background image

 

KOLOKWIUM Z GRAMATYKI JĘZYKA STARO

-

CERKIEWNO

-

SŁOWIAŃSKIEGO

 

Oto tekst zapisany w języku staro-cerkiewno-słowiańskim

1

 
Ростиславъ  бо,  Моравьскъіи  кн1зь,  богомъ  uстимъ,  съв7тъ  сътвори  съ  кн1зи 
своими  и  с  Моравл1нy,  посла  къ  царю  Михаилu,  глагол1,  людємъ  нашимъ 
поганьства с1 wтвръгшимъ, и по христіанєскъ с1 законъ дръжащимъ, uчитєл1 нє 
имамъ  таковаго,  ижє  бy  нъі  въ  свои  јазyкъ  истuю  в7рu  христіаньскuю 
сказалъ, да бyша и инъі странъі того зр1щє подобилис1 намъ | То посли намъ, 
владyкw,  єпископа  и  uчитєл1  таковаго  |  Wтъ  васъ  бо  на  вс1  странy  въсєгда 
добрyи  законъ  исходить  |  Събравъ  жє  царь  съборъ,  призва  Коньстантина 
филосwõа,  и  сътвори  и  слъішати  р7чь  сію  и  рєчє,  филосwõє,  в7мь  т1  трuдна 
сuща,  но  достоить  тєб7  тамо  ити  |  Сіа  бо  р7чи  нє  можєть  инъ  никтожє 
исправити, јакожє тъі 
 
Zadanie 1.  Który zapis  w transkrypcji półfonetycznej  tekstu oznaczonego szarym tłem 
można uznać za prawidłowy i znormalizowany? 
 
a) 

knęzь posla kъ carju glagolę ljudemъ našimъ poganьstva sę otvrъgšimъ 

 

b)  kъnęzь posla kъ carju glagolę ljudemъ našimъ poganьstva sę otъvrъgšimъ 

 

c)  kъnęʒь  posъla  kъ  carju  glagolę  l’udijьmъ  našimъ  poganьstva 

otъvrъgšijimъ 

 

d)  kъnęʒь posъla kъ caru glagolę l’udemь našimъ poganьstva otvrъgšijimъ 

 

 
Zadanie  2.  Po  uważnym  przeczytaniu  tekstu  ze  zwróceniem  uwagi  na  wartości  fleksyjne 
zawartych w nim form wyrazowych, błędy popełnione przez kopistę  etc.  proszę  zakreślić 
prawidłową odpowiedź (litera P oznacza prawdę, F – fałsz): 
 

a)  Rościsław,  pobudzony  przez  Boga,  zrobi  naradę  ze  swoimi 

książętami. 

b)  Nie mamy nauczyciela takiego, który by nam wyjaśnił wiarę. 

c)  Od was bowiem na cały kraj zawsze się dobre prawo rozchodziło. 

d)  Zebrawszy więc car doradców, przyzywa Konstantyna. 

e)  Tej więc prośby nie mógłby nikt inny spełnić, jak tylko ty. 

 
Zadanie  3.  W  podanym  wyżej  tekście  znajdują  się  m.in.  wyrazy  кн1зи,  владyкw, 
слъішати,  których  postać  scs.  jest  wynikiem  najrozmaitszych  procesów  fonetycznych. 
Proszę  alfabetem  półfonetycznym  zrekonstruować  wczesnoprasłowiańską  postać  tych 
wyrazów  i  nazwać  procesy,  które  doprowadziły  do  ich  powstania  (dla  ułatwienia  do 
rekonstrukcji zostały podane formy podstawowe i znormalizowane). 
 

                                                        

1

 Uwaga, zawiera on liczne błędy w stosunku do klasycznej postaci scs., zwłaszcza w zakresie nosówki ǫ; 

może  ze  względu  na  jego  redakcję  wschodnią.  Oto  niektóre  z  nich:  дръжащимъ  winno  być  zapisane 
дрьж1щимъ, uxитєл1 – uxитєлја,  истuю – ист24, христіаньскuю – христіаньск24, бъіша – бъіш1, 
исходить – исходитъ, сію – сь4, сіа – сє4 itd.  

 

 
 

IMIĘ I NAZWISKO

 

NR INDEKSU

 

GRUPA

 

 

background image

 

KOLOKWIUM Z GRAMATYKI JĘZYKA STARO

-

CERKIEWNO

-

SŁOWIAŃSKIEGO

 

k]n1ś[ 

 *kъnęgь < *kuningaz, wykazany proces to: III palatalizacja 

vladyka  

 *voldyka, wykazany proces to: pdsłow. realizacja metatezy 

слъішати 

 *slyxjati, wykazany proces to: palatalizacja przez j 

 
Zadanie  4.  Proszę  dokonać  analizy  fleksyjnej  odmiennych  wyrażeń  w  zdaniu  M2dr] 
cарь сътвори i слъішати р7чь с[4. Dla ułatwienia zanalizowano już jedną z form. 
 
Słowniczek: 
sъtvoriti, -rjǫ, -riši – zrobić (tu: wezwać, zaprosić) 
rěčь, -i - mowa 
 

ANALIZOWANA 

FORMA

 

(w

 

transkrypcji) 

TEMAT 

FLEKSYJNY 

(w 

transkrypcji) 

KOŃCÓWKA 

FLEKSYJNA 

(w 

transkrypcji) 

WARTOŚCI 

KATEGORII 

GRAMATYCZNYCH

 

CZĘŚĆ MOWY

 

DAWNY 

(

PIE

.)

 

MORFEM 

TEMATYCZNY

 

slyšati 

slyša- 

-ti 

inf. 
(bezokolicznik) 

czasownik 

-i- 

mǫdrъ 

mǫdr- 

-r 

m. Nom. sg. 

przymiotnik 

-o- (odmiana 
prosta) 

carь 

car- 

-ь 

m. Nom. sg. 

rzeczownik 

-jo- 

sъtvori 

sъtvori- 

-ø 

3. sg. aor. I 

czasowniki 

-i- 

jь 

j- 

-ь 

m. Acc. sg. 

zaimek 
anaforyczny 

miękkotematowa 
–jo- 

rěčь 

rěč- 

-ь 

f. Acc. sg. 

rzeczownik 

-i- 

sьjǫ 

s- 

- ьjǫ 

f. Acc. sg. 

zaimek 
wskazujący 

miękkotematowa 
–ja- 

 

 

 

 

 

 

 
Zadanie  5.  W  tekście  występują  różne  imiesłowy.  Proszę  zaznaczyć  prawidłową 
odpowiedź. 
 
a) 

ustimъ to imiesłów bierny czasu  teraźniejszego rodzaju męskiego w mianowniku 

liczby pojedynczej w odmianie zaimkowej 

 

b)  ōtvrъgšimъ  to  imiesłów  czynny  czasu  przeszłego  r

odzaju  męskiego  w 

celowniku liczby mnogiej w odmianie rzeczownikowej

 

 

 
Zadanie  6.  Proszę  oznaczyć  szereg,  w  którym  umieszczono  wyłącznie  wyrażenia 
południowosłowiańskie. Wszystkie wyrazy zapisano alfabetem łacińskim. 
 

a.  łodja, mołotь, noc, cvesti, vižu 

 

 

 

 

 

 

 

b.  mlít, lodь, vidím, vzkvétat, nočь 

 

 

 

 

 

 

 

c.  viždam, nošč, mleti, cvetati, lađa