Podatek to świadczenie pieniężne na rzecz państwa lub innego związku publicznoprawnego o charakterze przymusowym, powszechnym, bezzwrotnym i nieodpłatnym, pobieranym na podstawie odpowiednich przepisów prawa.

Cechy podatku:

  1. przymusowość,

  1. bezzwrotność,

  1. nieodpłatność,

  1. powszechność (ogólność),

  1. charakter pieniężny.

Elementy konstrukcji podatku = elementy techniki podatkowej = cechy zmienne podatku:

  1. podmiot podatku,

  1. przedmiot podatku,

  1. podstawa opodatkowania,

  1. stawki podatkowe,

  1. skale podatkowe,

  1. zwolnienia i ulgi podatkowe,

  1. warunki płatności podatku.

Funkcje podatków:

  1. fiskalna

  1. regulacyjna

  1. stymulacyjna

  1. informacyjna

Rodzaje podatków:

  1. Ze względu na przedmiot podatku:

  2. nazwa

    opis

    Rodzaje

    przychodowy

    opodatkowuje wszystkie otrzymane przez podatnika środki.

    Przedmiotem i podstawą opodatkowania jest przychód, czyli cały wpływ brutto, bez potrącania kosztów jego uzyskania.

    1. podatek od gier,

    2. podatek rolny,

    3. podatek leśny,

    4. podatki ryczałtowe tj. podatek dochodowy od przychodów ewidencjonowanych i karta podatkowa.

    dochodowy

    bazuje na rzeczywistym, czystym dochodzie.

    Podstawę opodatkowania = przychód - koszty uzyskania przychodów tzw. kosztów podatkowych.

    1. podatek dochodowy od osób fizycznych,

    2. podatek dochodowy od osób prawnych.

    konsumpcyjny

    przedmiot i podstawa opodatkowania to wartość obrotu, czyli sprzedaż towarów i świadczenie usług, łatwo mierzalne i łatwe w poborze

    1. podatek od towarów i usług (za granicą określany podatkiem od wartości dodanej VAT),

    2. podatek akcyzowy.

    majątkowy

    przedmiot i podstawa opodatkowania to majątek.

    1. podatek od nieruchomości,

    2. podatek od środków transportowych,

    3. podatek od czynności cywilnoprawnych,

    4. podatek od spadków i darowizn

    1. Ze względu na stosunek przedmiotu opodatkowania do źródła podatku:

    Czyli jest podział oparty na dwóch kryteriach:

    nazwa

    opis

    rodzaje

    bezpośrednie

    Spełniają zasadę zdolności płatniczej podatnika oraz są nieprzerzucalne lub trudno przerzucalne.

    1. podatek dochodowy od osób fizycznych,

    2. podatek dochodowy od osób prawnych.

    3. podatek od czynności cywilnoprawnych,

    4. podatek od spadków i darowizn

    5. podatek rolny,

    6. podatek leśny,

    7. podatek od nieruchomości,

    8. podatek od środków transportowych,

    pośrednie

    nie uwzględniają zasady zdolności płatniczej podatnika i są przerzucalne

    1. podatek od towarów i usług

    2. podatek akcyzowy

    3. podatek od gier,

    1. Ze względu na miejsce zasielnia:

    2. nazwa

      opis

      rodzaje

      centralne

      stanowią w całości dochód budżetu państwa.

      1. podatek od towarów i usług,

      2. podatek akcyzowy,

      3. podatek od gier,

      4. podatki ryczałtowe bez karty podatkowej.

      lokalne

      stanowią dochód budżetów lokalnych, samorządowych

      1. karta podatkowa,

      2. podatek rolny,

      3. podatek leśny,

      4. podatek od spadków i darowizn,

      5. podatek od nieruchomości,

      6. podatek od środków transportowych,

      7. podatek od czynności cywilnoprawnych,

      8. opłata skarbowa i inne opłaty.

      wspólne

      stanowią zarówno dochód państwa, jak i samorządu terytorialnego

      Podatki dochodowe PIT i CIT są dzielone między województwo, powiat i gminę.

      Podatków wpływających do budżetu państwa jest niewiele, ale są bardzo wydajne. Natomiast w budżecie samorządowym jest wiele tytułów, ale są one mało wydajne.

      System podatkowy

      Rodzaje systemów podatkowych

      Źródła prawa podatkowego:

      1. konstytucja,

      2. ustawy podatkowe

      3. ratyfikowane umowy międzynarodowe,

      4. władztwo samorządu terytorialnego,

      5. ordynacja podatkowa,

      6. umowy biletarne

      Zasady podatkowe

      1. Wg Adama Smitha

      1. Dogodność poboru

      Zarówno z punktu widzenia podatnika jak i poborcy podatkowego.

      Sposób i czas ściągania podatku najdogodniejszy dla podatnika, podatek nie powinien narażać na udrękę i kłopoty.

      1. Taniość opodatkowania

      Ustawodawca powinien sięgać do takich źródeł podatkowych, które zapewniają państwu odpowiednio wysokie dochody.

      Nie mogą to być podatki, których koszt poboru jest wysoki, a podmiot i przedmiot opodatkowania mało wydajny.

      Zakłada się ograniczenie kosztów poboru (kosztów sądowych i egzekucji) oraz ograniczenie kosztów „obsługi” podatku ponoszonych przez podatników

      1. Pewność podatku

      Chodzi o to by wpływy z podatku były stabilne.

      Ma to być zapewnione przez jasność i zrozumiałość: terminu płatności, sposobu zapłaty i sumy do zapłacenia.

      1. Równomierność opodatkowania

      Wszyscy powinni ponosić ciężar finansowania państwa, ale biorąc pod uwagę dwa kryteria:

      1. wg Wagnera

      1. zasada fiskalna - oznaczająca wydajność i elastyczność podatków,

      2. zasada gospodarcza - zabezpieczająca nienaruszalność substancji majątkowej podatnika oraz konieczność uwzględniania przerzucalności podatków,

      3. zasada sprawiedliwości - gwarantująceapowszechność i równość opodatkowania, wywodzi się ze zdolności płatniczej

      1. zasada techniczna - pokrywająca się z zasadami A. Smitha (pewności, dogodności, równomierności oraz taniości).

      Obecnie - podstawowe zasady:

      Mentalność podatkowa

      Jest to nastawienie wobec podatków i opodatkowanie reprezentowana przez grupy społeczne oraz organy podatkowe.

      ZRYCZAŁTOWANE PODATKI OD DOCHODU

      1. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

      Kto może stosować ryczałt?

      Osoby posiadające przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej osób fizycznych, spółek cywilnych, jawnych i partnerskich, której wspólnikami są osoby wykonujące wolny zawód, jeśli:

      1. w roku poprzedzającym rok podatkowy uzyskali przychody:

      2. rozpoczną wykonywanie działalności w roku podatkowym i nie korzystają z opodatkowania w formie karty podatkowej - bez względu na wysokość przychodów

      Kto nie może stosować ryczałtu?

      Wyłączenie opodatkowania w formie ryczałtu może nastąpić, między innymi w stosunku do podatników:

      1. opłacających podatek w formie karty podatkowej.

      2. korzystających, na podstawie odrębnych przepisów, z okresowego zwolnienia z podatku.

      3. osiągający w części lub całości przychody z: aptek, lombardów, handlu dewizami, wolnych zawodów.

      4. wytwarzających wyroby opodatkowane podatkiem akcyzowym.

      Stawki podatku płaconego w systemie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, wynoszą odpowiednio: 20%, 17%, 8,5%, 5,5% i 3% przychodów z określonej działalności.

      Dla ustalenia przychodu podatnicy zobowiązani zostali do prowadzenia ewidencji przychodu odrębnie za każdy rok podatkowy, a ponadto wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, a także przechowywania dowodów zakupu towarów.

      LUB dłużej

      Wysokość ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych wynosi:

      Odliczenia:

      Wady - wybierając tę formę opodatkowania tracimy możliwość:

      1. Karta podatkowa

      Jest to najprostsza forma opodatkowania zalecana osobom niedoświadczonym, a więc rozpoczynającym działalność gospodarczą po raz pierwszy.

      Kto może stosować kartę podatkową?

      Osoby fizyczne i spółki cywilne osób fizycznych, które prowadzą działalności są wskazane w załączniku do ustawy, zawierającym tabelę miesięcznych stawek podatku dochodowego w formie karty podatkowej.

      Karta podatkowa ma zastosowanie wyłącznie do działalności prowadzonej w małych rozmiarach, usługowej i wytwórczo-usługowej, gdyż są zatrudnieni pracownicy najemni w liczbie nie większej od ustalonej dla danego rodzaju działalności w przepisach ustawy.

      Zaleta - minimum biurokracji, czyli zwolnienie od następujących obowiązków:

      Stawki podatku

      Są ustalane kwotowo, a ich wysokość uzależniona jest od następujących czynników:

      1. Norm przychodowości

      2. Rodzaju działalności

      3. Wielkości miejscowości w jakiej jest zlokalizowana siedziba (do 5 tys. Mieszkańców najniższe stawki, bo mały popyt)

      4. Ilości osób zatrudnionych w dwojaki sposób:

        1. Na dopuszczalność stosowania karty (> 250 pracowników nie można)

        2. Na wysokość karty

      Wysokość podatku w tej formie raz ustalona jest stała i nie zależy ani od wysokości przychodu, ani od dochodu podatnika. Jest to pozytywne, gdyż z góry posiadamy informację, ile podatku zapłacimy w skali roku. Z drugiej strony nie mamy wpływu na to, jak wysoki podatek płacimy.

      Zasady

      Wysokość podatku jest określana co roku, płatna w comiesięcznych ratach.

      Opodatkowanie w formie karty podatkowej następuje na wniosek podatnika złożony w deklaracji PIT - 16, do 20 stycznia roku podatkowego. Po złożeniu deklaracji podatnik ma możliwość do 14 dni, aby zrzec się z zastosowania karty podatkowej. Również, jeśli do 20 stycznia nie złoży wniosku o zmianę opodatkowania pozostaje on bez zmiany na kolejny rok.

      Osoba fizyczna opodatkowana w formie karty podatkowej, jest zobowiązana na żądanie klienta wystawić faktury i rachunki, oraz do przechowywania kopii tych dokumentów przez 5 lat, co też może zniechęcać.

      1. Ryczałt od osób duchownych

      Wysokość ryczałtu określa w formie decyzji naczelnik Urzędu Skarbowego odrębnie na każdy rok podatkowy.

      Podatek ustalany jest kwotowo. Jego wysokość zależy od:

      Osoby duchowne opłacające ryczałt są zwolnione od obowiązku składania zeznań podatkowych o wysokości osiągniętego dochodu.

      Odliczenia:

      składki na ubezpieczenie zdrowotne.

      Osoby duchowne mogą zrzec się opodatkowania w formie ryczałtu, wówczas opłacają podatek dochodowy na zasadach ogólnych, prowadząc księgę przychodów i rozchodów.

      PODATEK OD OSÓB FIZYCZNYCH

      - podatek bezpośredni, zwyczajny, obligatoryjny, o charakterze dochodowym i osobistym.

      Obowiązek podatkowy:

      1. PODMIOTY:

        1. Os. Fizyczne

        2. Możliwość wspólnego opodatkowania małżonków

        3. Osoby samotnie wychowujące dzieci

      Ad a) Os. Fizyczne - osiąga dochody podlegające opodatkowaniu

      Ad b) Opodatkowanie - warunki: nieograniczony obowiązek podatkowy

      małżonków wspólność majątkowa

      związek małżeńskie w roku podatkowym (wyjątek: śmierć)

      wniosek o łączne opodatkowanie

      - kumulacja dochodów małżonków - podzielenie na pół - obliczenie podatku - mnożenie przez 2

      Ad c) Samotnie wychowujące - warunki: nieograniczony obowiązek podatkowy

      dzieci wniosek

      dzieci: małoletnie, niepełnosprawne, uczące się do ukończenia 25 roku życia

      - podatek w podwójnej wysokości od ½ dochodu (wlicza się dochód małoletnich - wyjątki: ich praca, stypendia, rzeczy do swobodnego użytku)

      2. PRZEDMIOT: Dochód D = Przychód - KUP (w danym roku podatkowym)

      Przychód - otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

      Źródła przychodów:

      Koszty uzyskania przychodów - koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów enumeratywnie wymienionych.

      1. Kwotowo:

       

      Miesięczne

      Roczne

      Pracownik miejscowy

      111, 25 zł

      1.335 zł z jednej umowy / 2.002,05 zł z wielu umów

      Pracownik dojeżdżający

      139,06 zł 

      1.668,72 zł z jednej umowy / 2.502,56 zł z wielu umów

      1. Tylko 1335 zł / 2002,05 zł rocznie:

      1. 50% przychodów:

      1. 20% przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika składki na ubezpieczenia społeczne:

      Zwolnienia podmiotowe: brak

      Zwolnienia przedmiotowe:

      1. Podstawa opodatkowania: suma dochodów pomniejszona o następujące odliczenia:

      1. Skala podatkowa progresywna:

      1. Odliczenia od podatku:

      1. Ryczałtowe obliczenie podatku

      1. Pobór podatku

      Zaliczki pracowników:

      PODATEK OD OSÓB PRAWNYCH

      - podatek bezpośredni i obligatoryjny ale nie osobisty

      1. Podmioty:

        1. Osoby prawne - spółki kapitałowe, Skarb Państwa, przedsiębiorstwa państwowe, ubezpieczyciele, banki, spółdzielnie i inne.

        1. Spółki kapitałowe w organizacji

        1. Jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, z wyjątkiem spółek cywilnych, jawnych, komandytowych, komandytowo-akcyjnych

      Podatkowa grupa kapitałowa - grupa składające się z co najmniej dwóch spółek prawa handlowego mających osobowość prawną, które pozostają w związkach kapitałowych, rozliczają się wspólnie z podatku.

      Zwolnienia podmiotowe m.in.:

      1. Przedmiot

      Dochód = Przychód - KUP osiągnięty w roku podatkowym.

      KUP > Przychód = strata - rozliczanie: pokrywa się z dochodu uzyskanego w najbliższych, kolejno po sobie następujących 5 latach podatkowych, przy czym wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% kwoty straty.

      Zwolnienia przedmiotowe:

      Przychód z działalności gospodarczej - kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.

      Rodzaje przychodów:

      Wyłączenia z przychodów:

      KUP: Koszty podatkowe - wszystkie wydatki mające na celu osiągnięcie przychodów oraz zachowanie i zabezpieczenie źródła przychodów, tak aby to źródło przynosiło przychody także w przyszłości.

      Moment zaliczenia kosztu KUP:

      Podstawowe kategorie kosztów:

      1. Podstawa opodatkowania D = Z - Dw + Kn

      D - dochód,

      Z - zysk bilansowy,

      Dw - dochody wolne od podatku,

      Kn - koszty nie stanowiące kosztów uzyskania przychodów.

      Odliczenia od dochodu

      1. Skala podatkowa: 19% podstawy opodatkowania

      * 50% stawka sanacyjna w przypadku zaniżenia przez podmioty powiązane wysokości zobowiązania podatkowego

      Stawki zryczałtowane:

      z usług w zakresie działalności widowiskowej, rozrywkowej lub sportowej

      z tytułu świadczeń: doradczych, księgowych, badania rynku itp.

      żeglugi powietrznej

      1. Pobór podatku

      1. Samoobliczenie - podatnik samodzielnie oblicza zaliczki na podatek i je terminowo płaci

      Zaliczki = podatek należny od dochodu osiągniętego od początku roku - suma zaliczek za poprzednie miesiące.

      Zaliczki i deklaracje o osiągniętych dochodach składane do:

      1. Uproszczony pobór :

      1. Kredyt podatkowy - zwolnienie małych przedsiębiorców, którzy rozpoczynają działalność gospodarczą, z obowiązku wpłacania zaliczek na podatek dochodowy przez dany rok podatkowy, a następnie uiszczenia podatku za ten rok w ciągu kolejnych 5 lat w jednakowej wysokości.

      Zeznanie podatkowe - do 31 marca roku następnego i w tym terminie wpłata podatku należnego lub różnicy między podatkiem należnym od dochodu wykazanego w zeznaniu a sumą należnych zaliczek za okres od początku roku.