Testy alergiczne u dzieci: dlaczego, u kogo, kiedy i jak?

W ostatnich 20-30 latach, w krajach rozwiniętych,

zwiększa się częstość schorzeń alergicznych (atopowego

zapalenia skóry, astmy oskrzelowej, alergicznego nieżytu

nosa i spojówek) występujących u dzieci. Badania

epidemiologiczne u dzieci wskazują, że kumulacyjna

częstość chorób alergicznych u dzieci wynosi ok. 25-30%,

w tym: atopowe zapalenie skóry u 15-20% z nich, astma u

7-10%, alergiczny nieżyt nosa i spojówek u 15-20%.

Testowanie alergiczne

pozwala na:

• Swoiste leczenie przeciwalergiczne

poprzez:

• Unikanie ekspozycji na swoiste alergeny
• Adekwatną farmakoterapię
• Swoistą immunoterapię
• Wczesną identyfikację niemowląt o

zwiększonym ryzyku rozwinięcia się

chorób alergicznych w późniejszym

okresie

Choroby alergiczne u dzieci; częstość uczuleń.

Wiek

Rozpoznanie Częstość

Uczulenie

IgE-zależne

Poziom

wiarygodności

Okres

wczesnego

dzieciństwa

Alergia

pokarmowa

7-8%

40-60%

Wiek

szkolny

Alergia

pokarmowa

1-2%

60-70%

Okres

dzieciństwa

Atopowe

zapalenie

skóry

15-20%

33-40%

Okres

wczesnego

dzieciństwa

Nawracający

świst

wydechowy

/astma

21-34%

30-60%

Wiek

szkolny

Astma

7-10%

70-90%

Okres

dzieciństwa

Alergiczny

nieżyt nosa i

spojówek

10-15%

60-80%

Kto powinien być testowany z powodu

alergii?

Dzieci u których występują ciężkie, stałe czy nawracające objawy

„prawdopodobnie alergiczne”

Takie u których wymagane jest profilaktyczne leczenie (zakres testów

zależy od wieku dziecka, wywiadu rodzinnego i charakteru zmian, z

uwzględnieniem ich zmienności sezonowej oraz dziennej)

Wykonywanie testów

alergicznych w zależności od

wieku i schorzenia

schorzenie

<3-4roku życia

>3-4roku życia

Atopowe zapalenie
skóry(AZS)

•Produkty
pokarmowe
•Alergeny
wziewne(roztocze
kurzu, sierść

zwierząt, pyłki
roślin)

•Produkty
pokarmowe
•Alergeny
wziewne

Obecność
wydzieliny w nosie,
okresowa lub stała

blokada/świst
wydechowy

Dla rozpoznania
swoistego
uczulenia:
•Roztocze kurzu
domowego
•Sierść zwierząt
•Pyłki roślin

Wskazania do wykonania testów alergicznych:

Objawy ze strony przewodu pokarmowego (wymioty, biegunka, kolka,

niedożywienie)

Atopowe zapalenie skóry (stałe objawy/zależne od alergenu)

Przewlekła pokrzywka (trwająca >6 tygodni)

Dzieci <3-4 roku z nawracającymi świstami wydechowymi, zwłaszcza

podczas aktywności fizycznej, w nocy lub z częstymi zapaleniami płuc

bez wyraźnej przyczyny)

Dzieci >3-4 roku życia astmą (testy z podejrzewanymi

alergenami/diagnoza w kierunku alergicznego nieżytu nosa)

Zapalenie spojówek (przypadki oporne w leczeniu)

Anafilaksja

Reakcje po użądleniu przez owady błonkoskrzydłe (nie ma wskazań do

testowania przypadków z reakcjami miejscowymi/ pokrzywką; testy

wykonywane w przypadkach ciężkich reakcji systemowych-stopień III-

IV)

Stopnie ciężkości reakcji po

użądleniu przez owady

Duża reakcja lokalna

Średnica obrzęku(>10cm,

>24h)

Reakcja uogólniona(stopień
I)

Ogólna niedyspozycja,lęk
pokrzywka, świąd skóry

Stopień II

Obrzęk naczyniowo-
ruchowy, zawroty
głowy,biegunka, bóle

brzucha)

Stopień III

Duszność, zaburzenia
połykania i mowy, chrypka,
astma

Stopień IV

Sinica, zapaść, utrata

przytomności

Uczuleniowe reakcje krzyżowe

Alergeny

wywołujące
objawy

Reakcje krzyżowe

z alergenami

Poziom

wiarygodności
[2-4]

Brzoza

Jabłko, orzech
laskowy, marchew

Bylica pospolita

Seler, marchew,
koper, pietruszka

Trawa

Ziemniak,
pomidor,
pszenica, orzech

Mleko krowie

Mleko kozie,
owcze, wołowina

Soczewica

Orzech ziemny

Rozpoznanie alergologiczne

powinno składać się z:

• Wczesnej identyfikacji niemowląt o

zwiększonym ryzyku rozwinięcia się chorób

alergicznych w późniejszym okresie

• Wywiadu osobniczego
• Ustalenia alergii IgE-zależnej(testy skórne typu

prick, stężenie IgE całkowitych i IgE swoistych w

surowicy)

• Alergenowe próby prowokacyjne (alergia

pokarmowa i wziewna)

• Inne testy
• Ocena środowiska

Testy skórne typu prick (punktowe testy

skórne)

Test uznawany jest za pozytywny, gdy średnica bąbla wynosi

>3mm w stosunku do kontroli ujemnej. Nie powinien być

wykonywany u osób z poważnymi zmianami skórnymi o

charakterze wyprysku w miejscach testowania (testy

wykonywane są na przyśrodkowej części ramienia) lub w

przypadku stosowania maści ze steroidami lub czynnikami

immunomodulującymi. Należy zaprzestaćstosowania leków

antyhistaminowych na co najmniej 3 dni przed badaniem.

Badanie IgE w surowicy

Całkowite IgE.

U dzieci prawidłowe stężenia IgE

zwiększają się wraz z wiekiem do okresu dojrzewania i

wówczas osiągają wartości wykazywane u dorosłych.

Swoiste IgE.

Może być wykonane w każdym wieku, a ich

ocena jest wysoce wiarygodna, tzn. dodatnie testy

wykazują obecność swoistego IgE dla określanego

alergenu. Swoistość i czułość mieszczą się w granicach

85-95%.

Alergenowe testy prowokacyjne

Alergia pokarmowa.

W przypadku próby dowiedzenia,

że dany produkt jest odpowiedzialny za AZS, należy

zastosować test z podwójnie ślepą próbą kontrolowany za

pomocą placebo-DBPCFC.

U dzieci starszych (>2-3 roku) pozytywny test wykonany

metodą otwartą może wymagać potwierdzenia w teście

DBPCFC dla wyeliminowania możliwości reakcji

fałszywie dodatnich wynikających z czynników

psychologicznych, a także zespołu Muchhausena „by

proxy”. W przypadku ujemnego testu DBPCFC wykonuje

się badanie otwarte-obciążenie danym produktem

pokarmowym i obserwacja w trakcie codziennego

przyjmowania produktu, który jest możliwym alergenem.

Alergia na czynniki wziewne.

Rozróżniamy testy

prowokacyjne:

Oskrzelowe-mogą być przeprowadzone w

specjalistycznych ośrodkach pediatrycznych i

wykonane u dzieci poniżej 5-6 roku życia (ze względu

na wykonanie badań czynnościowych płuc z

odpowiednią powtarzalnością)

Dospojówkowe i donosowe (przeprowadzane z

użyciem standaryzowanych ekstraktów alergenowych,

których dawka będzie zwiększana o 100-1000 większe

stężenie po 10 min. od wcześniejszych prób

negatywnych z niższym rozcieńczeniem)

Inne testy:

Test uwalniania histaminy (test HR). W teście tym

dokonuje się oceny uwalniania histaminy przez

bazofile. Stosowany jest podczas badania rzadkich

uczuleń, uczuleń na leki itp.

Testy płatkowe (testy PT). Są wykorzystywane w

ocenie nadwrażliwości typu opóźnionego (tj. zapaleniu

kontaktowym skóry). Stosowane również do wykrycia

i identyfikacji reakcji typu komórkowego na produkty

pokarmowe, zwłaszcza u dzieci z AZS.

Document Outline