17
Preferowanie brqzu spada wraz z osiggnięciem dojrzałości i znowu wzrasta w okresie starczym.
Odcienie brqzu rzucajq światło na kierunek ekspresji: brqzowy 71 zwigzany jest z ekstemalizowanymi a brgzowy 72 z intemalizowanymi sposobami zachowania.
Trzy ostatnie kolory: biały, szary i czarny, czyli kolory achromatyczne, posiadajg niskg wartość pobudzajgcg.
Kolor BIAŁY na skutek niskiej wartości pobudzajgcej jest zwykle unikany. Gdy występuje w niewielkiej ilości, to świadczy po prostu o tym, że o.b. jest wrażliwa na różnorodne bodźce, natomiast gdy jest wybierany w nadmiarze (steny 8 - 10), wówczas należy przyjgć to za wskaźnik autystycznego sposobu odczuwania i kontrolowania impulsów. W połgczeniu z nadmiernym preferowaniem czerwieni wysokie wyniki w kolorze białym występujg u osób zachowujgcych się wrogo i agresywnie. Chociaż skrajnie wysokie wyniki w kolorze białym często stwierdzano u schizofreników, to jednak ich wystgpienie nie jest jeszcze oznakg schizofrenii. Wyniki niskie nie majg w zasadzie znaczenia interpretacyjnego, toteż nie dowodzg jeszcze braku patologii sfery emocjonalnej badanych. Dotyczy to zwłaszcza małych dzieci i osób w podeszłym wieku, które w ogóle rzadko używajg tego koloru.
Katalizatorem patologii w zakresie sfery emocjonalnej jest kolor SZARY, który -jeśli wybierany jest na poziomie stenów wysokich - należy wigzać z depresjg, represjg potrzeb i uczuć oraz z ogólnie neurotycznymi cechami osobowości. Niskie wyniki wskazujg na otwartość w wyrażaniu emocji i na brak mechanizmów represyjnych.
Nadmiernie częsty wybór koloru szarego wykryto u neurotyków a także u osób normalnych lecz wykazujgcych tendencje do wypierania.
Kolor CZARNY jest wskaźnikiem hamowania i blokowania. Wysokie wyniki wigżg się z poczuciem nieprzystosowania i bezwartościowości, któremu towarzyszy zachowanie depresyjne lub aspołecznie autystyczne. Niskie wyniki nie gwarantujg jeszcze braku uczuć depresyjnych a sugerujg tylko brak nadmiernego blokowania uczuć.
Połgczenie wysokich wyników w kolorze czarnym i w kolorach wysoce pobudzajgcych sugeruje, że jednostka ma skłonność do kompensowania depresyjnej kontroli emocji poprzez zachowania wybuchowe.
Podwyższone wyniki w kolorze czarnym stwierdzono u przestępczych dziewczgł. Ostre stany depresyjne nie powodujg nadmiernej preferencji czerni. Zdecydowany wzrost wyników w tym kolorze zaobserwowano w eksperymencie, w czasie którego polecano badanym ułożyć piramidy "smutne".