PLANOWANIE
OCHRONY
INFRASTRUKTURY
KRYTYCZNEJ
PLANOWANIE
OCHRONY
INFRASTRUKTURY
KRYTYCZNEJ
Czym jest Infrastruktura
krytyczna?
Infrastruktura krytyczna to systemy oraz wchodzące w ich
skład powiązane ze sobą funkcjonalnie obiekty, bez
których państwo nie może sprawnie funkcjonować.
Można do nich zaliczyć systemy: zaopatrzenia w wodę
i odprowadzania ścieków, produkcji żywności, dostarczania
różnego rodzaju energii, łączności, finansów
czy teleinformatyki.
Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007
r.
W Polsce aktem prawnym dotyczącym bezpośrednio ochrony infrastruktury
krytycznej jest Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r.
o zarządzaniu kryzysowym oraz Narodowy Program Ochrony Infrastruktury
Krytycznej.
W Polsce podstawę prawną do zajmowania się infrastrukturą krytyczna tworzy
Ustawa o zarządzaniu kryzysowym, zawierająca definicję, w myśl której przez
infrastrukturę krytyczną „należy przez to rozumieć systemy oraz wchodzące w
ich skład powiązane ze sobą funkcjonalnie obiekty, w tym obiekty budowlane,
urządzenia, instalacje, usługi kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i jego
obywateli oraz służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów
administracji publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców”.
Ustawa swym zakresem
obejmuje działania obejmujące:
Przygotowanie wykazu obiektów i systemów rozumianych,
jako infrastruktura krytyczna
Analizę ryzyka
Przygotowanie wykazu zasobów do ochrony infrastruktury
Zdefiniowanie działań realizowanych w sytuacji zagrożenia
Zdefiniowanie działań odtwarzających infrastrukturę
Określenie kanałów komunikacji ze stronami trzecimi
Narodowy Program Ochrony
Infrastruktury Krytycznej
Rządowe Centrum Bezpieczeństwa jest odpowiedzialne za przygotowanie Narodowego Programu
Ochrony Infrastruktury Krytycznej. Przy przygotowaniu programu RCB współpracuje z ministrami
i kierownikami urzędów centralnych właściwych w sprawach bezpieczeństwa narodowego,
a także odpowiedzialnymi za systemy:
a) zaopatrzenia w energię, surowce energetyczne i paliwa,
b) łączności,
c) sieci teleinformatycznych,
d) finansowe,
e) zaopatrzenia w żywność,
f) zaopatrzenia w wodę,
g) ochrony zdrowia,
h) transportowe,
i) ratownicze,
j) zapewniające ciągłość działania administracji publicznej,
k) produkcji, składowania, przechowywania i stosowania substancji chemicznych i
promieniotwórczych, w tym rurociągi substancji niebezpiecznych.
Narodowy Program Ochrony
Infrastruktury Krytycznej
Celem Programu jest stworzenie warunków do poprawy
bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej, w
szczególności
w zakresie:
►
zapobiegania zakłóceniom funkcjonowania infrastruktury krytycznej;
►
przygotowania na sytuacje kryzysowe mogące niekorzystnie wpłynąć
na infrastrukturę krytyczną;
►
reagowania w sytuacjach zniszczenia lub zakłócenia funkcjonowania
infrastruktury krytycznej;
►
odtwarzania infrastruktury krytycznej.
Narodowy Program Ochrony
Infrastruktury Krytycznej
Program określa:
►
narodowe priorytety, cele, wymagania oraz standardy, służące
zapewnieniu sprawnego funkcjonowania infrastruktury krytycznej;
►
ministrów kierujących działami administracji rządowej i kierowników
urzędów centralnych odpowiedzialnych za systemy wymienione
powyżej;
►
szczegółowe kryteria pozwalające wyodrębnić obiekty, instalacje,
urządzenia i usługi wchodzące w skład systemów infrastruktury
krytycznej, biorąc pod uwagę ich znaczenie dla funkcjonowania
państwa i zaspokojenia potrzeb obywateli.
KRYTYCZNA INFRASTRUKTURA
PAŃSTWA OBEJMUJE
Telekomunikacje
Systemy energetyczne
Systemy bankowe i finansowe
System zaopatrywania w wodę
System opieki zdrowotnej
Rolnictwo
Kto i jak ma chronić krytyczna
infrastrukturę w Polsce?
System musi zakładać partnerska współpracę
zainteresowanych podmiotów.
Krytyczna infrastruktura
a zarzadzanie kryzysowe
ZARÓWNO PUBLICZNE JAK I PRYWATNE
Plan ochrony infrastruktury
krytycznej obejmuje
Wykaz obiektów i systemów infrastruktury krytycznej
Charakterystykę zagrożeń dla infrastruktury krytycznej oraz ocenę ryzyka ich
wystąpienia
Charakterystykę zasobów możliwych do wykorzystania w celu ochrony
infrastruktury krytycznej
Warianty działania w sytuacji zagrożeń lub zakłócenia funkcjonowania
infrastruktury krytycznej
Warianty odtwarzania infrastruktury krytycznej
Zasady współpracy administracji publicznej z właścicielami oraz posiadaczami
samoistnymi i zależnymi obiektów, instalacji lub urządzeń infrastruktury
krytycznej w zakresie jej ochrony, w tym zasady przekazywania informacji
Wskazanie terminów i trybu aktualizacji planu
Zadania z zakresu ochrony
infrastruktury krytycznej
obejmują
Gromadzenie i przetwarzanie informacji dotyczących infrastruktury
krytycznej
Przygotowywanie i aktualizację planów ochrony infrastruktury krytycznej
Opracowywanie i wdrażanie procedur na wypadek wystąpienia zagrożeń
infrastruktury krytycznej
Zapewnienie możliwości odtworzenia infrastruktury krytycznej
Współpracę między administracją publiczną a właścicielami oraz
posiadaczami samoistnymi i zależnymi obiektów, instalacji lub urządzeń
infrastruktury krytycznej w zakresie jej ochrony
Zakres usług
opracowanie wykazu obiektów i systemów infrastruktury krytycznej
określenie charakterystyki zagrożeń dla infrastruktury krytycznej oraz ocenę ryzyka ich
wystąpienia
określenie charakterystyki zasobów możliwych do wykorzystania w celu ochrony
infrastruktury krytycznej
opracowania wariantów odtwarzania infrastruktury krytycznej
opracowanie zasad współpracy administracji publicznej z właścicielami oraz
posiadaczami samoistnymi i zależnymi infrastruktury krytycznej
opracowanie trybu aktualizacji planu
przygotowywanie i aktualizację planów ochrony infrastruktury krytycznej
opracowywanie i wdrażanie procedur na wypadek wystąpienia zagrożeń infrastruktury
krytycznej
Na szczeblu krajowym ochrona
infrastruktury krytycznej jest
koordynowana przez Rządowe Centrum
Bezpieczeństwa
Powyższe działania mają na celu ochronę infrastruktury
krytycznej. Przez ochronę infrastruktury krytycznej należy
rozumieć wszelkie działania zmierzające do zapewnienia
funkcjonalności, ciągłości działań i integralności infrastruktury
krytycznej. Chroni się ją w celu zapobiegania zagrożeniom,
ryzykom lub słabym punktom oraz ograniczenia i neutralizacji
ich skutków oraz szybkiego odtworzenia tej infrastruktury na
wypadek awarii, ataków oraz innych zdarzeń zakłócających jej
prawidłowe funkcjonowanie.
Ochrona powinna więc swoim
zakresem obejmować
gromadzenie i przetwarzanie informacji dotyczącej infrastruktury krytycznej;
przygotowanie i aktualizację planów ochrony infrastruktury krytycznej
opracowanie i wdrażanie procedur na wypadek wystąpienia zagrożenia dla tej
infrastruktury oraz współpracę z administracją publiczną właścicieli, posiadaczy
samoistnych i zależnych obiektów, instalacji lub urządzeń infrastruktury krytycznej w
zakresie jej ochrony;
Plany ochrony infrastruktury krytycznej tworzone są na poziomie państwa i województwa,
a później są zatwierdzane przez Radę Ministrów po zaopiniowaniu przez Rządowy Zespół
Zarządzania Kryzysowego. Pewne zaniepokojenie może budzić brak w ustawie zapisów
dotyczących ochrony informacji zawartych w planach ochrony infrastruktury krytycznej
sporządzanych przez jej właścicieli, a które zgodnie z zapisami ustawy mają być
udostępniane na pisemny wniosek organu, do zadań którego należy ochrona infrastruktury
krytycznej.
Do metod ochrony infrastruktury
krytycznej zaliczamy przedsięwzięcia
takie jak:
►
ochrona fizyczna i techniczna
►
ochrona osobowa
►
ochrona teleinformatyczna
►
ochrona prawna
►
wsparcie etapu odbudowy
Ochrona infrastruktury krytycznej. Źródło: Prezentacja RCB na temat infrastruktury
krytycznej.
Narodowy Plan Ochrony
Infrastruktury Krytycznej
Działaniom mającym na celu ochronę IK
w Polsce służy Narodowy Plan Ochrony Infrastruktury
Krytycznej, Uchwalany przez Radę Ministrów,
podlegający aktualizacji nie rzadziej niż dwa lata.
Plan ten precyzuję
priorytety i standardy w zakresie
funkcjonowania IK
organy odpowiedzialne za jej ochronę
kryteria uznania danej infrastruktury za
krytyczną
Narodowy Plan Ochrony
Infrastruktury Krytycznej
Za jego przygotowanie odpowiada dyrektor Rządowego Centrum
Bezpieczeństwa.
Do jego obowiązków w tym zakresie należy:
- sporządzenie jednolitego wykazu obiektów, instalacji, urządzeń i usług
wchodzących w skład infrastruktury krytycznej z podziałem na systemy;
- opracowanie wyciągów z wykazu infrastruktury krytycznej znajdującej
się
w danym oraz
przekazanie ich ministrom i kierownikom urzędów
centralnych odpowiedzialnym za dany system;
- opracowanie wyciągów z wykazu infrastruktury krytycznej znajdującej
się
na terenie województw oraz przekazaniu ich właściwym wojewodom.
Narodowy Plan Ochrony
Infrastruktury Krytycznej
4 stopnie alarmowe
Istnieją 4 stopnie alarmowe: ALFA, BRAVO,
CHARLIE oraz najwyższy stopień DELTA. Każdy z
nich wprowadza szereg zadań do realizacji
przez podmioty wykonawcze na rzecz ochrony
infrastruktury oraz ludności.
Do zadań realizowanych przy
wprowadzeniu pierwszego stopnia
alarmowego ALFA należą
Na rzecz ochrony zagrożonej infrastruktury:
►
informowanie i dostępność personelu
►
kontrola pojazdów i osób na terenie obiektów
►
sprawdzenie obiektów i pomieszczeń
►
sprawdzenie środków łączności i systemu alarmowego
►
przegląd procedur i zadań
Na rzecz ochrony ludności:
►
kontrola miejsc skupisk ludzi i obiektów użyteczności
publicznej
►
informowanie służb o zauważonych nietypowych
oznakach zachowania lub działalności
Do zadań realizowanych przy
wprowadzeniu pierwszego stopnia
alarmowego ALFA należą
Do zadań realizowanych przy wprowadzeniu
drugiego stopnia alarmowego BRAVO należą
wszystkie przedsięwzięcia pierwszego
stopnia
Na rzecz ochrony zagrożonej infrastruktury:
ostrzeżenie personelu
odsunięcie pojazdów od obiektów i kontrola parkowania
wzmocnienie ochrony obiektów
kontrola osób, bagażu i przesyłek pocztowych do urzędów
ochrona środków transportu służbowego
przegląd zapasów i sprzętu
Na rzecz ochrony ludności:
kontrola pojazdów, ludzi i obiektów w rejonach
zagrożonych
akcja informacyjno-instruktażowa dla społeczeństwa
Do zadań realizowanych przy wprowadzeniu
drugiego stopnia alarmowego BRAVO należą
wszystkie przedsięwzięcia pierwszego
stopnia
Do zadań realizowanych przy wprowadzeniu
trzeciego stopnia alarmowego CHARLIE należą
wszystkie przedsięwzięcia pierwszego i
drugiego stopnia
Na rzecz ochrony zagrożonej infrastruktury:
dyżury dla osób funkcyjnych;
ścisła kontrola osób i pojazdów, ograniczenie ogólnego dostępu;
wzmocnienie służby ochronnej, uzbrojenie uprawnionych osób
ochrony;
dodatkowe procedury ochrony i osłony kontrwywiadowczej;
dodatkowe procedury ochrony w placówkach dyplomatycznych.
Na rzecz ochrony ludności:
wzmocnienie ochrony imprez masowych (odwołanie imprez);
przegląd bazy i środków medycznych;
zaktualizowanie danych o zaopatrzeniu w wodę i miejscach
tymczasowego pobytu ludności.
Do zadań realizowanych przy wprowadzeniu
trzeciego stopnia alarmowego CHARLIE należą
wszystkie przedsięwzięcia pierwszego i
drugiego stopnia
Do zadań realizowanych przy wprowadzeniu
czwartego stopnia alarmowego DELTA należą
wszystkie przedsięwzięcia pierwszego, drugiego i
trzeciego stopnia
Na rzecz ochrony zagrożonej infrastruktury:
zapewnienie ciągłości pracy sztabów kryzysowych;
zidentyfikowanie wszystkich pojazdów na terenie obiektu;
wprowadzenie pełnej kontroli dostępu do obiektu;
prowadzenie częstych kontroli na zewnątrz obiektu i na parkingach;
ograniczenie liczby podróży służbowych i wizyt.
Na rzecz ochrony ludności:
wprowadzenie ograniczeń komunikacyjnych w rejonach
zagrożonych;
wprowadzenie zakazu organizacji imprez masowych;
przygotowanie zaplecza logistycznego i medyczno-sanitarnego.
Do zadań realizowanych przy wprowadzeniu
czwartego stopnia alarmowego DELTA należą
wszystkie przedsięwzięcia pierwszego, drugiego i
trzeciego stopnia
Obowiązek ochrony infrastruktury
krytycznej
Obowiązek ochrony infrastruktury krytycznej
wynika również z członkostwa Polski w Unii
europejskiej oraz w Sojuszu Północnoatlantyckim.
W skutek powiązań systemów a aspekcie
transnarodowym, uszkodzenie lub zniszczenie
infrastruktury krytycznej w jednym państwie ma
wpływ na państwa sąsiednie.
