ĆWICZENIE 6.  
 
POMIARY WYMIARÓW GEOMETRYCZNYCH 
 
Kursywą oraz *  zaznaczono rozszerzony program ćwiczenia 
 

Pomiary wymiarów obiektów za pomocą suwmiarki klasycznej i elektronicznej, 
mikrometru i czujnika zegarowego.  
Kalibracja transformatorowego czujnika przemieszczenia.  
Wyznaczanie obrysu obiektu. 

Opracowanie sprawozdania. 

 

1.  Pomiary wymiarów płytki wzorcowej „1” 

Zmierzyć, zapisać wymiary w tabelce * i narysować w rzutach płytkę wzorcową "1", jak na 
rysunku 6.1, będącą obiektem ćwiczeń * w skali 1:2. Zwymiarować rysunek  podając 
wartości: l, d, h

1

, h

2

, h

3.

  

Pomiary przeprowadzić za pomocą suwmiarki  zwykłej i elektronicznej oraz śruby 
mikrometrycznej (h

3

 i h

2 

) 

 

    l  [mm] 

      d  [mm]        h

1

 [mm] 

     h

2

 [mm] 

     h

3 

[mm] 

suwmiarka 
zwykła 

 

 

 

 

 

suwmiarka 
elektroniczna 

 

 

 

 

 

śruba 
mikrometryczna  

----------- 

--------------  --------------- 

 

 

 
 
 

2.   Kalibracja transformatorowego czujnika przemieszczeń liniowych.  
Czujnik transformatorowy umieścić wraz ze statywem na płycie pomiarowej. 
Wyregulować tak zamocowanie czujnika na statywie aby koniec czujnika opierał się o 
płytę. Wyzerować wskazania woltomierza potencjometrem. 

l

d

1

h

2

h

3

h

Rys. 6.1 
 

pomiarowy

Stolik

Statyw

torowy

transforma

Czujnik

cyfrowy

Woltomierz

Wzmacniacz 

Potencjometr 
do zerowania 

                 

 

                   
Rys. 6.2 
 
Wsunąć pod końcówkę czujnika płytkę zmierzoną czujnikiem zegarowym w p.1. Odczytać 
wskazania woltomierza dla wszystkich trzech grubości płytki. Wyniki zapisać w tabelce. 
 

Grubość płytki h 
       [mm] 

 

           h

3 

            h

2

      

            h

1

  

Odczyt woltomierza  
U  [V] 

----------------- 

U

3

 = 

U

2

 = 

U

1

 = 

Stałe przyrządu C

n

 

=(h

m

-h

n

)/(U

m

-U

n

) 

[mm/V] 

----------------- 

C

3

 = 

C

2

 = 

C

1

 = 

C

śr

=(C

1

+C

2

+C

3

)/3 

C

śr

 = 

------------------- 

------------------ 

------------------ 

 
 
Obliczyć stałe C wg zależności podanych w kolumnie 1-szej oraz wartość C

śr

. 

 
 
3. Pomiar i rejestracja kształtu powierzchni płytki wzorcowej "2". 
Przenieść czujnik transformatorowy wraz ze statywem na stolik krzyżowy. Ustawić tak aby 
statyw mógł pozostać nieruchomy przy przemieszczaniu stolika pokrętłem posuwu. 
Unieruchomić podstawę statywu. Ustawić czujnik tak, aby woltomierz wskazywał wartość 
bliską zeru gdy końcówka czujnika dotyka powierzchni stolika. Wyzerować potencjometrem 
wskazanie woltomierza. 
Umieścić płytkę na stoliku i zamocować tak aby końcówka czujnika znajdowała się na jej 
brzegu (patrz rysunek 6.3). 
Za pomocą pokrętła posuwu przesuwać stolik co 4 mm ( 2 pełne obroty pokrętła posuwu), 
podnosząc końcówkę czujnika. Po opuszczeniu końcówki  odczytywać dla każdej pozycji 
wskazanie woltomierza i zapisywać odczyty w tabelce. 

                               

torowy

transforma

Czujnik

Statyw

Stół krzyżowy

Pokrętło
posuwu

cyfrowy

Woltomierz

Wzmacniacz 

Potencjometr 
do zerowania 

 

 
Wartości napięć w każdym punkcie pomnożyć przez stałą przyrządu C

śr

. Wynik zapisać w 

tabelce. 
 
 
 
 
 
 
 
 
Nanieść punkty na papier milimetrowy w skali 1 : 1 i narysować kształt zmierzonej 
powierzchni płytki wzorcowej "2". 
 
 
 
 
 
Aparatura: 

1.  Suwmiarka 
2.  Suwmiarka elektroniczna 
3.  Śruba mikrometryczna 
4.  Płytka pomiarowa – schodkowa 
5.  Stolik krzyżowy  
6.  Transformatorowy czujnik przemieszczeń 
7.  Wzmacniacz do czujnika 
8.  Woltomierz cyfrowy 
9.  Płytka pomiarowa - falista 

 
 
 

Nr 
punktu 

1 

2 

3 

4 

5 

6 

7 

8 

9 

10  11  12  13  14  15 

U [V] 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

U*C

śr

 

[mm] 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rys. 6.3