CZASY PRZESZŁE :

Czas Past Simple opisuje przeszłe zdarzenia dokonane i nie ma związku z chwilą obecną. Budowa zdania w czasie Past Simple zależy od tego jaki stosujemy czasownik.

Zdania twierdzące

1. Jeśli używamy czasownika "to be" - "być" (formy przeszłe to was/were), wtedy szyk zdania wygląda następująco:

Podmiot + was/were + reszta zdania
np.:
I + was + here last Tuesday.
(Byłam tu w zeszły wtorek.)

W przypadku czasownika "to be" - "być" występują inne formy dla poszczególnych osób. Dla osób: I, he, she, it - formą przeszłą jest "was", a dla pozostałych "were".

2. Jeśli w zdaniu występuje inny czasownik niż "to be", wtedy szyk zdania wygląda następująco:

Podmiot + czasownik (w II formie) + reszta zdania
np.:
I + went + there last Tuesday.
(Poszłam tam w zeszły wtorek.)

Jeśli czasownik jest regularny, tworzymy formę przeszłą przez dodanie do niego końcówki "-ed" bądź "-d". Jeśli jednak jest nieregularny, musimy użyć II formy przeszłej, której trzeba się po prostu nauczyć z listy nieregularnych czasowników, która powinna znajdować się w każdym słowniku angielskim.

Zdania przeczące

Aby zaprzeczyć, wstawiamy przeczenie "not" po "was/were" (was not, were not) albo po "did" (did not) w przypadku pozostałych czasowników. "Did" jest formą przeszłą od "do", dlatego czasownik ma już zwykła formę zamiast przeszłej.

1. Szyk zdania przeczącego wygląda następująco dla czasownika "to be":

Podmiot + was/were + not + reszta zdania
np.:
I + was + not + here last Tuesday.
(Nie było mnie tu w zeszły wtorek.)

2. Dla pozostałych czasowników:

Podmiot + did + not + czasownik + reszta zdania
np.:
I + did + not + go + there last Tuesday.
(Nie poszłam tam w zeszły wtorek.)

Pytania

1. Jeśli używamy czasownika "to be", pytanie tworzymy przez przestawienie tych słówek na początek zdania, czyli przez tzw. inwersję, a szyk zdania wygląda następująco:

Was/were + podmiot + reszta zdania
np.:
Was + I + here last Tuesday?
(Czy byłam tu w zeszły wtorek?)

2. W przypadku pozostałych czasowników pytanie tworzymy przez wstawienie na początku zdania "did", a szyk zdania wygląda następująco:

Did + podmiot + czasownik + reszta zdania
np.:
Did + I + go + there last Tuesday.
(Czy ja tam poszłam w zeszły wtorek?)

Typowe okoliczniki czasu

• yesterday - wczoraj

• last week - w poprzednim tygodniu

• last year - w zeszłym roku

• last summer - poprzedniego lata

• 5 days ago - 5 dni temu

• in 2003 - w roku 2003

Przykłady zdań

• I had breakfast at 9 o'clock and then went to school. - Zjadlam śniadanie o 9, a potem poszłam do szkoły.

• I was at home yesterday. - Byłam w domu wczoraj.

• I wasn't at school two days ago because I was sick. - Nie było mnie w szkole dwa dni temu, bo byłam chora.

• Mark didn't see Joan this morning so he couldn't talk to her.

• Are you home alone? - Jesteś sam w domu?

• When did you go to Scotland? - Kiedy pojechałeś do Szkocji?

Czas Past Continuous opisuje przeszłe zdarzenia niedokonane, trwające w danym momencie w przeszłości, a także czynności odbywające się w tym samym czasie bądź przerwane przez inną czynność. Używamy go również opisując rozwijającą się sytuację (np. Robiło się ciemno. - It was getting dark.).

Zdania twierdzące

Aby utworzyć zdanie twierdzące, należy skonstruować je w następujący sposób:

Podmiot + was/were + czasownik (z końcówką "ing") + reszta zdania
np.:
I + was + watching + TV at 7 pm.
(Oglądałam TV o 19.)

- was - przeszła forma czasownika "to be" stosowana dla 1 i 3 osoby liczby pojedynczej (I - ja, he - on, she - ona, it - to/ono);
- were - przeszła forma czasownika "to be" stosowana dla 2 osoby liczby pojedynczej oraz wszystkich osób w liczbie mnogiej (you - ty/wy, we - my, they - oni/one).

Zdania przeczące

Aby zaprzeczyć, wstawiamy przeczenie "not" po "was/were" (was not = wasn't, were not = weren't).

Szyk zdania przeczącego wygląda następująco:

Podmiot + was/were + not + czasownik (z końcówką "ing") + reszta zdania
np.:
I + was + not + watching TV + at 7 pm.
(Nie oglądałam TV o 19.)

Pytania

Pytania tworzymy przez tzw. inwersję, czyli przestawienie was/were na początek zdania:

Was/were + podmiot + czasownik (z końcówką "ing") + reszta zdania
np.:
Were + you + watching + TV at 7 pm?
(Czy oglądałaś TV o 19?)

Typowe okoliczniki czasu

• yesterday at 7 pm - wczoraj o 19

• then - wtedy

• at that time - w tym momencie

Przykłady zdań

• I was taking a shower when you came. - Brałam prysznic kiedy przyszedłeś. (Czynność trwająca pewien okres czasu została przerwana przez przyjście znajomego).

• It was getting dark. - Robiło się ciemno. (Sytuacja rozwoju.)

• When I was reading a book, Mary was talking on the phone. - Kiedy czytałam książkę, Mary rozmawiała przez telefon. (Dwie sytuacje trwające równocześnie.)

• Yesterday at 1 pm we were having dinner. - Wczoraj o 13 jedliśmy obiad. (Czynność trwająca w pewnym momencie w przeszłości)

Past Perfect to czas przeszły dokonany (można też powiedzieć - zaprzeszły),

który stosujemy w następujących sytuacjach:

• jeśli zależy nam na podkreśleniu, że dana czynność zdarzyła się przed inną przeszłą czynnością (np. When I finally got to the party, it had already finished. - Kiedy w końcu dotarłam na imprezę, ona już się skończyła.). Czasu tego nie stosujemy jednak chcąc wymienić po kolei czynności następujące po sobie (np. I got up, had breakfast, washed my teeth... - Wstałam, zjadłam śniadanie, umyłam zęby..., ponieważ w takich sytuacjach jasne jest, co nastąpiło po sobie);

• po zwrocie "It was the first time" (np. It was the first time I had been to Scotland. - To był pierwszy raz kiedy byłam w Szkocji.);

• po "wish" (np. I wish I hadn't sold that car. - Żałuję, że sprzedałam ten samochód.);

• w zdaniach w III okresie warunkowym bądź w tzw. "mixach" składających się m.in. z III okresu warunkowego (np. If you had taken the map, we would know where to go now. - Gdybyś wziął mapę, wiedzielibyśmy teraz gdzie jechać.);

• w mowie zależnej, kiedy przytaczamy zdanie dotyczące przeszłości, wtedy cofamy czas Past Simple do Past Perfect (np. He told me that he had seen Eve the previous day. - On mi powiedział, że dzień wcześniej widział Ewę.).

Budowa zdania twierdzącego

Podmiot + had + III forma czasownika + reszta zdania
The party + had already + finished + when I got there.
(Impreza już się skończyła kiedy tam dotarłam.)

Budowa zdania przeczącego

Podmiot + had + not + III forma czasownika + reszta zdania
The party + had + not + finished yet + when I got there.
(Impreza nie skończyła się jeszcze kiedy tam dotarłam.)

Budowa pytania

Pytania w czasie Past Perfect tworzymy przez inwersję, czyli przestawienie szyku - przesunięcie had na początek zdania:

Had + podmiot + III forma czasownika + reszta zdania?
Had + the party already + finished + when you got there?
(Czy impreza już się skończyła kiedy tam dotarłaś?)

Jak widać na przykładzie powyższych zdań, użycie czasu Past Perfect łączy się z użyciem czasu Past Simple, ponieważ ukazuje uprzedniość pewnego zdarzenia względem innego. Dlatego też często w takich zdaniach używamy "before - zanim" albo "after - po".

Typowe okoliczniki czasu

• since - od + określony moment w przeszłości (np. od poniedziału - since Monday);

• for - od + okres czasu (np. przez 2 lata - for two years).

Przykłady zdań

• I had done my homework before you told me to do it. - Zrobiłam pracę domową zanim mi o tym powiedziałeś.

• When I got to the cinema, the film had already begun. - Kiedy dotarłam do kina, film już się zaczął.

• She wasn't surprised because she had known about it earlier. - Ona nie była zaskoczona, bo wiedziała o tym już wcześniej.

• If he hadn't told me to watch out, I would have been hit by a car. - Gdyby nie powiedział mi, żebym uważała, potrąciłby mnie samochód.

• Had you finished your work before 7pm? - Czy skończyłaś pracę przed 7?

• Had you eaten all sweets before we arrived? - Czy zjadłeś wszystkie słodycze zanim przyjechaliśmy?

Past Perfect Continuous to czas przeszły niedokonany (można też powiedzieć –

zaprzeszły niedokonany), który stosujemy w następujących sytuacjach:

• czynność trwająca do momentu rozpoczęcia innej czynności (mp. I had been waiting for you for an hour before you came. - Czekałam na Ciebie godzinę zanim przyszłać.). Podkreślamy przy tym ile dana czynność trwała;

• po "wish" (np. I wish I hadn't been running so fast because now I'm tired. - Żałuję, że biegłam tak szybko, bo teraz jestem zmęczona.);

• w zdaniach w III okresie warunkowym bądź w tzw. "mixach" składających się m.in. z III okresu warunkowego (np. You wouldn't be so tired now if you hadn't been running so fast. - Gdybyś nie biegła tak szybko, nie byłabyś tak zmęczona.);

• w mowie zależnej, kiedy przytaczamy zdanie dotyczące przeszłości, wtedy cofamy czas Past Continuous do Past Perfect Continuous (np. He said that he had been waiting for his girlfriend for 3 hours. - Powiedział, że czekał na swoją dziewczynę 3 godziny.).

Budowa zdania twierdzącego

Podmiot + had + been + czasownik z końcówką "-ing" + reszta zdania
He + had + been + drinking coffee + before she came.
(On pił kawę zanim ona przyszła.)

Budowa zdania przeczącego

Podmiot + had + not + been + czasownik z końcówką "-ing" + reszta zdania
He + had + not + been + drinking coffee + before she came.
(On nie pił kawy przed jej przyjściem.)

Budowa pytania

Pytania w czasie Past Perfect Continuous tworzymy przez inwersję, czyli przestawienie szyku - przesunięcie had na początek zdania:

Had + podmiot + been + czasownik z końcówką "-ing" + reszta zdania
Had + you + been + drinking coffee + before she came?
(Czy piłeś kawę zanim ona przyszła?)

Jak widać na przykładzie powyższych zdań, użycie czasu Past Perfect Continuous łączy się z użyciem czasu Past Simple, ponieważ ukazuj uprzedniość pewnego zdarzenia względem innego. Dlatego też często w takich zdaniach używamy "before - zanim" albo "after - po".

Typowe okoliczniki czasu

• since - od + określony moment w przeszłości (np. od poniedziału - since Monday)

• for - od + okres czasu (np. przez 2 lata - for two years)

Przykłady zdań

• I had been driving for 4 hours before I got to Warsaw. - Jechałem przez 4 godziny zanim dotarłem do Warszawy.

• When I looked out of the window, I saw it had been raining all day. - Kiedy wyjrzałam przez okno, zobaczyłam, że cały dzień padał deszcz.

• They hadn't been talking to each other before they decided to meet. - Nie rozmawiali ze sobą bardzo długo zanim zdecydowali się spotkać.

• If he hadn't been working so hard all year, he wouldn't have got promotion. - Nie dostałby awansu gdyby nie pracował tak ciężko przez cały rok.

• Had it been raining all day before we came here? - Czy zanim tu przyjechaliśmy, deszcz padał cały dzień?

• How long had you been waiting before you called her? - Jak długo czekałeś zanim do niej zadzwoniłeś?

CZASY TERAŻNIEJSZE :

Present Simple jest czasem teraźniejszym prostym, a używamy go w następujących sytuacjach:

• Mówiąc o czynnościach typowych, rutynowych, powtarzających się, np.
  I often visit my aunt in summer. - (Ja) często odwiedzam moją ciocię w lecie.

• Mówiąc o stanach, czynnościach stałych, np.
  I live in Warsaw. - Mieszkam w Warszawie.

• Opisujemy cechy ludzi i przedmiotów, np.
  Joan has got black hair and blue eyes.

• Opisujemy znane prawdy, fakty, np.
  Earth goes around the Sun. - Ziemia krąży wokół Słońca.

• Czynności dziejące się w dłuższych okresach czasu, np.
  Tom lives in New York. - Tom mieszka w Nowym Yorku.

• Opisywanie, streszczanie filmów (narracja)

• W przysłowiach.

• Oficjalnie ustalony termin wydarzenia, np.
  The match starts at 10 tomorrow. - Mecz zaczyna się jutro o 10.

• W wyrażaniu uczuć: to love (kochać), to like (lubić), to hate (nienawidzić).

• Czasu tego NIE UŻYWAMY mówiąc o czynnościach, które odbywają się w tej chwili.

Zdania twierdzące

Szyk zdania twierdzącego w czasie Present Simple wygląda następująco:

Podmiot + orzeczenie + reszta zdania
I + live + in Olsztyn
(Mieszkam w Olsztynie
He + lives + in Olsztyn
(On mieszka w Olsztynie)

Pamiętajmy o dodaniu końcówki "-s" do orzeczenia, jeśli mówimy o III osobie liczby pojedynczej (he, she, it).

Zdania przeczące

Aby zaprzeczyć, wstawiamy przeczenie "do not" (don't) albo "does not" (doesn't w przypadku III osoby liczby pojedynczej i nie wstawiamy wtedy "-s" do orzeczenia). Szyk zdania wygląda następująco:

Podmiot + do/does not + orzeczenie + reszta zdania
I + do not + live + in Olsztyn
(Nie mieszkam w Olsztynie)
He + does not + live + in Olsztyn
(On nie mieszka w Olsztynie)

Pytania

Pytania tworzymy przez dodanie przed zdaniem "do" albo "does" (w przypadku III osoby liczby pojedynczej, przy czym nie wstawiamy wtedy "-s" do orzeczenia). Szyk zdania wygląda następująco:

Do/does + podmiot + orzeczenie + reszta zdania?
Do + I + live + in Olsztyn?
(Czy ja mieszkam w Olsztynie?)
Does + he + live + in Olsztyn?
(Czy on mieszka w Olsztynie?)

Typowe okoliczniki czasu

• often (często), usually (zwykle), always (zawsze), never (nigdy), ever (kiedykolwiek), rarely (rzadko), seldom (rzadko), frequently (często);

• regularly (regularnie), occasionally (czasami), from time to time (od czasu do czasu);

• every day (codziennie);

• once a week (raz w tygodniu), 3 times a year (3 razy w roku), twice a day (2 razy dziennie), every 6 weeks (co 6 tygodni);

• sometimes (czasami).

Przykładowe zdania

• I often visit my parents. - Często odwiedzam swoich rodziców.

• She gets up at 8 a.m. - Ona wstaje o 8 rano.

• I don't like Mondays. - Nie lubię poniedziałków.

• He doesn't work, he studies. - On nie pracuje tylko studiuje.

• Do you want to go to the cinema with me? - Czy chcesz ze mną iść do kina?

• Does he talk to you? - Czy on się do Ciebie odzywa?

Czasu Present Continuous używamy jeśli mówimy o:

• czynnościach, które odbywają się w chwili mówienia o nich - możemy powiedzieć, że w tej chwili czytamy książkę albo uczymy się angielskiego, często w tych zdaniach na koniec piszemy "now" (teraz) albo "at the moment" (w tej chwili);

• stanach chwilowych, np.
  I'm staying in a hotel until I find a new flat. - Zostaję w hotelu dopóki nie znajdę nowego mieszkania.

• Narzekaniu na czyjeś zachowanie, np.
  Why are you being so naughty today? - Dlaczego jesteś dzisiaj taki niegrzeczny? (Oznacza to, że zwykle osoba ta jest grzeczna, a w danym dniu wyjątkowo inaczej się zachowuje. Gdyby zawsze była niegrzeczna, zastosowalibyśmy czas Present Simple bo określałby on czynność powtarzającą się.)

• Zmianie stanu bądź o rozwoju, np.
  People are drinking more and more coffee. - Ludzie piją coraz to więcej kawy.

• Zaplanowanej od pewnego czasu czynności, np.
  I'm going to the cinema tonight. - Idę do kina dzisiaj wieczorem.

Zdania twierdzące

Szyk zdania twierdzącego wygląda następująco:

Podmiot + "to be" (w odpowiedniej formie) + czasownik z końcówką "-ing" + reszta zdania
np.
I + am + eating + chocolate now.
(Jem czekoladę.)

Forma "to be" zależy od podmiotu:

- I am = I'm
- you are = you're
- he/she/it is = he's/she's/it's
- we are - we're
- they are = they're

Zdania przeczące

Szyk zdania przeczącego wygląda następująco:

Podmiot + "to be" (w odpowiedniej formie) + not + czasownik z końcówką "-ing" + reszta zdania
np.
I + am + not + eating + chocolate now.
(Nie jem czekolady.)

Forma "to be" zależy od podmiotu:

- are not = aren't
- is not = isn't

Pytania

Szyk zdania przeczącego to inwersja, czyli zamiana miejscami potmiotu z "to be" w odpowiedniej formie:

"To be" (w odpowiedniej formie) + podmiot + czasownik z końcówką "-ing" + reszta zdania?
np.
Am + I + eating + chocolate now?
(Czy jem teraz czekoladę?)

Forma "to be" zależy od podmiotu:

- are not = aren't
- is not = isn't

Typowe okoliczniki czasu

• now (teraz), at the moment (w tej chwili), at present (obecnie).

Przykłady zdań

• I'm going home. - Idę do domu.

• Greg's going to the cinema with Pauline on Friday. - Greg idzie do kina z Pauliną w piątek. (to zdanie dotyczy przyszłości, ustalonego spotkania)

• I'm not watching TV at the moment. - Nie oglądam TV w tej chwili.

• Susan's not reading a book. - Susan nie czyta książki.

Present Perfect to czas, który sprawia sporo trudności początkującym uczniom, głównie ze względu na to, że nie ma polskiego odpowiednika. Jest to czas łączący w pewien sposób przeszłość z teraźniejszością. To co go charakteryzuje, to ścisły związek z teraźniejszością, a stosujemy go w następujących sytuacjach:

• czynność, która dopiero co się zakończyła i nie ma podanego konkretnego momentu w przeszłości (np. On właśnie wyszedł. - He has just left.);

• skutek czynności przeszłej widoczny w teraźniejszości (np. Zjadłam dużo i nie jestem już głodna. - I have eaten a lot and I'm not hungry any more.);

• czynność, która rozpoczęła się w określonym momencie w przeszłości, ale trwa do chwili obecnej (np. Nie widziałam jej od roku. - I haven't seen her for a year.);

• czynność, która rozpoczęła się w nieokreślonym momencie w przeszłości, ale trwa do chwili obecnej (np. Zawsze ją lubiłam. - I have always liked her.);

• czynności przeszłe, w których nie zaznaczono kiedy miały miejsce (np. Kupiłam samochód. - I have bought a car.)

Budowa zdania twierdzącego

Podmiot + have/has + III forma czasownika + reszta zdania
I + have + gone + to Scotland once.
(Pojechałam raz w Szkocji.)

- have - stosuje się dla 1 i 2 osoby liczby pojedynczej oraz wszystkich osób liczby mnogiej (I - ja, you - ty/wy, we - my, they - oni/one);
- has - stosuje się dla 3 osoby liczby pojedynczej (he - on, she - ona, it - to/ono).

Budowa zdania przeczącego

Podmiot + have/has + not + III forma czasownika + reszta zdania
I + have + not + gone + to Scotland.
(Nie pojechałam do Szkocji.)

Budowa pytania

Pytania w czasie Present Perfect tworzymy przez inwersję, czyli przestawienie szyku - przesunięcie have/has na początek zdania:

Have/has + podmiot + III forma czasownika + reszta zdania
Have + you ever + gone + to Scotland?
(Czy kiedykolwiek pojechałaś do Szkocji?)

Typowe okoliczniki czasu

• since - od + określony moment w przeszłości (np. od poniedziałku - since Monday)

• for - od + okres czasu (np. przez 2 lata - for two years)

Formy ściągnięte

• I have = I've

• you have = you've

• he has/she has/it has = he's/she's/it's

• we have = we've

• they have = they've

Przykłady zdań

• He has just finished his homework. - On właśnie skończył pracę domową.

• It is the first time I've eaten Chinese food. - Jem chińskie potrawy po raz pierwszy. (Zawsze po wyrażeniu "It is the first time..." stosujemy czas Present Perfect, ponieważ mowa jest o okresie całego naszego życia, czyli o okresie, który trwa obecnie.)

• I've worked in this company for three years. - Pracuję w tej firmie od 3 lat.

Zasady czasu Present Perfect Continuous są podobne do czasu Present Perfect z tą różnicą, że Continuous jest formą ciągłą. Stosujemy go w następujących sytuacjach:

• czynność, która rozpoczęła się w przeszłości i nadal trwa(np. Czekam na Ciebie już prawie godzinę. - I have been waiting for you for almost an hour.);

• skutek czynności przeszłej ciągłej widoczny bądź odczuwalny w teraźniejszości (np. Jestem zmęczona, ponieważ biegłam przez 15 minut. - I am tired because I have been running for 15 minutes.);

Budowa zdania twierdzącego

Podmiot + have/has been + czasownik z końcówką "-ing" + reszta zdania
I + have + been running + for 15 minutes.
(Biegłam przez 15 minut.)

- have - stosuje się dla 1 i 2 osoby liczby pojedynczej oraz wszystkich osób liczby mnogiej (I - ja, you - ty/wy, we - my, they - oni/one);
- has - stosuje się dla 3 osoby liczby pojedynczej (he - on, she - ona, it - to/ono).

Budowa zdania przeczącego

Podmiot + have/has not been + czasownik z końcówką "-ing" + reszta zdania
I + have not been running + for hour.
(Nie biegałam przez 15 minut.)

Budowa pytania

Pytania w czasie Present Perfect Continuous tworzymy przez inwersję, czyli przestawienie szyku - przesunięcie have/has na początek zdania:

Have/has + podmiot + been + czasownik z końcówka "-ing" + reszta zdania
Have + you + been + running + for 15 minutes or half an hour?
(Biegłaś przez 15 minut czy pół godziny?)

Typowe okoliczniki czasu

• since - od + określony moment w przeszłości (np. od poniedziałku - since Monday)

• for - od + okres czasu (np. przez 2 lata - for two years)

Formy ściągnięte

• I have = I've

• you have = you've

• he has/she has/it has = he's/she's/it's

• we have = we've

• they have = they've

Przykłady zdań

• She has been reading this book for over an hour. - Ona czyta tę książkę ponad godzinę.

• I've been eating dinner for 20 minutes and it's cold now. - Jem obiad przez 20 minut i jest już zimny.