Porifera
Gąbki
Porifera
Gąbki
• Najprostsze organizmy wielokomórkowe/
kolonie komórek
• Organizmy wodne, gł. morskie
• Zapis kopalny sięga kambru, wspólni
przodkowie z Choanoflagellata
• Obecnie ok. 15 tys. Gatunków
• Organizmy osiadłe, nie przemieszczają się
• Składają się z choanocytów (komórki
kołnierzykowe), pinakocytów i
amebocytów w mezohylu
• Galaretowata macierz między
pinakocytami i choanocytami: mezohyl
• Trzy podstawowe typy budowy:
ascon, sycon i leucon
• „ciało” poprzebijane porami
• Wejścia do porów: ostia
• Woda wpływa przez ostia do porów dzięki
ruchom choanocytów, które wychwytują
cząstki pokarmowe, następnia woda trafia
do osculum i jest usuwana z „ciała”
• Szkielet gabki tworzą igły wapienne lub
krzemionkowe, mogą dodatkowo zawierać
kolagen
Rozmnażanie
• Rozwój z kilku komórek
• Odpączkowanie gemuli
• Płciowe: gamety powstają w mezohylu, larwa
amfiblastula
Ruch i przenoszenie informacji
• Przemieszczanie się larw i gemul
• Ruch komórek w obrębie organizmu
• Ruch amebocytów
• Kanały szczelinowe
• Impulsy elektryczne u Hexactinellida
Rodzaje gąbek
• Calcarea – wapienne igły tworzą szkielet
• Demospongiae – krzemionkowe igły
• Hexactinellida – wyspecjalizowana grupa
gąbek, zwarte szkielety i syncytium
komórkowe w mezohylu
Parzydełkowce - Cnidaria
• Osiadłe polipy lub pływające meduzy
• Organizmy wodne
• Znanych 10 tys. gatunków
• Cecha diagnostyczna to nematocyty
(komórki parzydełkowe, knidoblasty)
• Tkankowce dwuwarstwowe (endo i
ektoderma)
• Symetria promienista
• Szeroko rozpowszechnione
• Stenotermia i stenohalinowość
• Formy – polipy i meduzy
• Samotne lub kolonijne
• Wielkość od 2 mm do ponad 2 metrów
• Równie stare jak gąbki – osady prekambryjskie
• Obecność otworu gębowego (pragęby)
• Układ chłonąco-trawiący (gastrowaskularny)
• Brak układu wydalniczego
Stułbiopławy - Hydrozoa
•
Wyłącznie wodne
•
Prymitywne w obrębie parzydełkowców
•
Słonowodne nieliczne słodkowodne (mniejsze)
•
Samotne lub kolonijne (liczniejsze)
•
Polip i meduza
•
Wielkość kilka mm do 50 cm
•
Jednolita jama chłonącotrawiąca
•
Rozmnażanie płciowe lub bezpłciowe
•
Nieregularna przemiana pokoleń lub redukcja jednego pokolenia
•
Ponad 2700 gatunków w sześciu rzędach
•
Aktywnie polujące drapieżniki
•
Penatranty
– haki kolce trucizna
•
Wolwenty
– długa nić
•
Glutynanty
– lepka wydzielina
•
Komórki czuciowe – wrażliwość na światło sygnały chemiczne
•
Komórki nerwowe siec neuronowa
•
Komórki gruczołowe – enzymy
Organizacja morfologiczna kolonii
Rozmnażanie i rozwój
•
W większości obojnaki
•
Planula
– orzęsiona larwa
•
Metageneza
– pokolenia rozmnażające się płciowo i bezpłciowo
•
Regeneracja
– polipy duża, meduzy mała
Krążkopławy - Scyphozoa
•
Wyłącznie morskie
•
Najliczniejsze w strefie arktycznej
i tropikalnej
•
Wielkość od 2 do 200 cm
•
Większość gatunków wolnożyjąca
•
Gonady powstają z endodermy
•
Mniejsze możliwości regeneracji
•
Cztery przegrody w jamie
chłonąco-trawiącej
•
Aktywne drapieżniki
•
Trawienie pośrednie
•
Kolby zmysłowe – skupienia
neuronów i narządów
•
Ponad 200 gatunków - 5 rzędów
Rozmnażanie i rozwój
•
Polip
– pączkowanie,
strobilizacja
•
W większości
rozdzielno płciowe
•
Zapłodnienie
zewnętrze
•
Metageneza
•
Scyfostom
–
pączkowanie
Koralowce - Anthozoa
•
Wyłącznie morskie przeważnie w wodach
ciepłych.
•
Przybrzeżne wody płytkie wyjątki do 1000 m
•
Wyłącznie postać polipa
•
Długowieczne – kolonie kilka tysięcy lat
•
Osiadły tryb życia
•
Ogromne znacznie w biocenozach
•
Skałotwórcza rola
•
Najbardziej skomplikowana struktura
morfologiczna
•
Symetria ośmio i sześcio promienista
(komory, ramiona)
•
Brak narządów zmysłów
•
Szkielet zewnętrz wapienny rzadziej
keratynowy lub chitynowy
•
Obfita mezoglea
•
Rozmnażanie wegetatywne i generatywne
•
Duże zdolności regeneracyjne
Octocoralia
•
We wszystkich ocenach na
różnych głębokościach
•
Wyłącznie kolonijne
•
Długowieczne i wolno rosnące
•
8 ramion i 8 przegród
•
Większość z szkieletem
wewnętrznym węglan wapnia
•
Wyrostki ramion
– pinule
•
Dymorfizm funkcjonalny
autozoidy i syfonozoidy
•
Sześć rzędów
•
Rozmnażanie pączkowanie
podział, płciowo
•
Folikuły- pęcherzyki jajowe
Hexacoralia
•
Samotne i kolonijne
•
Korale rafotwórcze
•
Ograniczona zdolność ruchu
•
6 ramion i przegród lub
wielokrotność
•
Akoncja: funkcje trawienne i
obronne
•
Spirocysty
– łapanie pokarmu
•
Pojedyncze komórki nerwowe
•
Obfita mezoglea
•
Szkielet zewnętrzny, wyjątkowo
wewnętrzny
•
Regeneracja
•
Rozmnażanie przez podział,
pączkowanie, płciowo
•
Laceracja stopowa (poprzeczna)
•
Wyjątkowo partenogeneza i
opieka nad potomstwem
Pocillopora damicorinis
•
6 rzędów
•
Rząd ukwiały – Actinaria
•
Rząd koralowce kamienne
Scleractina 2500 gatunków
Scleractina
•
Przybrzeżne, barierowe
,oceaniczne
•
Wielka rafa od 45 milionów lat
•
Oprócz około 1500 gatunków
ryb, na rafie żyje 5000 gatunków
mięczaków, oraz 400 gatunków
koralowców i 500 gatunków
wodorostów. Większe wyspy
pokryte są gęstą roślinnością
tropikalną. Wielka Rafa
Koralowa jest jedną z większych
atrakcji turystycznych Australii.
Żebropławy - Ctenophora
•
Wyłącznie morskie
•
Znanych 80 gatunków
•
Szeroko rozpowszechnione
•
Delikatna budowa 98% ciała stanowi woda
•
Większość wolno żyjące
•
Wielkość od 10 do 150 cm
•
Symbiotyczna bioluminiscencja
•
Drapieżniki
•
Brak podstawowych układów i szkieletu
•
Przeważnie rozmnażanie płciowe
(hermafrodytyzm) zdolności regeneracyjne
•
2 gromady ramieniowe i bez ramieniowe
Filogeneza
Podsumowanie*
* stara systematyka!
