoce   ek-…………  [tutaj
tekst się urywa – przyp. xpor-
tal]

Pro Fide Rege et Lege

Numer 2 (5) AD 1989

Strona 16

Ruch Polityki Realnej

a swojego patrona i mi-
strza uważają Stefana
Kisielewskiego, a pan

Kisielewski się od tego miana
nie odżegnuje. Od dziesiątków
lat przecież, m.in. na łamach
„Tygodnika Powszechnego”
manifestuje, że jest za kapitali-
zmem i to wolnorynkowym.

Jednym z liderów RPR jest

Janusz Korwin-Mikke, rocznik
1942,   zawsze   nienagannie
ubrany (jak na konserwatywne-
go liberała przystało), w garni-
turze z kamizelką i w muszce.
Pan   Korwin-Mikke   studiował
cybernetykę, matematykę, pra-
wo   i   psychologię,   choć   nie
wszystkie   z   tych   kierunków
ukończył.   Do   1964   roku,   po
tym jak ze swym listem do par-
tii wstąpił Jacek Kuroń i Karol
Modzelewski,   Janusz   Korwin-
Mikke  urządził   mały  wiec,  za
co został aresztowany. Po wyj-
ściu   okazało   się,   że   z   uczelni
zginęły jego papiery. W tej sy-
tuacji, czekając aż się odnajdą,
do 1968 roku przeważnie grał
w   brydża,   zdobywając   nawet
tytuł   mistrza   krajowego.   W
marcu 1968 roku znów go za-
mknięto,   co   jednak   miało   ten
dobry   skutek,   że   znalazły   się
jego dokumenty i po odzyska-
niu   wolności   mógł   wznowić
studia. W 1969 roku ukończył
naukę i rozpoczął pracę w In-
stytucie   Transportu   Samocho-
dowego,   potem   pracował   dla
UW. A w 1977 roku prowadził
prywatne seminarium z udzia-
łem   studentów   Uniwersytetu
oraz   Politechniki   pod   nazwą:
„Prawica – liberalizm – konser-
watyzm” – i od tego czasu po-
ważnie   zajął   się   organizowa-

niem ruchu konserwatywnych
liberałów.

Na przełomie 1978 i 1979

roku   utworzył   podziemną
Ocynę  Liberałów, którą  opo-
zycja   nazywała   z   przekąsem
JOLA – jednoosobowa ocyna
liberałów.   Faktycznie,   oprócz
pana   Korwin-Mikke   pracami
wydawniczymi   zajmowało   się
jeszcze dwóch ludzi. Później, z
czasem   ruch   zaczął   zyskiwać
więcej sympatyków, choć zda-
rzały się też i kłopoty. W Sierp-
niu   '80   Janusz   Korwin-Mikke
pojechał do Szczecina, skąd je-
den z przywódców strajku wy-
rzucił go, bo przywiezioną bi-
bułę   sprzedawał   (inaczej   kon-
serwatywny liberał postępować
nie może) zamiast ją rozdawać.
Jesienią 1981 roku milicja ro-
botnicza chciała  usunąć  go ze
Zjazdu „Solidarności”, bo kol-
portował własny list z krytyką
Stefana   Bratkowskiego,   co
uznano  za   fakt  niedopuszczal-
ny.   W   marcu   1982   roku   zaś
wpadł z całym nakładem „No-
wej klasy” Dżilasa i został in-
ternowany. Po czterech miesią-
cach   zwolniono   go,   a   nieco
później – po uniewinnieniu po-
przez sąd – odzyskał cały skon-
fiskowany   nakład   książki.
Ocer SB odwiózł mu „Nową
klasę” ciężarówką do domu.

Na kongresie SD Janusz

Korwin-Mikke rozrzucił ulotki,
nawołując do rozbicia partii na
liberalną   i   chadecką.   W   1982
roku   –   protestując   przeciwko
głosowaniu   przez   posłów   SD
za ustawą o przymusie pracy –
wystąpił ze stronnictwa. 15 li-
stopada 1987 roku doprowadził
do   zawiązania   Ruchu   Polityki

Realnej. W 1988 roku otrzymał
zaproszenie   na   Kongres   Mię-
dzynarodówki   Liberalnej   do
Pizzy.  We   wniosku   paszporto-
wym napisał: w rubryce „przy-
należność partyjna”: „Ruch Po-
lityki   Realnej”   –   „udział   w
kongresie   Międzynarodówki
Liberalnej”. Paszport dostał od
ręki.

Konserwatywni liberałowie

działają głównie we Wrocławiu
(o   odchyleniu   monarchistycz-
nym), w Poznaniu (o skrzywie-
niu narodowym) oraz w Krako-
wie i Warszawie. Nie powołali
swej partii, choć myśleli o Par-
tii   Konserwatywno-Liberalnej
lub Partii Liberałów „Prawica”.
W środowisku umiarkowanych
liberałów – np. gdańskich czy
krakowskich – uchodzą za sza-
lejących   liberałów–teoretyków,
których   teorie   zupełnie   nie
przystają do sytuacji w Polsce.

14 listopada 1987 roku

czternastu   z   nich   utworzyło
Ruch   Polityki   Realnej   (RPR),
który zgodnie ze statutem dzia-
ła   na   terenie   całego   kraju,   a
jego uczestnikiem może zostać
każdy,   kto   ukończył   23   lata.
Prawomyślności   uczestników
RPR strzeże Straż Ruchu, która
może,   ale   tylko   jednomyślnie,
za głoszenie opinii sprzecznych
z   „Deklaracją”   lub   „Progra-
mem” usunąć z ruchu każdego
uczestnika.

Za naczelną wartość uczest-

nicy RPR (m.in. Stefan Kisie-
lewski) uznają wolność.

W „Deklaracji” stwierdzili:

„Nie chcemy doprowadzić do
ujednolicenia postaw; sądzimy,
że Ruch będzie pepinierą róż-
nych ugrupować politycznych

Pro Fide Rege et Lege

Numer 2 (5) AD 1989

Strona 17

mieszczących się w tradycyj-
nym kręgu konserwatystów, li-
berałów, ludowców monarchi-
stów i narodowców”.

W „Programie” zaś napisali:

„Dążyć   będziemy   do   odbudo-
wania   podstawowych   wartości
naszej kultury i cywilizacji ła-
cińskiej;   praw   i   zasad   moral-
nych, godności, honoru, praw-
dy,   wolności,   własności   pry-
watnej i odpowiedzialności”. O
fundamencie   dodali:   „Kultura
nasza jest katolicka, a cywiliza-
cja chrześcijańska”. O ułożeniu

władz:   „Władze   powinny   zo-
stać   zdecentralizowane   i   usta-
wione   tak,   by   się   wzajemnie
kontrolowały i ograniczały”. O
gospodarce:   „Działalność   go-
spodarcza   winna   być   prowa-
dzona   w   oparciu   o   prywatną
własność   środków   produkcji
osób fizycznych lub ich związ-
ków”.

– Liberalizm konserwatyw-

ny – dodaje Janusz Korwi-
n-Mikke – jest po pierwsze mo-
ralny (bo dając jednostce mak-
simum wolności, domaga się

od   niej   w   zamian   odpowie-
dzialności za swe czyny), a po
wtóre – jest niezwykle skutecz-
ny,   zapewniając   dobrobyt   po-
wszechniejszy   niż   to   potraą
uczynić   inne   systemy.   Nato-
miast   wszelka   ingerencja   pań-
stwa w życie obywateli świad-
czenia społeczne, zakazy i na-
kazy   prowadzą   do   stępienia
ostrza konkurencji między jed-
nostkami,   osłabiając   tym   sa-
mym instynkt samozachowaw-
czy i zmniejszający mobilność
całego systemu.

Unia Polityki Realnej

Nasz Reagan jest młodszy!

Janusz Korwin-Mikke

SENATOREM!

Pro Fide Rege et Lege

Numer 2 (5) AD 1989

Strona 18

Document Outline