Mowa JW. Kalasantego Szaniawskiego radzcy stanu dyrektora jeneralnego wychowania publicznego, K.O.S.S. miana po odbytym półrocznym publicznym examinie w Konwikcie Warszawskim XX. Piiarów dnia 16 Marca 1824 R.

Mowa JW. Kalasantego Szaniawskiego

radzcy stanu dyrektora jeneralnego

wychowania publicznego, K.O.S.S.

miana po odbytym półrocznym

publicznym examinie w Konwikcie

Warszawskim XX. Piiarów dnia 16

Marca 1824 R.

Józef Kalasanty Szaniawski

Drukarnia XX. Piiarów, Warszawa, 1824

Pobrano z Wikiźródeł dnia 03/15/20

M O WA

JW. KALASANTEGO

SZANIAWSKIEGO

RADZCY STANU

DYREKTORA JENERALNEGO WYCHOWANIA

PUBLICZNEGO, K.O.S.S.

M I A N A

Po odbytym półrocznym publicznym

E x a m i n i e

W K

ONWIKCIE

ARSZAWSKIM

XX. P

IIARÓW

dnia 16 Marca

1824 R.

w W A R S Z A W I E

w Drukarni XX. Piiarów

Szanowne Zgromadzenie Zwiérzchników i Nauczycieli

Szkoły!

Przezacna Młodzieży! —

ONWIKT tuteyszy od dawnych czasów zwracał zawsze

na siebie czułą baczność i Opiekę Rządu. —

Jest on iednym z naypożyteczniéyszych Jnstytutów

Wychowania. Wielu Mężów, nader znamienitych światłem i
publicznemi

zasługami,

odebrało

tutay

swoie

wykształcenie. Historya tego Jnstytutu ciągle niemal od lat
kilkudziesiąt  odznacza  się  korzystném  dla  publicznego
dobra  dążeniem,  a  razem  i  sprawiedliwą  chlubą
Zgromadzenia, któremu ta Szkoła winna iest swóy początek
i  staranne  zachowanie  wśród  tylu  nieszczęsnych  przygód
naszéy Oyczyzny.

Tę przeszłość powinniście sobie, Przezacni Uczniowie

Konwiktu! przyzywać często na uwagę, abyście nie
zapominali nigdy, iak wiele winni iesteście samemu iuż
temu mieyscu, które Wam dobroczynna Rodziców waszych

troskliwość dla waszego szkolnego zawodu wskazywała.

Lecz nierównie ieszcze więcéy wymaga po Was sama

natura wewnętrznego urządzenia Konwiktu. Rząd pragnie i
ma prawo uważać tę Szkołę jako wzorową, bo w niéy widzi
połączone  te  wszystkie  warunki,  które  do  doskonałego
wykształcenia są pomocnemi. Jako dzieci zamożniéyszych
domów,  przybywacie  do  Konwiktu  iuż  usposobieni
staranniéyszém  z  samego  niemowlęctwa  wychowaniem
domowém;  tu  zaś  znayduiecie  codziennie  wszelkie  razem
korzyści  tak  publicznego  iako  i  prywatnego  wychowania,
bo  macie  wszelkie  środki  szlachetnéy  emulacyi  i
pobudzaiących  przykładów  w  własném  Waszém  dość
liczném  i  (że  tak  powiem)  dobraném  gronie;  macie  ciągły
nad  sobą  domowy  dozór,  który  naypewniéyszą  iest
rękoymią naukowych postępów; — macie w każdéy chwili
pogotowiu  Oycowską  Nauczycieli  Waszych  radę  i
obiaśnienie,  ilekroć  tego  znaydziecie  potrzebę.  Żadna  z
normalnych  Szkół  w  całém  Królestwie  nie  łączy  w  sobie,
ani łączyć mogłaby, tyle korzystnych warunków.

To krótkie wspomnienie wystarcza do przekonania Was,

iak  wielką  tu  wdzięczność,  iak  wielkie  obowiązki  każdy
Uczeń  zaciąga.  Musi  On  w  wzorowéy  Szkole  bydź  także
wzorowym;  musi  On  rozwiiać  w  sobie  i  ciągle  doskonalić
owe  stanowcze  przymioty  prawdziwego  chrześciiańskiego
Ucznia:  —  głęboką  bogoboyność,  przykładną  pobożność,
gruntowną cnotliwość, ochocze posłuszeństwo i wdzięczne
przywiązanie  dla  Nauczycieli  i  Zwiérzchników  szkoły,
niezmordowaną pilność w gruntowném nabywaniu nauki, a

przytém delikatną obyczayność, iaka zdobić powinna
każdego szlachetnego Wychowańca.

Wszystkie te przymioty łączyć się muszą nierozdzielnie

w  duszy  każdego  Ucznia  wzorowego,  a  tém  samém  i  w
każdym  z  Was  łączyć  się  winny.  Niedostatek
któregokolwiek  z  tych  stanowczych  przymiotów  czyniłby
iuż szkodliwą szczérbę w charakterze Ucznia i stawałby na
przeszkodzie  gruntownemu  iego  wykształceniu  pod
naukowym i moralnym względem.

Sądziłem bydź obowiązkiem urzędowania mego

napomknąć Wam, Przezacni Młodzieńcy! o połączeniu tych
niezbędnie potrzebnych przymiotów, chociaż nie wątpię, że
te  prawdy  mieszczą  się  w  sercach  waszych,  i  że  Wam
często  przez  Szanownych  Zwiérzchników  i  Nauczycieli
Waszych  przypominane  bywaią.  Znacie  zapewne,  iaka  na
całe

życie

sromota

czeka

Młodzieńca,

któryby

niemoralnym  lub  nieukiem  wyszedł  z  Jnstytutu,  gdzie
wszystkie  razem  okoliczności  sprzyiały  mu  dla
wykształcenia iego umysłu i serca. — Znacie zapewno, iak
straszliwą odpowiedzialność zaciąga taki Uczeń względem
Rodziców  i  familii  swoiéy,  dla  których  staie  się  nadal
nienawistnym  ciężarem,  zamiast  bydź  dla  nich  ulgą  i
pomocą,  iak  tego  sam  nawet  wrodzonéy  wdzięczności
obowiązek  wymagał.  Znacie  zapewno,  iak  daleko  Uczeń
takowy staie się Przestępcą względem Oyczyzny, która tylu
dawniéyszemi klęskami skłotana, szuka w cnocie i światle
Synów  swoich  gruntownego  ustalenia  spólnéy  ich
pomyślności.  —  Znacie  zapewno,  iak  ochydną  Uczeń
takowy

niewdzięcznością

wykraczałby

względem

Wielkomyślnego M

ONARCHY

, Oyca i Przywróciciela

Oyczyzny naszéy, który wskrzesiwszy zgasłe Jmie Polaków
i Narodowe swobody, obdarza nas ciągle potężną Opieką
Swoią, błogim pokoiem, licznémi dla kraiu rzeczywistémi
dobrodziéystwy,

nieprzerwaném

nad

dolą

naszą

czuwaniem,  i  który  szczodrze  uposażywszy  edukacyą
kraiową  i  wzniosłszy  do  wysokiego  stopnia  właściwe  Jéy
znaczenie,  ma  niewątpliwe  (i  dla  nas  wszystkich  nader
święte)  prawo  wymagać,  aby  Polska  Młodzież  iak
naysumienniéy  korzystała  z  tego,  co  ma  służyć  dla
własnego  iéy  ugodnienia  i  szczęścia.  Znacie  wreszcie
zapewno,

iak

okropną

Uczeń

takowy

zaciąga

odpowiedzialność względem samego B

OGA

, który z

udzielanych  nam  darów  surowego  wymagać  będzie
rachunku;  względem  Boga,  któremu  wszystko  winniśmy,
bez  którego  łaski  życie  nasze  byłoby  tylko  pasmem
naysroższego  nieszczęścia;  względem  Boga,  od  którego
wszechwładnéy  Ręki  nic  nas  nie  zasłoni,  i  któremu  nie
możem  przyzwoiciéy  wywdzięczać  się,  iak  tylko
postępuiąc  ciągle  drogą  prawego  udoskonalenia  dla  tém
większéy Chwały J

EGO

Tyle więc drogich obowiązków i powinności zbiéga się

razem dla zniewolenia Was, abyście obecnemu w szkolnym
zawodzie  przeznaczeniu  Waszemu  godnie  odpowiadali!  a
nawet  ieszcze  wszystkie  te  powinności  i  obowiązki
względem  Boga  i  świętych  Praw  J

EGO

, względem

Monarchy,  Oyczyzny,  Rodziców  i  Familii,  pociągaią  za
sobą  tę  dla  Was  naybliższą  nagrodę:  własne  Wasze
prawdziwe  uszczęśliwienie,  do  którego  doyść  żaden

człowiek inaczéy nie zdoła, iak tylko iedyną drogą i pod
rękoymią swoich pierwotnych powinności.

Odbyliście szczegółowy z półrocza examen w obecności

licznych

Znawców,

Towarzystwo

Elementarne

składaiących.  —  Examen  takowy,  służyć  ma  dla
przełożonéy  nad  Edukacyą  Zwiérzchności,  iako  śrzodek
przekonania się o właściwych Szkoły postępach; — służyć
może  Szanownym  Nauczycielom  i  bezpośrednim
Zwiérzchnikom  Waszym  dla  spostrzeżenia,  iak  daleko  w
téy  lub  owéy  nauce  iesteście  ugruntowani;  —  służyć
wreście  powinien  każdemu  z  Was  do  wewnętrznego
ocenienia  siebie,  iak  daleko  czynicie  zadosyć  świętym  i
pierwotnym  powinnościom  i  obowiązkom  prawdziwego
Ucznia Chrześciiańskiego.

Miło nam było przeświadczyć się o niektórych

celuiących  Uczniach,  iż  ci  mogą  kiedyś  przyłożyć  się  do
uświetnienia  chlubnych  dzieiów  tutéyszego  Jnstytutu.
Winszuiemy  z  serca  Jm  i  Oyczyznie  tych,  dobrą  wróżbę
daiących, początków.

Jnni mniéy dotąd szczęśliwi, niechay się nie zrażaią i nie

tracą  nadziei.  Czas  zreformowania  i  poprawienia  Nauk
swoich  ieszcze  dla  żadnego  Młodzieńca  nie  upłynął
bezzwrotnie!  Wyższa  łaska  Boska  przez  szczere
wzniesienie duszy mogąca bydź wybłaganą; — Oycowska
pomoc  gorliwych  Nauczycieli;  —  natężenie  własnéy
pilności i gorliwéy ochoty, nader wiele w krótkich chwilach
zdziałać  mogą  dla  postawienia  Ucznia  na  bezpiecznéy  i
prawéy drodze gruntownych nadal iego postępów. Zdziałaią
to  zaś  tém  pewniéy  w  każdym,  co  obudzić  w  sobie  zdoła

głębokie przeświadczenie o wzniosłości pierwotnych
obowiązków swoich.

Obok takowego przeświadczenia rozwiia się razem i ta

ważna  prawda:  że  nie  dla  poziomego  interessu
indiwidualnéy próżności, nie dla osobistych celów egoizmu
nabywać  nam  potrzeba  nauk,  bo  one  z  tak  znikomych
powodów  i  w  duchu  tak  ograniczonym  nabywane,
zgubnemi prędzéy byłyby niż zbawiennemi dla publicznego
dobra. — Lecz starać się o ich nabycie należy dla wyższych
celów  przez  owe  pierwotne  powinności  wskazanych.  —
Starać  się  o  nie  należy  dla  Chwały  B

OGA

; dla usługi i

obrony  Ołtarza  i  Tronu;  dla  dobra  ludzkości  i
społeczeństwa,  które  pod  strażą  tylko  i  opieką  Ołtarza  i
Tronu kwitnąć pomyślnie mogą. Starać się o nabycie nauk
potrzeba  dla  sławy  i  prawdziwego  dobra  lubéy  Oyczyzny;
dla ziednania nowego zaszczytu Szkole; dla wywdzięczenia
się

Rodzicom

Nauczycielom

naywiększe

dobrodziéystwo

troskliwego

przewodniczenia

niedoświadczonemu wiekowi na drodze do światła i cnoty.
Starać się wreszcie potrzeba o nauki dla tego, ażebyśmy z
ich stanowczą pomocą poskramiać byli w stanie
iednostronne zapędy indiwidualnego egoizmu, oswobadzać
duszę od przemocy iego wpływu i podnosić ią do
głównieyszych (prawdziwie ludzkich) celów.

Takie tylko Nauki, tacy tylko wzniośléyszym duchem

tchnący Uczniowie, zasługiwać mogą na chlubne nazwisko
Wzorowych.

O tej publikacji cyfrowej

Ten e-book pochodzi z wolnej biblioteki internetowej

Wikiźródła

[1]

. Biblioteka ta, tworzona przez wolontariuszy,

ma na celu stworzenie ogólnodostępnego zbioru
różnorodnych publikacji: powieści, poezji, artykułów
naukowych, itp.

W publikacji została zachowana oryginalna ortografia,
oczywiste błędy w druku zostały poprawione przez
redaktorów Wikiźródeł.

Wersja źródłowa tego e-booka znajduje się na stronie:

Mowa JW. Kalasantego Szaniawskiego radzcy stanu
dyrektora jeneralnego wychowania publicznego, K.O.S.S.
miana po odbytym półrocznym publicznym examinie w
Konwikcie Warszawskim XX. Piiarów dnia 16 Marca 1824
R.

Książki z Wikiźródeł są dostępne bezpłatnie, począwszy od
utworów nie podlegających pod prawo autorskie, poprzez
takie, do których prawa już wygasły i kończąc na tych,
opublikowanych na wolnej licencji. E-booki z Wikiźródeł
mogą być wykorzystywane do dowolnych celów (także
komercyjnie), na zasadach licencji

Creative Commons