OPOWIADANIE

OPOWIADANIE

Jest to forma podawcza , jest układem

motywów dynamicznych, powiązanych

następstwem czasowym i rekonstruuje

przebieg zdarzeń w przeszłości.

(Sierotwiński)

Etapy kształcenia

umiejętności konstruowania

opowiadania:

1 etap-

zapoznanie dzieci z istotą

opowiadania.

zespół wydarzeń, które następują jedno po

drugim tworząc łańcuch przyczynowo-

skutkowy

-wdrażanie do wypowiedzi rozbudowanej ,

obejmującej cały ciąg wydarzeń( np.

szedł,

gapił się, płakał, krzyczał…)

Przykład:



Zaprezentowanie dzieciom przykładów

opowiadań



Rozmowa o charakterystycznych cechach

takiej wypowiedzi



Przedstawienie utworów, które nie są

opowiadaniami



Praca w grupach na rozpoznanie

opowiadania wśród 2 lub 3 utworów

*pomocne mogą być historyjki obrazkowe

2 etap-zapoznanie ze

strukturą opowiadania



Przedstawienie uczniom budowy

trzyczęściowej w najprostszym ujęciu:

Część I- Co było najpierw? (Wstęp)

Część II- Co się stało? (Rozwinięcie)

CzęśćIII-Jak to się skończyło?(Zakończenie)

-dostrzeganie 3 części w tekstach wypowiedzi

-dzielenie tekstu na 3 główne części najpierw w

grupach potem indywidualnie

-zapoznanie z akapitową budową tekstu

3 etap-

przybliżenie

dzieciom

niektórych zasad

poprawnego stylu



Zapoznanie z zasadami takimi jak

unikanie zbędnych powtórzeń

składniowych, stosowania urozmaiconego

słownictwa, rzeczowników

odczasownikowych, zaimków osobowych,

imiesłowów itd.



Odnajdywanie w tekście zdań typu:

Jak …,to…

i zastanawiamy się z dziećmi jak

je zmienić na inne



Podajemy przykłady zamiany:

-Jak szedł, to śpiewał -Szedł śpiewając

-Jak wracał do domu, to… -Wracając do

domu… .



Pokazanie zastąpienia imienia bohatera

zaimkami, wyrazami bliskoznacznymi

lub pominięcia go



Poznanie słów łączących dwa zdania w

jedno



Uzupełnianie luk w tekście

proponowanymi wyrazami

4 etap-

zapoznanie dzieci ze sposobami

wyrażania różnorodnych stosunków

czasowych



Zapoznanie z określeniami

porządkującymi zdarzenia i czynności(

na początku, następnie, zaraz itp..)

duży zestaw wyrazów bliżej

określających czas zdarzeń( przed

chwilą,rano, dzisiaj, latem itd.) zasób

przysłówków częstotliwości takich jak :

zawsze, często, niekiedy, nigdy.



Poszukiwanie określeń w tekście i ich

podkreślenie



Przedstawienie dzieciom na planszy

wyrazów określających czas zdarzeń i

ich częstotliwość



Rozbudowywanie zdań przy

zastosowaniu wyrazów z planszy



Wstawianie wyrazów w luki w tekście

np.zaraz, wkrótce, zanim itd..

5 etap-

wdrażanie do

charakteryzowania

czynności, działań i ich

miejsca



Charakteryzowanie czynności za

pomocą przysłówków oznaczających

sposób, miejsce i stopień właściwości

( można uniknąć nazwy „przysłówek” a

postawić pytanie „ jak?”)



Zwrócenie uwagi na jakość,

intensywność cech przez dodanie

przysłówków: bardzo, niezwykle,

szczególnie, trafnie itd.



Przedstawienie na tablicy wyrazów

określających jak cos jest wykonane



Określanie przez dzieci czynności np. Jak

można mówić? – głośno, cicho, długo,

zabawnie, poważnie…



Porównywanie dwóch tekstów ujmujących

jedno wydarzenie i podkreślenie w tekście

słów określających sposób odbywania się

czynności



Omawianie funkcji przysłówków i wyrażeń

przyimkowych np. podkreślaja nastrój grozy,

uwydatniają stany uczuciowe bohaterów.



Uzupełnianie luk w tekście odpowiednimi

wyrażeniami

6 etap-

zapoznanie

sposobami ożywiania i

dynamizowania tempa akcji

zdarzeń



Środkami służącymi do tego celu są:

wyrazy, zwroty lub wyrażenia o

specjalnej wymowie, np. szybko, zaraz,

błyskawicznie, za moment.

powtórzenia tych samych czasowników

np.. Idzie tak sobie idzie, a tu…

zdania krótkie, gdyż uwagę czytelnika

kieruje się w nich na czynności



Zapoznanie ze sposobami ożywiania

akcji opowiadań na przykładzie tekstów

- odszukujemy wyrażeń wpływających na

ożywienie i dynamikę wypowiedzi



Uzupełnianie tekstu opowiadania

odpowiednimi wyrazami np. gdzie należy

wstawić: zaraz, nagle, raptem, szybko?



Porównywanie ze sobą dwóch ujęć

opowiadania np..

Ujęcie pierwsze jest krótkie,

jednozdaniowe, jednoakapitowe a ujęcie

drugie dłuższe, trójczłonowe i

trzyakapitowe.

7 etap-

uczenie

konstruowania wypowiedzi

barwnej



Używanie określonych środków

stylistycznych np.:

-powtórzenia charakterystycznych zwrotów

i wyrażeń: jak nie tupnie, jak nie

krzyknie, to z prawej to z lewej…

-dialogi i monologi

-znane porównania i wyrazy użyte z

znaczeniu przenośnym: czerwony jak

burak, jaki z niego lis

-niektóre zwroty i wyrażenia frazeologiczne:

fiknął koziołka, wziął nogi za pas

-równoważniki zdań, niektóre wykrzykniki

-zdania bogato rozwinięte, przeważnie

współrzędnie złożone



Ważne jest aby dzieci odczuły, że barwność

jest ważną cechą opowiadania i zorientowały

się na czym ta barwność polega



Dostrzeganie w tekście przez dzieci środków

językowych wpływających na barwność

wypowiedzi



Samodzielne próby konstruowania

wypowiedzi barwnej powinny być

poprzedzone próbami zbiorowymi( historyjki

obrazkowe, doznania dzieci)

8 etap-

uświadomienie

dzieciom sposobów

wyrażania przeżyć, doznań,

nastrojów i wzruszeń



Stopniowe udostępnianie słów i wyrażeń o

rozmaitych zabarwieniach

emocjonalnych( piesiuniu mój, wstrętne

psisko)



Wyrazy określające aktualny stań

uczuciowy bohaterów( radośnie, wesoło)



Uzupełnienie narracyjne dialogów i

monologów (krzyknęła przerażona)



Zdania urwane i pojedyncze nierozwinięte

oraz wykrzykniki( ojej! Na pomoc!)



Przedstawienie tabeli rodzajów uczuć

( współczucie, litość, pragnienie,

miłość, oddanie, złość, gniew, radość

itd..)



Zapoznanie dzieci z wypowiedziami

ilustrującymi ekspresyjność

opowiadania



Przeprowadzenie lekcji zbiorowego

konstruowania wypowiedzi o takich

walorach

9 etap-

ukazanie dzieciom

sposobów rozbudzania

zainteresowania akcją



Używanie takich środków językowych jak:

raptem, nagle, niespodziewanie, tego

nikt się nie spodziewał itd.



Demonstracja opowiadań ze środkami

rozbudzania, akcentujemy odpowiednie

momenty wypowiedzi, odnotowujemy

środki językowe i wspólnie zastanawiamy

się nad zastąpieniem ich innymi a

następnie wyszukujemy w tekstach

interesujących nas elementów

10 etap

-wskazywanie

możliwości uwydatniania

społeczno moralnych

aspektów zdarzeń fabularnych



Pisanie opowiadań daje możliwość do

akceptowania postaw pozytywnych i

dezaprobowania postaw negatywnych, do

snucia mądrych refleksji i podejmowania

postanowień na przyszłość



Przykłady treści ilustrujących ten problem:

„

To była strasznie lekkomyślna ta nasza

zabawa”, „ Jestem bardzo dumny, że

pomogłem wykryć złodzieja”

Document Outline