Łożysko tworzą:
Łożysko tworzą:
chorion frondosum
chorion frondosum
(
(
część płodowa
część płodowa
)
)
decidua basalis
decidua basalis
(
(
część matczyna
część matczyna
).
).
Pochodzenie
Pochodzenie
:
:
Anato
Anato
mia
mia
Kształt
Kształt
:
:
dyskowaty
dyskowaty
.
.
Średnica
Średnica
:
:
15-20 cm.
15-20 cm.
Waga
Waga
:
:
500 g.
500 g.
Grubość
Grubość
:
:
2.5 cm
2.5 cm
w centrum
w centrum
–
–
stopniowo cieńsza na zewnątrz
stopniowo cieńsza na zewnątrz
.
.
Umiejscowienie
Umiejscowienie
:
:
w górnym
w górnym
segmencie macicy
segmencie macicy
(99.5%),
(99.5%),
na
na
powierzchni tylnej
powierzchni tylnej
(2/3)
(2/3)
lub
lub
przedniej
przedniej
(1/3).
(1/3).
Powierzchnie
Powierzchnie
•
płodowa
płodowa
•
matczyna
matczyna
Powierzchnia płodowa
Powierzchnia płodowa
•
Gładka, lśniąca
Gładka, lśniąca
, pokryta przez
, pokryta przez
owodnię w której odbija się
owodnię w której odbija się
pępowina
pępowina
.
.
•
Pępowina jest przytwierdzona
Pępowina jest przytwierdzona
blisko lub centralnie środka
blisko lub centralnie środka
powierzchni.
powierzchni.
Jej rozgałęzienia
Jej rozgałęzienia
przeświecają przez owodnię
przeświecają przez owodnię
.
.
Powierzchnia matczyna
Powierzchnia matczyna
•Matowa szaroczerwona ,
podzielona na
15-20
liścieni/ zraziki (cotyledony)
•Każdy zrazik jest utworzony
z rozgałęzień jednego
kosmka podstawnego
pokrytego przez
decidua
basalis
.
Pępowina
Pępowina
Anatom
Anatom
ia
ia
•
Pochodzenie
Pochodzenie
:
:
- Rozwija się z szypuły łączącej
- Rozwija się z szypuły łączącej
.
.
•
Długość
Długość
:
:
- w donoszonej ciąży około
- w donoszonej ciąży około
50
50
cm.
cm.
•
Średnica
Średnica
:
:
2 cm.
2 cm.
Str
Str
uktura
uktura
:
:
- mezodermalna tkanka
- mezodermalna tkanka
łączna
łączna
nazywana galaretą
nazywana galaretą
Wharton
Wharton
a
a
pokryta
pokryta
warstwą owodni
warstwą owodni
.
.
Z
Z
awiera
awiera
:
:
1.
1.
Jedną żyłę pępowinową
Jedną żyłę pępowinową
– prowadzi
– prowadzi
utlenowaną krew z łożyska do płodu
utlenowaną krew z łożyska do płodu
2.
2.
Dwie tętnice pępowinowe
Dwie tętnice pępowinowe
prowadzą
prowadzą
odtlenowaną krew od płodu do
odtlenowaną krew od płodu do
łożyska
łożyska
,
,
3.
3.
Pozostałość po
Pozostałość po
pęcherzyku
pęcherzyku
żółtkowym i omoczni
żółtkowym i omoczni
.
.
Pępowina
Pępowina
Prawidłowa trójnaczyniowa pępowina z
2 tętnice ( po prawej)
1 żyła ( po lewej)
zatopione w
galarecie
Whartona
Przyczep:
•Płodowa powierzchnia
łożyska -okołocentralnie
(70%)
• lub centralnie
(30%).
Pępowina
Pępowina
(1)
(1)
wymiana gazowa
wymiana gazowa
(2)
(2)
odżywcza
odżywcza
(3)
(3)
wydzielnicza
wydzielnicza
(4)
(4)
produkcja enzymów
produkcja enzymów
(5)
(5)
produkcja
produkcja
związanych z ciążą
związanych z ciążą
białek osoczowych
białek osoczowych
(PAPP)
(PAPP)
(6)
(6)
funkcja bariery tkankowej
funkcja bariery tkankowej
(7)
(7)
endokrynna
endokrynna
Funkcje łożyska
Funkcje łożyska
•
O2
O2
i
i
CO2
CO2
przechodzą przez łożysko za
przechodzą przez łożysko za
pomocą
pomocą
dyfuzji prostej
dyfuzji prostej
.
.
•
Hemoglobina płodowa
Hemoglobina płodowa
– większe
– większe
poinowactwo
poinowactwo
i pojemność tlenowa
i pojemność tlenowa
.
.
•
2,3 diphosphogl
2,3 diphosphogl
icerynian
icerynian
(2,3-DPG)
(2,3-DPG)
,
,
konkuruje o miejsca wiązania tlenu
konkuruje o miejsca wiązania tlenu
w
w
cząsteczce hemoglobiny
cząsteczce hemoglobiny
,
,
jego niskie
jego niskie
stężenie w płodowej
stężenie w płodowej
hemoglobin
hemoglobin
nie
nie
(HbF)
(HbF)
pozwala na większy wychwyt
pozwala na większy wychwyt
O2
O2
(
(
O2
O2
poinowactwo
poinowactwo
).
).
)
)
1
1
(
(
wymiana gazowa
wymiana gazowa
:
:
)1(
)1(
wymiana gazowa
wymiana gazowa
Tempo dyfuzji zależy od
Tempo dyfuzji zależy od
:
:
1.
1.
Gradientu stężeń gazów M/P
Gradientu stężeń gazów M/P
.
.
2.
2.
Przepływu krwi w łożysku
Przepływu krwi w łożysku
M/P
M/P
.
.
3.
3.
Przepuszczalności bariery ł
Przepuszczalności bariery ł
.
.
4.
4.
Pola powierzchni wymiany
Pola powierzchni wymiany
.
.
Transport składników odżywczych
Transport składników odżywczych
zachodni poprzez
zachodni poprzez
:
:
1.
1.
Prosta dyfuzja
Prosta dyfuzja
:
:
woda,
woda,
ele
ele
ktrolity,
ktrolity,
O2, CO2
O2, CO2
2.
2.
Ułatwiona dyfuzja
Ułatwiona dyfuzja
: glu
: glu
k
k
o
o
za
za
.
.
3.
3.
Transport aktywny
Transport aktywny
: amino
: amino
kwasy,
kwasy,
hormony, witaminy, kw. Tł, jony
hormony, witaminy, kw. Tł, jony
nieorg.
nieorg.
.
.
4.
4.
P
P
inocyto
inocyto
za
za
:
:
większe białka,
większe białka,
cząsteczki i komórki ( krwinki, leki)
cząsteczki i komórki ( krwinki, leki)
)
)
2
2
(
(
odżywcza
odżywcza
Szkodliwe produkty
Szkodliwe produkty
przemiany materii
przemiany materii
płodu takie jak mocznik
płodu takie jak mocznik
przechodzi do krwi
przechodzi do krwi
matczynej za pomocą
matczynej za pomocą
dyfuzji prostej
dyfuzji prostej
)3(
)3(
wydzielnicza
wydzielnicza
)
)
4
4
(
(
Produkcja
Produkcja
enzymów
enzymów
:
:
e.g.:
e.g.:
•
Oxytoc
Oxytoc
y
y
na
na
za
za
,
,
•
Monoaminoox
Monoaminoox
y
y
da
da
za
za
,
,
•
Insulina
Insulina
za
za
,
,
•
Histamina
Histamina
za
za
oraz
oraz
•
Fosfataza alkaliczna
Fosfataza alkaliczna
.
.
•
PAPP-A,
PAPP-A,
•
PAPP-B,
PAPP-B,
•
PAPP-C,
PAPP-C,
•
PAPP-D
PAPP-D
oraz
oraz
•
PP5.
PP5.
Funkcje tych białek nie są dobrze
Funkcje tych białek nie są dobrze
poznane
poznane
.
.
)5(
)5(
Produkcja białek osoczowych
Produkcja białek osoczowych
związanych z ciążą )
związanych z ciążą )
PAPP(
PAPP(
)
)
6
6
(
(
Funkcja bariery
Funkcja bariery
tkankowej
tkankowej
:
:
Krew płodowa jest oddzielona od krwi
matczynej w przestrzeni
międzykosmkowej,
poprzez barierę łożyskową
na którą składają się
na którą składają się
:
:
1. E
ndothelium naczyń włosowatych
kosmka,
2. Mezenchyma kosmka
3. cytotrophoblast
4. syncytiotrophoblast.
Nie jest to kompletna, szczelna bariera
•
Pozwala przechodzić przeciwciałom
Pozwala przechodzić przeciwciałom
(IgG), hormon
(IgG), hormon
om
om
, ant
, ant
y
y
biot
biot
ykom
ykom
,
,
trankwilizatorom
trankwilizatorom
,
,
niektórym wirusom
niektórym wirusom
(różyczka, świnka)
(różyczka, świnka)
oraz niektórym
oraz niektórym
organizmom (
organizmom (
treponema pallid
treponema pallid
um)
um)
.
.
•
Substancje o dużych cząsteczkach
Substancje o dużych cząsteczkach
takie jak heparyna, insulina
takie jak heparyna, insulina
nie mogą
nie mogą
pokonać bariery łożyskowej
pokonać bariery łożyskowej
.
.
)
)
6
6
(
(
Funkcja bariery tkankowej
Funkcja bariery tkankowej
:
:
)7(
)7(
Endokrynna
Endokrynna
(A)
(A)
Hormony białkowe
Hormony białkowe
:
:
1- Human chorionic gonadotrophin
1- Human chorionic gonadotrophin
(hCG)
(hCG)
2- Human placental lactogen
2- Human placental lactogen
(hPL)
(hPL)
3- Human chorionic thyrotrophin
3- Human chorionic thyrotrophin
(hCT)
(hCT)
4-
4-
Podwzgórzowe
Podwzgórzowe
i przysadkowe
i przysadkowe
hormon
hormon
y
y
5-
5-
Inne takie jak
Inne takie jak
inhibin
inhibin
a
a
, rela
, rela
ksyna,
ksyna,
betaendor
betaendor
finy
finy
.
.
(B)
(B)
Hormony s
Hormony s
teroid
teroid
owe
owe
:
:
1-
1-
Estrogeny
Estrogeny
2- Progesteron
2- Progesteron
)
)
A
A
(
(
Hormony
Hormony
białkowe
białkowe
:
:
1
1
-
-
Human chorionic
Human chorionic
gonadotrophin )hCG(
gonadotrophin )hCG(
- gl
- gl
ik
ik
oprotein
oprotein
a
a
produkowana
produkowana
przez
przez
syncytiotrophoblast
syncytiotrophoblast
.
.
-
-
Stymuluje
Stymuluje
corpus luteum
corpus luteum
w
w
pierwszych
pierwszych
10
10
tyg. ciąży
tyg. ciąży
do
do
produkcji estrogenów i
produkcji estrogenów i
progesteronu
progesteronu
do momentu gdy
do momentu gdy
syncytiotrophoblast
syncytiotrophoblast
nie zacznie
nie zacznie
produkcji PG
produkcji PG
.
.
Cząsteczka
Cząsteczka
HCG
HCG
składa się z 2
składa się z 2
podjednostek
podjednostek
:
:
a.
a.
Alpha :
Alpha :
podobna do
podobna do
FSH, LH
FSH, LH
i
i
TSH.
TSH.
b.
b.
Beta :
Beta :
specyficzna dla
specyficzna dla
hCG
hCG
– f. hormonalna
– f. hormonalna
.
.
1
1
-
-
Human chorionic
Human chorionic
gonadotrophin )hCG(
gonadotrophin )hCG(
•
HCG
HCG
rośnie szybko
rośnie szybko
po
po
implanta
implanta
cji
cji
,
,
osiąga granice
osiąga granice
100.000 mIU/ml
100.000 mIU/ml
około
około
60
60
dnia ciąży
dnia ciąży
•
Następnie gwałtownie spada z
Następnie gwałtownie spada z
każdym dniem do poziomu
każdym dniem do poziomu
30.000
30.000
mIU/ml
mIU/ml
i utrzymuje się na tym
i utrzymuje się na tym
poziomie do porodu
poziomie do porodu
1- Human chorionic
1- Human chorionic
gonadotrophin )hCG(
gonadotrophin )hCG(
•
Ocena
Ocena
beta-hCG
beta-hCG
jest używana do
jest używana do
:
:
a)
a)
Wczesnego wykrywania ciąży
Wczesnego wykrywania ciąży
.
.
b)
b)
Diagnostyki i monitorowania c.
Diagnostyki i monitorowania c.
ektopowej
ektopowej
.
.
c)
c)
Diagnostyki i monitorowania
Diagnostyki i monitorowania
ciążowej choroby trofoblastycznej
ciążowej choroby trofoblastycznej
.
.
1- Human chorionic
1- Human chorionic
gonadotrophin )hCG(
gonadotrophin )hCG(
- polypept
- polypept
ydowy
ydowy
hormon
hormon
produkowany
produkowany
przez
przez
syncytiotrophoblast.
syncytiotrophoblast.
-
-
Prawdopodobna funkcja
Prawdopodobna funkcja
hPL
hPL
obejmuje
obejmuje
:
:
a. Lipol
a. Lipol
izę
izę
:
:
wzrost wolnych kwasów
wzrost wolnych kwasów
tłuszczowychktóre stanowią źródło
tłuszczowychktóre stanowią źródło
energii dla matki i płodu
energii dla matki i płodu
.
.
b. Inhibi
b. Inhibi
cja
cja
glu
glu
k
k
oneogene
oneogene
zy
zy
:
:
Oszczędzanie
Oszczędzanie
glu
glu
kozy i białek tłumaczy
kozy i białek tłumaczy
anti-insulin
anti-insulin
owy
owy
ef
ef
ekt
ekt
hPL.
hPL.
2- Human placental lactogen
2- Human placental lactogen
)hPL(
)hPL(
c. Somatotro
c. Somatotro
powy efekt
powy efekt
:
:
Np..
Np..
Wpływa na wzrost płodu poprzez
Wpływa na wzrost płodu poprzez
zwiększony dowóz WKT
zwiększony dowóz WKT
, glu
, glu
kozy
kozy
i
i
aminokwasów
aminokwasów
.
.
d. Mammotrop
d. Mammotrop
owy
owy
i
i
la
la
k
k
togen
togen
ny
ny
efe
efe
k
k
t.
t.
- HPL
- HPL
może być wykryta przez
może być wykryta przez
5-6
5-6
t.
t.
ciąży
ciąży
,
,
rośnie równomiernie do
rośnie równomiernie do
36
36
t.c
t.c
do poziomu
do poziomu
6 mg/ml.
6 mg/ml.
-
-
Jej poziom jest proporcjonalny do
Jej poziom jest proporcjonalny do
masy łożyska
masy łożyska
.
.
Nie ustalono właściwej roli tego
Nie ustalono właściwej roli tego
hormonu
hormonu
- Prawdopodobnie odpowiedzialny
- Prawdopodobnie odpowiedzialny
za
za
:
:
1.
1.
Wzrost matczynej aktywności
Wzrost matczynej aktywności
tyreotropowej
tyreotropowej
2.
2.
Udział w rozwoju tarczycy u
Udział w rozwoju tarczycy u
płodu
płodu
3- Human chorionic
3- Human chorionic
thyrotrophin )hCT(
thyrotrophin )hCT(
4
4
-
-
Podwzgórzowe i
Podwzgórzowe i
przysadkowe
przysadkowe
hormon
hormon
y
y
e.g.:
e.g.:
1.
1.
G
G
onadotropin releasing hormone
onadotropin releasing hormone
(GnRH)
(GnRH)
2.
2.
C
C
orticotropin releasing factor
orticotropin releasing factor
(CRF),ACTH
(CRF),ACTH
3.
3.
M
M
elanocyte stimulating hormone
elanocyte stimulating hormone
, (MSH).
, (MSH).
1.
1.
I
I
nhibin
nhibin
y
y
,
,
2.
2.
R
R
ela
ela
ksyna
ksyna
3.
3.
B
B
eta endor
eta endor
finy
finy
.
.
5
5
-
-
Inne hormony
Inne hormony
takie jak
takie jak
:
:
)B(
)B(
Hormony
Hormony
steroidowe
steroidowe
1-
1-
Estrogeny
Estrogeny
2- Progesteron
2- Progesteron
1
1
-
-
Estrogeny
Estrogeny
:
:
-
Syntetyzowane przez
Syntetyzowane przez
syncytiotrophoblast
syncytiotrophoblast
ze swoich
ze swoich
prekursorów
prekursorów
:
:
1.
1.
siarczanu
siarczanu
dehydroepiandrosteron
dehydroepiandrosteron
u
u
(DHES)
(DHES)
oraz
oraz
2.
2.
16
16
α
α
-hydroxy
-hydroxy
dehydroepiandrosteron
dehydroepiandrosteron
u
u
(16
(16
α
α
- OH- DHES).
- OH- DHES).
-
Blisko okresu porodu
Blisko okresu porodu
,
,
50%
50%
DHES
DHES
pochodzi z nadnerczy
pochodzi z nadnerczy
płodu,
płodu,
a
a
50%
50%
z nadnerczy
z nadnerczy
matki
matki
.
.
-
Ulega transformacji w
Ulega transformacji w
łożysku do
łożysku do
17b
17b
-
-
estradiol
estradiol
u
u
(E2).
(E2).
1
1
-
-
Estrogeny
Estrogeny
:
:
•
Z drugiej strony
Z drugiej strony
,
,
90%
90%
16
16
α
α
- OH - DHES
- OH - DHES
pochodzi
pochodzi
od
od
płodu
płodu
po hydroksylacji
po hydroksylacji
DHES
DHES
w wątrobie płodu
w wątrobie płodu
,
,
•
Podczas gdy
Podczas gdy
10%
10%
pochodzi
pochodzi
od matki
od matki
tym samym
tym samym
szlakiem syntezy
szlakiem syntezy
.
.
1
1
-
-
Estrogeny
Estrogeny
:
:
•
estrogen
estrogen
y
y
są wydalane z
są wydalane z
moczem ciężarnej
moczem ciężarnej
jako
jako
estriol (E3),
estriol (E3),
estradiol (E2)
estradiol (E2)
oraz
oraz
estron (E1).
estron (E1).
•
estriol (E3)
estriol (E3)
ma największy
ma największy
udział wśród estrogenów
udział wśród estrogenów
.
.
1
1
-
-
Estrogeny
Estrogeny
:
:
Poziom Estriolu w moczu i osoczu
Poziom Estriolu w moczu i osoczu
kobiety ciężarnej
kobiety ciężarnej
jest ważnym
jest ważnym
wskaźnikiem dobrostanu płodu
wskaźnikiem dobrostanu płodu
ponieważ
ponieważ
:
:
jegosynteza zależy głownie od
jegosynteza zależy głownie od
współdziałania
współdziałania
płodowych
płodowych
nadnerczy i wątroby
nadnerczy i wątroby
oraz łożyska
oraz łożyska
(
(
jednostka płodowo-matczyno-
jednostka płodowo-matczyno-
łożyskowa
łożyskowa
).
).
1
1
-
-
Estrogeny
Estrogeny
:
:
-
estriol
estriol
w moczu rośnie wraz
w moczu rośnie wraz
zaawansowaniem ciąży
zaawansowaniem ciąży
w
w
granicach
granicach
35-40 mg
35-40 mg
/
/
24 h
24 h
do
do
TP
TP
.
.
-
Progresywny spadek
Progresywny spadek
estriolu w moczy wskazuje
estriolu w moczy wskazuje
na zagrożenie płosu
na zagrożenie płosu
.
.
1
1
-
-
Estrogeny
Estrogeny
:
:
Estrogeny
Estrogeny
wspólnie z
wspólnie z
progesteronem
progesteronem
są
są
odpowiedzialne za
odpowiedzialne za
większość
większość
matczynych
matczynych
przemian podczas
przemian podczas
ciąży
ciąży
szczególnie w
szczególnie w
obrębie narządów
obrębie narządów
rodnych oraz piersi
rodnych oraz piersi
•
Syntetyzowany przez
Syntetyzowany przez
syncytiotrophoblast
syncytiotrophoblast
z
z
matczynego cholesterolu
matczynego cholesterolu
.
.
•
Wydalany w moczu
Wydalany w moczu
ciężarnej jako
ciężarnej jako
pregnandiol
pregnandiol
.
.
2
2
-
-
Progesteron
Progesteron
:
:
•
Rośnie stopniowo podczas ciąży
Rośnie stopniowo podczas ciąży
osiągając dzienną produkcję
osiągając dzienną produkcję
250
250
mg
mg
na dzień
na dzień
w zaawansowanej
w zaawansowanej
prawidłowej ciąży
prawidłowej ciąży
•
Stanowi
Stanowi
pre
pre
k
k
ursor
ursor
dla płodowych
dla płodowych
nadnerczy do produkcji
nadnerczy do produkcji
glu
glu
k
k
ocort
ocort
ykster
ykster
oid
oid
ów
ów
oraz
oraz
mineralo
mineralo
k
k
ort
ort
yk
yk
o
o
steroi
steroi
d
d
ów
ów
.
.
2
2
-
-
Progesteron
Progesteron
:
:
