Zatrucia chlorkiem sodu

1. Laboratoryjna diagnostyka zatruć solą 

kuchenną

2. Zatrucia solą kuchenną : źródła 

narażenia, 

    obraz kliniczny i sekcyjny, leczenie

Dr n. rol. Agnieszka Chałabis-Mazurek

Oznaczanie jonów chloru (chlorków) w paszach, 
treści pokarmowej i tkankach

Zasada: Rozpuszczalne w wodzie chlorki wiążą się z 
azotanem srebra w reakcji:

NaCl + AgNO

3

 → AgCl ↓ + NaNO

3

z  wytrąceniem  białego  nierozpuszczalnego  osadu  chlorku 
srebra, który wskazuje na obecność chlorków w badanym 
materiale (potwierdza to próba na rozpuszczalność osadu 
w nadmiarze wody amoniakalnej, a nie rozpuszczenie się 
w 

kwasie 

azotowym). 

Wykrycie 

chlorków 

jest 

niewystarczające 

w 

laboratoryjnej 

diagnostyce 

toksykologicznej – potrzebne jest oznaczenie ich poziomu 
(ilości) w badanym materiale.

Ilościowe oznaczenie chlorków – miareczkowanie 
metodą Volharda

Obecne w roztworze jony chloru reagują z AgNO3 wg 
reakcji opisanej powyżej. Jednakże ilości jonów są takie, 
że nie dochodzi do wytrącenia się osadu, a wystąpi 
tylko zmętnienie roztworu. Biorące w reakcji AgNO3 
dodane jest w nadmiarze w stosunku do obecnego w 
nim NaCl. Nadmiar nie związanego AgNO3 miareczkuje 
się roztworem rodanku amonowego (NH4CNS) w 
obecności wskaźnika zmiany zabarwienia.

Odczynniki:

1. Roztwór azotanu srebra (AgNO

3

) o stęż. 0,1 mol/L

2. Roztwór rodanku amonowego (NH

4

CNS) o stęż. 0,1 

mol/L

3. Stężony kwas azotowy (HNO

3

)

4. Nasycony roztwór siarczanu żelazowo-amonowego 

Fe(NH

4

)(SO

4

)

2

 – wskaźnik

Wykonanie:

1. Dokładnie odważyć 2g badanego materiału (pasza), umieścić 

w naczyniu i uzupełnić wodą destylowaną do objętości 50 ml.

2. Przeprowadzić proces ekstrakcji w celu przeprowadzenia 

jonów chloru do roztworu wodnego – wstrząsanie przez 5 

min.

3. Roztwór poekstrakcyjny przesączyć przez bibułę filtracyjną.

4. Pobrać 10 ml przesączu do kolby stożkowej i zakwasić 1 ml 

HNO

3

 – odcz. 3

5. Dodać 1 ml nasyconego roztworu siarczanu żelazowo-

amonowego Fe(NH

4

)(SO

4

)

2

 – odcz. 4 – wskaźnik zmiany 

zabarwienia

6. Dodać w nadmiarze – 2 ml AgNO3 – odcz. 1  - wystąpi 

zmętnienie roztworu w wyniku powstania zawiesiny AgCl.

7. Zawiesinę, w której znajduje się pozostałość 

niezwiązanego 

    AgNO

3

 zmiareczkować roztworem  rodanku 

amonowego 

    (NH

4

CNS) – odcz. 2.

Momentem zakończenia miareczkowania jest 

pojawienie się różowej barwy użytego roztworu 

wskaźnikowego.

Obliczanie wyników procentowej zawartości jonu 
Cl lub chlorku sodu NaCl w próbce:

X = (A·B / C) · 100

gdzie:

A – współczynnik dla Cl

-

 = 0,0035457 lub NaCl = 

0,00585

B – różnica między ilością dodanego roztworu AgNO

3

 o 

stęż. 
      0,1 mol/L a ilością zużytego do miareczkowania 
roztworu   
      NH

4

CNS o stęż. 0,1 mol/L

C – ilość badanego materiału znajdująca się w 
pobranym do 
      miareczkowania przesączu

Przykład oznaczenia: 
Część  azotanu  srebra  związała  się  z  chlorkami  na 
nierozpuszczalny  chlorek  srebra,  a  część  niezwiązaną 
miareczkowano.  Do  tego  celu  zużyto  1,28  ml  roztworu 
rodanku  amonowego.  Różnica  2,00  –  1,28  =  0,72 
określa  ilość  azotanu  srebra  zużytego  do  związania 
chlorków  w  10  ml  przesączu.  Procentowa  zawartość 
jonu Cl- wynosi:

%Cl = (0,0035457 · 0,72 / 0,4) · 100

Zatrucia solą kuchenną – zatrucie 
jonem sodu w wyniku braku podaży 
wody.

Przyczyny zatruć:

- brak wody,
- zbyt duże zagęszczenie zwierząt u 
wodopoju,

- nieznajomość lokalizacji wodopoju,
- zamarzanie wody,
- dodanie do wody leków,

Mechanizm toksycznego działania:

Chlorek  sodu    spożyty  w  dużej  ilości  przy 
niedostatecznym poborze wody wywołuje zaburzenia w 
równowadze jonowej i gospodarce wodnej.

NaCl szybko przechodzi do płynów pozakomórkowych → 
wzrost  ciśnienia  osmotycznego  →  woda  przechodzi  do 
przestrzeni międzykomórkowych powodując obrzęki.

Między  krwią  a  płynem  mózgowo-rdzeniowym  istnieje 
selektywna  bariera  utrudniająca  przenikaniu  nadmiaru 
elektrolitów do mózgu. Przy utrzymującym się wysokim 
poziomie NaCl we krwi dochodzi do przerwania bariery 
ochronnej  i  jony  Na  biernie  dyfundują  do  płynu 
mózgowo-rdzeniowego, 

w 

którym 

poziom 

Na 

gwałtownie 

wzrasta 

– 

pojawiają 

się 

objawy 

odwadniającego  działania  soli,  po  czym  pojawiają  się 
objawy nerwowe.

Objawy kliniczne:

W ostrym przebiegu zatrucia obserwuje się:

-objawy ze strony układu pokarmowego: brak 
apetytu, silne pragnienie, ślinotok, wymioty, 
wodniste biegunki, zwiększone wydalanie moczu;

- tętno i oddechy przyspieszone,

- objawy nerwowe: zgrzytanie zębami, 
podniecenie, drgawki, ataki skurczów, wytrzeszcz 
oczu, parcie na przeszkody, kręcenie się na jednej 
nodze wokół własnej osi, ruchy przymusowe, 
ślepota, chwiejny chód, niedowłady, brak 
równowagi, ogólne porażenia.

Zmiany anatomopatologiczne:

Nie są charakterystyczne!!!!

- przewodzie pokarmowym można zaobserwować: 
  przekrwienie błon śluzowych, zwiększoną ilość śluzu, 
  wybroczyny, nadżerki w żołądku;

- przekrwienie narządów wewnętrznych (wątroba, nerki, 
  płuca),

- przekrwienie i obrzęk mózgu –  podoponowe wylewy 
krwi,  
  okołonaczyniowe nacieki granulocytów 
eozynochłonnych,

- u przeżuwaczy: przekrwienie błon śluzowych 
przedżołądków, 
  ogniska martwicze w żwaczu, krwotoczne zapalenie 
trawieńca, 
  nieżyt jelit cienkich,

Leczenie:

- podawanie wody małymi porcjami, w celu 
uniknięcia  
  obrzęku mózgu,

- w terapii objawowej: środki osłaniające, oleje  
  przeczyszczające

- pozajelitowo: leki nasercowe i uspokajające, sole 
wapnia

Nie podawać soli przeczyszczających – 
pogłębiają odwodnienie organizmu!!!