158
Geografia. Ćwiczenia i testy
Zadanie 1
(2 pkt)
Czynnikom kształtującym klimat przyporządkuj wywołane przez nie konsekwencje klimatyczne:
a) szerokość geograficzna
b) rozkład lądów i mórz
c) prądy morskie
d) wysokość nad poziom morza
a) ......., b) ......., c) ......., d) ........
Zadanie 2
(2 pkt)
Na mapie przedstawiono rozkład średnich temperatur
powietrza w styczniu. Przeanalizuj mapę i podaj czyn-
nik kształtujący klimat, który zadecydował o:
a) temperaturach powyżej 0°C w punkcie A
.......................................................................................
b) temperaturach poniżej –5°C w punkcie B
.......................................................................................
c) temperaturach poniżej –10°C w punkcie C
.......................................................................................
d) temperaturach powyżej 5°C w punkcie D
.......................................................................................
Zadanie 3
(3 pkt)
Na podstawie opisu rozpoznaj rodzaj opadu lub osadu atmosferycznego:
a) powolny i gęsty opad kropelek wody o średnicy 0,05 – 0,5 mm
b) kropelki wody osadzone na podłożu wychłodzonym, lecz o dodatniej temperaturze
c) kryształki lodowe tworzące się na podłożu przy ujemnej temperaturze podłoża
d) kuliste i nieprzezroczyste ziarenka lodu o średnicy 2 – 5 mm
a) ................................................. c) ...........................................................
b) ................................................. d) ...........................................................
Zadanie 4
(1 pkt)
Które zestawienie stałych ośrodków ciśnienia atmosferycznego przy powierzchni Ziemi jest prawidłowe?
a) wyże okołobiegunowe, niże zwrotnikowe, równikowa strefa obniżonego ciśnienia
b) wyże okołobiegunowe, strefy obniżonego ciśnienia umiarkowanych i zwrotnikowych szerokości geograficznych
c) wyże okołobiegunowe, zwrotnikowe strefy podwyższonego ciśnienia, równikowa strefa obniżonego ciśnienia
d) wyże okołobiegunowe, strefy podwyższonego ciśnienia umiarkowanych szerokości geograficznych, równikowa
strefa obniżonego ciśnienia
Odpowiedź: .......................
Atmosfera i klimat
zakres podstawowy
A. zakłóca strefowy rozkład temperatur, ciśnień i opadów ze względu na
różnice w szybkości nagrzewania się i oddawania ciepła
B. powoduje spadek ciśnienia i temperatury oraz wzrost wilgotności
względnej i rocznej sumy opadów
C. powoduje strefowe zróżnicowanie ciśnień i temperatury powietrza
D. ochładza i osusza klimat lub podnosi temperaturę i zwiększa ilość
opadów
159
Zadanie 5
(4 pkt)
Uzupełnij schemat przedstawiający mechanizm tworzenia się monsunu zimowego, wpisując w odpowiednie miej-
sca właściwe litery.
A – powolne oddawanie ciepła nagromadzonego w wodach morskich
B – różnice w szybkości nagrzewania się i oddawania ciepła przez sąsiadujące obszary morskie i lądowe
C – przepływ powietrza z ośrodka wysokiego ciśnienia w kierunku obszarów, nad którymi zalega niż atmosferyczny
D – powstanie ośrodka wysokiego ciśnienia nad wychłodzonym obszarem
E – powstanie ośrodka niskiego ciśnienia nad cieplejszym obszarem morskim
F – szybkie ochładzanie się obszarów lądowych
Zadanie 6
(3 pkt)
Do odpowiedniego opisu stanu pogody w Polsce w okresie zimowym przyporządkuj masę powietrza, która ją
ukształtowała.
1. temperatury powyżej 0°C, duże zamglenie,
wiatr SW
2. temperatura poniżej –20°C, bezchmurne nie-
bo, wiatr NE
3. temperatura poniżej –20°C, bardzo mała wil-
gotność powietrza, wiatr SE
4. temperatura około 0°C, całkowite zachmurze-
nie nieba, mżawka, wiatr NW
1. ......., 2. ......., 3. ......., 4. ........
Zadanie 7
(1 pkt)
Podaj typ genetyczny opadu przedstawionego na rysunku.
Typ genetyczny opadu ...........................................................
Zadanie 8
(1 pkt)
W której strefie klimatycznej leży miejscowość charakteryzująca się niżej przedstawionym rozkładem temperatur
i opadów.
Strefa klimatyczna .........................................................
Atmosfera i klimat
a) arktyczna
b) polarno-morska
c) polarno-kontynentalna
d) zwrotnikowo-morska
e) zwrotnikowo-kontynentalna
160
Geografia. Ćwiczenia i testy
Zadanie 9
(3 pkt)
Na podstawie rocznego rozkładu temperatur i opadów podaj
trzy główne cechy klimatu, jego typ oraz strefę klimatyczną,
w której położona jest stacja.
Cechy klimatu:
1. ..................................................................................................
.....................................................................................................
2. ..................................................................................................
.....................................................................................................
3. .................................................................................................
.....................................................................................................
Typ klimatu .................................................................................
Strefa klimatyczna ......................................................................
Zadanie 10
(2 pkt)
Określ, który z umieszczonych niżej wykresów przedstawia rozkład temperatur i opadów w klimacie subpolarnym.
Podaj dwa argumenty potwierdzające słuszność Twojego wyboru.
Klimat subpolarny przedstawiono na wykresie ..........................
Argumenty:
1. .............................................................................................................................................................................
2. .............................................................................................................................................................................
161
Zadanie 11
(2 pkt)
W tabeli umieszczono dane klimatyczne miejscowości położonych w Polsce. Przeanalizuj tabelę i podaj numery,
którymi oznaczono miejscowości położone na zachodnich i wschodnich krańcach Polski.
Miejscowość najdalej wysunięta na zachód .............................................
Miejscowość najdalej wysunięta na wschód ............................................
Zadanie 12
(3 pkt)
Literą P – oznacz zdania prawdziwe, literą B – zdania błędne.
a) dowodem na przejściowość klimatu Polski jest swobodny przepływ mas powietrza z zachodu na wschód
........
b) duża zmienność stanów pogody w Polsce jest spowodowana położeniem w strefie wędrujących z zachodu na
wschód ośrodków niżowych
........
c) zimą pogoda w Polsce kształtuje się głównie pod wpływem Niżu Islandzkiego i Wyżu Azjatyckiego
........
d) wyżyny Polskie to region klimatyczny charakteryzujący się długim i ciepłym latem, długim (ponad 220 dni) okre-
sem wegetacyjnym i roczną sumą opadów 500–600 mm
........
Zadanie 13
(1 pkt)
Który z podanych niżej opisów po-
gody odpowiada warunkom mete-
orologicznym przedstawionym na
mapie synoptycznej?
a) pogodę w Polsce kształtują masy
powietrza napływające z pónłocne-
go zachodu i zachodu. Całe niebo
pokryte chmurami, z których pada
śnieg. Wiatr południowo-zachodni
wieje z prędkością 5 m/sek
b) temperatura w Polsce spada, w miarę
przesuwania się z południowego-za-
chodu na północny-wschód, co jest
spowodowane napływem powietrza
ze wschodu i północnego-wschodu.
Opady z przelotnych na wschodzie
Polski zmieniają się w ciągłe na krań-
cach północno-zachodnich
Odpowiedź: ......................................
Podlicz uzyskane punkty!
Ilość punktów ogółem
Ilość uzyskanych punktów
%
28
Atmosfera i klimat
162
Geografia. Ćwiczenia i testy
Zadanie 1
(1 pkt)
W skład atmosfery ziemskiej wchodzą: para wodna, dwutlenek węgla, ozon i aerozole, które określa się łącznie
jako zmienne składniki atmosfery, ponieważ:
a) każdy z nich występuje na innej wysokości
b) występują tylko w troposferze w ilościach zmiennych – zależnych od pory roku
c) występują jedynie w okresach silnej jonizacji gazów
d) ich ilość może być różna w zależności od czasu i badanej przestrzeni
Odpowiedź: ............................................
Zadanie 2
(1 pkt)
Oblicz temperaturę powietrza na poziomie morza, jeśli w stacji meteorologicznej położonej na wysokości 850 m
n.p.m. zanotowano –3,6°C. W obliczeniach uwzględnij wartość gradientu wilgotnoadiabatycznego.
Miejsce na obliczenia
Temperatura na poziomie morza ....................................
Zadanie 3
(2 pkt)
Uszereguj wymienione miejscowości pod względem wysokości rocznej amplitudy temperatur, zaczynając od miej-
scowości o najniższej amplitudzie:
Toruń, Gorzów Wielkopolski, Warszawa, Świnoujście, Suwałki
1. ..................................................
2. ..................................................
3. ..................................................
4. ..................................................
5. ..................................................
Zadanie 4
(1 pkt)
Wybierz zestawienie obszarów, na których przeważają opady konwekcyjne i roczna ich suma przekracza 1000 mm.
a) południowa część Andów, północna część Australii, południowa Grenlandia
b) wschodnia część Madagaskaru, wschodnia część Dekanu, południowo-wschodnia Australia
c) Wyżyna Kolorado, południowo-zachodnia część Skandynawii, Góry Smocze
d) Wyspy Galapagos, zachodnia część Niziny Amazonki, Kotlina Kongo
Odpowiedź: ...................................
Atmosfera i klimat
zakres rozszerzony
163
Zadanie 5
(4 pkt)
Uzupełnij schemat tworzenia się przy powierzchni ziemi strefy obniżonego ciśnienia w umiarkowanych szeroko-
ściach geograficznych, wpisując w odpowiednie miejsca właściwe litery
A – powstanie zawirowań w strefie obniżonego ciśnienia w wyniku przeciwnego kierunku ruchu mas powietrza
zimnego i ciepłego
B – powstanie pionowego prądu wstępującego
C – powstanie przy powierzchni ziemi strefy obniżonego ciśnienia
D – zetknięcie zimnego powietrza napływającego z wyżów biegunowych z ciepłym powietrzem zwrotnikowym
E – podzielenie strefy obniżonego ciśnienia na pojedyncze ośrodki niżowe w wyniku zawirowań powietrza
F – zimne i ciężkie powietrze wypycha ku górze masy ciepłego, lekkiego powietrza
Zadanie 6
(2 pkt)
Na rysunku ośrodka niskiego ciśnienia na półkuli północnej opisano masy powietrza oraz literami A i B linie fron-
tów atmosferycznych. Uzupełnij rysunek odpowiednimi symbolami ciepłego i zimnego frontu atmosferycznego.
Zadanie 7
(3 pkt)
Korzystając z mapy Ameryki Południowej odpowiedz, dlacze-
go:
a) w styczniu temperatura w punkcie A jest wyższa niż w punk-
cie C
b) w lipcu temperatura w punkcie C jest niższa niż w punkcie D
c) roczna suma opadów w punkcie H jest większa niż w punk-
cie I
d) roczna suma opadów w punkcie B jest najniższa na konty-
nencie
a) ..........................................................................................
...............................................................................................
b) ..........................................................................................
...............................................................................................
c) ..........................................................................................
...............................................................................................
d) ..........................................................................................
...............................................................................................
Atmosfera i klimat
164
Geografia. Ćwiczenia i testy
Zadanie 8
(2 pkt)
Przyporządkuj wiatrom przyczyny ich powstawania:
a) cyklon
b) monsun
c) pasat
d) fen
a) ......., b) ......., c) ......., d) ........
Zadanie 9
(3 pkt)
W tabeli podano dane klimatyczne
stacji meteorologicznych zaznaczo-
nych na mapie punktami. Wpisz
numery stacji obok odpowiednich
danych.
Zadanie 10
(1 pkt)
Położenie Polski w strefie wędrujących z zachodu na wschód ośrodków niskiego ciśnienia jest jedną z przyczyn
częstych zmian stanów pogody.
a) przyczyna i skutek są fałszywe
b) przyczyna i skutek są prawdziwe
c) przyczyna jest prawdziwa, skutek fałszywy
d) brak związku logicznego między przyczyną i skutkiem
Odpowiedź: ..............................
A. zaleganie zimnego powietrza nad rozległymi górami i jego spływ w dół
B. stałe ośrodki ciśnienia, wysokiego w szerokościach zwrotnikowych i niskiego w strefie równikowej
C. różnica w nagrzewaniu oraz ochładzaniu się lądu i morza
D. gwałtowne obniżenie ciśnienia powietrza nad morzem w niskich szerokościach geograficznych
F. duża różnica ciśnień powietrza po dwóch stronach gór
165
Zadanie 11
(2 pkt)
Każdemu z podanych regionów klimatycznych Polski przyporządkuj jedną odpowiadającą mu charakterystykę:
a) pomorski
b) mazowiecko-podlaski
c) sudecki
a) ......., b) ......., c) ........
Podlicz uzyskane punkty!
Ilość punktów ogółem
Ilość uzyskanych punktów
%
22
1. Przewaga wpływów oceanicznych. W południowej części regionu znacznie
krótsze lata, dłuższe zimy i dużo większa roczna suma opadów
2. Równowaga wpływów oceanicznych i kontynentalnych. Roczna suma opa-
dów najniższa w Polsce
3. Przewaga wpływów kontynentalnych. Lato wczesne i dość długie, zima
chłodniejsza niż w innych regionach, szczególnie na wschodzie obszaru
4. Przewaga wpływów oceanicznych i morskich. Krótkie i łagodne zimy. Duże
opady, zależne od ekspozycji stoków
Atmosfera i klimat