ĆWICZENIA Z
ĆWICZENIA Z
CHORÓB RYB cz. I
CHORÓB RYB cz. I
I ĆWICZENIA TERENOWE
I ĆWICZENIA TERENOWE
II ANATOMIA KARPIA
II ANATOMIA KARPIA
III ANATOMIA PSTRĄGA
III ANATOMIA PSTRĄGA
IV ZALICZENIE PISEMNE Z HODOWLI I SEKCJI
IV ZALICZENIE PISEMNE Z HODOWLI I SEKCJI
RYB
RYB
I Ćwiczenia terenowe
I Ćwiczenia terenowe
Ćwiczenia terenowe w gospodarstwie
Ćwiczenia terenowe w gospodarstwie
rybackim w Samoklęskach – 4
rybackim w Samoklęskach – 4
godziny.
godziny.
II Anatomia i sekcja karpia
II Anatomia i sekcja karpia
Opieka sanitarna nad gospodarstwem
Opieka sanitarna nad gospodarstwem
stawowym.
stawowym.
1) Badanie rozpoznawcze w
1) Badanie rozpoznawcze w
gospodarstwie stawowym.
gospodarstwie stawowym.
2) Badanie rozpoznawcze w pracowni
2) Badanie rozpoznawcze w pracowni
chorób ryb.
chorób ryb.
1)
1)
Badanie rozpoznawcze w gospodarstwie
Badanie rozpoznawcze w gospodarstwie
stawowym.
stawowym.
Lekarz weterynarii sprawujący opieką sanitarną
Lekarz weterynarii sprawujący opieką sanitarną
nad gospodarstwem stawowym powinien co
nad gospodarstwem stawowym powinien co
najmniej 2x w roku (wiosną i jesienią) ocenić
najmniej 2x w roku (wiosną i jesienią) ocenić
stan zdrowia ryb na podstawie badań:
stan zdrowia ryb na podstawie badań:
-
Klinicznych
Klinicznych
-
Parazytologicznych
Parazytologicznych
-
Anatomo–patologicznych
Anatomo–patologicznych
-
bakteriologicznych
bakteriologicznych
1) Badanie rozpoznawcze w gospodarstwie
1) Badanie rozpoznawcze w gospodarstwie
stawowym.
stawowym.
Wywiad:
Wywiad:
Data odłowu ryb
Data odłowu ryb
Ilość ryb do badań
Ilość ryb do badań
Sposób pobrania prób
Sposób pobrania prób
Opis stawu, z którego pobrano ryby
Opis stawu, z którego pobrano ryby
Opis przebiegu zimowania
Opis przebiegu zimowania
Zachowanie się ryb w chwili odłowu
Zachowanie się ryb w chwili odłowu
Objawy chorobowe
Objawy chorobowe
Stopień i przebieg śnięć
Stopień i przebieg śnięć
Badanie kliniczne:
Badanie kliniczne:
Zachowanie się ryb
Zachowanie się ryb
Stwierdzenie pasożytów zewnętrznych (splewka, pijawka,
Stwierdzenie pasożytów zewnętrznych (splewka, pijawka,
skorupiaki na skórze i łuskach)
skorupiaki na skórze i łuskach)
Zmiany kształtu ciała
Zmiany kształtu ciała
Zmiany na skórze
Zmiany na skórze
Zmiany na skrzelach
Zmiany na skrzelach
1.
1.
Przesyłanie materiału do badań
Przesyłanie materiału do badań
2.
2.
Pobieranie i dostarczanie ryb do
Pobieranie i dostarczanie ryb do
badań
badań
1. Przesyłanie materiału do badań.
1. Przesyłanie materiału do badań.
- Do zakładu badawczego ryby
- Do zakładu badawczego ryby
dostarcza się w stanie żywym, w
dostarcza się w stanie żywym, w
naczyniach z wodą.
naczyniach z wodą.
- Badanie ryb dostarczonych w stanie
- Badanie ryb dostarczonych w stanie
żywym zapewnia dobre, bezbłędne i
żywym zapewnia dobre, bezbłędne i
wyczerpujące oględziny.
wyczerpujące oględziny.
2. Pobieranie i dostarczanie ryb do badań.
2. Pobieranie i dostarczanie ryb do badań.
- Aby stwierdzić przeciętny stan zdrowia całego pogłowia
- Aby stwierdzić przeciętny stan zdrowia całego pogłowia
ryb w stawie konieczne jest zbadanie około 10 do
ryb w stawie konieczne jest zbadanie około 10 do
kilkunastu sztuk narybku i 6 ryb dwuletnich.
kilkunastu sztuk narybku i 6 ryb dwuletnich.
- W celu zbadania materiału hodowlanego,
- W celu zbadania materiału hodowlanego,
przeznaczonego na przerzuty do innych
przeznaczonego na przerzuty do innych
gospodarstw, powinno się dostarczyć nie tylko ryby
gospodarstw, powinno się dostarczyć nie tylko ryby
spośród przeznaczonych na przerzuty, ale również
spośród przeznaczonych na przerzuty, ale również
inne roczniki, gdyż chodzi o ogólny stan zdrowia
inne roczniki, gdyż chodzi o ogólny stan zdrowia
całego pogłowia w gospodarstwie.
całego pogłowia w gospodarstwie.
- Ryby przeznaczone do badań powinny być pobrane
- Ryby przeznaczone do badań powinny być pobrane
przed przeprowadzeniem kąpieli
przed przeprowadzeniem kąpieli
przeciwpasożytniczej.
przeciwpasożytniczej.
2) Badanie rozpoznawcze w pracowni
2) Badanie rozpoznawcze w pracowni
chorób ryb.
chorób ryb.
- badanie kliniczne
- badanie kliniczne
- badanie parazytologiczne
- badanie parazytologiczne
- badanie anatomo-patologiczne
- badanie anatomo-patologiczne
- badanie bakteriologiczne
- badanie bakteriologiczne
- badanie wirusologiczne
- badanie wirusologiczne
Badanie anatomo-patologiczne
Badanie anatomo-patologiczne
(sekcja)
(sekcja)
1. Badanie parazytologiczne skóry i skrzeli.
1. Badanie parazytologiczne skóry i skrzeli.
2. Otwarcie jamy brzusznej, po lewej stronie ciała ( po prawej leży woreczek żółciowy):
2. Otwarcie jamy brzusznej, po lewej stronie ciała ( po prawej leży woreczek żółciowy):
- Obecność zrostów
- Obecność zrostów
- Ilość i jakość płynu w jamie ciała (surowiczy, krwawy, ropny)
- Ilość i jakość płynu w jamie ciała (surowiczy, krwawy, ropny)
- Obecność pasożytów,
- Obecność pasożytów,
- Stan i kolor narządów miąższowych (bladość, przekrwienie, obrzęk, otorbienia, guzki)
- Stan i kolor narządów miąższowych (bladość, przekrwienie, obrzęk, otorbienia, guzki)
- Płyn w pęcherzu pławnym
- Płyn w pęcherzu pławnym
3. Wyjęcie przewodu pokarmowego i oddzielenie go od wątroby, woreczka żółciowego i
3. Wyjęcie przewodu pokarmowego i oddzielenie go od wątroby, woreczka żółciowego i
śledziony.
śledziony.
4. Rozcięcie przewodu pokarmowego wzdłuż osi długiej.
4. Rozcięcie przewodu pokarmowego wzdłuż osi długiej.
- stan błony śluzowej
- stan błony śluzowej
-
obecność pasożytów,
obecność pasożytów,
-
zabarwienie błony śluzowej,
zabarwienie błony śluzowej,
-
ilość śluzu,
ilość śluzu,
-
ścieńczenie ścian,
ścieńczenie ścian,
-
obecność guzów).
obecność guzów).
5. Przecięcie osierdzia:
5. Przecięcie osierdzia:
-
Ilość płynu w jamie osierdziowej,
Ilość płynu w jamie osierdziowej,
-
zmiany w mięśniu sercowym,
zmiany w mięśniu sercowym,
-
obecność pasożytów.
obecność pasożytów.
Topografia narządów
Topografia narządów
wewnętrznych karpia.
wewnętrznych karpia.
W jamie ciała widoczne są poszczególne narządy,
W jamie ciała widoczne są poszczególne narządy,
które u karpia w większości poprzerastane są
które u karpia w większości poprzerastane są
wątrobo-trzustką. Wciska się ona pomiędzy
wątrobo-trzustką. Wciska się ona pomiędzy
wszystkie pętle jelita. Górną część ciała karpia
wszystkie pętle jelita. Górną część ciała karpia
zajmuje dwukomorowy pęcherz pławny. Jest on
zajmuje dwukomorowy pęcherz pławny. Jest on
połączony z układem pokarmowym przewodem
połączony z układem pokarmowym przewodem
powietrznym. Poniżej pęcherza pławnego leżą
powietrznym. Poniżej pęcherza pławnego leżą
gonady. Wygląd i wielkość gruczołów zmienia się
gonady. Wygląd i wielkość gruczołów zmienia się
w cyklu rocznym.
w cyklu rocznym.
Układ pokarmowy składa się z jamy gębowej, odcinka skrzelowego,
Układ pokarmowy składa się z jamy gębowej, odcinka skrzelowego,
przełyku, pseudożołądka, jelita środkowego, jelita końcowego,
przełyku, pseudożołądka, jelita środkowego, jelita końcowego,
odbytu. Jama gębowa jest nieuzębiona, język w stanie szczątkowym.
odbytu. Jama gębowa jest nieuzębiona, język w stanie szczątkowym.
U karpia pod błona śluzową podniebienia znajduje się narząd
U karpia pod błona śluzową podniebienia znajduje się narząd
(podniebienny) zbudowany z włókien elastycznych, tkanki
(podniebienny) zbudowany z włókien elastycznych, tkanki
mięśniowej i komórek tłuszczowych. Kurcząc się przesuwa pokarm ku
mięśniowej i komórek tłuszczowych. Kurcząc się przesuwa pokarm ku
przełykowi. Występuje również twarda, chropowata, rogowa płytka
przełykowi. Występuje również twarda, chropowata, rogowa płytka
podniebienna, zwana żarnówką. Pokarm przesuwając się z jamy
podniebienna, zwana żarnówką. Pokarm przesuwając się z jamy
gębowej jest miażdżony pomiędzy żarnówką, a zębami gardłowymi.
gębowej jest miażdżony pomiędzy żarnówką, a zębami gardłowymi.
Wyrostki filtracyjne u karpi służą do odcedzania pokarmu.
Wyrostki filtracyjne u karpi służą do odcedzania pokarmu.
Przełyk jest bardzo krótki za pomocą przewodu powietrznego połączony
Przełyk jest bardzo krótki za pomocą przewodu powietrznego połączony
z pęcherzem pławnym.
z pęcherzem pławnym.
Pseudożołądek jest to część jelita, w której odbywa się magazynowanie
Pseudożołądek jest to część jelita, w której odbywa się magazynowanie
pokarmu- pokarm znajduje się tu w środowisku zasadowym.
pokarmu- pokarm znajduje się tu w środowisku zasadowym.
Wątrobo-trzustka jest gruczołem o barwie czerwonobrunatnej. U karpia
Wątrobo-trzustka jest gruczołem o barwie czerwonobrunatnej. U karpia
dzieli się na kilka płatów. Wątroba osłania dobrze rozwinięty
dzieli się na kilka płatów. Wątroba osłania dobrze rozwinięty
pęcherzyk żółciowy.
pęcherzyk żółciowy.
U karpi w śledzionie występują rozproszone komórki trzustki niezależnie
U karpi w śledzionie występują rozproszone komórki trzustki niezależnie
od komórek trzustki znajdujących się w miąższu wątroby.
od komórek trzustki znajdujących się w miąższu wątroby.
Pęcherz pławny jest dwukomorowy.
Pęcherz pławny jest dwukomorowy.
Zadania obu części pęcherza są
Zadania obu części pęcherza są
odmienne. Przednia komora łączy
odmienne. Przednia komora łączy
aparat Webera z błędnikiem, dzięki
aparat Webera z błędnikiem, dzięki
czemu przekazuje fale dźwiękowe.
czemu przekazuje fale dźwiękowe.
Tylna odgrywa rolę narządu
Tylna odgrywa rolę narządu
hydrostatycznego. Od drugiej komory
hydrostatycznego. Od drugiej komory
odchodzi przewód powietrzny łączący
odchodzi przewód powietrzny łączący
się z przełykiem.
się z przełykiem.
Układ wydalniczy
Układ wydalniczy
Składa się z nerek wydzielających mocz i
Składa się z nerek wydzielających mocz i
moczowodów.
moczowodów.
Nerka karpia ma kształt płatowaty i składa się
Nerka karpia ma kształt płatowaty i składa się
z:
z:
Przednercza - nerki głowowej, która u ryb
Przednercza - nerki głowowej, która u ryb
dorosłych przekształca się w narząd
dorosłych przekształca się w narząd
limfoidalny i leukoidalny.
limfoidalny i leukoidalny.
Pranercza – śródnercza – pełniącego funkcję
Pranercza – śródnercza – pełniącego funkcję
wydalniczą.
wydalniczą.
Układ płciowy
Układ płciowy
Żeński układ płciowy zbudowany jest
Żeński układ płciowy zbudowany jest
z jajników, które są zawieszone w
z jajników, które są zawieszone w
fałdzie otrzewnej. U karpia występuje
fałdzie otrzewnej. U karpia występuje
rynienkowaty typ jajnika.
rynienkowaty typ jajnika.
Męski układ płciowy zbudowany jest
Męski układ płciowy zbudowany jest
z parzystych płatowatych jąder i
z parzystych płatowatych jąder i
nasieniowodów.
nasieniowodów.
Aparat Webera
Aparat Webera
U karpia zmiany ciśnienia
U karpia zmiany ciśnienia
zachodzące w pęcherzu pławnym są
zachodzące w pęcherzu pławnym są
przekazywane do błędnika za
przekazywane do błędnika za
pośrednictwem aparatu Webera.
pośrednictwem aparatu Webera.
Mózg karpia składa się z pięciu
Mózg karpia składa się z pięciu
odcinków ułożonych liniowo.
odcinków ułożonych liniowo.
III Anatomia i sekcja pstrąga
III Anatomia i sekcja pstrąga
Badanie anatomo-patologiczne
Badanie anatomo-patologiczne
(sekcja)
(sekcja)
pstrąga tęczowego(
pstrąga tęczowego(
Oncorchynchus
Oncorchynchus
mykis
mykis
)
)
Pstrąg tęczowy (
Pstrąg tęczowy (
Oncorchynchus
Oncorchynchus
mykis
mykis
)
)
Ogólna charakterystyka gatunku
Ogólna charakterystyka gatunku
Charakterystyka hodowli pstrąga
Charakterystyka hodowli pstrąga
Pstrąg tęczowy (
Pstrąg tęczowy (
Oncorchynchus
Oncorchynchus
mykis
mykis
)
)
Ogólna charakterystyka gatunku.
Ogólna charakterystyka gatunku.
Pstrąg tęczowy(
Pstrąg tęczowy(
Oncorchynchus mykis
Oncorchynchus mykis
) – ciało bocznie ścieśnione,
) – ciało bocznie ścieśnione,
stosunkowo wysokie. Jama gębowa duża silnie uzębiona. Tylny
stosunkowo wysokie. Jama gębowa duża silnie uzębiona. Tylny
brzeg kości szczękowych sięga poza tylna krawędź oka. Ogon
brzeg kości szczękowych sięga poza tylna krawędź oka. Ogon
umiarkowanie wcięty.
umiarkowanie wcięty.
Grzbiet szaro-niebieski z licznymi czarnymi plamkami występującymi
Grzbiet szaro-niebieski z licznymi czarnymi plamkami występującymi
również na płetwach: grzbietowej, ogonowej i tłuszczowej. Wzdłuż
również na płetwach: grzbietowej, ogonowej i tłuszczowej. Wzdłuż
linii bocznej biegnie dość szeroka smuga koloru różowo-
linii bocznej biegnie dość szeroka smuga koloru różowo-
czerwonego. U młodych pstrągów występują duże owalne plamy
czerwonego. U młodych pstrągów występują duże owalne plamy
wzdłuż linii bocznej od 5-10 zwane potocznie narybkowymi.
wzdłuż linii bocznej od 5-10 zwane potocznie narybkowymi.
Pstrąg tęczowy (
Pstrąg tęczowy (
Oncorchynchus
Oncorchynchus
mykis
mykis
)
)
- Samice osiągają dojrzałość w wieku od
- Samice osiągają dojrzałość w wieku od
2 do 4 lat, a samce w wieku od 2 do 3
2 do 4 lat, a samce w wieku od 2 do 3
lat. Najlepszy mlecz uzyskuje się od
lat. Najlepszy mlecz uzyskuje się od
samców w wieku 2-4 lat.
samców w wieku 2-4 lat.
- Samice nie powinny być używane do
- Samice nie powinny być używane do
tarła przed 3 rokiem oraz po 6 latach.
tarła przed 3 rokiem oraz po 6 latach.
- Hodowla pstrągów do celów
- Hodowla pstrągów do celów
konsumpcyjnych trwa 2 lata. Uzyskuje
konsumpcyjnych trwa 2 lata. Uzyskuje
się rybę o wadze 150-200g, rzadziej
się rybę o wadze 150-200g, rzadziej
500g.
500g.
Anatomia pstrąga
Anatomia pstrąga
Przewód pokarmowy:
Przewód pokarmowy:
1. Jama gębowa
1. Jama gębowa
- U pstrągów zęby w postaci ostrych kolców występują na krawędzi jamy gębowej,
- U pstrągów zęby w postaci ostrych kolców występują na krawędzi jamy gębowej,
na języku oraz w rejonie gardła.
na języku oraz w rejonie gardła.
- Szczątkowy język - fałd błony śluzowej o silnie zgrubiałej warstwie łączno-
- Szczątkowy język - fałd błony śluzowej o silnie zgrubiałej warstwie łączno-
tkankowej mogący poruszać się biernie wraz z ruchami żuchwy.
tkankowej mogący poruszać się biernie wraz z ruchami żuchwy.
- cierniste wyrostki filtracyjne znajdujące się między jamą gębową a gardłem służą
- cierniste wyrostki filtracyjne znajdujące się między jamą gębową a gardłem służą
do przytrzymywania zdobyczy.
do przytrzymywania zdobyczy.
2. Żołądek
2. Żołądek
Pstrągi jak i inne ryby łososiowate mają żołądek w kształcie litery U. W
Pstrągi jak i inne ryby łososiowate mają żołądek w kształcie litery U. W
przedniej i środkowej części żołądka pstrąga, w fałdach śluzówki występują
przedniej i środkowej części żołądka pstrąga, w fałdach śluzówki występują
gruczoły cewkowe produkujące kwas solny i pepsynę. W nabłonku występują
gruczoły cewkowe produkujące kwas solny i pepsynę. W nabłonku występują
liczne komórki śluzowe. W żołądku występuje pH 1,5-4,0. Tylną granicę żołądka
liczne komórki śluzowe. W żołądku występuje pH 1,5-4,0. Tylną granicę żołądka
wyznaczają wyrostki odźwiernikowe.
wyznaczają wyrostki odźwiernikowe.
3. Jelito
3. Jelito
U ryb łososiowatych między innymi u pstrągów w początkowym odcinku jelita
U ryb łososiowatych między innymi u pstrągów w początkowym odcinku jelita
występują liczne (ok. 200 szt) ślepe wypustki zwane wyrostkami
występują liczne (ok. 200 szt) ślepe wypustki zwane wyrostkami
odźwiernikowymi. Każdy z tych wyrostków łączy się bezpośrednio ze światłem
odźwiernikowymi. Każdy z tych wyrostków łączy się bezpośrednio ze światłem
jelita. Zwiększają one powierzchnię chłonną i pozwalają na dokładne trawienie.
jelita. Zwiększają one powierzchnię chłonną i pozwalają na dokładne trawienie.
W przednim odcinku jelita znajduje się ujście przewodu pęcherzyka żółciowego.
W przednim odcinku jelita znajduje się ujście przewodu pęcherzyka żółciowego.
Jelito ryb drapieżnych jest krótkie.
Jelito ryb drapieżnych jest krótkie.
Wątroba u łososiowatych otacza żołądek.
Wątroba u łososiowatych otacza żołądek.
Trzustka występuje w postaci grup
Trzustka występuje w postaci grup
komórek rozrzuconych w okolicy
komórek rozrzuconych w okolicy
przedniego odcinka jelita ( w krezce jelit
przedniego odcinka jelita ( w krezce jelit
lub w otrzewnej trzewnej)
lub w otrzewnej trzewnej)
Pęcherz pławny zajmuje górną część jamy
Pęcherz pławny zajmuje górną część jamy
ciała leży bezpośrednio pod nerkami. U
ciała leży bezpośrednio pod nerkami. U
pstrąga pęcherz jest jednokomorowy.
pstrąga pęcherz jest jednokomorowy.
Śledziona u ryb łososiowatych jest
Śledziona u ryb łososiowatych jest
ciemnoczerwona leży na lub za żołądkiem.
ciemnoczerwona leży na lub za żołądkiem.
W miąższu śledziony u pstrągów stwierdza
W miąższu śledziony u pstrągów stwierdza
się obecność melanomakrofagów.
się obecność melanomakrofagów.
1. Nerki
1. Nerki
U pstrągów są to wydłużone taśmowate narządy
U pstrągów są to wydłużone taśmowate narządy
leżące bezpośrednio pod kręgosłupem. Przednia
leżące bezpośrednio pod kręgosłupem. Przednia
część nerki traci zdolności wydalnicze . Zbudowana
część nerki traci zdolności wydalnicze . Zbudowana
jest z tkanki limfoidalnej, krwiotwórczej oraz
jest z tkanki limfoidalnej, krwiotwórczej oraz
nadnerczowej. Nerka tułowiowa pełni głównie
nadnerczowej. Nerka tułowiowa pełni głównie
funkcje wydalnicze. U pstrągów prawa i lewa nerka
funkcje wydalnicze. U pstrągów prawa i lewa nerka
łączą się na całej długości.
łączą się na całej długości.
2. Gonady
2. Gonady
Jądra jednolite o gładkiej powierzchni
Jądra jednolite o gładkiej powierzchni
Jajniki typu pasmowatego, jedna krawędź jajnika
Jajniki typu pasmowatego, jedna krawędź jajnika
przyrasta do sklepienia jamy ciała a pozostała zwisa
przyrasta do sklepienia jamy ciała a pozostała zwisa
do jamy ciała
do jamy ciała
IV Zaliczenie pisemne z
IV Zaliczenie pisemne z
hodowli i sekcji ryb
hodowli i sekcji ryb