Leczenie i resocjalizacja narkomanów w Polsce

Szkoła Policji w Katowicach

Leczenie i resocjalizacja narkomanów w Polsce

- przegląd problematyki w ujęciu syntetycznym

Opracowanie:

nadkom. dr Andrzej Cichy

Zakład SłuŜby Kryminalnej

ŁA POL

Wydawnictwo
Szkoły Policji w Katowicach
2009



Wszelkie prawa zastrzeŜone – Szkoła Policji w Katowicach 2009

KsiąŜki nie wolno reprodukować (adaptować) ani w całości, ani w części, niezaleŜnie od
zastosowanej techniki (druk, fotografia, komputer, kserograf, fonografia itd.), bez pisemnej zgody
Wydawcy.

Druk i oprawa: Szkoła Policji w Katowicach

Spis treści

Wstęp

Sposoby leczenia i resocjalizacji narkomanów

Leczenie ambulatoryjne

Detoksykacja

Leczenie w ośrodku

Grupy Anonimowych Narkomanów

Placówki zajmujące się resocjalizacją narkomanów w Polsce

Bibliografia

Wstęp

Problem

uzaleŜnienia

narkotyków

jest

niewątpliwie

jednym

z najpowaŜniejszych zjawisk zaliczanych do patologii społecznych. Obok innych,

wpływających negatywnie na obraz współczesnego świata, to jest wyjątkowo groźne

i dotkliwe, nie tylko w ujęciu socjalnym, ale takŜe jednostkowym dla samego

narkomana.

Publikacja ta ma na celu przybliŜenie policjantom, głównie pierwszego

kontaktu, funkcjonariuszom słuŜb prewencyjnych, kwestii związanych z tą chorobą,

tak aby mogli, wykonując codzienne obowiązki słuŜbowe, nie tylko skutecznie

przeciwdziałać temu zjawisku, ale takŜe właściwie reagować na przypadki juŜ

rozwiniętego uzaleŜnienia, oczywiście szczególnie w momencie naruszenia przez

osoby uzaleŜnione norm prawnych.

Mam nadzieję, Ŝe opracowanie to okaŜe się pomocne podczas wykonywania

codziennych obowiązków słuŜbowych przez policjantów.

Sposoby leczenia i resocjalizacji narkomanów

W leczeniu uzaleŜnienia trzeba pamiętać o wszystkich jego aspektach:

fizycznym, społecznym i psychicznym, przy czym w aspekcie fizycznym chodzi nie

tylko o samą zaleŜność fizyczną, ale takŜe o powikłania na skutek uszkodzenia

narządów lub zaburzonego ich działania. W aspekcie społecznym uzaleŜnienia, bardzo

duŜą rolę, poza „klimatem”, odgrywa rodzina. Wokół leczenia uzaleŜnień narosło

szereg mitów i idących za nimi nieadekwatnych oczekiwań ze strony zarówno samych

chorych, jak i ich rodzin. Począwszy od mitu „silnej woli” i „wzięcia się w garść”, aŜ

po oczekiwanie złotego środka, który od razu zlikwiduje wszystkie mechanizmy

uzaleŜnienia. Oczekuje się od chorego, Ŝe w bliŜej nieokreślony sposób dokona

samowyleczenia

W Polsce leczenie uzaleŜnienia od narkotyków opiera się z jednej strony na

procedurach i standardach lecznictwa specjalistycznego, opracowanych przez

profesjonalistów, a z drugiej na przepisach prawnych zawartych w ustawie

o przeciwdziałaniu narkomanii

, w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego

oraz

w Karcie Praw Pacjenta

. Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii gwarantuje osobie

pełnoletniej dobrowolność leczenia. Osoba pomiędzy 16 a 18 rokiem Ŝycia moŜe być

leczona wbrew swej woli, na mocy decyzji sądu rodzinnego. JeŜeli zaś osiągnęła

pełnoletniość w trakcie procesu rehabilitacji, to sąd moŜe nakaz przedłuŜyć.

Do 16 roku Ŝycia uzaleŜnione dziecko moŜe być leczone na mocy decyzji rodziców.

Ten zapis ustawy budzi kontrowersje, zwłaszcza wśród bezsilnych rodziców

uzaleŜnionych młodych ludzi w wieku 18 – 20 lat.

Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego przewiduje, Ŝe leczenie osoby

psychicznie chorej, wbrew jej woli, na mocy decyzji sądu rodzinnego jest moŜliwe,

gdy osoba ta zagraŜa bezpośrednio swojemu lub cudzemu Ŝyciu lub zdrowiu. Zapis ten

E. Korpetta, E. Szmerdt-Sisicka, Narkotyki w Polsce. Mity i rzeczywistość, Prószyński i S-ka, Warszawa 2001,

s. 41.

Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485 z późn. zm.).

Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535 z późn. zm.).

Karta Praw Pacjenta to zbiór podstawowych unormowań prawnych zebranych w jednym opracowaniu przez

Ministerstwo Zdrowia w 1998 r. Opracowanie to zostało opublikowane w formie komunikatu. Niektóre z tych
przepisów zostały juŜ znowelizowane. Jest to pierwsza próba kompleksowego opracowania tematu Praw
Pacjentów w Polsce. Źródło: www.bpp.waw.pl.

nie dotyczy jednak wszystkich zaburzeń psychicznych, lecz jedynie psychoz.

Psychozy jakościowo zmieniają odbiór i interpretację świata, przez co znoszą pełną

zdolność rozumienia i znaczenia tego, co dzieje się dookoła człowieka. Jego działania

są wówczas efektem urojeń i halucynacji, a nie obiektywnych faktów. W uzaleŜnieniu

sytuacja wygląda inaczej. Obserwujemy tu ilościowe zaburzenia emocjonalne,

natomiast zdolność interpretacji faktów i realnej oceny zjawisk zostaje w pełni

zachowana. ToteŜ w świetle ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, uzaleŜnienie

nie spełnia kryteriów leczenia pacjenta bez jego zgody. Człowieka uzaleŜnionego od

narkotyków moŜna leczyć wbrew niemu, podobnie jak osobę psychicznie chorą,

wyłącznie wtedy, kiedy wystąpią u niego, w efekcie przyjmowania narkotyków,

zaburzenia psychiczne stanowiące bezpośrednie zagroŜenie jego Ŝycia lub zdrowia,

czy teŜ Ŝycia i zdrowia innych ludzi. Zarówno w lecznictwie otwartym, jak

i zamkniętym obowiązuje Karta Praw Pacjenta. Daje ona osobie leczącej się gwarancję

zachowania w tajemnicy wszelkich danych dotyczących jej choroby, łącznie

z informacją, Ŝe jest ona pacjentem danej instytucji. JeŜeli pacjent nie wyrazi zgody,

personel placówki leczącej nie ma prawa udzielenia informacji nawet najbliŜszej

rodzinie.

Jak wspomniałem wcześniej, leczenie uzaleŜnień opiera się na standardach

i procedurach opracowanych przez specjalistów. Bardzo często jednak zdarza się, Ŝe

zarówno pacjent, jak i jego rodzina podwaŜają sensowność proponowanych form

terapii, opierając się na własnych koncepcjach. Koncepcje te i ich realizacja „na

własną rękę” nie tylko opóźniają proces leczenia, ale takŜe pogłębiają samą chorobę.

Powodują równieŜ pojawienie się powikłań somatycznych

NaleŜy pamiętać, ze narkomania, tak jak kaŜda inna choroba, wymaga leczenia

specjalistycznego, które jest długotrwałe i wymaga zaangaŜowania osoby chorej.

Leczenie takie moŜna podzielić na kilka głównych etapów:

Wchodzenie w trzeźwość – naleŜy poznać powody sięgania po narkotyk i jakie

wywołuje on skutki w organizmie. Dochodzi tutaj do detoksykacji i leczenia

biologicznego. Zwalczają one objawy fizyczne odstawienia specyfiku. Tworzą

E. Korpetta, E. Szmerdt-Sisicka, op. cit., s. 42.

się tutaj fundamenty Ŝycia bez narkotyku. Niezbędne jest przy tym leczenie

farmakologiczne.

Trzeźwość – czas, kiedy uzaleŜniony zaczyna wprowadzać w swoje Ŝycie

strategie, które pozwalają „nie brać”, rozładować stres i napięcie bez narkotyku.

Zaczyna on wchodzić na nowo w interakcje z innymi, w utracone role społeczne,

w środowisko ludzi, którzy narkotyków nie uŜywają. Wraca do szkoły lub pracy.

Jest to stan utrzymania się w trzeźwości.

Zapobieganie nawrotom – jest fazą leczenia, która ma pomóc choremu w trwaniu

w trzeźwości. WaŜne jest tutaj wsparcie udzielone osobie, która opuszcza

ośrodek. Osoba powraca do wcześniejszego środowiska i stara się jak najlepiej

pełnić swoje role społeczne, uczy się jak na nowo Ŝyć w społeczeństwie.

Praca z rodziną – waŜne jest tutaj, aby rodzina poznała objawy choroby oraz

zmotywowała uzaleŜnioną osobę do leczenia i wyjścia z narkomanii. Rodzina

musi wyzbyć się wspóluzaleŜnienia. Rodzina, która potrafi wspierać chorego

i efektywnie mu pomagać, jest olbrzymim wsparciem w procesie leczenia.

Często moŜemy spotkać się równieŜ z innym podziałem faz leczenia:

−

ambulatoryjna – pomoc,

−

detoksykacyjna – usuwanie szkodliwych substancji z organizmu,

−

rehabilitacja – zmiany psychiki, nauczanie Ŝycia bez narkotyków,

−

readaptacyjna – powrót do normalnego Ŝycia w społeczeństwie.

Leczenie ambulatoryjne

Do placówki ambulatoryjnej, którą moŜe być poradnia lub punkt konsultacyjny,

zgłaszają się osoby w róŜnych fazach uzaleŜnienia. Przychodzą do niej ludzie, którzy

szukają jakiejkolwiek pomocy. Osoba kompetentna wskazuje narkomanowi placówkę,

do której moŜe się zgłosić i formę leczenia. Terapia ambulatoryjna odbywa się

w poradni, do której pacjent jest zobowiązany przychodzić. Bierze udział w terapii

indywidualnej, grupowej, ma kontakt z pracownikiem socjalnym (według wskazań

prowadzącego terapeuty). W miarę potrzeb istnieje moŜliwość umoŜliwienia

pacjentowi kontaktu z prawnikiem lub psychiatrą. Warunkiem uczęszczania do

poradni jest Ŝycie w trzeźwości. Abstynencja moŜe być badana w takiej placówce

(np. analiza moczu). Naruszenie tej zasady implikuje zaprzestanie leczenia. Osoby,

które wykazują duŜą zaleŜność od narkotyków, kierowane są do ośrodków

stacjonarnych na leczenie długoterminowe. Powodzenie terapii ambulatoryjnej swoje

ródło ma w silnej motywacji do zmian u pacjenta oraz jego silnej woli.

Poradnia ambulatoryjna oferuje równieŜ pomoc rodzinom osób uzaleŜnionych.

Pracują w niej terapeuci oraz terapeuci-neofici, czyli osoby, które wyszły z nałogu.

Poradnie takie oferują róŜnorodne formy terapii indywidualnej i grupowej.

Wykorzystują dorobek wielu nurtów psychologicznych. Programy poradniane trwają

z reguły ok. 1 – 2 lat, przy czym początek terapii jest bardzo intensywny, a z czasem

częstotliwość spotkań maleje.

W niektórych przypadkach leczenie takie nie wystarcza i osoba trafia do

ośrodka leczącego uzaleŜniania. W przypadku uzaleŜnienia fizycznego osoba trafia na

oddział detoksykacji.

Detoksykacja

Detoksykacja to oczyszczanie organizmu z alkoholu, narkotyków, leków oraz

toksycznych produktów powstających w trakcie przemiany tych substancji. Przywraca

prawidłowe funkcjonowanie i stabilizuje środowisko wewnętrzne narządów i tkanek.

Znosi nieprzyjemne i niebezpieczne dla zdrowia, a nawet Ŝycia objawy zespołu

abstynencyjnego, poprawia samopoczucie i przywraca siły do pracy.

Niektóre źródła fachowo określają detoksykację jako odtruwanie, czyli

usunięcie z organizmu trucizny lub jej zobojętnienie. Odtrucie farmakologiczno-

zabiegowe obejmuje: wywołanie wymiotów, płukanie Ŝołądka, podawanie substancji

wiąŜących z trucizną znajdującą się w przewodzie pokarmowym, a takŜe zwiększenie

wentylacji płuc, zwiększenie wydalania moczu, podanie środków napotnych, upust

krwi.

Zabieg detoksykacji prowadzony jest pod ścisłą kontrolą lekarską i pełną opieką

pielęgniarską. Przy przyjęciu kaŜdy pacjent jest dokładnie badany przez lekarza

internistę, nie tylko pod kątem stopnia zatrucia organizmu toksynami, ale takŜe pod

kątem występowania chorób współistniejących. Taka kompleksowa ocena pozwala na

właściwe zastosowanie leków niezbędnych przy zabiegu detoksykacji. Profesjonalnie

przeprowadzona detoksykacja musi być zawsze dostosowana indywidualnie do stanu

zdrowia pacjenta i nigdy „z góry” nie moŜna przewidzieć, jak długo będzie trwała.

Cechami detoksykacji są: opieka lekarska, izolacja pacjenta od środka

odurzającego, który przyjmował, diagnoza oraz motywowanie pacjenta do podjęcia

dalszego leczenia. Leczenie detoksykacyjne jest pierwszą fazą przed podjęciem

właściwego leczenia terapeutycznego. Wskazane jest, aby po odtruciu pacjent

bezpośrednio udał się do ośrodka terapii.

Oferty oddziałów detoksykacyjnych do niedawna dotyczyły uzaleŜnionych od

opiatów oraz ich pochodnych, a takŜe środków psychotropowych i alkoholu. Obecnie

obserwujemy, Ŝe często połączone to jest z obserwacją psychiatryczną. Takie oddziały

oferują pomoc pacjentom naduŜywającym amfetaminy, ecstasy itp.

Głównym celem detoksykacji jest odtrucie osoby przyjmującej narkotyk oraz

zmniejszenie objawów niepoŜądanych po odstawieniu narkotyków, diagnostyka

powikłań takich jak HIV, WZW i innych chorób zakaźnych, indywidualny dobór

leków, zapobieganie zaburzeniom psychicznym powstającym przy odstawianiu

narkotyku, a takŜe motywowanie do dalszego leczenia

Leczenie w ośrodku

Ośrodki leczenia narkomanów to placówki profilaktyczno-lecznicze lub

rehabilitacyjno-resocjalizacyjne, w których odbywa się długoterminowa terapia.

Inaczej mówiąc, to terapia zmierzająca do ustalenia cech osobowości osoby

uzaleŜnionej, źródeł problemu, zrozumienia istoty mechanizmu uzaleŜnienia oraz

motywów zaŜywania narkotyków.

Resocjalizacja i leczenie osoby przebywającej w takim ośrodku dzieli się na

kilka etapów:

Materiały własne, niepublikowane.

−

wywiad – diagnoza stanu, cel leczenia, planowane efekty, co zmierza do

poznania historii, osobowości, dąŜeń pacjenta;

−

opis przypadku – udokumentowanie indywidualnego przypadku;

−

zapoznanie pacjenta z regulaminem ośrodka – z jego kontraktem, zasadami

funkcjonowania;

−

przebieg zdrowienia – monitorowanie procesu terapii, etapy leczenia, skutki

i efekty leczenia, wdraŜanie kolejnych etapów resocjalizacji, zorganizowanie

planu dnia, planu całego leczenia, pierwsze wyjścia poza ośrodek;

−

przygotowywanie do wyjścia pacjenta z ośrodka;

−

wyjście z ośrodka – osoba taka moŜe stać się opiekunem nowo przyjętych

narkomanów.

Dla kaŜdego pacjenta formułuje się osobisty program terapii.

Niektóre ośrodki leczenia oferują programy terapeutyczne trwające od 6 do

8 miesięcy. Zawierają one intensywny program terapii, połączony z podejściem

indywidualnym. Są to najczęściej oferty łączące podejście związane z teorią

psychologicznych mechanizmów uzaleŜnienia z metodą społeczności terapeutycznych.

Niektóre ośrodki dla młodzieŜy umoŜliwiają kontynuowanie nauki szkolnej.

Inne placówki, jak np. MONAR, oferują leczenie trwające od 12 do

24 miesięcy. Kadrę stanowią terapeuci, psycholodzy oraz neofici. Programy oparte są

głównie na metodzie społeczności terapeutycznych i obejmują szereg oddziaływań

zarówno terapeutycznych, jak i społecznych, mających na celu odbudowanie takich

norm i wartości, jak uczciwość, odpowiedzialność, szczerość, przyjaźń. Pacjenci

pracują, mają swoje obowiązki i pełnią określone funkcje (kucharz, ochroniarz,

gospodarz domu itp.). KaŜdy nowo przyjęty pacjent ma okres próbny. Jeśli przejdzie

go z rezultatem pozytywnym, kontynuuje terapię. Okres przebywania w ośrodku dzieli

się na kilka etapów. KaŜdy dzień jest skrupulatnie zaplanowany i zagospodarowany

(nie dopuszcza się, aby pacjenci byli znudzeni). KaŜda osoba przebywająca w takim

zakładzie jest zobowiązana do zapoznania się i przestrzegania regulaminu. Złamanie

zasad obowiązujących w ośrodku niesie ze sobą konsekwencje, powodujące nawet

wykluczenie ze społeczności.

Samo zakończenie leczenia w ośrodku, nie zawsze powoduje wyleczenie

pacjenta. Osoba wychodząca z ośrodka musi pamiętać, Ŝe moŜliwe są nawroty

choroby. Powinna takŜe znaleźć sobie indywidualnego terapeutę lub wstąpić do grupy

Anonimowych Narkomanów (AN).

Programy terapeutyczne w ośrodkach mają wiele cech wspólnych, ale kaŜda

taka placówka posiada w zasadzie swój własny program. Cechą wspólną jest to, Ŝe

kaŜdy człowiek przyjęty do „wspólnoty” staje się cząstką „wielkiej rodziny”. Spotyka

się tam z jasnymi i zrozumiałymi zasadami Ŝycia, ograniczeniami, nagrodami

i oczekiwaniami. Natomiast od niego samego wymagane są: otwartość, uprzejmość

wobec innych, osobista odpowiedzialność za przekonania, uczucia i zachowania

ycie w placówce resocjalizującej narkomanów podobne jest często do Ŝycia

w rodzinie. Sprzyja to wyzwalaniu pozytywnych uczuć i wspomaga proces leczenia.

Grupy Anonimowych Narkomanów

Grupy Anonimowych Narkomanów istnieją w niektórych większych miastach.

Uczestnictwo w AN jest otwarte dla wszystkich narkomanów, niezaleŜnie od rodzaju

uŜywanych narkotyków lub sposobów ich łączenia. W AN nie ma ograniczeń

społecznych, religijnych, ekonomicznych, rasowych, etnicznych, narodowych ani

płciowych, nie ma teŜ opłat wpisowych, czy członkowskich. Większość członków

przyczynia się drobnymi sumami pieniędzy do pomocy w regulowaniu wydatków

związanych ze spotkaniami (meetingami), przy czym datki te nie są obowiązkowe.

W programie Anonimowych Narkomanów członkowie są zachęcani do stosowania

całkowitej abstynencji od wszystkich rodzajów środków odurzających, z alkoholem

włącznie. Z doświadczenia członków AN wynika, Ŝe ciągła i nieprzerwana

abstynencja zapewnia najlepszy fundament dla zdrowienia i osobistego rozwoju.

Główną usługą dostępną w AN są meetingi grupowe. KaŜda grupa działa

indywidualnie, wspierając się zasadami obowiązującymi dla całej organizacji.

Wspomniane zasady działania przedstawione są juŜ szerzej w przedmiotowej

C. Cekiera, Psychoprofilaktyka uzaleŜnień oraz terapia i resocjalizacja osób uzaleŜnionych, Towarzystwo

Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin 1993, s.87.

literaturze. Większość grup ma cotygodniowe spotkania w wynajętych salach,

w budynkach prowadzonych przez organizacje publiczne, religijne lub społeczne.

Jedna osoba prowadzi meeting, natomiast reszta członków bierze udział w dzieleniu

się swoim doświadczeniem w zdrowieniu z uzaleŜnienia od narkotyków. Członkowie

grupy dzielą między siebie funkcje związane z usprawnieniem działania meetingu.

W programie resocjalizującym narkomani uczą się innego spojrzenia na swój

problem uzaleŜnienia i wolności. Podstawowe załoŜenie w tym programie jest

następujące: nałóg nie jest wolnością

. Członkowie grupy Anonimowych

Narkomanów realizują swój program poprzez regularne spotkania, aby powstrzymać

się od nałogu. Jest to jedyny warunek przyjęcia do grupy. Członkowie nie naleŜą do

adnej organizacji, nie płacą składek, nie składają przyrzeczeń, nie są związani

z organizacjami politycznymi czy religijnymi. NajwaŜniejszym celem grupy AN jest

niesienie pomocy uzaleŜnionym poprzez stworzenie warunków sprzyjających

wyzdrowieniu

Anonimowi Narkomani wspólnie tworzą proces zdrowienia, budując trwałą

sieć wzajemnego wsparcia. Jednym z kluczy do sukcesu AN stała się terapeutyczna

wartość, jaką niesie współpraca dwóch uzaleŜnionych. Członkowie dzielą się

sukcesami i wyzwaniami, pokonując czynne uzaleŜnienie. Prowadzą wolne od

narkotyków, twórcze Ŝycie, stosując codziennie zasady oparte na tradycji AN. Zasady

te są rdzeniem, filarem Programu Anonimowych Narkomanów. Są to:

−

przyznanie się do problemu,

−

poszukiwanie pomocy,

−

zaangaŜowana, gruntowna samoobserwacja,

−

otwieranie się w bezpiecznej, poufnej atmosferze,

−

zadośćuczynienie za wyrządzone krzywdy,

−

pomoc tym uzaleŜnionym, którzy chcą powracać do zdrowia

TamŜe, s. 172.

TamŜe, s. 173,174.

http://www.anonimowinarkomani.org/informacje_podstawowe.jsp.

Placówki zajmujące się resocjalizacją narkomanów w Polsce

W Polsce istnieje około czterdziestu ośrodków leczących narkomanów. Dla

porównania, we Francji funkcjonuje tylko pięć. W naszym kraju będzie ich

prawdopodobnie coraz mniej, poniewaŜ nadchodzi trend leczenia ambulatoryjnego,

krótkotrwałego. Coraz częściej zaś moŜna się spotkać z leczeniem zastępczym

metadonem. Jest to silny, syntetyczny narkotyk. Nie powoduje on odurzenia ani

objawów abstynencyjnych. Głównymi wskazaniami dla stosowania metadonu jest:

−

zmniejszenie bólów róŜnego pochodzenia,

−

przerwanie opiatowego syndromu abstynencji.

Stosuje się go zarówno w leczeniu ambulatoryjnym, jak i szpitalnym. Obecnie

uŜywa się go w dwóch róŜnych sytuacjach terapeutycznych – w zaleŜności opiatowej,

a zwłaszcza heroinowej. Przede wszystkim stosuje się go do likwidacji objawów

abstynencji przy nagłym odstawieniu opiatów. Ze względu na zaleŜność i tolerancję

krzyŜową w stosunku do innych opatów, ma on moŜliwość blokowania oznak głodu

narkotykowego. MoŜe więc być skuteczny tak długo, jak długo trwa przypuszczalny

kryzys abstynencyjny. UwaŜa się, Ŝe w ten sposób moŜna wyleczyć z uzaleŜnienia

fizycznego większość opiomanów i heroinomanów.

Drugą formą wykorzystania metadonu w leczeniu zaleŜności opiatowej jest tzw.

program metadonowy, czyli długotrwałe poddanie pacjenta działaniu metadonu.

Podstawowym celem tego programu jest zapewnienie narkomanowi Ŝycia bez

narkotyków, z połoŜeniem nacisku na jak najszybsze przystosowanie osobiste

i społeczne, poprzez edukację i przygotowanie do podjęcia pracy. Jak pokazują

statystyki, z chwilą rozpoczęcia programu metadonowego, wyraźnie spada działalność

przestępcza narkomanów

MoŜna się spotkać z tego typu leczeniem np. w Chorzowie, gdzie metadon

podawany jest uzaleŜnionym od heroiny. Do zalet takiej terapii naleŜą niewątpliwie:

−

zredukowanie przestępczości,

−

zmniejszenie zachorowalności na AIDS,

−

znalezienie pracy przez osoby uzaleŜnione,

http://www.sczp.gov.pl/doc/nic.pdf.

−

„wyłapanie” uzaleŜnionych i skierowanie ich na leczenie.

Do wad zaliczamy zaś moŜliwość pozostania przez niektórych narkomanów

w stanie uzaleŜnienia od metadonu przez wiele lat, czy nawet przez całe Ŝycie

i niepodejmowanie prób wyjścia z tego nałogu. Sposób ten niesie z sobą takŜe znaczne

koszty materialne dla państwa.

Jak juŜ wspomniałem, w Polsce istnieje wiele placówek oferujących pomoc

osobom uzaleŜnionym od narkotyków. Mają one charakter ambulatoryjny,

detoksykacyjny oraz stacjonarny. Mogą równieŜ prowadzić badania na obecność

wirusa HIV. NaleŜą do nich:

−

poradnie leczenia uzaleŜnień – np. SZPOZ – Poradnia Terapii UzaleŜnień od

Narkotyków we Wrocławiu;

−

stowarzyszenia, takie jak: MONAR, Jowisz, Azyl – np. NZOZ Poradnia

Profilaktyki i Leczenia UzaleŜnień Monar w Jeleniej Górze;

−

szpitale psychiatryczne – np. SP ZOZ Wojewódzki Szpital Psychiatryczny

w Złotoryi;

−

oddziały detoksykacyjne – np. SZPOZ Oddział Detoksykacyjny dla

Narkomanów;

−

ośrodki terapii uzaleŜnień – np. Wojewódzki Ośrodek Terapii UzaleŜnień

i WspółuzaleŜnień, Całodobowy MłodzieŜowy Oddział Leczenia UzaleŜnień

w Toruniu;

−

ośrodki resocjalizacji – np. Ośrodek Resocjalizacji Stowarzyszenia „Solidarni

Plus” w Słupsku;

−

stowarzyszenia katolickie – np. Katolickie Stowarzyszenie Pomocy

UzaleŜnionym Agape w Lublinie;

−

towarzystwa

–

np.

Polskie

Towarzystwo

Zapobiegania

Narkomani

w Katowicach;

−

poradnie psychiatryczne – np. SP ZOZ Poradnia Psychiatryczna w Zielonej

Górze;

−

poradnie odwykowe – np. SP ZOZ Poradnia Odwykowa w Międzyrzeczu;

−

ośrodki terapeutyczne – np. SP ZOZ Miejski Ośrodek Profilaktyczno-

Terapeutyczny dla Dzieci i MłodzieŜy ZagroŜonej Narkomanią w Łodzi;

−

placówki leczenia odwykowego – np. Poradnia Odwykowa w Stalowej Woli;

−

punkty diagnostyczne – np. Punkt Diagnostyczno-Konsultacyjny w zakresie

HIV-AIDS w Krakowie;

−

stacje sanitarno-epidemiologiczne – np. Powiatowa Stacja Sanitarno-

Epidemiologiczna w Kłodzku

Tego typu placówek nie brakuje równieŜ w innych miastach, chociaŜby

ląskich. Wśród tych połoŜonych na południu moŜna wymienić: NZOZ Centrum

Terapii Nerwic, Depresji i UzaleŜnień NAURO-MED w Jastrzębiu Zdroju, Poradnia

Profilaktyki i Terapii UzaleŜnień w Raciborzu, Punkt Konsultacyjny ds. UzaleŜnień

Chrześcijańskiej Misji Społecznej „Teen Challenge” w śorach, SP ZOZ Państwowy

Szpital dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Rybniku.

W zaleŜności od rodzaju i specyfiki danego ośrodka, szpitala czy

stowarzyszenia, plan leczenia czy resocjalizacji jest róŜny. Jedne placówki zajmują się

jedynie detoksykacją, inne leczeniem ambulatoryjnym, a jeszcze inne resocjalizacją

w zamkniętym ośrodku.

http://www.narkomania.org.pl/baza/placowki.

Bibliografia

Literatura:

Cekiera C., Psychoprofilaktyka uzaleŜnień oraz terapia i resocjalizacja osób

uzaleŜnionych, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego,

Lublin 1993.

Cekiera C., Ryzyko uzaleŜnień, Towarzystwo naukowe Katolickiego Uniwersytetu

Lubelskiego, Lublin 2001.

Dziewięcki M., Nowoczesna profilaktyka uzaleŜnień, Wydawnictwo Jedność,

Kielce 2001.

Frieske K., Sobiech R., Narkomania. Interpretacje problemu społecznego, Instytut

Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1987.

Ilnicki S., MłodzieŜowa narkomania, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony

Narodowej, Warszawa 1987.

Juczyński Z., Narkomania, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002.

Korpetta E., Szmerdt-Sisicka E., Narkotyki w Polsce. Mity i rzeczywistość,

Prószyński i S-ka, Warszawa 2001.

Malewska-Moneta M., Narkotyki w szkole i w domu. ZagroŜenie, Towarzystwo

Wydawnicze i Literackie, Warszawa 1995.

Mała encyklopedia medycyny, t. III, Państwowe Wydawnictwo Naukowe,

Warszawa 1989.

10.

McFadyean M, Narkotyki wiedzieć więcej, Wydawnictwo Emblemat, Warszawa

2000.

11.

Maxwell R., Dzieci, alkohol, narkotyki, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne,

Gdańsk 2001.

12.

Niewiadomska I., Stanisławczyk P., Narkotyki, Wydawnictwo Gaudium, Lublin

2004.

13.

Popik P., Dlaczego narkotyki, Wydawnictwo Prószyński i S-ka, Warszawa 2000.

14.

Potkowski E., Czary i czarownice, KiW, Warszawa 1970.

15.

Richard D., Narkotyki, Wydawnictwo KsiąŜnica, Katowice 1999.

16.

Rodgers J.E., Encyklopedia wiedzy o uzaleŜnieniach. Narkotyki i rodzina, Oficyna

Wydawnicza Profi, Radom 1994.

17.

Rodgers J.E., Encyklopedia wiedzy o uzaleŜnieniach. Narkotyki i seks, Oficyna

Wydawnicza Profi, Radom 1995.

18.

Rogers P.D., Goldstein L., Narkotyki i nastolatki, Gdańskie Wydawnictwo

Psychologiczne, Gdańsk 2004.

19.

lusarczyk B., Narkomania. Problemy prawnokryminologiczne, Wydawnictwo

Prawnicze, Warszawa 1991.

20.

Wilmes D.J., Nie alkoholowi i narkotykom, Gdańskie Wydawnictwo

Psychologiczne, Gdańsk 2001.

21.

Wojciechowski M., Psychologia narkomanii, czyli jak do tego dochodzi, Ŝe ktoś

się uzaleŜnia, Laboratorium Psychologii Stosowanej, Warszawa 1993.

22.

Zajączkowski K., Nikotyna, alkohol, narkotyki. Profilaktyka uzaleŜnień, Rubikon,

Kraków 2001.

23.

Zaworska-Nikoniuk

D.,

Diagnoza,

profilaktyka

terapia

uzaleŜnień,

Wydawnictwo Epistheme, Olsztyn 2005.

Internet:

http://pl.wikipedia.org/wiki/Uzale%C5%Bcnienie

http://www.anonimowinarkomani.org/informacje_podstawowe.jsp

http://www.narkomania.org.pl/czytelnia/11 - a4

http://www.narkomania.org.pl/baza/placowki

http://www.narkotyki.com.pl/tematy/1.html

http://www.sczp.gov.pl/doc/nic.pdf

http://www.wrota.podkarpackie.pl/pl/zdrowie/profilakt/narkomania