background image

AKADAEMIA GÓRNICZO – HUTNICZA IM. S. STASZICA 

W KRAKOWIE 

WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ I ROBOTYKI 

 

PODSTAWY KONSTRUKCJI MASZYN 

 

 

 

Projekt nr 3 

Temat: 

Zaprojektowanie zespołu naciągu 

 

 

 

 

 

Projektował: 

Paweł Błaszczyk 

II rok, IMiR, AiR 

Gr. 16 

Rok. akad. 2007/2008 

 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

2

 
Spis treści:  

1. Śruba oczkowa................................................................................................................................ 3 

1.1. 

Obliczenie średnicy rdzenia śruby oczkowej z warunku wytrzymałości na rozciąganie ze 

skręcaniem...................................................................................................................................... 3 
1.2. Sprawdzenie śruby oczkowej na rozciąganie i skręcanie wg hipotezy Hubera........................... 4 

2. 

Minimalna długość gwintu niezbędna do przeniesienia obciążenia .............................................. 5 

2.1. Obliczenie długości gwintu ...................................................................................................... 5 

3. 

Dobór długości śruby oczkowej................................................................................................... 7 

3.1. 

Dobór śruby......................................................................................................................... 7 

3.2. 

Parametry śruby................................................................................................................... 7 

4. 

Dobór rozmiaru nakrętki rzymskiej ............................................................................................. 8 

4.1. 

Schemat nakrętki ................................................................................................................. 8 

4.2. 

Parametry geometryczne spoiny .......................................................................................... 9 

4.3. 

Siły działające na spoinę.................................................................................................... 10 

4.4. 

Dobór grubości płaskownika ............................................................................................. 13 

4.5. 

Rysunek śruby rzymskiej................................................................................................... 14 

5. 

Dobór średnicy sworznia ........................................................................................................... 15 

5.1. Model fizyczny przedstawiający obciążenie sworznia ............................................................ 15 
5.2. Określenie minimalnej średnicy sworznia............................................................................... 16 
5.3. Sprawdzenie sworznia na docisk powierzchniowy.................................................................. 16 
5.4. Dobór sworznia i zawleczki.................................................................................................... 17 

6. 

Projekt widełek ......................................................................................................................... 18 

6.1. 

Ogólne założenia ............................................................................................................... 18 

6.2. 

Dobór śruby dwustronnej................................................................................................... 18 

6.3. 

Dobór góry widełek ........................................................................................................... 19 

6.4. 

Rysunek górnej części widełek .......................................................................................... 22 

7. 

Ucho ......................................................................................................................................... 22 

7.1. Schematyczny rysunek ucha i analiza działających sił ............................................................ 22 
7.2. Obliczenie minimalnej średnicy śruby łączącej ucho z kątownikiem....................................... 24 
7.3. Wymiary ucha (rysunek) ........................................................................................................ 26 

8. 

Śruby łączące ucho z kątownikiem ............................................................................................ 26 

8.1. 

Dobór długości śruby......................................................................................................... 26 

8.2. 

Dobór nakrętki i podkładki ................................................................................................ 27 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

3

1. Śruba oczkowa 

Dane 

Obliczenia 

Wyniki 

 
 
 

 
P = 7 [kN] 

α

 = 25 [

O

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Klasa śruby: 
5.8 

 
 
 

x

e

 = 2

 

1.1. Obliczenie średnicy rdzenia śruby oczkowej 

z warunku wytrzymałości na rozciąganie ze 
skręcaniem 

 
Warunek wytrzymałości na rozciąganie dla połączenia śrubowego 
obciążonego siłą osiową i momentem skręcającym: 

                                            

r

Z

r

k

A

Q

=

σ

 

                                            

4

*

2

3

d

A

π

=

 

                                             

e

e

r

X

R

k

=

 

P

Q

Z

=

3

,

1

 

 

Przyjęto śrubę stalową z materiału o klasie własności 
mechanicznych 5.8 

                                    

]

[

 

400

500

8

,

0

]

[

 

500

MPa

R

MPa

R

e

m

=

=

=

 

 
Przyjęto współczynnik bezpieczeństwa x

e

=2 

 
Naprężenia dopuszczalne na rozciąganie statyczne: 

                                    

]

[

 

200

2

400

MPa

x

R

k

e

e

r

=

=

=

 

Średnica rdzenia gwintu d

3

]

[

 

61

,

7

200

141595

,

3

7000

3

,

1

4

3

,

1

4

3

mm

k

P

d

r

=

=

π

 

 
Z normy PN-83/M-02013 dobrano gwint M10 o średnicy rdzenia 
d

3

 = 8,160 [mm] i parametrach: 

 
p = 1,5 [mm] 
d = 10 [mm] 
d

1

 = 8,376 [mm] 

d

2

 = 9,026 [mm] 

d

3

 = 8,160 [mm] 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wstępnie 
dobrany gwint: 
M10 – 5.8 – II 

 

 

 

 

 

 

 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

4

 

 

1.2. Sprawdzenie śruby oczkowej na rozciąganie 
i skręcanie wg hipotezy Hubera
 

 
Naprężenia rozciągające 

r

σ

 w rdzeniu gwintu: 

]

[

 

84

,

133

)

16

,

8

(

14

,

3

7000

4

4

2

2

3

MPa

d

P

A

P

r

=

=

=

π

σ

 

 
Naprężenia skręcające: 

o

s

S

W

M

=

τ

 

 M

s

- moment skręcający,  

 W

0

-biegunowy wskaźnik wytrzymałości na skręcanie 

 
Powierzchnia gwintu traktowana jest jak równia pochyła. 
Przewidywany moment skręcający wynosi: 
 

`)

(

5

,

0

2

ρ

γ

+

=

tg

d

P

M

s

 

 
Kąty 

γ

`

ρ

 (

γ

- kąt nachylenia linii śrubowej , 

`

ρ

-pozorny kąt 

tarcia): 

0529

,

0

026

,

9

14

,

3

5

,

1

2

=

=

=

d

p

tg

π

γ

 

(

)

'

02

3

0529

,

0

o

=

=

arctg

γ

 

 
Przyjęto współczynnik tarcia 

2

,

0

=

µ

 

α

= 30

0

 dla gwintu trójkątnego 

23

,

0

30

cos

2

,

0

cos

`

=

°

=

=

r

tg

α

µ

ρ

 

°

=

13

`

ρ

 

 

287

,

0

`)

02

16

(

)

13

02

3

(

`)

(

°

=

°

+

°

=

+

tg

tg

tg

ρ

γ

 

 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

5

Obliczono moment skręcający M

s

 

 

]

[

 

08

,

9

287

,

0

026

,

9

7000

5

,

0

`)

(

5

,

0

2

Nm

tg

d

P

M

s

=

+

=

ρ

γ

 

 
 

Wskaźnik wytrzymałości na skręcanie dla przekroju kołowego: 

16

3

3

0

d

W

=

π

 

( )

[ ]

3

3

0

mm

 

68

,

106

12

16

,

8

14

,

3

=

=

W

 

 
Naprężenia skręcające 

s

τ

]

[

 

85

68

,

106

9080

0

MPa

W

M

s

s

=

=

τ

 

 
Naprężenia zastępcze w rdzeniu śruby wg hipotezy Hubera: 
 

( )

]

[

 

97

,

198

85

3

84

,

133

3

2

2

2

2

MPa

s

r

z

=

+

=

+

=

τ

σ

σ

 

]

[

 

200 MPa

k

r

=

 

 

r

z

k

<

σ

 - warunek wytrzymałości jest spełniony. 

Przyjęta śruba M10 klasy własności mechanicznych 5.8. spełnia 
założenia. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Gwint śruby: 

M10 – 5.8 – II 

 

 

2.  Minimalna długość gwintu niezbędna do przeniesienia 

obciążenia 

 

Dane 

Obliczenia 

Wyniki 

 
 
 
 
 

P = 7 [kN] 

α

 = 25 [

O

 
Gwint M10: 
d = 10[mm] 
d

1

8,376[mm] 
p = 1,5[mm] 

 
 

2.1. Obliczenie długości gwintu 

 
Nakrętka zostaje dobrana z warunku na docisk powierzchniowy 
pomiędzy zwojami śruby i nakrętki: 

dop

d

p

A

P

=

σ

 

 
A – Powierzchnia styku nakrętki ze śrubą: 

i

D

d

A

4

)

(

2

1

2

=

π

 

d – średnica nominalna gwintu 
d

1

 – średnica otworu w gwincie 

i – liczba czynnych zwojów nakrętki 

 

 

 

 

 

 

 

 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

6

 
 

Materiał 
nakrętki: 
S235JR 

 
 

x

e

 = 1,8 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

x

e

 = 1,8 

 
p

dop

 – dopuszczalny nacisk na powierzchnię roboczą gwintu 

 
Na materiał nakrętki rzymskiej przyjęto stal S235JR, dla której 
R

e

 = 235 [MPa] 

 
Przyjęto x

e

 = 1,8: 

]

[

 

130

8

,

1

235

MPa

x

R

k

e

e

r

=

=

=

 

Dla połączenia spoczynkowego: 

]

[

91

7

,

0

MPa

k

p

r

dop

=

=

 

 
Mając powyższe dane można wyznaczyć potrzebną ilość 
zwojów gwintu: 

dop

d

p

A

P

=

σ

 

dop

d

p

i

D

d

P

=

)

(

4

2

1

2

π

σ

 

dop

p

D

d

P

i

)

(

4

2

1

2

π

 

(

)

(

)

28

,

3

91

376

,

8

10

14

,

3

7000

4

2

2

=

i

 

 

Przyjęto i =4 [zwoje] 
Należy dodać 2 zwoje bierne: 
i

C

 = 4 + 2 = 6 [zwojów] 

 
Minimalna wysokość nakrętki wynosi więc: 

p

i

h

C

C

=

 

p – skok gwintu 

[ ]

mm

 

9

5

,

1

6

=

=

C

h

 

 
Dobrano grubość nakrętki rzymskiej: m=10 [mm] 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
p

dop

 = 91 [MPa] 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
m=10 [mm] 

 
 
 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

7

3.  Dobór długości śruby oczkowej 

 

Dane 

Obliczenia 

Wyniki 

 

 

]

[

30

min

mm

l

=

 

3.1. Dobór śruby 

 
Założono długość minimalnej regulacji 

]

[

30

min

mm

l

=

, wobec 

czego czynna długość gwintu musi wynosić 15mm (kręcąc śrubą 
jednocześnie wkręcamy dobieraną śrubę oczkową i śrubę z 
drugiej strony nakrętki) 
 
Według normy PN-77/M-82425 Dobrano śrubę oczkową: 
M10x50 – 5.8 – II 
 

3.2. Parametry śruby 

 

 

 

 
b = 26 [mm] , z czego wkręcone musi być min. 10 mm, więc do 
regulacji pozostaje 16 mm, co jest wystarczające (wymagane 
było 15 mm) 
 

 

 

 

 

 

Śruba oczkowa: 
M10x50–5.8–II 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

8

4.  Dobór rozmiaru nakrętki rzymskiej 

 

Dane 

Obliczenia 

Wyniki 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4.1. Schemat nakrętki 

 

 
 
Należy dobrać szerokość nakrętki B oraz grubość płaskowników 
łączących 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

9

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4.2. Parametry geometryczne spoiny 

 
Części zostaną połączone spoiną pachwinową o a=3,5 [mm]
wobec czego wymiary spoiny to: 

 

 

Wstępnie dobrano szerokość B = 15 [mm] 
Parametry przekroju: 
e = 3,1 [mm] 
A

s

 = 112 [mm

2

I

x

 = 0,61 [cm

4

I

y

 = 0,06 [cm

4

W

x

 = 0,55 [cm

3

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 

 

a = 3,5 [mm] 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

10

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

]

[

 

08

,

9

Nm

M

s

=

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

4.3. Siły działające na spoinę 

 
Na spoinę działa siła P = 7 [kN] oraz siła reakcji na skręcanie 
przy regulacji długości F

x

 

 

 
Wyznaczenie wartości siły F

X

 
Siła ręki na ramieniu L musi wywołać taki sam moment 
skręcający, jaki powstaje na zwojach śruby, wobec czego: 

[ ]

]

[

455

]

[

10

4

2

16

,

18

08

,

9

2

2

N

F

mm

r

r

F

M

Nm

M

x

x

S

S

=

=

=

 

(Siła F

x

 jest wzięta czterokrotnie, ponieważ jest ona rozdzielona 

na 4 spoiny) 
 
Dla uproszczenia obliczeń można traktować siłę F

x

 jako 

poziomą 
 
Siła P powoduje 

• 

rozciąganie 

Siła F

x

 powoduje 

• 

ścinanie 

• 

zginanie 

• 

skręcanie 

 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

]

[

455 N

F

x

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

11

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Redukcja sił do środka ciężkości: 
 

 

 
Otrzymano następujące wartości: 
 

[

]

[

]

[ ]

N

P

Nmm

M

Nmm

M

N

F

z

x

x

3500

12440

4550

]

[

455

=

=

=

=

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

[

]

[

]

[ ]

N

P

Nmm

M

Nmm

M

N

F

z

x

x

3500

12440

4550

]

[

455

=

=

=

=

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

12

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

Najbardziej narażony jest punkt przekroju A: 

(

)

0

1

0

2

2

26

1

,

3

5

,

8

11

90

]

[

25

,

12

1

,

3

5

,

8

11

=

=

=

+

=

tg

mm

A

α

ρ

 

 

[

]

[

]

[

]

[

]

MPa

I

M

MPa

W

M

MPa

A

F

MPa

A

P

sz

s

x

gx

g

x

t

r

38

,

22

27

,

8

06

,

4

25

,

31

0

'

'

'

'

=

=

=

=

=

=

=

=

ρ

τ

τ

τ

τ

 

 
Naprężenia zastępcze: 

(

) (

)

]

[

85

,

53

39

,

68

40

,

192

4

,

2628

sin

cos

'

2

'

'

'

2

'

'

'

MPa

z

g

s

t

s

r

z

+

+

=

+

+

+

+

=

τ

τ

α

τ

τ

α

τ

τ

τ

 

 
Warunek wytrzymałości spoiny: 

'

'

t

z

k

τ

 

 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

]

[

85

,

53

'

MPa

z

τ

 

 
 
 
 
 
 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

13

 
 
 

z = 0,7

 

Wyznaczenie k

t

'

 

r

t

k

zz

k

0

'

=

 

z – współczynnik jakości spoiny: z =0,7 
z

0

 – dla ścinania: z

0

 = 0,65 

k

r

 – dla stali S235JR wcześniej obliczone: k

r

 = 130 [MPa] 

 

( )(

)

]

[

15

,

59

130

65

,

0

7

,

0

'

MPa

k

t

=

=

 

 
Warunek wytrzymałości 

'

'

t

z

k

τ

 jest spełniony, wobec czego 

dobrana spoina jest odpowiednia: dobrano szerokość blachy: 
B = 15 [mm] 
 

4.4. Dobór grubości płaskownika 

 
Założono grubość płaskownika g=8[mm] 
 
Płaskownik jest głównie rozciągany siłą P oraz zginany siłą 2F

x

wobec czego: 

]

[

2133

6

40

]

[

120

3

2

2

mm

g

W

mm

Bg

A

Z

=

=

=

=

 

 

r

Z

g

r

Z

Z

g

g

R

k

MPa

MPa

W

M

MPa

A

P

<

+

=

=

=

=

=

=

=

σ

σ

σ

σ

σ

σ

]

[

6

,

58

]

[

52

,

8

2133

20

455

2

]

[

58

120

7000

2

2

 

 
Dobrano płaskownik o grubości g = 8 [mm] 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
B=15 [mm] 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 g = 8 [mm] 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

14

4.5. Rysunek śruby rzymskiej 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

15

5.  Dobór średnicy sworznia 

 

Dane 

Obliczenia 

Wyniki 

 
 
 
 
 

P = 7 [kN] 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
l

1

=3[mm] 

l

2

=6[mm] 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

5.1. Model fizyczny przedstawiający obciążenie 
sworznia 

 
Sworzeń jest rozciągany siłą P, która jest rozłożona jak poniżej: 

 

Przyjęto grubość l

1

 = 3 [mm], l

2

 = 6 [mm] 

Sworzeń liczony jest na zginanie: 

 

Wykres momentu gnącego: 

 

 
Maksymalny moment gnący wynosi: 

]

[

5

,

10

10

4

6

2

3

2

7000

4

2

2

3

2

1

Nm

l

l

P

M

gM

=

 +

=

 +

=

 

 
 
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

M

gM

=10,5[Nm] 

 

 

 

 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

16

 
 
 
 

Klasa 
sworznia: 
5.6 

x

e

 = 2,2

 

5.2. Określenie minimalnej średnicy sworznia 

 
Sworzeń zostanie dobrany jako sworzeń klasy 5.6, wobec czego: 
R

m

 = 500 [MPa] 

R

e

 = 300 [MPa] 

Przyjęto współczynnik bezpieczeństwa x

e

 = 2,2

]

[

136 MPa

x

R

k

e

e

r

=

=

 

]

[

108

8

,

0

MPa

k

k

r

g

=

=

 

 
Wskaźnik wytrzymałości na zginanie przekroju sworznia: 

32

3

d

W

g

π

=

 

Warunek bezpieczeństwa na zginanie: 

g

g

g

k

W

M

 

Można teraz wyznaczyć minimalną średnicę przekształcając 
powyższy wzór: 

3

32

g

g

k

M

d

π

 

Podstawiając dane liczbowe: 

]

[

97

,

9

108

14

,

3

10

5

,

10

32

3

2

3

3

mm

d

mm

mm

N

mm

N

d

=

/

/

 

 
Wstępnie przyjęto średnicę d=10[mm] 

5.3. Sprawdzenie sworznia na docisk 
powierzchniowy 

 
Powierzchnia docisku: 

]

[

60

2

2

1

2

mm

l

d

l

d

A

=

=

=

 

 
Dopuszczalny docisk: 

[

]

MPa

k

p

r

dop

108

8

,

0

=

=

 

 
Warunek bezpieczeństwa: 

dop

p

A

P

 

 

[

]

dop

p

MPa

A

P

>

=

=

67

,

116

60

7000

 

 
 
WARUNEK BEZPIECZEŃSTWA NIE JEST SPEŁNIONY 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 
 
 
 

 

Wstępna średnica 
sworznia: 10mm 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

17

 
Zwiększono średnicę sworznia: d = 12 [mm] 
 
Sprawdzenie: 
Powierzchnia docisku: 

]

[

72

2

2

1

2

mm

l

d

l

d

A

=

=

=

 

 
Warunek bezpieczeństwa: 

dop

p

A

P

 

 

[

]

dop

p

MPa

A

P

=

=

2

,

97

72

7000

 

 
Warunek bezpieczeństwa jest spełniony. 
Ostatecznie dobrano średnicę sworznia d=12 [mm] 
 

5.4. Dobór sworznia i zawleczki 

 
Wg normy ISO2341 (polski odpowiednik: PN 83002) dobrano 
SWORZEŃ 12x24-5.6 
 
Zawleczka została dobrana wg normy ISO1234 (polski 
odpowiednik: PN 82001): 
ZAWLECZKA 3,2x20 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Średnica sworznia: 
d = 12[mm] 
 
 
 
 
 
SWORZEŃ 
12x24-5.6 
 
 

 

ZAWLECZKA 
3,2x20

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

18

 

6.  Projekt widełek 

 

Dane 

Obliczenia 

Wyniki 

 

 

 

P=7 [kN] 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6.1. Ogólne założenia 

 
Widełki zostały zaprojektowane jako połączenie ze sobą śruby 
dwustronnej oraz części łączącej widełki z uchem. Obie części 
poza skręceniem zostaną ze sobą zespawane: 
 

 

 

6.2. Dobór śruby dwustronnej 

 
Śruba została dobrana wg PN-60/M-82163 
Gwint śruby musi mieć rozmiar M10. Dodatkowo od strony 
nakrętki rzymskiej gwint musi być lewy, a jego długość powinna 
wynosić min 25 mm.  
Znaleziono śrubę o parametrach: 
b = 25 [mm] 
l = 55 [mm] 
e = 12 [mm] 
 

 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

19

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Szerokości: 

l

1

=3[mm] 

l

2

=6[mm] 

Otwór pod 

sworzeń: 

d = 12 [mm] 

Otwór pod 

gwint: 

M10, 

l = 12 [mm] 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Oznaczenie: ŚRUBA DWUSTRONNA M10L-M10x55 
PN-60/M-82163 
 
 

6.3. Dobór góry widełek 

 
Spoina łącząca śrubę z pozostałą częścią widełek została 
dobrana jako spoina pachwinowa o a = 3,5 [mm], wobec czego 
minimalna średnica D wynosi 

]

[

20

7

,

0

5

,

3

2

10

mm

D

=

+

=

 

 

Dobrano h = 12 + 3 = 15 [mm] 
Kolejnym krokiem jest sprawdzenie z warunku na rozciąganie 
niebezpiecznego przekroju widełek przedstawionego poniżej: 

 
 
 
 
 
 
 
 
ŚRUBA 
DWUSTRONNA 
M10L-M10x55 
PN-60/M-82163 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
h = 15 [mm] 
 
 
 
 
 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

20

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Materiał: 

S235JR 

x

e

 = 1,8

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
Dla D=20 [mm] S wynosi: S = 16 [mm] 
Wobec powyższego powierzchnia przekroju najbardziej 
narażonego wynosi: 

(

)

]

[

24

12

2

2

1

mm

S

l

A

=

=

 

 
Naprężenia wynoszą w tym przekroju: 

]

[

67

,

291

24

7000

MPa

A

P

r

=

=

=

σ

 

 
Naprężenia dopuszczalne: 
Widełki zostały wykonane ze stali S235JR, wobec czego: 
R

e

 = 235 [MPa] 

x

e

 = 1,8 

 

]

[

130 MPa

X

R

k

e

e

r

=

=

 

 

r

r

k

>

σ

 WARUNEK WYRZYMAŁOŚCI NIE JEST 

SPEŁNIONY! 
Należy dobrać większą średnicę D 
 
Przyjęto D = 24 [mm] 
S = 20,8 [mm] 
 

(

)

]

[

8

,

52

12

2

2

1

mm

S

l

A

=

=

 

]

[

132

8

,

52

7000

MPa

A

P

r

=

=

=

σ

 

Naprężenia w przekroju przekraczają naprężenia dopuszczalne o 
ok. 1,5%, co jest dopuszczalne. Poza tym powierzchnia 
przekroju w rzeczywistości nie składa się z prostokątów, tylko z 
figur przedstawionych poniżej: 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

21

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

D

ŁbaSworznia

 = 

20 mm 

 

figur przedstawionych poniżej: 

 

Rzeczywista całkowita powierzchnia najbardziej zagrożonego 
przekroju wynosi A

r

 = 61 [mm

2

Dla takiej powierzchni naprężenia wynoszą: 

r

r

r

k

MPa

A

P

=

=

=

]

[

115

61

7000

σ

 

Wobec czego warunek wytrzymałościowy jest spełniony. 
Ostatecznie została dobrana średnica D = 24 [mm] 
 
Wysokość H: 
h = 15 mm 
D

ŁbaSworznia

 = 20 mm 

 
H

min

 = h + D

ŁbaSworzna

 / 2 = 25 [mm] 

 
Przyjęto wysokość H = 26 [mm] 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
D = 24 [mm] 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
H = 26 [mm] 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

22

6.4. Rysunek górnej części widełek 

 

 

 

7.  Ucho 

 

Dane 

Obliczenia 

Wyniki 

 
 
 
 
 
 
 
P = 7 [kN] 
α = 25 [

o

 
Grubość ucha: 
g = 6 [mm] 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

7.1. Schematyczny rysunek ucha i analiza 
działających sił 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

23

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Grubość ucha została założona przy doborze widełek 
Natomiast wysokość b została dobrana jako b = 50 [mm] 
 
Ucho obciążone jest siłą w sposób przedstawiony poniżej: 

 

 
Rozkładając siłę na składową poziomą i pionową można 
stwierdzić, iż składowa pozioma powoduje ścinanie oraz 
skręcanie, natomiast składowa pionowa powoduje ścinanie. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

b = 50 [mm] 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

24

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

7.2. Obliczenie minimalnej średnicy śruby 
łączącej ucho z kątownikiem 

 
Założono, iż śruby nie są pasowane, wobec czego należy 
obliczyć potrzebną siłę tarcia która będzie przeciwdziałać sile P 
 

 

T = P cosα 
F = P sinα 
 
Siła F chce również obrócić ucho względem punktu O. 
Przeciwdziałają temu siły P

1

 i P

2

 które są do siebie 

proporcjonalne: 

2

2

1

1

l

P

l

P

=

 

Moment tarcia wytworzony przez te śruby: 

(

)

2

2

2

1

2

2

2

2

1

1

l

l

l

P

l

P

l

P

M

g

+

=

+

=

 

Moment ten ma za zadanie zrównoważyć moment wywołany 
siłą F

Fb

M

g

=

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

25

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Klasa śruby: 
12.9
 

Wobec czego otrzymano: 

(

)

Fb

l

l

l

P

=

+

2

2

2

1

2

2

 

 
Maksymalna siła pochodząca od momentu: 

2

2

2

1

2

2

2

2

1

2

2

sin

l

l

bl

P

l

l

Fbl

P

+

=

+

=

α

 

Siły od ścinania można pominąć dla śrub wstępnie napiętych. 
 
Siła tarcia musi więc spełniać warunek: 

2

0

P

Q

T

=

µϕ

, gdzie: 

Q

0

 – napięcie śruby 

μ = 0,2 – współczynnik tarcia 
φ = 0,8 – współczynnik pewności połączenia 
 

(

)

2

2

2

1

2

0

sin

l

l

bl

P

Q

+

µϕ

α

 

 
Założono, że: 
l

1

 = d 

l

2

 = 4d 

b = 50 [mm] 
 
Otrzymano warunek: 
 

d

P

Q

d

d

P

Q

72

,

2

sin

200

17

)

8

,

0

)(

2

,

0

(

4

50

sin

0

2

0

α

α

 

 
Przyjęto klasę śruby 12.9 wobec czego: 
 
R

m

 = 1200 [MPa] 

R

e

 = 1080 [MPa] 

 
Założono x

e

 = 2, wobec czego: 

 

]

[

540 MPa

X

R

k

e

e

r

=

=

 

 
Warunek wytrzymałości jest postaci: 

r

r

k

A

Q

=

0

σ

, 

gdzie 

4

2

d

A

=

π

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

26

3

3

2

0

55

,

8

sin

800

72

,

2

sin

200

4

4

r

r

r

k

P

d

k

d

P

k

d

Q

α

π

α

π

 

]

[

03

,

8

mm

d

 

 
Dobrano gwint M10 o średnicy rdzenia d

3

=8,16 [mm]

 

7.3. Wymiary ucha (rysunek) 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
Śruby łączące: 
gwint M10
 

 

8.  Śruby łączące ucho z kątownikiem 

 

Dane 

Obliczenia 

Wyniki 

 
 
 
 
Gwint śruby: 
M10 
 

8.1. Dobór długości śruby 

 
Grubość łączonych elementów jest grubością ucha oraz dwoma 
grubościami kątownika ∟100x100x8: 
 

]

[

22

8

2

6

2

2

mm

g

l

E

k

=

+

=

+

=

 

 
Grubość nakrętki M10: w = 8 [mm] 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.

background image

 

27

 
Grubość podkładki okrągłej 10,5: g = 2 [mm] 
 
Minimalny nadmiar na długości gwintu M10 w śrubie 
dociskowej: L

min

 = 6 [mm] 

 
Minimalna długość części śruby wystającej ponad nakrętkę: 
a

min

 = 2,2 [mm] 

 
Minimalna długość śruby: l

min

 = E + w + g + L

min

 + a

min 

l

min

 = 22 + 8 + 2 + 6 + 2 = 40,2 [mm] 

 
Z szeregu normalnych długości śrub i wkrętów dobrano długość 
l = 45 [mm] 
 
Z normy PN-74/M-82101 dobrano śrubę: 
ŚRUBA M10x45-12.9-I 
 

8.2. Dobór nakrętki i podkładki 

 
Nakrętkę dobrano wg PN-75/M-82144 
NAKRĘTKA M10-10-II 
 
Podkładka została dobrana wg PN-78/M-82006: 
PODKŁADKA 10,5 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ŚRUBA 
M10x45-12.9-I 
 
 
 
 
NAKRĘTKA 
M10-10-II 
 
PODKŁADKA 
10,5 

 

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software

http://www.foxitsoftware.com   For evaluation only.


Document Outline