Rozwiązania 

Rozwiązania 

instytucjonalne 

instytucjonalne 

w zakresie 

w zakresie 

realizacji i 

realizacji i 

kontroli praw 

kontroli praw 

pacjenta.

pacjenta.

Opracował :

Marcin Rozmus

 

 

Realizacja prawa obywatela do ochrony 

zdrowia polegającego na zapewnieniu 

wszystkim dostępnych usług wysokiej 

jakości jest trudna do spełnienia, także  w 

krajach bogatych. Zależy to od wielu 

czynników. Niektóre z nich (często nazwane 

czynnikami obiektywnymi) wynikają z 

przyjętych rozwiązań w systemie opieki 

zdrowotnej: modelu finansowania usług 

zdrowotnych, zakresu gwarantowanego 

koszyka świadczeń medycznych i zakresu 

prywatnej opieki zdrowotnej.

 

 

Natomiast realizacja prawa pacjenta do 

należytego traktowania zależy bardziej od 

czynników kulturowych i środowiskowych, 

takich jak poziom etyki lekarskiej, czy 

zwyczajowe zachowanie pacjentów w 

relacjach z lekarzami. Zmiana działania tych 

czynników zależy od zachowań obu stron 

relacji-zarówno lekarzy, jak i pacjentów. 

Można ja wywołać odpowiednimi regulacjami 

prawnymi, które standaryzują kontakty 

pacjenta z lekarzem i za ich nie 

przestrzegania przez lekarzy wprowadzają 

określone sankcje. Można ją wywołać przez 

wzmocnienie wiedzy i praw pacjentów, którzy 

dzięki temu samodzielnie ,,dobiją się” 

 

 

 

 

Powszechne instytucje obrony praw 

pacjenta!!!!!!! Największym – bo 
konstytucyjnym – organem powołanym dla 
obrony praw człowieka, również w roli 
pacjenta jest Rzecznik Praw 
Obywatelskich. Zgodnie z zapisem 
konstytucji każdy ma prawo wystąpienia do 
Rzecznika Praw Obywatelskich z 
wnioskiem o ochronę swoich praw i 
wolności w przypadku ich naruszenia przez 
organy władzy publicznej, w tym również 
przez organy świadczące usługi zdrowotne. 
Ochrona praw pacjenta stanowiąc 
integralną część praw obywatelskich 
znajduje się w obrębie działalności 
Rzecznika Praw Obywatelskich.

 

 

Działalność Rzecznika w tym zakresie nie ma na 

celu kompleksowej ochrony funkcjonowania 

systemu opieki zdrowotnej, a jedynie interwencje 

w przypadku gdy naruszone są gwarantowane 

pacjentom prawa i wolności.Informacje o 

naruszeniach praw pacjentów gromadzone przez 

Rzecznika opierają się na listach kierowanych do 

niego przez obywateli. Możliwości interwencji 

Rzecznika Praw Pacjenta w przypadku naruszenia 

praw pacjenta ograniczone są do wystąpienia z 

wnioskiem o wyjaśnienie przyczyn zaistniałej 

sytuacji do organów administracji rządowej. 

Niezależnym organem państwowym, którego 

kompetencje znacznie wykraczają nie tylko poza 

kontrolę realizacji praw pacjenta, ale również poza 

kontrole funkcjonowania systemu opieki 

zdrowotnej jest Najwyższa Izba Kontroli będąca 

naczelnym, konstytucyjnym organem kontroli 

państwowej.

 

 

Zdaniem NIK jest kontrolowanie działalności 

wszystkich jednostek organizacyjnych i 

podmiotów gospodarczych w zakresie, w jakim 

wykorzystują one majątek lub środki państwowe 

bądź komunalne oraz wywiązują się z 

zobowiązań finansowych na rzecz 

państwa.Kontrole NIK w sektorze zdrowotnym w 

szczególności dotyczą zarządzania środkami z 

ubezpieczenia społecznego, restrukturyzacji 

sektora, sprawności działania i zarządzania 

środkami przez świadczeniodawców, 

gospodarowania środkami, jakimi dysponują 

kasy chorych. W ostatnich latach zostały 

również przeprowadzone 2 kontrole realizacji 

praw pacjenta w pierwszej z nich badano 

przestrzeganie praw pacjenta w publicznych 

zakładach opieki zdrowotnej oraz nadzorujących 

je organach administracji rządowej.

 

 

   
    Celem drugiego z wymienionych badań była ocena 

przestrzegania praw osób z zaburzeniami 

psychicznymi przebywających w szpitalach 

psychiatrycznych lub na oddziałach 

psychiatrycznych. Kontrola została 

przeprowadzona na przełomie lat 1996-1997 w 36 

jednostkach świadczących wymienione usługi 

zdrowotne. 

    Również niezależnymi, zewnętrznymi wobec 

systemu opieki zdrowotnej organizacjami 

pełniącymi funkcje kontrolne w zakresie realizacji 

praw pacjenta są sądy powszechne. Są one 

odpowiedzialne za postępowanie cywilno-prawne w 

przypadku podejrzenia o naruszenie prawa 

pacjenta i spowodowanie błędu medycznego oraz 

roszczeń odszkodowawczych pacjentów z tego 

tytułu.