OCHRONA „RODOWISKA W PROCESIE INWESTYCYJNYM

Art. 3 pkt. 39

Środowisko  –  jest  to  ogół  elementów  przyrodniczych,  w  szczególności  powierzchnia  ziemi  łącznie  z  glebą,
kopaliny, wody, świat roślinny i zwierzęcy, a takŜe krajobraz znajdujących się zarówno w stanie naturalnym, jak
teŜ przekształconych w wyniku działalności człowieka.

Art. 3 pkt.13

Ochrona  środowiska  –  polega  na  działaniu  lub  zaniechaniu  umoŜliwiającym  zachowanie,  zapewnienie  bądź
przywrócenie równowagi przyrodniczej koniecznej do osiągnięcia celu, jakim jest zapewnienie współczesnemu
i  przyszłym  pokoleniom  korzystnych  warunków  Ŝycia  oraz  realizacji  prawa  do  korzystania  z  zasobów
ś

rodowiska i zachowania jego wartości.

OŚ wyraŜa się w:
-  racjonalnym  kształtowaniu  środowiska  i  gospodarowaniu  zasobami  przyrodniczymi  zgodnie  z  zasadą
zrównowaŜonego rozwoju;
-  przeciwdziałaniu  lub  zapobieganiu  szkodliwym  wpływom  na  środowisko,  powodującym  jego  zniszczenie,
zanieczyszczenie, zmiany cech fizycznych lub charakteru elementów przyrodniczych;
- przywracaniu do stanu właściwego elementów  przyrodniczych.

Proces  inwestycyjny  –  ogół  czynności  realizowanych  przez  inwestora  i  urzędników,  mających  na  celu
umoŜliwienie  rozpoczęcia  prac  budowlanych  zgodnie  z  wymaganiami  prawa.  Szczegółowy  zakres  procesu
inwestycyjnego, liczba procedur i czas jego trwania – uzaleŜniony jest od rodzaju danej inwestycji.

Człowiek a środowisko:

- działalność człowieka
- zagroŜenia wynikające z rozwoju cywilizacji

OŚ jako nieodłączny element prowadzonej działalności gospodarczej.
Zakres działalności gospodarczej wyznacza Konstytucja RP.
Art. 5. „RP strzeŜe niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i
obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeŜe dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska,
kierując się zasadą zrównowaŜonego rozwoju.”

Zasada zrównowaŜonego rozwoju:
- to podstawowa zasada wspólnotowej polityki ekologicznej
-  wyraŜa  dąŜenie  do  systematycznego  postępu  z  jednoczesnym  zwracaniem  uwagi  na  zachowanie  środowiska
naturalnego
- „uwaŜa”, Ŝe naruszenie równowagi ekologicznej poprzez nadmierną eksploatację zasobów przyrody moŜe stać
się hamulcem dla dalszego rozwoju
- kaŜdy proces prowadzący do zakłócenia równowagi w przyrodzie powinien być szczegółowo analizowany
- zawsze muszą być podejmowane działania w celu przywrócenia stanu pierwotnego środowiska
- szkodę wyrządzoną środowisku powinien naprawić ten podmiot, który do niej doprowadził, tak więc za skutki
związane ze swoją działalnością odpowiada właściciel.

Podmioty podejmujące działalność ogranicza się przez:
Prawo: ze wzgl. na bezpieczeństwo ekologiczne
Prawo OŚ określa zasady wprowadzenia substancji lub energii do środowiska przez odpowiedzialność i sankcje
za  działanie  niezgodne  z  ustawą.  KaŜde  planowane  przedsięwzięcie,  które  moŜe  oddziaływać  na  środowisko
wymaga oceny, raportu oraz społecznej konsultacji. Mówiąc o przedsięwzięciu rozumie się przez to inwestycję
budowlaną lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania
terenu.

Reglamentacja określonych rodzajów działalności gospodarczej:

Zezwolenia  wymaga  takŜe  działalność  gospodarcza  związana  z  wykorzystaniem  środowiska  naturalnego,  np.:
eksploatacja zasobów naturalnych, prowadzenie składowisk odpadów komunalnych.

Odpowiedzialność:  cywilną,  karną  i  administracyjną,  co  jest  przedmiotem  kontroli  sprawowanej  przez
przykładowo Inspekcję OŚ.

REGULACJA PRAWNA PROCESU INWESTYCYJNEGO

Ograniczające przepisy prawne

Przepisy procedurowe

Uwarunkowania

wynikające z

ustawy OŚ

Uwarunkowania

wynikające z

ustawy o

ochronie

przyrody

Uwarunkowania

wynikające z

innych ustaw

- ogólne
obowiązki
inwestora
- ograniczenia
lokalizacji
przedsięwzięć
- ograniczenia
w lokalizacji
przedsięwzięć
związanych z
zapobieganiem
powaŜnym
awariom

- zakazy
wprowadzone w
odniesieniu do
poszczególnych
form ochrony
przyrody
- wymagania
dotyczące
prowadzenia
robót ziemnych,
zmieniających
stosunek wodny
- ochrona drzew
i krzewów
- zakaz
wznoszenia
obiektów
budowlanych w
pobliŜu
zbiorników
wodnych

- prawo wodne
- ustawa o
ochronie gruntów
rolnych i leśnych
- ustawa o
planowaniu i
zagospodarowaniu
przestrzennym
- prawo
budowlane

Ogólne obowiązki inwestora:

•

W trakcie przygotowania i realizacji inwestor powinien zapewnić oszczędne korzystanie z terenu.

•

W trakcie prac budowlanych inwestor ma obowiązek wzgl.. OŚ na obszarze prowadzonych prac, a w
szczególności ochrony gleby, zieleni, naturalnego ukształtowania terenu i stosunków wodnych.

•

Przy prowadzeniu prac budowlanych inwestor moŜe wykorzystywać i przekształcać elementy przyrodnicze
wyłącznie w takim zakresie, obszarze, jakim jest to konieczne w zw. z realizacją konkretnej inwestycji.

•

Inwestycja nie moŜe być oddana do uŜytku, jeŜeli nie spełnia wymagań OŚ, tj.:

- wykonania wymaganych przepisami lub określonych w decyzjach administracyjnych środków technicznych
chroniących środowisko
- zastosowanie odpowiednich rozwiązań technologicznych, wynikających z ustaw lub decyzji
- uzyskanie wymaganych decyzji określających zakres i warunki korzystania ze środowiska.
- dotrzymywanie na etapie wymaganych prawem badań i sprawdzeń, wynikających z normy prawa standardów
emisyjnych oraz określonych w pozwoleniu warunków emisji

•

Inwestycja nie moŜe być eksploatowana, jeŜeli po zakończeniu rozruchu nie są dotrzymywane wynikające z

mocy prawa standardy emisyjne albo określone w pozwoleniu warunki emisji, ustalone dla fazy po zakończeniu
rozruchu.

•

Na 30 dni przed terminem oddanie do uŜytku inwestycji realizowanej jako przedsięwzięcie mogące

znacząco oddziaływać na środowisko, inwestor jest obowiązany poinformować WIOŚ o planowanym terminie:
- oddania do uŜytku nowo zbudowanego lub zmodernizowanego obiektu budowlanego, zespołu obiektów lub
instalacji
- zakończenia rozruchu instalacji, jeŜeli jest on przewidywany.

•

Nie zapewnienie przez inwestora „OŚ” na obszarze prowadzenia prac budowlanych stanowi wykroczenie –

kara grzywny.

•

Nie poinformowanie WIOŚ o planowanym terminie oddania do uŜytku inwestycji lub o terminie

zakończenia rozruchu instalacji jest wykroczeniem – kara grzywny.

Ograniczenia lokalizacji przedsięwzięć:

•

Ograniczenia te związane są z ograniczeniem dopuszczalnych poziomów hałasu obowiązujących na
poszczególnych rodzajach terenu przeznaczonych na:

- zabudowę mieszkaniową

- szpitale i domy opieki
- budynki związane z pobytem dzieci i młodzieŜy
- na cele uzdrowiskowe
- na cele rekreacyjno-wypoczynkowe poza miastem.

•

Dopuszczalne poziomy hałasu dla poszczególnych typów terenów zostały określone w odpowiednim

rozporządzeniu.

•

Określenie dopuszczalnych poziomów hałasu oznacza, Ŝe na poszczególnych rodzajach ww. terenów nie

będzie moŜliwa lokalizacja przedsięwzięć, które powodują taką emisję hałasu, Ŝe nie będzie moŜliwe
dotrzymywanie przewidzianych dla danego terenu norm hałasu.

Zakazy wprowadzone w odniesieniu do poszczególnych form ochrony przyrody

W PN, krajobrazowych, rezerwatach przyrody, uŜytkach ekologicznych, itp. oraz obszarach Natura 2000
obowiązują m.in.:
- zakazy budowy lub rozbudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych, z wyjątkiem obiektów i
urządzeń słuŜących celem, np. PN
- zakaz zmiany stosunków wodnych
- zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu.

Istnieją prawa odstępne od tych zakazów, jeśli jest to uzasadnione:
- potrzeba ochrony przyrody
- wykonywaniem badań naukowych
- celami edukacyjnymi, kulturowymi
- celami kultu religijnego
- realizacją inwestycji celu publicznego w przypadku rozwiązań alternatywnych.

Wymagania dotyczące prowadzenia robót ziemnych, zmieniających stosunek wodny

Prowadzenie:
- robót polegających na regulacji wód
- robót polegających na budowie wałów przeciwpowodziowych
- robót melioracyjnych
- odwodnień budowlanych
- innych robót ziemnych zmieniających stosunki wodne

na terenach o szczególnych walorach przyrodniczych następuje na podstawie decyzji wojewody, które ustala
warunki prowadzenia tych robót. Inwestor powinien uzyskać tą decyzję przed pozwoleniem na budowę.

Ochrona drzew i krzewów

W pobliŜu:
- morza
- jezior
- rzek
- kanałów
- innych zbiorników wodnych

zabronione jest wznoszenie obiektów budowlanych, które uniemoŜliwiają lub utrudniają ludziom i dziko
Ŝ

yjącym tam zwierzętom dostęp do wody. Nie dotyczy to obiektów związanych np. z obronnością kraju.

Zakaz wznoszenia obiektów budowlanych w pobliŜu zbiorników wodnych

Z punktu widzenia procesu inwestycyjnego istotne są przepisy dotyczące drzew i krzewów a w szczególności
zezwoleń na wycinkę, opłat, kar itp.

Prawo wodne

Dla procesów inwestycyjnych są to istotne przepisy, które dotyczą np. stref ochronnych ujęć wodnych.

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

- ustawa ta wprowadza dodatkowe wymagania i ograniczenia w odniesieniu do zagospodarowania w/w gruntów
- ustawa stanowi, Ŝe ochrona gruntów rolnych i leśnych polega na ograniczeniu przeznaczenia ich na cele
nierolnicze lub nieleśne jako nieuŜytki

- przeznaczenie gruntów rolnych i leśnych na inne cele wymaga przeprowadzenia procedury obejmującej
uzyskania decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej lub leśnej

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustawa ta nakazuje uwzględnianie wymogów OŚ zarówno na etapie planowania przestrzennego, jak i
wydawania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Prawo budowlane

Ustawa  ta  stanowi,  Ŝe  obiekt  budowlany  naleŜy  projektować,  budować,  uŜytkować  i  utrzymywać  w  zgodzie  z
przepisami,  w  tym  techniczno-budowlanymi,  w  sposób  zapewniający  spełnianie  wymagań  podstawowych,
dotyczących  w  szczególności  m.in.  odpowiednich  warunków  higienicznych  higienicznych,  zdrowotnych  oraz
OŚ.

Regulacja prawna procesu inwestycyjnego

•

Ograniczające przepisy prawa:

- regulują tryb podejmowania rozstrzygnięć (np. decyzje) w toku procesu inwestycyjnego
-  mają  zapewnić,  Ŝe  wymagania  odnośnie  OŚ  zawarte  w  „przepisach  ograniczających”  są  realizowane  w
odniesieniu do konkretnych działań
- kluczową rolę odgrywa tutaj instytucja ocen oddziaływania na środowisko
- istotnym elementem procesu decyzyjnego jest takŜe udział społeczeństwa oraz rozbudowany system uzgodnień
i  opinii  w  procesie  inwestycyjnym  organów  administracji  odpowiedzialnych  za  poszczególne  zadania  w
dziedzinie OŚ
-  na  uwagę  zasługują  regulacje  dotyczące  potencjalnego  wpływu  na  teren  obszaru  Natura  2000,  np.  sprawa  w
Rozpudzie dotyczy tego właśnie obszaru.

•

Procesy proceduralne

Analiza oddziaływania na środowisko projektowanej inwestycji określa:

- bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki Ŝycia ludzi, dobra
materialne, wzajemne oddziaływanie między w/w czynnikami
- dostępność do złóŜ i kopalin
- moŜliwości oraz sposoby zapobiegania: ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko oraz
wymagany zakres monitoringu

Wszystko musi być zgodne z zasadami:

- prewencji: „Kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do
zapobiegania temu oddziaływaniu”
- przezorności: „Kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w
pełni rozpoznane, jest obowiązany kierując się przezornością, podjąć wszelkie moŜliwe środki zapobiegawcze.”

Podstawowe instrumenty za pomocą których moŜna sterować procesami inwestycyjnymi w celu zapewnienia

wymagań OŚ:

System zagospodarowania przestrzennego, przede wszystkim miejsce, plany zagospodarowania
przestrzennego, przestrzennego w razie ich braku – decyzje w sprawie warunków zabudowy i
zagospodarowania terenu.

Wymagania związane z uzyskaniem powszechnego dostępu do informacji w tym monitoring
ś

rodowiska, rozpowszechnianie informacji o środowisku, postępowaniu w sprawie ocen oddziaływania na

rodowisko.

Niektóre inne rozstrzygnięcia określające przeznaczenie terenu oraz kształtujące uwarunkowania zw. Z
jego wykorzystaniem.

Planowanie i gospodarka przestrzenna jako instrument OŚ

Gospodarka przestrzenna to:

•

racjonalne planowanie w zarządzaniu gminami, miastami, powiatami i województwami

•

kształtowanie przestrzennej organizacji rozwoju społeczno-gospodarczego przez działalność działalność
zakresie:

- planowania przestrzennego
- gospodarki gruntami
- proponowania rozwoju infrastruktury technicznej i społecznej
- proponowania społeczno-gospodarczego i przestrzennego rozwoju gmin, miast i regionów
- łagodzenia regionalnych róŜnic w poziomie gospodarki i jakości Ŝycia ludzi
- OŚ i ekorozwoju
- formuowania zasad polityki przestrzennej na wszystkich szczeblach zarządzania
- organizacja współdziałania administracji samorządowej i rządowej oraz współpracy w ramach UE

•

całokształt działań związanych z organizacją uŜytkowania przestrzeni

Celem gospodarki przestrzennej jest:

- ochrona określonych wartości przestrzeni

Działania ochronne obejmują dąŜenie do zachowania równowagi pomiędzy elementami neutralnymi środowiska
a wytworami działalności człowieka.

•

racjonalne kształtowanie przestrzeni przez stymulowanie procesów gospodarczych

Kształtowanie przestrzeni to działania przekształceniowe związane z nowymi kierunkami rozwoju społeczno-
gospodarczego.

Ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.

Zasadą jest, Ŝe:
- ustalenie przeznaczenia terenu
- rozmieszczenie inwestycji celu publicznego
- określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu

następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Przestrzennego razie jego braku określenie
sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i
zagospodarowania terenu

przy czym:
1.

lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu
publicznego

sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o
warunkach zabudowy

Regulacja prawna procesu inwestycyjnego

Wśród najwaŜniejszych z punktu widzenia OŚ przepisów regulujących obecnie proces inwestycyjny

wymienić naleŜy:

- Ustawę o Inspekcji OŚ
- Ustawę Prawo geologiczne i górnicze
- Ustawę Prawo budowlane
- Ustawę o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym
- Ustawę o ochronie gruntów rolnych i leśnych
- Ustawę Prawo OŚ
- Ustawę o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
- Ustawę o wprowadzeniu ustawy POŚ, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw

- Ustawę o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych
- Ustawę o ochronie przyrody.

Uogólnione etapy procesu inwestycyjnego

NaleŜy dokonać wyboru lokalizacji dla planowanej inwestycji,

NaleŜy sprawdzić, czy ta lokalizacja objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego
w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów
zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i
zagospodarowania terenu, przy czym lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o
lokalizacji inwestycji celu publicznego
- w przypadku istnienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego decyzje są wydawane,

Trzeba określić czy planowana inwestycja jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na
ś

rodowisko,

Po uzyskaniu dokumentów potwierdzających zbieŜność inwestycji z warunkami zabudowy i
udokumentowaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, naleŜy uzyskać pozwolenie
na budowę,

Po uzyskaniu pozwolenia inwestor powinien zgłosić roboty budowlane i zawiadomić o terminie rozpoczęcia
robót budowlanych, a po zakończeniu prac, dokonać odbioru obiektu wraz z odpowiednimi instytucjami,
jeśli jest taka konieczność,

Proces inwestycyjny kończy przystąpienie do uŜytkowania obiektu budowlanego.

Etapy procesu inwestycyjnego z przedsięwzięciem oddziałującym na środowisko

Etapy procesu inwestycyjnego

Lokalizacja inwestycji

Postępowanie

poprzedzające

budowę lub zmianę

sposobu

uŜytkowania

Proces budowy

Oddanie do

uŜytkowania nowo

zbudowanego lub

zmodernizowanego

obiektu

Brak uchwalonego

MPZP

uchwalony

Inwestycja

celu

publicznego

Pozostałe

inwestycje

Zgodność

z MPZP

Decyzja o

ustaleniu

lokalizacji
inwestycji

celu

publicznego

Decyzja o

warunkach

zabudowy

Dla określenia lokalizacji inwestycji moŜliwe jest:
- zidentyfikowanie numerów działek ewidencyjnych
- sprawdzenie informacji w rejestrze gruntów
- sprawdzenie stanu prawnego nieruchomości
- sprawdzenie przeznaczenia terenu

Postępowanie poprzedzające budowę lub zmianę sposobu uŜytkowania

PRZEDSIĘWZIĘCIA

mogące znacząco oddziaływać na środowisko

nie mogące znacząco oddziaływać na środowisko

przedsięwzięcia zawsze

wymagające raportu tzw.

z I grupy

przedsięwzięcia, dla

których wykonanie raportu

moŜe być wymagane tzw.

z II grupy

mogące

znacząco

oddziaływać

rodowisko,

z II grupy

mogące

znacząco

oddziaływać

na obszar

Natura 2000

Rozporządzenia w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
oraz szczególnych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o
oddziaływaniu na środowisko.

Określa:
- rodzaje przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, wymagających sporządzenia raportu o
oddziaływaniu na środowisko.
- rodzaje przedsięwzięć, dla których obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko moŜe być
wymagany,
- przypadki, w jakich zmiany dokonywane w obiektach są kwalifikowane jako przedsięwzięcia mogące znacząco
oddziaływać na środowisko,
- szczegółowe uwarunkowania związane z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o
oddziaływaniu na środowisko.

Proces budowy

Proces budowy inwestycji z uwzględnieniem warunków związanych z OŚ

Przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na

rodowisko oraz obszar Natura 2000

Przedsięwzięcia nie naleŜące do mogących znacząco

oddziaływać na środowisko

Procedura OOŚ – decyzja o środowiskowych

uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia

Decyzja: pozwolenie na budowę, zatwierdzenie

projektu budowlanego, zgłoszenie zmiany sposobu

uŜytkowania

Decyzja: pozwolenie na budowę, zatwierdzenie

projektu budowlanego, zgłoszenie zmiany sposobu

uŜytkowania

Wykonanie przedsięwzięcia

Uzyskanie wymaganych pozwoleń – decyzji

administracyjnych

Uzyskanie wymaganych pozwoleń – decyzji

administracyjnych

Zgłoszenie do uŜytkowania zgodnie z Prawem

budowlanym i ustawą POŚ

Zgłoszenie do uŜytkowania zgodnie z Prawem

budowlanym

Pozwolenie na budowę

•

jest decyzją administracyjna pozwalającą na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywania
robót budowlanych innych niŜ obiektu budowlanego

•

moŜe dotyczyć całego zamierzenia budowlanego lub jego wydzielonej części

Jeśli pozwolenie na budowę dotyczy wydzielonej części, inwestor zobligowany jest przedstawić projekt
zagospodarowania trenu dla całego zamierzenia budowlanego.

Pozwolenie na budowę obejmuje:
- wykonanie
- odbudowę
- rozbudowę
- nadbudowę
- przebudowę
- remont

obiektu  budowlanego  (budownictwo  mieszkaniowe  jednorodzinne  i  wielorodzinne,  budynki  gospodarcze,
garaŜe, budynki uŜyteczności publicznej).

Do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę, opatrzonego stosowną opłatą skarbową, naleŜy dołączyć:
- decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu
- oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane
- wyrys z mapy ewidencji gruntów
- wypis z rejestrów gruntów
- projekt budowlany
- dokumenty poświadczające posiadanie przez projektantów wymaganych prawem właściwych uprawnień

Pozwolenie na budowę traci waŜność, jeśli:
- budowa nie została rozpoczęta przed upływem 2 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna
- budowa została przerwana na okres dłuŜszy niŜ 2 lata.

Oddanie do uŜytkowania nowo zbudowanego lub zmodernizowanego obiektu

Pozwolenie na uŜytkowanie jest niezbędne, jeśli:
- na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę,
- obowiązek uzyskania pozwolenia na uŜytkowanie został nałoŜony w drodze decyzji,
-  przystąpienie  do  uŜytkowania  obiektu  budowlanego  ma  nastąpić  przed  wykonaniem  wszystkich  robót
budowlanych.

Po zakończeniu realizacji inwestycji, kluczowe znaczenie ma ustalenie czy zrealizowane przedsięwzięcie spełnia
wszystkie wymagania dotyczące OŚ.

Oddanie do uŜytku obiektu (mając na uwadze OŚ) wymaga zawiadomienia:
- Inspekcję OŚ,
- Państwową Inspekcję Sanitarną,
- Państwową Inspekcję Pracy,
- Państwową StraŜ PoŜarną.

PowyŜsze organy powinny zająć stanowisko w sprawie zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem
budowlanym.

Pozwolenie  na  uŜytkowanie  wydaje  organ  administracji  architektoniczno-budowlanej  na  wniosek  inwestora,
który ma obowiązek dołączyć do wniosku:

•

oryginał dziennika budowy z kserokopią decyzji o pozwoleniu na budowę wraz z załącznikiem graficznym
w formie planu zagospodarowania terenu,

•

oświadczenie kierownika budowy:

- o zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę,
przepisami i obowiązującymi Polskimi Normami
-  o  doprowadzeniu  do  naleŜytego  stanu  i  porządku  terenu  budowy,  a  takŜe  –  w  razie  korzystania  –  ulicy,
sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu,
- oświadczenie o właściwym zagospodarowaniu terenów przyległych, jeśli eksploatacja wybudowanego obiektu
jest uzaleŜniona od ich odpowiedniego zagospodarowania,
-  protokoły  badań  i  sprawdzeń:  sieci  uzbrojenia  terenu,  instalacji,  urządzeń  technicznych  przewodów
kominowych  (protokoły  badań  i  sprawdzeń  w  zakresie  sieci  uzbrojenia  terenu  powinny  być  wydane  przez
dysponentów tych sieci).
- inwentaryzację geodezyjną powykonawczą,
-  dodatkowo  –  w  czasie  zmian  nie  odstępujących  w  sposób  istotny  od  zamierzonego  projektu  lub  warunków
pozwolenia  na  budowę,  dokonanych  podczas  wykonywania  robót  –  naleŜy  dołączyć  kopie  rysunków
wchodzących w skład zatwierdzonego projektu budowlanego z naniesionymi zmianami, a w razie potrzeby takŜe
uzupełniający opis.

W  trakcie  prowadzonego  postępowania  właściwy  organ  dokonuje  czynności  kontrolnych  na  miejscu  budowy,
spisując stosowny protokół z wizji – oświadczenie o braku sprzeciwu lub uwag ze strony Inspekcji OŚ, Inspekcji
Sanitarnej,  Państwowej  Inspekcji  Pracy,  Państwowej  StraŜy  PoŜarnej.  Kontrola  ma  na  celu  stwierdzenie
zgodności budowy z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę.
OŚ w związku z wykonywaniem robót budowlanych niewymagających uzyskania pozwolenia na budowę.

Zgłoszenie określa:
- rodzaj,
- zakres,
- sposób wykonania,
- termin rozpoczęcia.

Organ moŜe nałoŜyć obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót
budowlanych, jeŜeli stwierdzi, ze moŜe ono powodować:
- zagroŜenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia,
- pogorszenie stanu środowiska lub stanu zachowania zabytków,
- pogorszenie warunków zdrowotno-sanitarnych,
- wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciąŜliwości dla terenów sąsiednich.

Samowola budowlana rozumiana jest jako:
- budowa bez wymaganego pozwolenia,
- niezgodnie z warunkami pozwolenia.

JeŜeli jest obiekt będący jeszcze w budowie, który:
1)

Jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zwłaszcza z ustaleniami
miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. JeŜeli taki plan nie istnieje to z ustaleniami decyzji o
warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,

Nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie umoŜliwiającym doprowadzenie
obiektu budowlanego (jego części) do stanu zgodnego z prawem

Obowiązkiem organu jest orzeczenie nakazu wstrzymania robót budowlanych, co następuje w drodze
postanowienia.

Postanowienie powinno m.in.:

•

ustalić wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy,

•

nałoŜyć na inwestora obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie:

-  zaświadczenia  gminy  (wójt,  burmistrz,  prezydent  miasta)  o  zgodność  budowy  z  ustaleniami  obowiązującego
MPZP, a w razie jego braku – zgodności z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
- oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
- projektu budowlanego wraz z wymaganymi opiniami, uzgodnieniami.

JeŜeli  te  wymagania  nie  zostaną  spełnione  organ  ma  obowiązek  podjęcia  decyzji  nakazującej  dokonanie
rozbioru.

JeŜeli  wymagania zostały spełnione inwestor  moŜe  wystąpić o pozwolenie na  wznowienie robót budowlanych,
wymaga to dalszego zatwierdzenia projektu budowlanego.

Reasumując
Samowola budowlana nie naruszająca przeznaczenia nieruchomości a jednocześnie wykonana w sposób zgodny
z wymaganiami techniczno-budowlanymi moŜe zostać zalegalizowana.

Ocena oddziaływania na środowisko (OOŚ) to procedura a nie dokument.

W prawie polskim przepisy dotyczące OOŚ zawarte są przede wszystkim w:
1. Ustawa POŚ (tytuł I, dział VI): trzy rozdziały regulujące kolejno:
- postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko i realizacji planów i programów,
- postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanych przedsięwzięć,
- postępowanie dotyczące transgranicznego oddziaływania na środowisko.
2. Ustawa POŚ ( tytuł VIII, dział II) zawiera przepisy dotyczące komisji ds. ocen oddziaływania na środowisko.
3. Odpowiednich rozporządzeniach wykonawczych, szczególnie omawiane wcześniej rozporządzenie.
OOŚ – przedsięwzięcia planowane
Przegląd ekologiczny – przedsięwzięcia juŜ istniejące.

Celem wykonywania OOŚ jest dostarczenie wydającemu pozwolenie, podmiotem włączonym w proces
decyzyjny, w tym zwłaszcza społeczeństwu, niezbędnych informacji na temat skutków planowanego planu,
programu czy przedsięwzięcia dla środowiska.

Zadania oceny:
-  zebranie  tych  informacji,  usystematyzowanie  ich  i  przedstawienie  w  jasny  i  zrozumiały  sposób,  tak,  aby
wszystkie  podmioty  włączone  w  proces  decyzyjny  miały  pojęcie,  jakie  będą  konsekwencje  tej  decyzji  oraz
moŜliwych rozwiązań alternatywnych,
-  dokumentacja  oceny  nie  powinna  mieć  charakteru  naukowego,  jest  informacją  od  ekspertów  dla
niefachowców, stąd teŜ ogromna rola streszczenia (jego wymogu) w języku niespecjalistycznym (niefachowym).

Co podlega ocenie w ramach OOŚ:
a)

oddziaływanie na:

- środowisko przyrodnicze (naturalne i przetworzone przez człowieka)
- środowisko materialne i dobra kultury,
- krajobraz.
- zdrowie i warunki Ŝycia ludzi,
- zachowanie społeczne
b)

rodzaje rozpatrywanych oddziaływań:

- bezpośrednie, np. wycięcie lasu czy budowanie drogi,
- pośrednie, np. zanieczyszczenie powietrza w wyniku ruchu samochodów na tej drodze,
- lokalne i transgraniczne,
- krótko-, średnio- i długookresowe,
- stałe i okresowe,
- skumulowane.

Rodzaje wariantów (obok wskazanego przez wnioskodawcę) rozpatrywanych rozpatrywanych ramach OOŚ:
- alternatywne wobec danego rozmieszczenia, np. autostrada czy droga kolejowa,
- w ramach danego zamierzenia:
- lokalizacyjne, np. obwodnica pn. czy pd.,
- technologiczne, np. technologia X czy Y,
- działania ochronne, np. ograniczenie ruchu czy ekran ochronny przed hałasem,
- wariant „niepodejmowania zamierzenia”,
- wariant „ekologiczny” tzn. najkorzystniejszy dla środowiska.

Na typową procedurę OOŚ składa się 5 elementów stałych i 3 ruchome:

selekcja, kwalifikacja (tzw. „screening”)

ustalenie zakresu (tzw. „scoping”)

przygotowanie dokumentacji OOŚ

wydanie rozstrzygnięcia w sprawie

analiza porealizacyjna

oraz:

konsultacje z organami OŚ (opinie, uzgodnienia)

konsultacje społeczne (udział społeczeństwa)

kontrola jakości.

Reasumując

W postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko określa się i ocenia:
1) Bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsiębiorstwa na:
- środowisko oraz zdrowie i warunki Ŝycia ludzi
- dobra materialne
- dobra kultury
- wzajemne oddziaływanie miedzy czynnikami, o których mowa w ww. punktach
- dostępność do złóŜ kopalin
2) MoŜliwość oraz sposoby zapobiegania i zmniejszenia negatywnego oddziaływania na środowisko
3) Wymagany zakres monitoringu.
W 2005 r. nastąpiły zmiany w systemie ocen oddziaływania na środowisko przedsięwzięć poprzez:
1) wprowadzenie nowej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia,
zwanej „decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach”

2) wprowadzenie nowej kategorii przedsięwzięć wymagających oceny „przedsięwzięć mogących znacząco
oddziaływać na obszar Natura 2000”

Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest warunkiem dopuszczającym do realizacji:
1)

planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek
sporządzenia raportu jest obligatoryjny (gr. I)

planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek
sporządzenia raportu moŜe zostać zatwierdzony (gr. II)

planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, dla których
obowiązek sporządzenia raportu moŜe zostać stwierdzony.

Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem m.in.:
- decyzji o pozwoleniu na budowę, zatwierdzeniu projektu budowlanego, pozwoleniu na wznowienie robót,
- decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę obiektów,
- koncesji na poszukiwanie lub rozpoznawanie złóŜ kopalin,
- pozwolenia wodno-prawnego na wykonywanie urządzeń wodnych,
- decyzji o zmianie lasu na uŜytek rolny,
- decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady,
- decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej,

jak równieŜ przed dokonaniem zgłoszenia:
- budowy,
- zmiany sposobu uŜytkowania obiektu.

W decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ określa:
1) rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia
2)  warunki  wykorzystywania  terenu  w  fazie  realizacji  eksploatacji,  z  uwzględnieniem  konieczności  ochrony
przyrody, zabytków oraz ograniczenie uciąŜliwości dla terenów sąsiednich
3) wymagania dotyczące OŚ konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym
4)  wymogi  w  zakresie  przeciwdziałania  skutków  awarii  przemysłowych,  przemysłowych  odniesieniu  do
przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagroŜenie występowania powaŜnej awarii
5)  wymogi  w  zakresie  ograniczenia  transgranicznego  oddziaływania  na  środowisko  w  odniesieniu  do
przedsięwzięć,  dla  których  przeprowadzono  postępowanie  dotyczące  transgranicznego  oddziaływania  na
ś

rodowisko

6) w przypadku, gdy stwierdzono obszar ograniczonego uŜytkowania.

Rodzaje dokumentacji związane z wykonywaniem oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko:
1.

Informacja o planowanym przedsięwzięciu,

Raport o oddziaływaniu na środowisko.

Informacja słuŜy selekcji i ustaleniu zakresu projektu.
Informacja o planowaniu przedsięwzięcia zawierać powinna w szczególności dane o:
- rodzaju, skali i usytuowaniu przedsięwzięcia,
-  powierzchni  zajmowanej  nieruchomości,  obiektu  budowlanego,  oraz  o  dotychczasowym  sposobie  ich
wykorzystywania, pokrycia szatą roślinną,
- rodzaju technologii,
- jeŜeli są – wariantach przedsięwzięcia,
- przewidywana ilość wykorzystywanej wody i innych surowców, materiałów, paliw, energii,
- rozwiązaniach chroniących środowisko,
-  przy  zastosowaniu  rozwiązań  chroniących  środowisko  –  o  rodzajach  i  przewidywanej  ilości  wprowadzonych
do środowiska substancji i energii,
- moŜliwym trans granicznym oddziaływaniu na środowisko,
-  obszarach  podlegających  ochronie  na  podstawie  ustawy  o  ochronie  przyrody  znajdujących  się  w  zasięgu
planowanego przedsięwzięcia.
Raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać:

•

Opis planowanego przedsięwzięcia

- charakterystyka całego przedsięwzięcia i warunków wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji,
- główne cechy charakterystycznych procesów produkcyjnych,
- przewidywane wielkości emisji, wynikające z funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia,

•

Opis elementów przyrodniczych, środowiskowych, objętych zakresem przewidywanego oddziaływania na
ś

rodowisko

•

Opis… i w bezpiecznym zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia zabytków chronionych na
podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,

•

Opis analizowanych wariantów, w tym:

- polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia,
- najkorzystniejszego dla środowiska,

•

określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów w tym równieŜ w
wypadku wystąpienia powaŜnej awarii przemysłowej, a takŜe moŜliwego trans granicznego oddziaływania
na środowisko,

•

uzasadnienia wybranego przez … wariantu ze wskazaniem jego oddziaływania ze środowiskiem, w
szczególności na:

- (…)
- powierzchni ziemi z uwzględnieniem ruchów… ziemi, klimat, krajobraz,
- dobra materialne,
- zabytki i krajobraz kulturowy,
- wzajemne oddziaływanie między elementami

•

opis przewidywanych znaczących … przedsięwzięcia na środowisko, obejmujący bezpośrednie, pośrednie:
wtórne, skumulowane, krótko-, średnio-, długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływanie prawa na
ś

rodowisko, wynikające z:

- istnienia przedsięwzięcia,
- wykorzystywania zasobów środowiska,
- emisji,

•

opis przewidywanych działań mających na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą
negatywnych oddziaływań na środowisko,

•

wskazania czy dla planowanego przedsięwzięcia konieczne jest ustalenie obszaru ograniczonego
uŜytkowania, określenie granic takiego obszaru, ograniczenia w zakresie przeznaczenia terenu, wymagań
technicznych, budowlanych i sposobu korzystania z nich,

•

analiza moŜliwych konfliktów społecznych związanych z planowaniem przedsięwzięcia,

•

przedstawienie propozycji monitoringu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na etapie jego budowy
i eksploatacji,

•

wskazanie trudności wynikających z niedostatków techniki lub luk we współczesnej wiedzy, jakie
napotkano opracowując raport,

•

streszczenie w języku niespecjalistycznym informacji zawartych w raporcie,

•

nazwanie osób lub osób sporządzających raport,

•

ródła informacji stanowiące podstawę…

Elementami procedury są:
1)

selekcja

ustalenie zakresu raportu

udział społeczny

uzgodnienie

decyzja.

Kluczowym elementem postępowania w przypadku przedsięwzięć, dla których raport moŜe być wymagany:
- złoŜenie wniosku wraz z informacją o planowanym przedsięwzięciu,
- podanie wniosku wraz z informacją opinii organu uzgadniającego,
- rozpatrzenie ogólne organu i ustalenie na tej podstawie wymagań wykonania raportu i jego zakresu,
- wykonanie raportu,
- poddanie raportu procesowi udziału społeczeństwa i rozpoczęcie … uzgodnień, decyzji z organem
uzgadniającym,
- podanie decyzji wraz z uzasadnieniem do publicznej wiadomości.

W przypadku stwierdzenia braku wymagania wykonania raportu p.4 i 5 nie mają zastosowania.
Kluczowym elementem postępowania w przypadku przedsięwzięcia, dla którego raport jest zawsze wymagany:
Wystąpienie o ustalenie zakresu raportu (dobrowolna z wyjątkiem sytuacji, gdy jest oddziaływanie
transgraniczne.
Poddanie wniosku wraz z informacją opinii organu nadzorującego.

Rozpatrzenie opinii organu i ustalenie na tej podstawie zakresu…:
- złoŜenie wniosku z raportem,
- poddanie wniosku z raportem procedurze udziału społeczeństwa i opinii organu uzgadniającego,

- rozpatrzenie uwag i wniosków społeczeństwa,
- uzgodnienie decyzji z organem uzgadniającym,
- podanie decyzji z uzasadnieniem do publicznej wiadomości [5]

Selekcja (…do wykonania raportu) istotnym elementem postępowania … np. typ przedsięwzięcia, dla którego
raport moŜe być wymagany tzn. przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000.

Stwierdzenie obowiązku sporządzenia raportu następuje na podstawie:
- wniosku o wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach,
- informacji o planowanym przedsięwzięciu
Zakończenie etapu selekcji następuje na drodze postanowienia organu właściwego do wydania decyzji o
ś

rodowiskowych uwarunkowaniach.

W postanowieniach ORGAN stwierdza brak potrzeby sporządzania raportu, gdzie obszar spoza raportu.
W postanowieniu stwierdzającym obowiązek sporządzenia raportu organ określa jednocześnie zakres tego
rozporządzenia. Postanowienia organu umieszcza się w publicznie dostępnym wykazie.

Ustalenie zakresu raportu dotyczącego określa zakres informacji wymaganych w rozporządzeniu – w stopniu
uzasadnionym rodzajem i usytuowaniem przedsięwzięcia na skalę jego oddziaływania na środowisko - … prawa
do … w raporcie z większości wymagań przewidzianych w … tylko:
Całkowicie moŜna zrezygnować z:
- przedstawienia raportu w formie graficznej,
- analizy moŜliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem,
- przedstawienia propozycji monitoringu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia przed etapem jego
budowy i eksploatacji,
- wymagania opisu wariantu…

Dla przedsięwzięcia, dla którego raport zawsze jest wymagany … ustalenie zakresu raportu jest dobrowolne zaś
jeśli … przed wystąpieniem o wydanie decyzji … są do…

Udział społeczny – konsekwencje

Minusy:
- spowolnienie postępowania niekorzystne dla osoby zainteresowanej szybkim podjęciem decyzji, np. inwestora
ubiegającego się o pozwolenie na budowę (wysłuchanie i rozwaŜenie uwag społeczeństwa wymaga czasu),
- dodatkowa praca dla organu,
- wystąpienie z nieuzasadnionymi roszczeniami, oddziaływanie skarg,
- dodatkowe koszty związane z powiadomieniami i prowadzeniem procedury.

Plusy:
- moŜliwość podjęcia lepszych decyzji,
- uzyskanie większej ilości informacji,
- moŜliwość poznania interesantów wszystkich stron,
- uniknięcie nieporozumień,
- szanse na społeczna akceptację.

Kryterium interesu

Prawny
- wnioskodawca, właściwy termin na planowanie jest przedsięwzięcia i osoba której przysługują do
nieruchomości ma prawa (uŜytkownicy). Mogą to być właściciele gruntów sąsiadujących z terenem
planowanego przedsięwzięcia (przyszłe oddziaływanie, moŜliwy zakres ich prawa własności przez utrudnienie w
korzystaniu z nieruchomości lub obszaru jej …

Faktyczny
- osoba, której nie przystępuje w danej sprawie … ale faktycznie mogą odczuć jej skutki (osoby korzystające z
zielonych terenów rekreacyjnych, na których planowana jest budowa fabryki)

Społeczny (publiczny)
Osoby występujące w danej sprawie w celu ochrony … (w interesie społecznym, występuje często organ
społeczny, np. ekologiczne)

Szczególne miejsce – strona

Stroną mogą być:
- osoba fizyczna i osoba prawna (ukończone 18 lat),
- jednostka organizacyjna.

Procedura udziału społeczeństwa
„KaŜdy w … określ. w ustawie ma prawo do uzasadnienia w postępowaniu w sprawie wydania decyzji z zakresu
OŚ lub przyjęcia projektu polityki, strategii planu lub i planu zagospodarowaniu przestrzennego.”

Na przewidziane w ustawie procesy u.s. składają się następujące elementy:
- umieszczenie danych o dokonaniach dotyczących postępowania w publicznym dostępnym wykazie podanym
do publicznej wiadomości podstawowych informacji o prowadzonym postępowaniu i moŜliwości uczestniczenia
w nim.

- zapoznanie się przez społeczeństwo z dokumentacją sprawy,
- złoŜenie uwag i wniosków,
- rozpatrzenie ich przez organ,
- umieszczenie w publicznie dostępnym wykazie danych o podjętym rozstrzygnięciu (decyzja, planowanie,
programowanie),
- podanie do publicznej wiadomości informacji o umieszczeniu w wykazie w/w danych i o moŜliwości
zapoznania się z rozstrzyga z towarzyszącymi mu informacjami o zgłoszonych uwagach i wnioskach…

Zawiadomienie stron z podaniem do publicznej wiadomości
I-sza skierowana do stron postęp następuje po raz 1 po wszczęciu postępowania. 2-e …

Procedury wymagające udziału społeczeństwa ustaw POŚ …
Opracowanie polityki, strategii planów programowania wymagana jest w sprawie OOŚ:
- wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realne …
- opracowanie polityki … programów OŚ, programów naprawczych dotyczących ochrony powietrza, przed
hałasem, wydanie pozwolenia zintegrowanego, opracowanie … planu operacyjnego ratowania związanego z
wystąpieniem awarii przemysłowych.

Prowadzenie procesów inwestycyjnych zaleŜne jest od:
- prawidłowości kwalifikacji inwestycji pod względem jej oddziaływania na środowisko,

Przestrzeganie procedur dotyczy:
- ustaleń planu miejscowego,
- wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzji o warunkach zabudowy,
- przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i wydania
decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięć,
- wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (przyjęcia zgłoszenia zmiany sposobu uŜytkowania)
- zgodności wykonanego rozporządzenia oddziaływania na środowisko z wymaganym postanowieniem
określającym zakres raportu z wymaganiami wynikającymi z charakteru inwestycji,
- wykaz wymaganych przepisów lub określonych w decyzji administracyjnej względem i środków technicznych
chroniących środowisko,
- zastosowanie odpowiednich rozwiązań technicznych wynikających z obowiązujących przepisów lub ustalenia
w uzgodnieniu formalno-prawnym (decyzji administracyjnych),
- dotrzymywanie standardów emisyjnych,
- zgodność zastosowanych rozwiązań technicznych z projektem budowlanym,
- uzyskanie wymaganych zaświadczeń i pozwoleń z zakresu OŚ.