CECHY NOWORODKA
DONOSZONEGO I
URODZONEGO
PRZEDWCZEŚNIE
CECHY NOWORODKA
DONOSZONEGO I
URODZONEGO
PRZEDWCZEŚNIE
CECHY NOWORODKA
DONOSZONEGO I
URODZONEGO
PRZEDWCZEŚNIE
CECHY NOWORODKA
DONOSZONEGO I
URODZONEGO
PRZEDWCZEŚNIE
Ontogeneza
Ontogeneza
Okres
prenatalny
Okres
prenatalny
Okres
postnatalny
Okres
postnatalny
Okres
noworodkowy
Okres
noworodkowy
Okres małego
dziecka
Okres małego
dziecka
Okres niemowlęcy
Okres niemowlęcy
Okres przedszkolny
Okres przedszkolny
Okres
wczesnoszkolny
Okres
wczesnoszkolny
Okres
późnoszkolny −
pokwitania
Okres
późnoszkolny −
pokwitania
Okres
młodzieńczy
Okres
młodzieńczy
Dorosłość i to co
potem
Dorosłość i to co
potem
OKRES
NOWORODKOWY
OKRES ADAPTACYJNY
OKRES
NOWORODKOWY
OKRES ADAPTACYJNY
Przystosowanie się =
adaptacja
do życia w środowisku
pozamacicznym
Przystosowanie się =
adaptacja
do życia w środowisku
pozamacicznym
Początek samodzielnego
utrzymywania
najważniejszych funkcji
życiowych:
Początek samodzielnego
utrzymywania
najważniejszych funkcji
życiowych:
stabilizacja i utrzymanie prawidłowej
wymiany gazowej
regulacja temperatury ciała
pobieranie, trawienie i przyswajanie
pokarmów
eliminacja produktów przemiany
materii
stabilizacja i utrzymanie prawidłowej
wymiany gazowej
regulacja temperatury ciała
pobieranie, trawienie i przyswajanie
pokarmów
eliminacja produktów przemiany
materii
Okres noworodkowy
trwa
od urodzenia
do 28 dnia życia
pozamacicznego
Okres noworodkowy
trwa
od urodzenia
do 28 dnia życia
pozamacicznego
Na przebieg i czas trwania
procesów adaptacji
noworodka mają wpływ:
Na przebieg i czas trwania
procesów adaptacji
noworodka mają wpływ:
dojrzałość noworodka
choroby matki w czasie ciąży
przebieg porodu
leki stosowane w ciąży i podczas
porodu
obecność wad wrodzonych i/lub
chorób noworodka
dojrzałość noworodka
choroby matki w czasie ciąży
przebieg porodu
leki stosowane w ciąży i podczas
porodu
obecność wad wrodzonych i/lub
chorób noworodka
Bezpośrednio po
urodzeniu noworodek
powinien być oceniony
pod kątem ryzyka
wystąpienia zaburzeń
okresu adaptacji
Bezpośrednio po
urodzeniu noworodek
powinien być oceniony
pod kątem ryzyka
wystąpienia zaburzeń
okresu adaptacji
Ocena ta polega na:
Ocena ta polega na:
analizie danych z wywiadu
(wywiad położniczy, przebieg
obecnej ciąży, choroby matki,
wywiad genetyczny itp.)
analizie przebiegu porodu
ocenie noworodka (ocena stanu po
porodzie, ocena stopnia dojrzałości
noworodka)
w uzasadnionych przypadkach
przeprowadzenie badań
dodatkowych
analizie danych z wywiadu
(wywiad położniczy, przebieg
obecnej ciąży, choroby matki,
wywiad genetyczny itp.)
analizie przebiegu porodu
ocenie noworodka (ocena stanu po
porodzie, ocena stopnia dojrzałości
noworodka)
w uzasadnionych przypadkach
przeprowadzenie badań
dodatkowych
Na podstawie tych danych
możemy podzielić
noworodki na trzy grupy:
Na podstawie tych danych
możemy podzielić
noworodki na trzy grupy:
Noworodek zdrowy,
bez podwyższonego ryzyka
wystąpienia zaburzeń okresu
adaptacji
Noworodek zdrowy,
bez podwyższonego ryzyka
wystąpienia zaburzeń okresu
adaptacji
Noworodek zdrowy, zagrożony
wystąpieniem zaburzeń okresu
adaptacji
Noworodek zdrowy, zagrożony
wystąpieniem zaburzeń okresu
adaptacji
Noworodek
chory
Noworodek
chory
Ocena stanu noworodka
po porodzie = skala Apgar
Ocena stanu noworodka
po porodzie = skala Apgar
ddech
ddech
O
O
zęstość akcji serca
zęstość akcji serca
C
C
E
E
fekt wprowadzenie cewnika do
nosa
fekt wprowadzenie cewnika do
nosa
apięcie
mięśniowe
apięcie
mięśniowe
ktualny wygląd -
obecność i zakres sinicy
ktualny wygląd -
obecność i zakres sinicy
N
N
A
A
Skala Apgar
Skala Apgar
Oddech brak wolny
głośny krzyk
/nieregularny
Oddech
brak wolny
głośny krzyk
/nieregularny
Częstość akcji <60/min 60 – 100/min
>100/min
serca
Częstość akcji
<60/min 60 – 100/min
>100/min
serca
Efekt wprowadzenie brak grymas
kichanie,
cewnika do nosa twarzy
kaszel, płacz
Efekt wprowadzenie
brak grymas
kichanie,
cewnika do nosa
twarzy
kaszel, płacz
Napięcie mięśniowe brak obniżone
prawidłowe
Napięcie mięśniowe
brak obniżone
prawidłowe
Aktualny wygląd uogólniona sinica
skóra
sinica obwodowa
różowa
lub bladość
Aktualny wygląd
uogólniona sinica
skóra
sinica obwodowa
różowa
lub bladość
0
1
2
Skala Apgar
Skala Apgar
stan ciężki
stan ciężki
0 – 3
pkt.
0 – 3
pkt.
stan średnio-
ciężki
stan średnio-
ciężki
4
–
7
pkt.
4
–
7
pkt.
stan dobry
stan dobry
8
–
10 pkt.
8
–
10 pkt.
Oceny dokonuje się :
w 1. minucie
w 5. minucie
w 10. minucie
w 15. minucie
po
porodzie
Oceny dokonuje się :
w 1. minucie
w 5. minucie
w 10. minucie
w 15. minucie
po
porodzie
Ocena dojrzałości
noworodka:
Ocena dojrzałości
noworodka:
Im krótszy jest okres rozwoju
wewnątrzmacicznego płodu
Im krótszy jest okres rozwoju
wewnątrzmacicznego płodu
większa niedojrzałość
poszczególnych układów /
narządów
większa niedojrzałość
poszczególnych układów /
narządów
tym większe ryzyko
wystąpienia zaburzeń okresu
adaptacji
tym większe ryzyko
wystąpienia zaburzeń okresu
adaptacji
Noworodek niedojrzały
Noworodek urodzony
przedwcześnie
Noworodek urodzony
przed ukończeniem
37 tygodnia ciąży
(<38Hbd)
Noworodek niedojrzały
Noworodek urodzony
przedwcześnie
Noworodek urodzony
przed ukończeniem
37 tygodnia ciąży
(<38Hbd)
KRYTERIUM
WCZEŚNIACTWA
NIE JEST
MASA CIAŁA
NOWORODKA
KRYTERIUM
WCZEŚNIACTWA
NIE JEST
MASA CIAŁA
NOWORODKA
Określanie wieku płodowego na
podstawie pierwszego dnia ostatniej
miesiączki
(+ np. pierwszych ruchów płodu)
Określanie wieku płodowego na
podstawie pierwszego dnia ostatniej
miesiączki
(+ np. pierwszych ruchów płodu)
Może być niewiarygodne
nieprawidłowo podana data ostatniej
miesiączki
znaczne zróżnicowanie rozpiętości
cykli menstruacyjnych u kobiet
osobnicze różnice w wyczuwaniu
pierwszych ruchów płodu (między 17 a
20 tygodniem)
nieprawidłowo podana data ostatniej
miesiączki
znaczne zróżnicowanie rozpiętości
cykli menstruacyjnych u kobiet
osobnicze różnice w wyczuwaniu
pierwszych ruchów płodu (między 17 a
20 tygodniem)
Ocena dojrzałości
noworodka
Ocena dojrzałości
noworodka
Skala Dubowitza (21
parametrów)
Skala Ballarda (11
parametrów)
Skala Cappuro (7
parametrów)
Skala Pertussa (5
parametrów)
Skala Parkina (4 parametry)
Skala Dubowitza (21
parametrów)
Skala Ballarda (11
parametrów)
Skala Cappuro (7
parametrów)
Skala Pertussa (5
parametrów)
Skala Parkina (4 parametry)
Skala Maliny (3
parametry)
Skala Maliny (3
parametry)
Skala Dubowitza
Skala Dubowitza
11 parametrów
morfologicznych
11 parametrów
morfologicznych
10 parametrów
neurologicznych
10 parametrów
neurologicznych
+
+
Ustalenie wieku płodowego
z dokładnością do 0,7
tygodnia
Ustalenie wieku płodowego
z dokładnością do 0,7
tygodnia
Skala Dubowitza
Skala Dubowitza
11 parametrów
morfologicznych
11 parametrów
morfologicznych
obrzęki
obrzęki
grubość i
wygląd skóry
grubość i
wygląd skóry
kolor skóry
kolor skóry
przeświecanie
skóry
przeświecanie
skóry
meszek
płodowy
meszek
płodowy
bruzdy na
stopach
bruzdy na
stopach
szer. brodawki
piersiowej
szer. brodawki
piersiowej
kształt małżowiny
usznej
kształt małżowiny
usznej
obwódka
brodawki
piersiowej
obwódka
brodawki
piersiowej
sprężystość
małżowiny
sprężystość
małżowiny
narządy płciowe
narządy płciowe
Skala Dubowitza
Skala Dubowitza
10 parametrów
neurologicznych
10 parametrów
neurologicznych
pozycja
ułożenia
pozycja
ułożenia
zgięcie dłoni
zgięcie dłoni
zgięcie
stopy
zgięcie
stopy
sprężystość
kończyn górnych
sprężystość
kończyn górnych
sprężystość
kończyn dolnych
sprężystość
kończyn dolnych
kąt podkolanowy
kąt podkolanowy
pięta do ucha
pięta do ucha
zdolność utrzymania
głowy
zdolność utrzymania
głowy
objaw szarfy
objaw szarfy
objaw zwisania
objaw zwisania
Ułożenie ciała
Ułożenie ciała
noworodek
donoszony
noworodek
donoszony
wcześniak
wcześniak
Objaw zwisania
Objaw zwisania
noworodek
donoszony
noworodek
donoszony
wcześniak
wcześniak
Objaw szarfy
Objaw szarfy
noworodek
donoszony
noworodek
donoszony
wcześniak
wcześniak
Porównanie noworodka donoszonego
i wcześniaka
Porównanie noworodka donoszonego
i wcześniaka
Maź płodowa
Maź płodowa
Gruczoł
piersiowy
Gruczoł
piersiowy
skąpa w fałdach
skąpa w fałdach
brodawka
5 – 10 mm
uniesiona otoczka
brodawka
5 – 10 mm
uniesiona otoczka
40 Hbd
40 Hbd
28 Hbd
28 Hbd
obfita,
pokrywa
całe ciało
obfita,
pokrywa
całe ciało
brodawka
i otoczka
ledwo widoczna
brodawka
i otoczka
ledwo widoczna
Małżowina
uszna
Małżowina
uszna
widoczny rąbek
chrząstka mocna
odchyla się od
czaszki
widoczny rąbek
chrząstka mocna
odchyla się od
czaszki
płaska,
chrząstka
miękka,
utrzymujący się
fałd
płaska,
chrząstka
miękka,
utrzymujący się
fałd
Porównanie noworodka donoszonego
i wcześniaka
Porównanie noworodka donoszonego
i wcześniaka
Fałdy
podeszwowe
Fałdy
podeszwowe
Skóra
Skóra
przechodzące na
piętę
przechodzące na
piętę
różowa, mało
widocznych
naczyń, dobrze
rozwinięta tkanka
podskórna, bez
obrzęków
różowa, mało
widocznych
naczyń, dobrze
rozwinięta tkanka
podskórna, bez
obrzęków
40 Hbd
40 Hbd
28 Hbd
28 Hbd
podeszwy
gładkie, bez
fałdów
podeszwy
gładkie, bez
fałdów
cienka,
czerwona,
liczne
przeświecające
naczynia,
obrzęki
cienka,
czerwona,
liczne
przeświecające
naczynia,
obrzęki
Meszek
Meszek
na barkach
na barkach
pokrywa całe
ciało
pokrywa całe
ciało
Porównanie noworodka donoszonego
i wcześniaka
Porównanie noworodka donoszonego
i wcześniaka
Narządy
płciowe
męskie
Narządy
płciowe
męskie
Narządy
płciowe
żeńskie
Narządy
płciowe
żeńskie
Jądra w mosznie,
wyraźne
fałdowanie
moszny
Jądra w mosznie,
wyraźne
fałdowanie
moszny
wargi sromowe
większe
pokrywają
mniejsze
wargi sromowe
większe
pokrywają
mniejsze
40 Hbd
40 Hbd
28 Hbd
28 Hbd
Brak jąder w
mosznie,
moszna gładka
lub pojedyncze
fałdy
Brak jąder w
mosznie,
moszna gładka
lub pojedyncze
fałdy
wystająca
łechtaczka, wargi
sromowe większe
nie pokrywają
mniejszych
wystająca
łechtaczka, wargi
sromowe większe
nie pokrywają
mniejszych
Kości
czaszki
Kości
czaszki
twarde
twarde
miękkie wokół
ciemiączka
przedniego
miękkie wokół
ciemiączka
przedniego
Porównanie noworodka donoszonego
i wcześniaka
Porównanie noworodka donoszonego
i wcześniaka
Ułożenie
ciała
Ułożenie
ciała
Napięcie
mięsni
Napięcie
mięsni
przewaga
prostowników
tułowia i zginaczy
kończyn
przewaga
prostowników
tułowia i zginaczy
kończyn
40 Hbd
40 Hbd
28 Hbd
28 Hbd
słabe
(objaw szarfy,
objaw zwisania)
słabe
(objaw szarfy,
objaw zwisania)
Ruchy
kończyn
Ruchy
kończyn
energiczne
energiczne
sporadyczne, słabe
sporadyczne, słabe
Porównanie noworodka donoszonego
i wcześniaka
Porównanie noworodka donoszonego
i wcześniaka
Odruch
ssania
Odruch
ssania
Odruch
szukania
Odruch
szukania
pełny
pełny
40 Hbd
40 Hbd
28 Hbd
28 Hbd
długi okres
utajenia, słaby,
powolny
długi okres
utajenia, słaby,
powolny
Odruch
chwytny
Odruch
chwytny
mocny, można
unieść dziecko
mocny, można
unieść dziecko
chwyt dobry,
siła słaba
chwyt dobry,
siła słaba
dobrze
wykształcony
dobrze
wykształcony
słaby, nie
skoordynowan
y z
połykaniem
słaby, nie
skoordynowan
y z
połykaniem
Odruch
Moro
Odruch
Moro
pełny +
przywiedzenie
ramion
pełny +
przywiedzenie
ramion
słaby, nie
zawsze daje
się wywołać
słaby, nie
zawsze daje
się wywołać
Odruch Moro u noworodka
donoszonego
Odruch Moro u noworodka
donoszonego
pierwsza faza:
•odwiedzenie
kończyn
górnych,
•wyprostowanie
palców dłoni
pierwsza faza:
•odwiedzenie
kończyn
górnych,
•wyprostowanie
palców dłoni
druga faza:
•przywiedzen
ie ramion
druga faza:
•przywiedzen
ie ramion
Porównanie noworodka donoszonego
i wcześniaka
Porównanie noworodka donoszonego
i wcześniaka
Automatyz
m chodu
Automatyz
m chodu
Trzymanie
głowy
Trzymanie
głowy
głowa na
poziomie tułowia
głowa na
poziomie tułowia
40 Hbd
40 Hbd
28 Hbd
28 Hbd
brak
brak
Płacz
Płacz
głośny krzyk
wywołany
najczęściej głodem
głośny krzyk
wywołany
najczęściej głodem
słaby,
„kwilenie”,
brak
wyraźnego
manifestowani
a głodu
słaby,
„kwilenie”,
brak
wyraźnego
manifestowani
a głodu
progresja pięta-
palce, opiera się
na całej stopie,
szybkie ruchy
progresja pięta-
palce, opiera się
na całej stopie,
szybkie ruchy
brak
brak
Porównanie noworodka
donoszonego wcześniaka
Porównanie noworodka
donoszonego wcześniaka
U
k
ła
d
o
d
d
e
c
h
o
w
y
U
k
ła
d
o
d
d
e
c
h
o
w
y
U
k
ła
d
k
rą
że
n
ia
U
k
ła
d
k
rą
że
n
ia
przy braku
niekorzystnych
czynników w
pełni wydolny
przy braku
niekorzystnych
czynników w
pełni wydolny
względnie wydolny i
dojrzały
względnie wydolny i
dojrzały
gotowy do
podjęcia funkcji,
wystarczająca
ilość
surfaktantu
gotowy do
podjęcia funkcji,
wystarczająca
ilość
surfaktantu
niedojrzały
głównie z powodu
niedoboru
surfaktantu
niedojrzały
głównie z powodu
niedoboru
surfaktantu
często:
często:
przetrwały
przetrwały
przewód
przewód
tętniczy
tętniczy
często:
często:
przetrwały
przetrwały
przewód
przewód
tętniczy
tętniczy
RDS
RDS
RDS
RDS
Porównanie noworodka
donoszonego
wcześniaka
Porównanie noworodka
donoszonego
wcześniaka
O
U
N
O
U
N
w przypadku
znacznego
niedotlenienia
zmiany w istocie
szarej i białej –
obrzęk mózgu
w przypadku
znacznego
niedotlenienia
zmiany w istocie
szarej i białej –
obrzęk mózgu
Duża skłonność
do zaburzeń w
krążeniu
Duża skłonność
do zaburzeń w
krążeniu
krwawienia
dokomorowe,
podpajęczynówkow
e, do tkanki
mózgowej
krwawienia
dokomorowe,
podpajęczynówkow
e, do tkanki
mózgowej
Porównanie noworodka
donoszonego
wcześniaka
Porównanie noworodka
donoszonego
wcześniaka
P
rz
e
w
ó
d
p
o
k
a
rm
o
w
y
P
rz
e
w
ó
d
p
o
k
a
rm
o
w
y
w pełni
przystosowany do
samodzielnego
pobierania
pokarmów
(pokarm kobiecy!)
w pełni
przystosowany do
samodzielnego
pobierania
pokarmów
(pokarm kobiecy!)
problemy z
karmieniem: słabo
wykształcone odruchy,
niedojrzałość układu
pokarmowego
czynnościowa i
morfologiczna
problemy z
karmieniem: słabo
wykształcone odruchy,
niedojrzałość układu
pokarmowego
czynnościowa i
morfologiczna
skłonność do
martwiczego
zapalenia jelit
skłonność do
martwiczego
zapalenia jelit
Porównanie noworodka
donoszonego
wcześniaka
Porównanie noworodka
donoszonego
wcześniaka
H
ib
e
rb
il
ir
u
b
in
e
m
ia
H
ib
e
rb
il
ir
u
b
in
e
m
ia
żółtaczka
fizjologiczna
żółtaczka
fizjologiczna
żółtaczka
wcześniaków
żółtaczka
wcześniaków
wyższe poziomy
bilirubiny,
niebezpieczeństw
o uszkodzenia
OUN
wyższe poziomy
bilirubiny,
niebezpieczeństw
o uszkodzenia
OUN
Porównanie noworodka
donoszonego
wcześniaka
Porównanie noworodka
donoszonego
wcześniaka
Te
rm
o
re
g
u
la
c
ja
Te
rm
o
re
g
u
la
c
ja
względnie dobrze
wykształcone
mechanizmy
termoregulacji
(
brunatna tkanka
tłuszczowa)
względnie dobrze
wykształcone
mechanizmy
termoregulacji
(
brunatna tkanka
tłuszczowa)
Niedojrzałość
ośrodków
termoregulacji,
zmniejszona
ruchliwość, słabo
rozwinięta tk.
tłuszczowa, małe
zapasy glikogenu
Niedojrzałość
ośrodków
termoregulacji,
zmniejszona
ruchliwość, słabo
rozwinięta tk.
tłuszczowa, małe
zapasy glikogenu
b. duża podatność
na oziębienie
b. duża podatność
na oziębienie
Porównanie noworodka
donoszonego
wcześniaka
Porównanie noworodka
donoszonego
wcześniaka
duża skłonność do
występowania
duża skłonność do
występowania
hipoglikemii
wczesnej
hipokalcemii
hiponatremii
hipoglikemii
wczesnej
hipokalcemii
hiponatremii