Diagnozowanie środowiska rodzinnego

Diagnozowanie środowiska rodzinnego

niezbędną umiejętnością dobrego pedagoga.

Diagnoza to opis możliwie wszechstronny cech i objawów badanego zjawiska uzyskany w drodze obserwacji, badań specjalnych i eksperymentów, mających na celu zabranie danych dotyczących badanego przedmiotu i jego otoczenia.

Diagnoza środowiska rodzinnego to bardzo złożony proces. Pod kątem rodziny możemy badać dziecko w wielu aspektach np. trudności dziecka w uczeniu się, kłopoty wychowawcze. Możemy też badać rodziców np. problem alkoholowy. Już na samym początku naszej działalności musimy sobie zadać pytanie co chcemy zbadać? Co stanie się przedmiotem naszej obserwacji, jakie zjawisko.

Pierwszym krokiem jest zebranie danych, ustalenie faktów następnie zaś ustalenie diagnoz cząstkowych po czym dochodzimy do oceny globalnej, konkluzji.

W badaniach prowadzących do zdiagnozowania rodziny posługujemy się metodami. Jedną z metod jest wywiad, czyli rozmowa kierowana, która prowadzi do uzyskania jak największej informacji o badanej osobie.

Diagnozując rodzinę możemy posłużyć się na przykład wywiadem z rodzicami. Powinien on zawierać szczegółowe pytania podzielone na grupy:

I grupa to pielęgnacja wzrostu dziecka.

-         warunki materialne: praca i zarobki rodziców

-         warunki mieszkaniowe: ile osób zamieszkuje, podstawowy sprzęt, czy dziecko ma swój pokój, swoje miejsce do zabawy czy nauki

-         umiejętność rodziców w zapobieganiu zagrożeniom, higiena zdrowotna, żywienie

-         stan zdrowia rodziny, potrzeby

II grupa to wyrównywanie braków organicznych dziecka

-         czy dziecko ma ruch

III grupa to nabywanie ról społecznych w rodzinie

-         wdrażanie dziecka do życia

-         obowiązki domowe – dziecko ma, nie ma, ma w nadmiarze

IV grupa to stosunek dziecka do nauki

-         czy samodzielnie odrabia zadania

-         czy ma trudności w szkole

-         czy lubi swą szkołę

-         jakie przedmioty sprawiają mu trudności

-         jakie przedmioty lubi

V grupa to kształtowanie postaw prospołecznych

-         atmosfera rodzinna

-         czy rodzice przebywają z dziećmi

-         konflikty, awantury

-         styl wychowawczy

-         współdziałanie rodziców w wychowaniu

VI grupa to budzenie zainteresowań

-         czy jest księgozbiór

-         na jakie zajęcia dziecko uczęszcza

VII grupa to krąg wartości kulturowych

-         umiejętność dokonywania wyborów co dobre a co złe

-         motywy postępowania

VIII grupa to wprowadzenie do uczestnictwa w życiu kultury

Wszystkie pytania powinny być tak skonstruowane, aby umożliwiły badanej osobie swobodną i wyczerpującą odpowiedź. Wywiad powinien więc zawierać pytania otwarte.

Tylko po dokładnym zbadaniu struktury rodziny, stosunków panujących w rodzinie, po uzyskaniu wszelkich niezbędnych danych możemy mówić o dalszych procesach diagnozy. Diagnoza, aby była prawdziwa musi odznaczać się rzetelnością badań.

Diagnozowanie rodziny w aspekcie trudności wychowawczych.

 

Na trudności wychowawcze składają się problemy, jakie dziecko( małe, dorastające)stwarza rodzicom i nauczycielom w procesie swojego psychofizycznego i społecznego rozwoju.

Sformułowana definicja zawiera dwa ważne elementy:

•        Sytuację, która wymaga integracji wychowawczej

•        Przebieg rozwoju dziecka i jego uwarunkowania

Obydwa elementy są ze sobą ściśle sprzężone i powinny być rozpatrywane łącznie. Pozwala to uniknąć błędów w ocenie wychowanka; zmniejsza częstotliwość używania określeń ,, trudne dziecko" czy ,, trudny uczeń'' , zwłaszcza w sytuacjach, które nie dają ku temu żadnych podstaw. Ułatwia prawidłowe ustalenie, co jest rzeczywiście trudnością (problemem) wychowawczą i wymaga skupienia na sobie uwagi pedagogów, bądź rodziców. Umożliwia tak ważne w procesie wychowania diagnozowanie i prawidłowe wytyczenie kierunków oraz rodzaju działań zapobiegających lub korygujących braki czy nieprawidłowości.

Wychowawca powinien zdawać sobie sprawę z niebezpieczeństwa, jakie stwarza duża funkcjonalność określenia trudności wychowawcze w języku potocznym, jego pojemność treściowa oraz łatwość posługiwania się określeniem, które bez względu na sformułowania szczegółowe dyskwalifikuje młode pokolenie. Terminem tym operuje się często w przypadkach, kiedy przede wszystkim dziecko napotyka trudności i doznaje niepowodzeń lub narażone jest przez dorosłych na wstrząsy, stresy, frustracje, a także wówczas, gdy mamy do czynienia ze zjawiskami pozytywnymi z punktu widzenia ogólnego rozwoju wychowanka, ale stawiającymi rodziców i nauczycieli wobec sytuacji nowych, nietypowych, wymagających zmiany dotychczasowych metod wychowawczych, niekiedy również zmiany w stosunku do dziecka. Przykładem mogą być uczniowie wybitnie uzdolnieni, o wyraźnie i silnie ukierunkowanych zainteresowaniach, dociekliwi i krytyczni nie mieszczący się w ramach codziennego życia szkoły.

Zbyt szerokie ujmowanie zjawiska trudności wychowawczych jest szkodliwe, ponieważ sprzyja deformowaniu rzeczywistości poprzez nadmierne eksponowanie problemu. W świadomości społecznej łatwo wykształca się błędne przekonanie, że obecnie wychowanie dzieci jest działalnością przekraczającą możliwości rodziców i nauczycieli, niekiedy pogłębia nastroje defetystyczne, niechęć do posiadania potomstwa oraz, niechęć do posiadania potomstwa oraz niechęć do zawodu nauczyciela. Zjawiska te dają się zarejestrować już obecnie i konieczne jest przeciwstawienie się im.

Współcześnie proces ogólnego rozwoju dzieci i młodzieży przebiega w warunkach z wielu przyczyn bardzo złożonych . Dotyczy to wszystkich sfer kształtowania się osobowości i przygotowania młodego pokolenia do życia. Wzmocnieniu ulegają wpływy pozarodzinne i pozaszkolne, z którymi wychowawcy muszą się liczyć, jeśli chcą być intelektualnymi i moralnymi przewodnikami swoich wychowanków.

Wiele występujących u dzieci braków ma swoje ewidentne uwarunkowania genetyczne. Fakt ten powoduje, że władze oświatowe wprowadzają coraz to więcej zmian w systemie kształcenia i wychowania młodego pokolenia. Diagnozowanie rodziny ma tutaj bardzo duże znaczenie. Tylko poprzez dobrze postawioną diagnozę możemy stwierdzić czy pojawiające się problemy wychowawcze mają swoje uwarunkowania genetyczne czy też są wynikiem innych zaburzeń lub procesów rozwijających się w dziecku.  

Klasyfikacja trudności wychowawczych

Rzeczywiste trudności wychowawcze ująć można w następujące grupy:

•        Trudności wynikające z zaniedbań wychowawczych oraz negatywnych oddziaływań środowiska rodzinnego;

•        Trudności związane z niepowodzeniami szkolnymi dzieci i młodzie­ży­

•        Trudności spowodowane błędami wychowawczymi, głównie w środowisku rodzinnym;

•        Trudności wynikające z nieprawidłowego funkcjonowania rodziny;

•        Trudności związane z psychofizycznym rozwojem dziecka (przebyte choroby, tzw. deficyty lub mikrodefekty rozwojowe, zaburzenia w sferze emocjonalnej - nadpobudliwość lub zahamowania);

•        Trudności wzrostu;

•        Trudności wyłaniające się w kontekście rozbieżności dążeń, oczekiwań i ambicji rodziców oraz dążeń i zainteresowań dzieci.

Ujęcie sytuacji trudnych wychowawczo w grupy nie oznacza, że nie ma między nimi związków. Zachodzą tu wielorakie sprzężenia zwrotne. Dokładna znajomość mechanizmów powstawania zjawisk wychowawczo niepożądanych pozwala na podjęcie skutecznej działalności profilakty­cznej, terapeutycznej lub resocjalizacyjnej.

Jednakże, aby takie działania podjąć należy przeprowadzić dokładne zdiagnozowanie środowiska rodzinnego dziecka. To rodzina jest pierwszym i podstawowym środowiskiem wychowawczym.

Diagnozowanie rodziny w aspekcie potrzeb opiekuńczo- wychowawczych.

Środowisko rodzinne możemy diagnozować również pod kątem niezaspokajanie niezbędnych dla prawidłowego rozwoju dziecka zarówno psychicznych, jak i fizycznych potrzeb. Najczęściej przejawia się ono w głodzeniu dziecka, braku dbałości o jego higienę, ubranie, zdrowie, kształcenie. Dziecko zaniedbywane charakteryzuje się stosunkowo niskim wzrostem i wagą, w porównaniu z rówieśnikami, apatią, biernością, ma zniszczone, brudne, niedostosowane do pory roku ubranie, brakuje mu przyborów szkolnych. Analizując tę problematykę należy pamiętać o wzajemnym przenikaniu się patologicznych form zachowań i o ich nakładaniu się. W efekcie tego zjawiska dziecko nigdy nie jest krzywdzone wyłącznie w jeden z sposobów np. (maltretowanie emocjonalne czy bierne formy prze­mocy fizycznej stają się niekiedy tożsame z zaniedbywaniem potrzeb psychicznych oraz fizycznych dziecka itp.).

Potrzeba więc dokładnej diagnozy, szczegółowych pytań otwartych zasto­so­­wanych w wywiadzie, aby podjąć odpowiednie kroki pomocy dzieciom i ich rodzi­com.

NAUCZYCIEL SP 47 W KATOWICACH mgr Iwona Czora

Literatura

 

N.Han- Ilgiewicz: Trudności wychowawcze i ich tło psychiczne, Warszawa 1961;

 H.Izdebska: Funkcjonowanie rodziny a zadania opieki nad dzieckiem, Wrocław 1967;

 

J Konopnicki: Zaburzenia w zachowaniu się dzieci i środowisko, Warszawa 1964;

 

O.Lipkowski: Dziecko społecznie niedostosowane i jego resocjalizacja, Warszawa 1971;

 

K. Pospiszyl: Psychologiczna analiza wadliwych postaw społecznych młodzieży, Warszawa 1973;

S. Kawula: Diagnozowanie potrzeb opiekuńczo-wychowawczych środowiska rodzinnego. Toruń 1978.


Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
diagnoza środowiska rodzinnego, MAŁGORZATA ŚWIERC
Diagnozowanie srodowiska rodzinnego, Dokumenty(1)
Style wychowanaia, Diagnoza środowiska rodzinnego, rówieśniczego
Metody wychowania, Diagnoza środowiska rodzinnego, rówieśniczego
Diagnoza środowiska rodzinnego, Pedagogika - Diagnoza pedagogiczna
DIAGNOZA ŚRODOWISKA RODZINNEGO (1)
Współpraca wychowawcza ze środowiskiem rodzinnym dziecka, Diagnoza środowiska rodzinnego, rówieśnicz
Diagnoza Środowiska Rodzinnego
Diagnoza środowiska rodzinnego (1)
DIAGNOZA ŚRODOWISKA RODZINNEGO rodzina alkoholowa
diagnoza środowiska wychowawczego rodziny, pedagogika społeczna
Środowisko rodzinne, wypracowania
Ankieta dla uczniów badająca środowisko rodzinne uczniów, ankiety dla nauczycieli
Diagnoza srodowiska uczniowskiego
Uwarunkowanie agresji w środowisku rodzinnym, Dokumenty praca mgr
Środowisko rodzinne stymulatorem twórczej aktywności plastycznej dziecka w wieku dorastania (2)

więcej podobnych podstron