Tech_wlok_wyr_dek_311[42]_Z4.04

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

MINISTERSTWO EDUKACJI

NARODOWEJ

Joanna Rudź

Dokonywanie napraw i konserwacji wyrobów rękodzieła
ludowego z elementami haftów i koronek
311[42].Z4.04

Poradnik dla ucznia

Wydawca

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy
Radom 2006

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Recenzenci:
mgr inż. Bożena Wilbik-Hałgas
mgr inż. Teresa Pruciak

Opracowanie redakcyjne:
mgr Joanna Rudź

Konsultacja:
mgr Zenon W. Pietkiewicz

Korekta:

Poradnik  stanowi  obudowę  dydaktyczną  programu  jednostki  modułowej  311[42].Z4.04
Dokonywanie  napraw  i  konserwacji  wyrobów  rękodzieła  ludowego  z  elementami  haftów
i  koronek  zawartego  w  modułowym  programie  nauczania  dla  zawodu  technik  włókienniczych
wyrobów dekoracyjnych.

Wydawca

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2006

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie

2. Wymagania wstępne

3. Cele kształcenia

4. Materiał nauczania

4.1. Konserwacja haftów i koronek

4.1.1. Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2 Przechowywanie i magazynowanie wyrobów z elementami haftów i koronek

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3 Koszty renowacji wyrobów hafciarskich i koronkarskich

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

5. Sprawdzian osiągnięć

6. Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Poradnik będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy o konserwacji wyrobów rękodzieła

ludowego z elementami haftów i koronek, o metodach i technikach naprawy uszkodzeń, a także
ułatwi Ci wykonywanie napraw i konserwacji tych wyrobów.

Poradnik ten zawiera:

1. Wymagania wstępne, czyli wykaz niezbędnych umiejętności i wiedzy, które powinieneś mieć

opanowane, aby przystąpić do realizacji tej jednostki modułowej.

2. Cele kształcenia tej jednostki modułowej.
3. Materiał nauczania (rozdział 4) umożliwia samodzielne przygotowanie się do wykonania

ćwiczeń i testów. Wykorzystaj do poszerzenia wiedzy wskazaną literaturę oraz inne źródła
informacji. Obejmuje on również:

−

pytania sprawdzające wiedzę potrzebną do wykonania ćwiczenia,

−

ćwiczenia, które zawierają wykaz materiałów, narzędzi i sprzętu potrzebnych
do realizacji,

−

sprawdzian postępów.

Jeżeli masz trudności ze zrozumieniem tematu lub ćwiczenia, poproś nauczyciela/instruktora

o wyjaśnienie i ewentualne sprawdzenie, czy dobrze wykonujesz daną czynność.

4. Sprawdzian osiągnięć, przykładowy zestaw zadań testowych, którego pozytywny wynik

potwierdzi nabycie przez Ciebie umiejętności i wiadomości z zakresu tej jednostki modułowej.

5. Literaturę.

Jednostka modułowa

Dokonywanie

napraw i konserwacji wyrobów rękodzieła ludowego

z elementami haftów i koronek, której treści teraz poznasz, jest jednym z modułów koniecznych
do pełnego poznania i zrozumienia, oraz podsumowania wiadomości na temat rękodzielniczych
wyrobów hafciarskich i koronkarskich (rys.1).

Bezpieczeństwo i higiena pracy

W czasie pobytu w pracowni musisz przestrzegać regulaminów, przepisów bezpieczeństwa

i higieny pracy oraz instrukcji przeciwpożarowych, wynikających z rodzaju wykonywanych prac.
Przepisy te poznasz podczas trwania nauki.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 1. Schemat układu jednostek modułowych

Moduł 311[42].Z4

Technologia wykonywania

haftów i koronek

311[42].Z4.01

Dobieranie materiałów,

narzędzi, przyborów i metod

do wykonywania haftów

i koronek

311[42].Z4.04

Dokonywanie napraw

i konserwacji wyrobów

rękodzieła ludowego

z elementami haftów i koronek

i koronek

311[42].Z4.02

Wykonywanie haftów

311[42].Z4.03

Wykonywanie koronek

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

–

organizować stanowisko pracy zgodnie z wymogami ergonomii,

–

dobierać materiały i narzędzia do wykonania haftów i koronek,

–

klasyfikować rodzaje nici,

–

klasyfikować rodzaje haftów i koronek,

–

wykonywać hafty i koronki,

–

charakteryzować sposoby wykończenia wyrobów ludowych,

–

korzystać z różnych źródeł informacji.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3. CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej, powinieneś umieć:

–

zorganizować stanowisko renowacji i konserwacji wyrobów zgodnie z wymaganiami
ergonomii, przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony
środowiska,

–

rozróżnić wady i uszkodzenia wyrobu rękodzieła ludowego,

–

zakwalifikować wyroby do naprawy i renowacji,

–

scharakteryzować metody konserwacji i renowacji wyrobów hafciarskich,

–

ustalić kolejność czynności podczas napraw i renowacji,

–

dobrać materiały do wykonania naprawy i renowacji wyrobu hafciarskiego,

–

scharakteryzować proces konserwacji i renowacji koronek,

–

dokonać naprawy uszkodzonego wyrobu koronkarskiego,

–

dokonać konserwacji wyrobów koronkarskich,

–

zastosować środki przeznaczone do konserwacji wyrobów,

–

zmagazynować i przechować wyroby dekoracyjne,

–

obliczyć koszty renowacji wyrobów hafciarskich i koronkarskich.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. Materiał nauczania

4.1. Konserwacja haftów i koronek

4.1.1. Materiał nauczania

Renowacja – odnowienie, termin używany dawniej na określenie zespołu zabiegów mających

na  celu  odnowienie  dzieła  sztuki  lub  zabytku,  najczęściej  niezgodnie  z  zasadami  dzisiejszej
konserwacji.  W  ramach  renowacji  obrazów  często  przemalowywano  obraz  całkowicie
z zachowaniem bez zmian lub częściowo zmienionym rysunkiem kompozycji, bądź też stosowano
retusze lokalne z reguły wybiegające daleko poza granice właściwego ubytku oryginalnej warstwy
barwnej.  Dziś  termin  renowacja,  używa  się  bądź  w  odniesieniu  do  dawnych  metod  konserwacji,
bądź  na  określenie  rekonstrukcji  częściowej  zabytków.  Konserwacja  –  zabezpieczenie  obiektów
zabytkowych  i  dzieł  sztuki  dawnej.  Konserwacja  polega  na  usuwaniu  naleciałości  technicznych
szkodliwych  i  zniekształcających  oryginalny  wyraz  dzieła,  na  wzmocnieniu  osłabionej  struktury  i
opracowaniu  estetycznego  wyrazu  obiektu.  W tym celu  stosuje się punktowanie i rekonstrukcję,
w  przypadku  konserwacji  pełnej,  lub  właściwe  wyeksponowanie  zachowanych  szczątków
obiektu,  maksymalnie  uwidaczniające  pierwotny  wyraz  dzieła,  w  przypadku  konserwacji
purystycznej, tzn. zachowującej oryginał bez uzupełniania jego ubytków. Każdy zakonserwowany
obiekt  winien  być  opatrzony  pełną  dokumentacją  konserwatorską,  opisową  i  fotograficzną  i  w
miarę  potrzeby  rysunkową,  mówiącą  szczegółowo  o  pierwotnym  stanie  zachowania  obiektu,  o
historii  i  przyczynach  jego  zniszczeń,  podającą  metody  i  wyniki  badań  oraz  materiały  i  metody
konserwacji.

Dokumentacja konserwatorska

Przed przystąpieniem do konserwacji należy sporządzić dokumentacje fotograficzną

i  opisową.  Dokumentacja  konserwatorska  jest  to  zbiór  informacji  dotyczących  obiektu
zabytkowego  i  jego  środowiska,  w  zakresie  koniecznym  do  przeprowadzenia  przy  nim  prac
konserwatorskich  oraz  informacji  o  przeprowadzeniu  tych  prac.  Dokumentacja  ta  składa  się
z  dwóch  części:  opisowej  i  fotograficznej.  Część  opisową  rozpoczyna  karta  tytułowa,  służąca
do  identyfikacji  obiektu  i  prac  przy  nim  prowadzonych.  Karta  ta  zawiera  informacje  o  czasie
i miejscu wykonania wyrobu, o autorze, technice wykonania, i o rodzaju użytych nici.

Jednym z najważniejszych punktów dokumentacji jest opis wyrobu przed i po konserwacji.

Zawiera ona charakterystykę kolorystyki, prawej i lewej strony obiektu, dane dotyczące
wymiarów, kształtu i kompozycji dzieła oraz elementy stanowiące o jego strukturze formalnej
i ikonograficznej.

Z uwagi na niedoskonałości fotograficznej dokumentacji, szczególny nacisk kładzie się

w części opisowej na dokładne omówienie partii kolorystycznych.

W opisie identyfikacyjnym znajdują się również dane techniczne, informujące o gęstości

osnowy  i  wątku  na  1  cm,  o  wymiarach  raportów,  bordiur,  rodzajach  splotów.  Do  tej  części
czasami  dodaje  się  rysunki  techniczne.  W  tej  części  dokumentacji  identyfikuje  się  rodzaj
materiału,  z  którego  wykonana  jest  tkanina.  Przy  problemach  z  jednoznacznym  określeniem
pochodzenia nici, korzysta się wówczas z pomocy pracowników laboratorium chemicznego.

W programie prac konserwatorskich zawarte są wnioski i założenia oraz proponowane

postępowanie  konserwatorskie.  Doboru  metody  konserwacji  wyrobu  dokonuje  się  w  oparciu
o  stan  jego  zachowania  i  przeznaczenia.  Jeśli  ma  on  spełniać  funkcję  zbliżoną  do  pierwotnej
np.  zdobienie  wnętrz,  wybiera  się  metodę  zgodną  z  wymogami  estetycznymi,  czyli  konserwację

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

pełną połączoną z rekonstrukcją. Gdy obiekt na pozostać cennym dokumentem ingerencja
w wyrób ograniczona jest do minimum.

W oparciu o ustalone wnioski i przyjęte założenia konserwatorskie ustalony jest program

prac  konserwatorskich.  Przebieg  tych  prac  opisywany  jest  systematycznie  w  dzienniczku
konserwatorskim.  W  opisie  prac  konserwatorskich  wymienione  są  kolejno  wszystkie  czynności,
wykonywane  przy  obiekcie  w  trakcie  jego  konserwacji  oraz  przez  kogo  i  w  jakim  czasie
były  prowadzone.  Zamieszczone  są  także  informacje  na  temat  wszelkich  zmian  jakie  w  trakcie
pracy  mogły  wystąpić.  Podaje  się  również rodzaje  środków i  materiałów  stosowanych w trakcie
konserwacji.

W części opisowej dokumentacji znajdują się zalecenia dla użytkownika obiektu dotyczące

sposobu jego przechowywania. Podane są instrukcje charakteryzujące prawidłowe warunki
w jakich obiekt powinien być przechowywany tzn. wilgotność i temperatura w pomieszczeniu,
sposób eksponowania i okresowego czyszczenia.

Dokumentację konserwatorską zamyka część fotograficzna. Zawiera pełen zestaw zdjęć

awersu i rewersu obiektu wraz z wybranymi fragmentami. Każdy fragment tkaniny fotografowany
jest przed, w trakcie i po zakończeniu konserwacji.

Rozróżniamy konserwację zachowawczą, która polega na tym, że zabezpiecza się tkaninę

przed zniszczeniem oraz konserwację z rekonstrukcją, czyli w miejscu ubytku należy odtworzyć
ściegi i podłoże haftu lub sploty w koronce.

Konserwacja haftów

Przystępując do wykonywania haftów oraz wszelkich napraw haftów należy pamiętać,

że pracować można tylko przy dobrym świetle, ręce i ubranie powinny być zawsze czyste, haftów
nie należy zaginać, lecz zwijać w czysty, miękki papier lub płótno. Nici, igły, naparstek powinny
być przechowywane w specjalnym pudełku.

Igła do haftowania nie powinna być ani za cienka, ani za gruba. Zbyt cienka igła utrudnia

nawlekanie nici, natomiast zbyt grubą igłę źle wkłuwa się w materiał, może przedzierać materiał
lub zostawiać ślady wkłucia. Właściwie dobrana igła powinna być ostra.

Nici używane do haftów mogą być rozmaitej grubości i różnego rodzaju. Najwygodniejsze

nitki do haftowania mają długość 50 – 60cm. Kolory tkanin i nici do napraw dobiera się
przy świetle dziennym ze względu na dużą gamę odcieni, które zmieniają się przy świetle
elektrycznym.

Aby praca przebiegała sprawnie należy zaopatrzyć się w lekki, gładki, metalowy naparstek.

Przy pracy hafciarskiej potrzebne są dwie pary nożyczek. Małe nożyczki służą do wycinania nitek
i ażurków, duże do ciecia materiałów. Nożyczki powinny być ostre i mieć cienkie końce.

Warunkiem trwałości haftów jest właściwe wykończenie haftu. Jest ono równie ważne

jak  samo  haftowanie.  Po  lewej  stronie  roboty,  nie  powinno  być  węzełków,  supełków
ani  wiszących  nitek.  Nitkę  w  haftach  zakańcza  się po  prawej stronie  przewlekając ją  przez kilka
wykonanych  uprzednio  ściegów,  następnie  ucina  się  nożyczkami  tuż  przy  materiale.  Nitki
nie  należy  urywać,  ponieważ  można  przy  tym  ściągnąć  haft  i zepsuć nadaną  mu  uprzednio  linię.
Jeżeli ze względu na delikatny ścieg, lub z innych powodów nie można  nitki zakończyć po prawej
stronie, należy przewlec ją na lewą stronę i niewidocznie zakończyć.

Po zakończeniu haftowania lub przed przystąpieniem do napraw należy najpierw oczyścić

materiał  z  wszelkich  zanieczyszczeń  Oczywiście  chodzi  tu  o  te  tkaniny  i  wyroby,
które  utrzymujemy  w  czystości  poprzez  pranie  w  wodzie,  np.  tkaniny  bawełniane,  lniane
i  jedwabne.  Pierze  się  je  z  użyciem  proszków,  mydła,  płatków  mydlanych  w  temperaturze
odpowiadającej tkaninom na których  wykonany jest haft. Po upraniu wyrób starannie się płucze.
Można je delikatnie krochmalić z dodatkiem ultramaryny.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Cerowanie artystyczne

Gdy dany wyrób jest w dobrym stanie, a tylko w niektórych miejscach tkanina jest osłabiona

lub fragment z haftem jest uszkodzony stosuje się cerowanie artystyczne. Polega ono
na dokładnym odtworzeniu splotu, a powinno być wykonane po lewej stronie materiału.

Najprostsze jest cerowanie splotu płóciennego. Po wyrównaniu brzegów uszkodzonego

miejsca,  przeciąga  się  osnowę  pionowo,  przeprowadzając  nitkę  w  równych  odstępach,  ściegiem
przed  igłą.  Nitki  nie  należy  naciągać.  Na  zakrętach  trzeba  przytrzymać  małą  pętelkę,  która
zapobiega  marszczeniu  się  materiału  w  praniu.  Po  zasnuciu  całej  przestrzeni,  wprowadza  się
poziomo wątek (rys.2).

Rys. 2. Cerowanie splotu płóciennego [6, s.103]

Cerowanie splotu skośnego, polega na przeplataniu wątku skośnie na pionowej osnowie.

Zaczynając robotę od lewego, dolnego rogu i zachowując pionową osnowę, można wykonać igłą
najrozmaitsze sploty tkanin (rys.3).

Rys. 3. Cerowanie splotu skośnego [6, s.103]

Cerowanie splotu satynowego, gładkie stosuje się przy tkaninach w prążki. Trzy nitki

przebiegają pod spodem, a jedna wierzchem. Za każdym razem bierze się inną nitkę (rys.4).

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 4. Cerowanie splotu satynowego [6, s. 104]

Istnieje wiele kombinacji, które można otrzymać przez odpowiednie przewlekanie nitki

lub odpowiednie zastosowanie dobranych kolorów (rys.5).

Rys. 5. Cerowanie tkaniny różnokolorowej [6, s. 104]

Prasowanie haftów.

Po zakończeniu haftowania materiał, na którym haftowano, jak i sam haft wymagają

wyprasowania. Miejsce do prasowania powinno być wystarczająco duże, aby cały haft można
było na nim ułożyć. Stół lub deskę należy wyłożyć czystą, miękką tkaniną przykrytą białym
płótnem lub flanelą.

Każdy gatunek materiału wymaga odpowiedniej temperatury prasowania. Gorącym

żelazkiem prasujemy tylko hafty wykonane na materiałach bawełnianych żelazkiem lnianych.
Ciepłym żelazkiem prasuje się materiały, jedwabne i wełniane. Materiały ze sztucznych tworzyw
prasuje się żelazkiem letnim.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Materiał z wykonanym haftem należy prasować tylko po lewej stronie. Przed przystąpieniem

do  prasowania  należy  sprawdzić  temperaturę  żelazka  na  kawałku  materiału.  Wyrób  wilgotny
prasuje  się  po  lewej  stronie,  nadając  mu  prawidłowy  kształt.  Podczas  prasowania  nie  należy
suwać  żelazkiem  po  zahaftowanym  miejscu,  lecz  przyciskać  nim  lekko  materiał.  Jeżeli  podczas
haftowania  materiał  został  trochę  ściągnięty  przez  zbyt  silne  dociąganie  ściegów,  można
go wyrównać przy prasowaniu. W tym celu podkłada się pod ściągnięte miejsce czyste, wilgotne
płótno, naciąga odpowiednio materiał i przypina szpilkami do równej powierzchni deski lub stołu.
Jest to prasowanie połączone z odparowaniem. Trzeba przed tym sprawdzić jak reaguje materiał
na  gorącą  wilgoć.  Materiały  kolorowe,  o  nietrwałym zabarwieniu,  mogą  tracić  barwę,  a  wiotkie
mogą się kurczyć.

Hafty wykonane na bardzo delikatnych tkaninach należy prasować tylko przez bibułkę,

zawsze po lewej stronie. Prasować należy na miękkim podkładzie, by haft zachował wypukłość
i nie uległ wyświeceniu.

Właściwe i staranne wyprasowanie wyrobów haftowanych podnosi ich estetykę.

Konserwacja koronek

Wszystkie koronki są wyrobami delikatnymi. Powstają ze stosunkowo krótkich odcinków

nici,  są więc  wrażliwe  na  nieumiejętne obchodzenie się z nimi. W użytkowaniu ich i konserwacji
należy  pamiętać  o  pewnych  zasadach.  Koronek  nie  wolno  szarpać,  silnie  naciągać,  mocno  trzeć.
O  trwałości  koronki  decyduje  już  moment  powstawania  pierwszych  ściegów.  Warunkiem
trwałości  jest  między  innymi  staranne  zakończenie  nitek  tak,  aby  były  one  dobrze  spojone
z  elementem,  do  którego  są  przymocowane.  Ważną  sprawą  jest  tez dobieranie  nitek  optymalnie
długich  w  stosunku  do  wykonanego  elementu. Za krótkie  nitki zmuszają  do  ciągłego  dołączania
nitek  nowych,  ale  zbyt  długie  powodują  to,  że  nitki  kosmacą,  ścierają  się  i  tracą  swoje
właściwości  elastyczne  i  użytkowe.  Zbyt  długa  nitka  utrudnia  pracę.  Istotnym  czynnikiem
wpływającym  na  trwałość  wyrobów  ma  jakość  surowca.  Nici  wykonane  z  długich  włókien
są  wytrzymałe,  dobrze  skręcone,  równe,  z  odpowiednim  połyskiem  i  kolorem.  Ważny  jest  też
dobór  nici  pod  względem  trwałości  kolorów,  zwłaszcza  gdy  w  jednym  motywie  stosuje  się
zestawienie dwóch lub więcej kolorów.

Jeżeli uszkodzeniu uległa nić łącząca motywy, wówczas wystarczy tym samym splotem

dorobić  brakujące  ogniwo.  Kiedy  uszkodzenie  jest  większe  można  wymienić  cały  fragment
koronki.  Wykonując  taką  naprawę  należy  z  dużą  dbałością  dobrać  jakość  i  kolor  nici,  a  także
dokładnie  określić  sposób  usunięcia  uszkodzenia.  Przed  przystąpieniem  do  naprawy  uszkodzeń
należy  najpierw  oczyścić  koronkę  z  wszelkich  zanieczyszczeń.  Do  tego  celu  przygotowuje  się
letnią wodę, w której rozpuszcza się łagodne środki piorące, lub szare mydło. Nie należy koronek
zbyt  długo  moczyć  w  środkach  piorących.  Pierze  się  je  ręcznie  przez  przepłukiwanie
i  wygniatanie.  Sploty  koronkowe  są  wystarczająco  luźne,  aby  podczas  tych  zabiegów  usunąć
z  nich  zabrudzenie.  Po  wypraniu  należy  kilkakrotnie  wypłukać  koronkę,  aż  woda  będzie  czysta.
Stare  lub  bardzo  delikatne  koronki  należy  prać  w  bawełnianym  woreczku.  Nie  należy  wykręcać
koronek,  wodę  tylko  lekko  odcisnąć.  Następnie  nadać  koronkom  właściwy  kształt  i  rozłożyć
do wysuszenia. Koronek bardzo delikatnych nie wolno czyścić chemicznie.

Usztywnianie i prasowanie

W pracowni koronkarskiej powinno znajdować się stanowisko do prasowania odpowiadające

wszystkim wymogom bhp.

Do usztywniania koronek używa się najczęściej mąki ryżowej lub ziemniaczanej, z której

otrzymuje się przeźroczysty krochmal o dowolnej konsystencji.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Są trzy sposoby usztywniania wyrobów koronkowych:

Pierwszy stosuje się do koronek nowych i czystych. Na przygotowany do prasowania stół

nakłada  się  koronkę  prawą  stroną  do  spodu  (lewą  na  wierzch),  a  następnie  dokładnie  formuje
zgodnie z kształtem wyrobu. Od dokładnego naciągnięcia i uformowania koronki na kocu zależy
jej  wygląd.  Gdy  brzegi  koronki  są  fantazyjnie  wystrzępione  lub  mają  dużo  pikotów,  można
je  dodatkowo  przypiąć  szpilkami  do  koca.  Tak  przygotowany  wyrób  usztywnia  się,  pocierając
zgodnie  z  konstrukcją  wzoru  -  gaza  umoczona  w  krochmalu.  Gazę  należy  nieco  wyżąć,
aby  usunąć  nadmiar  krochmalu,  który  może  zatykać ażurki w koronce. Całość  wyrobu  nakrywa
się  suchą  gazą  i  prasuje  (przez  gazę  dobrze  widoczne  są  wszystkie  sploty  koronki),
nie  przesuwając  żelazkiem,  lecz  unosząc  i  przykładając  je  do  koronki.  Po  wysuszeniu  koronki
gazę  należy  zdjąć  i  przeprasować  ponownie  po  lewej  stronie  aż  do  całkowitego  wysuszenia.
Koronek  z  grubych  nici  lnianych  nie  krochmali  się, lecz układa lewą strona na wierzch, nakrywa
mokrą zaparzaczką i prasuje gorącym żelazkiem.

Sposób drugi odnosi się do koronek starych niewielkich rozmiarów. Mokrą, wypraną

koronkę moczy się w krochmalu i rozkłada na białym płótnie lewą strona na wierzch, a następnie
postępuje  jak  w  przykładzie  pierwszym.  Stare  koronki  należy  prasować  bardzo  ostrożnie,  gdyż
w  czasie  naciągania  mogą  popękać  nici.  Koronki  większych  rozmiarów  należy  po  praniu
wysuszyć,  rozpinając  na  kocu,  a  następnie  dopiero  krochmalić  i  prasować,  usuwając  kolejno
wpięte szpilki.

Sposobem trzecim usztywnia się wyroby duże, takie jak kapy, firanki czy obrusy. Postępuje

się tu nieco inaczej. Wyprany i wysuszony wyrób naciągamy na ramę lub krosno, a następnie cały
zwilżamy dokładnie krochmalem (gazą zamoczoną w krochmalu). Po wykonaniu tej czynności
należy igłą lub szydełkiem „poprawić” kierunki przesuniętych przy zwilżaniu nitek.

Wyschnięty

na krosnach wyrób nie wymaga prasowania. Jest sztywny, wyrównany i gładki.

Koronek przeznaczonych do długiego leżenia nie należy krochmalić, gdyż szybciej żółkną.

Nie  należy  ich  także  często  prać,  a  zawsze  przed  praniem  moczyć  w  oliwie.  Im  są    bardziej
poplamione  lub  zatłuszczone,  tym  dłużej  powinny  leżeć  w  oliwie.  Przy  rozpinaniu  koronek,
w  celu  nadania  im  odpowiedniej  formy  po  praniu-  nie  należy  używać  szpilek  stalowych
ze względu na rdzę, która uszkadza i brudzi koronki.

Cerowanie koronek

Zdobycie umiejętności cerowania koronek ściśle łączy się ze znajomością wykonywania

poszczególnych rodzajów i typów cerowania. W zależności od rodzaju koronki i od wielkości
uszkodzenia stosuje się różne sposoby cerowania.

Jeśli uszkodzenie jest nieznaczne, np. pękły tylko dwie nitki i utworzony otwór nie jest duży,

wystarczy naciągnąć koronkę na tamborek i dorobić zerwane przęsło lub połączenie w taki
sposób, aby było to niewidoczne, a zarazem trwałe.

Jeśli uszkodzeniu uległ jakiś drobny element, wówczas zbiera się nitki i dowiązuje,

aż do całkowitego wycerowania. Należy pamiętać, że w czasie cerowania stosuje się tę samą
technikę, którą wykonany został cały wyrób.

Jeśli uszkodzony został w koronce cały element lub motyw, wówczas należy dorobić całą

uszkodzoną część koronki tymi samymi ściegami lub splotami, a następnie włączyć nowy motyw
w miejsce uszkodzonego. Po włączeniu nowego motywu usuwa się brzegi zniszczonej koronki
przez wycięcie ich ostrymi nożyczkami.

W czasie cerowania najczęściej przydaje się znajomość zasad wykonywania koronek

igłowych, np. tiuliku igiełkowego, którym ceruje się nie tylko koronki igłowe, ale często dorabia
się zniszczone części tła w koronkach klockowych (rys.6).

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Rys. 6. Tiul igiełkowy stosowany do cerowania koronek [7, s.145]

Do reperowania siatek dobrze jest posłużyć się nie tylko siatką wykonaną iglicą

(dowiązywanie brakujących oczek siatki), ale także siatką wiązaną za pomocą igły.
Aby ją wykonać, należy napiąć koronkę, np. na wałku klockowym, a następnie igłą dorobić
brakujące oczka siatki (rys.7).

Rys. 7. Dowiązywanie oczek siatki za pomocą igły [7, s. 145]

Często też przy cerowaniu koronek posługujemy się ściegami łączącymi poszczególne części

koronki, np. gdy koronka pęknie na znacznej długości, ale w linii prostej (rys.8).

Rys. 8. Ścieg stosowany w cerowaniu pęknięć koronki [7, s. 145]

Dobrze wykonana naprawa nie tylko spełnia swoje zadania (usuwa dziury, uszkodzenia,

plamy itp.), ale jest również niewidoczna, nie szpeci koronki przez pogrubienie ani tez przez
wprowadzenie innych odcieni nici. Pozwala na przedłużenie używalności koronki, nie zmieniając
jej wartości estetycznych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.1.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Co to jest konserwacja?
2.  Jakie są rodzaje konserwacji?
3.  Na jakie uszkodzenia narażone są hafty i koronki?
4.  Jaka jest kolejność naprawy haftu?
5.  Jaka jest kolejność naprawy koronki?
6.  Jak prawidłowo należy przeprowadzić prasowanie?
7.  Jakie znasz sposoby usztywniania (krochmalenia)?

4.1.3. Ćwiczenia

Ćwi

czenie 1

Zorganizuj stanowisko pracy do renowacji haftów i koronek zgodnie z wymaganiami

ergonomii oraz obowiązującymi przepisami.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zapoznać się z przepisami bezpieczeństwa oraz wymogami ergonomii,
2)  przygotować stanowisko pracy, gromadząc wszystkie materiały i przyrządy do renowacji,
3)  opisać w zeszycie ergonomiczne stanowisko pracy,
4)  skonsultować przygotowane stanowisko z nauczycielem.
5)  ocenić poprawność wykonanego ćwiczenia,

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

przygotowany przez nauczyciela zestaw narzędzi i materiałów do renowacji,

−

instrukcje bhp i ochrony ppoż,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 2

Na podstawie uszkodzonych wyrobów hafciarskich i koronkarskich rozróżnij wady

i uszkodzenia oraz dobierz odpowiednie metody konserwacji.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
2)  obejrzeć wybrane wyroby hafciarskie i koronkarskie,
3)  określić ich wady i uszkodzenia,
4)  dobrać odpowiednia metodę konserwacji do konkretnego przykładu,
5)  opisać w zeszycie rodzaje uszkodzeń i sposoby ich usuwania,
6)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
7)  ocenić poprawność wykonanego ćwiczenia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

przygotowany

przez

nauczyciela

zestaw

uszkodzonych

wyrobów

hafciarskich

i koronkarskich,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 3

Wykonaj naprawę uszkodzonej części wyrobu koronkarskiego.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
2)  oczyścić wyrób z zanieczyszczeń,
3)  określić kolor, rodzaj nici i sposób naprawy,
4)  dokonać naprawy uszkodzonej części koronki,
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
6)  ocenić poprawność wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

uszkodzony wyrób koronkarski,

−

urządzenia i przybory do renowacji koronek,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 4

Wykonaj konserwację wyrobu hafciarskiego.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
2)  oczyścić wyrób z zanieczyszczeń,
3)  określić kolor, rodzaj nici i sposób naprawy,
4)  dokonać naprawy uszkodzonej części haftu odpowiednim ściegiem,
5)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
6)  ocenić poprawność wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

wyrób z uszkodzonym haftem,

−

urządzenia i przybory do renowacji haftów,

−

literatura z rozdziału 6.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.1.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) zorganizować stanowisko do wykonania ćwiczeń?



2) określić wymogi ergonomii i przepisy bhp dotyczące konserwacji?



3) rozróżnić wady i uszkodzenia wyrobu hafciarskiego i koronkarskiego?



4) zakwalifikować wyroby do napraw i renowacji?



5) dokonać naprawy wyrobu hafciarskiego i koronkarskiego?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2. Przechowywanie i magazynowanie wyrobów z elementami

haftów

i koronek

4.2.1. Materiał nauczania

Konserwacja haftów i koronek to także właściwe ich przechowywanie tzn. zabezpieczenie

przed  działaniem  promieni  słonecznych  (płowienie  nici),  przed  kurzem,  brudem  i  wilgocią.
Do  tego  może  posłużyć  półka  w  szafie  wyścielona  czystą  tkaniną.  Wyroby  bardzo  delikatne
zazwyczaj  zawija  się  na  wałek,  np.  papierowy  lub  z  tkaniny,  prawa  strona  do  spodu.  Duże
płaszczyzny tkanin składa się delikatnie prawą stroną do środka.

Ogólnie stosowaną zasadą jest przestrzeganie czystości, bowiem brudne wyroby nabierają

po jakimś czasie niemiłego zapachu. Ponad to brud wżera się tak dalece, że trudno przywrócić
tkaninie właściwą biel, a środki wybielające osłabiają materiał i nie zawsze przywracają pierwotną
świeżość. Jeżeli wyroby płócienne (lniane, bawełniane) przeznaczone są do dłuższego
przechowywania, nie powinno się ich krochmalić, ponieważ zżółkną.

Hafty cieniowane i metalowe wykonywane na atłasach, brokatach itp., np. sztandary,

proporce,  godła,  dystynkcje,  jak  również  portrety  i  obrazy  często  wykończa  się  frędzlami
doszywanymi,  aplikacją,  taśmą,  sznurem  ozdobnym.  Nie  poddaje  się  ich  praniu  w  wodzie
ani  czyszczeniu  chemicznemu,  a  nawijając  uprzednio  na  drążki,  wkłada  się  do  specjalnych  tulei
lub ciemnych pokrowców i przechowuje w stałej, najlepiej niskiej temperaturze.

Przechowywanie koronek nie wymaga specjalnego pomieszczenia. Wystarczy jeśli w szafie

wydzieli  się  jedną  lub  dwie  półki,  które  służyć  będą  tylko  do  tego  celu.  Przed  umieszczeniem
na  nich  koronek  należy je wyłożyć czystym płótnem lub papierem. Do przechowywania koronek
można  użyć  odpowiedniej  wielkości  pudełka.  Regułą  jest,  że  koronki  przechowuje  się
nie  krochmalone.  Usztywnione  koronki,  pozostawione  na  dłuższy  czas  szybciej  żółkną  i  tracą
na wyglądzie. Wyrób koronkowy często zwija się w rulon i odkłada do miejsca przechowywania
i  zabezpiecza  się  przed  światłem,  pyłem  i  wilgocią.  Koronki  bardzo  delikatne,  z  nici  białych
i  kremowych  przechowuje  się  w  ten  sposób,  że  przyfastrygowuje  się  je  na  cienką  tkaninę
w kolorze np. szafirowym i całość zwija się w rulon, zabezpieczając brzegi przed światłem.

Koronki wykonane z nici metalowych (srebrnych i złotych) wymagają przy użyciu

i przechowywaniu szczególnie suchych pomieszczeń. Stare koronki wykonane z takich nici
(np. w muzeach) przechowywane są w specjalnych skrzyniach lub komorach, których wnętrze
obite jest najczęściej ciemnym aksamitem lub suknem.

Nigdy nie należy przeznaczać do przechowywania nie dosuszonych lub choćby lekko

wilgotnych koronek.

Wszystkie tkaniny pokryte haftem oraz te z elementami koronki należy co pewien czas

wietrzyć i kontrolować, zabezpieczając je w ten sposób przed zniszczeniem przez wilgoć, mole,
itp.

4.2.2. Pytania sprawdzające.

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Na czym polega właściwe przechowywanie haftów i koronek?
2.  W jaki sposób przechowuje się hafty cieniowane i metalowe?
3.  W jaki sposób należy przechowywać koronki?
4.  Przed czym ma zabezpieczać odpowiednie przygotowanie wyrobów do magazynowania?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Przygotuj wyrób hafciarski wykonany nićmi metalowymi do przechowywania.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
2)  oczyścić wyrób z zanieczyszczeń,
3)  określić sposób zabezpieczenia wyrobu przed wilgocią, światłem, kurzem, molami,
4)  zabezpieczyć wyrób w odpowiedni sposób,
5)  przygotować miejsce do magazynowania wyrobu,
6)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
7)  ocenić poprawność wybranych metod zabezpieczenia i przechowywania wyrobu.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

wyrób przeznaczony do przechowania,

−

urządzenia i przybory do konserwacji haftów,

−

czyste płótno,

−

papier bezkwasowy,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 2

Przygotuj wyrób koronkarski do magazynowania.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
2)  oczyścić wyrób z zanieczyszczeń,
3)  określić sposób zabezpieczenia wyrobu przed wilgocią, światłem, kurzem, molami
4)  zabezpieczyć wyrób w odpowiedni sposób,
5)  przygotować miejsce do magazynowania wyrobu,
6)  zaprezentować wykonane ćwiczenie
7)  ocenić poprawność wybranych metod zabezpieczenia i przechowywania wyrobu.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

wyrób przeznaczony do przechowania,

−

urządzenia i przybory do konserwacji koronek,

−

czyste płótno,

−

papier bezkwasowy,

−

literatura z rozdziału 6.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) zorganizować stanowisko do wykonania ćwiczeń?



2) określić sposoby zabezpieczenia i przechowywania wyrobów dekoracyjnych?



3) przygotować wyrób do zmagazynowania?



4) przygotować miejsce na przechowywanie wyrobów hafciarskich
i koronkarskich?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3. Koszty renowacji wyrobów hafciarskich i koronkarskich

4.3.1. Materiał nauczania

Ogólnopolska Rada Konserwatorów Dzieł Sztuki opracowała „Zasady wynagradzania

artystów plastyków, konserwatorów – restauratorów dóbr kultury”. Celem takiego opracowania
było

stworzenie

płaszczyzny

porozumienia

pomiędzy

inwestorem

wykonawcą

oraz wypracowanie jednolitych kryteriów budowy kosztorysów ofertowych.

1.  Tabele  wynagrodzeń  za  wykonanie  lub  wykorzystanie  dzieła  konserwatorskiego  określają
wysokości  wynagrodzeń  autorskich  w  procencie  od  podstawy  naliczania  (stawka  podstawowa),
jaka  jest  orientacyjnie  wysokość  przeciętnego  wynagrodzenia  miesięcznego  w  gospodarce
narodowej  ogłaszanego  przez  Prezesa  Głównego  Urzędu  Statystycznego,  co  kwartał
w Monitorze Polskim.

W tabelach uwzględniono wycenę za opracowanie 1dm

obiektu zabytkowego,

przy pierwszym stopniu rewaloryzacji.

Pozycje w tabeli 1 określają wynagrodzenie za dzieło konserwatorskie wyrażone w procencie

stawki podstawowej (sp). Stawkę podstawową ustala wykonawca w oparciu o indywidualną
ocenę możliwości realizacji zadania. Aby uzyskać kwotę wyrażoną w złotych należy pomnożyć
wartość procentową z tabeli przez przyjętą stawkę podstawową.

2.  Stopień  rewaloryzacji  odzwierciedla niezbędne nakłady  związane z  konserwacją  i  restauracją
oraz  uwzględnia  stopień  zniszczenia  obiektu.  Podane  wyceny  obowiązują  przy  pierwszym.
stopniu  rewaloryzacji,  wyższy  stopień  powoduje  mnożenie  wyceny  przez  wartość  rewaloryzacji
wyznaczonych w 10-ciostopniowej skali.

3. Widełki w wycenie za opracowanie 1 dm

uwzględniają: stopień trudności zabiegów,

odpowiedzialność z tytułu wartości dzieła, różnice w materiale, technice, sposobie opracowania
zabytku nie ujęte w tabelach, a mające wpływ na przebieg prac.

4.  Przy  budowaniu  wyceny  w  pierwszej  kolejności  należy  uwzględnić  składniki  merytoryczne:
stopień  rewaloryzacji  i  widełki.  Składnikiem  finansowym  decydującym  o  wartości  wyceny
jest  przyjęta  wysokość  stawki  podstawowej.  W  obiektach  wieloelementowych  każdy  element
podlega indywidualnej wycenie (stopień rewaloryzacji, widełki, stawka podstawowa).

5.  Wynagrodzenie nie obejmuje:
a)  montażu, demontażu, dzierżawy rusztowań,
b)  demontażu i transportu obiektów,
c)  kosztów ubezpieczenie obiektu w czasie konserwacji,
d)  ochrony obiektów przy wykonywaniu prac w miejscu wskazanym przez zamawiającego,
e)  kosztu  przechowywania  obiektów,  przy  których  przerwano  prace  z  przyczyn  leżących
po stronie zamawiającego.

Część  powyższych  działań  można  wycenić  na  podstawie  KNR  –  Katalog  Norm,  do  prac
w obiektach zabytkowych.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

6. Dodatkowo realizacja dzieła konserwatorskiego w uciążliwych warunkach powoduje wzrost
wynagrodzenia:

a)  za pracę na sklepieniach i stropach o 80%,
b)  za pracę na elewacjach o 25%,
c)  za pracę w nietypowych porach i przerwy w pracy ze względu na wymagania zamawiającego
o 25%,
d)  za prace z materiałem zagrzybionym i zakaźnym 50%,
e)  za inne warunki utrudniające realizację do 40%,
f)  za prace na dużej wysokości po 10% powyżej każdych 10 m.

Tab.1

Pozycja 12.E

Tkaniny haftowane i aplikowane:

% sp

12.E- 1

lnem

1,20% - 5,74%

12.E- 2

bawełną

1,52% - 6,45%

12.E- 3

wełną

1,81% - 7,16%

12.E- 4

jedwabiem

2,11% - 7,87%

12.E- 5

metalem

2,41% - 8,58%

12.H

Koronki

2,11% - 7,87%

Tab.2

Pozycja

% sp

wartość

% sp – przyjęty z widełek % stawki podstawowej za opracowanie 1 dm

r – przyjęty stopień rewaloryzacji

p – powierzchnia w dm

– przyjęta wartość stawki podstawowej

– współczynniki zwiększające z tytułu utrudnień

4.3.2. Pytania sprawdzające.

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Na czym polega wycena kosztów renowacji?
2.  Jakie czynniki wpływają na koszt renowacji?
3.  Jakie czynniki wpływają na wzrost kosztów renowacji?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Na podstawie wybranego wyrobu z uszkodzonym elementem haftu ludowego, określ stopień

zniszczenia wyrobu, sposób naprawy, oraz potrzebne narzędzia i materiały.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1)  zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
2)  określić stopień zniszczenia,
3)  określić sposób oczyszczenia wyrobu,
4)  określić sposób naprawy,
5)  określić potrzebne narzędzia i materiały,
6)  opisać przeprowadzone ćwiczenie,
7)  zaprezentować wykonane ćwiczenie,
8)  ocenić poprawność wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

zniszczony haft ludowy,

−

tabele wyceny,

−

arkusz do zapisywania informacji,

−

linijka,

−

literatura z rozdziału 6.

Ćwiczenie 2

Na podstawie wybranego wyrobu z uszkodzonym elementem haftu ludowego, oblicz koszty

renowacji.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie powinieneś:

1) zorganizować stanowisko pracy do wykonania ćwiczenia,
2) określić % sp – przyjęty z widełek % stawki podstawowej za opracowanie 1 dm

3) określić stopień rewaloryzacji,
4) określić powierzchnię w dm

5)  określić przyjętą wartość stawki podstawowej w zł,
6)  obliczyć koszty naprawy wyrobu ludowego z elementami haftu,
7)  zapisać obliczenia,
8)  zaprezentować wykonany kosztorys,
9)  ocenić poprawność wykonanego ćwiczenia.

Wyposażenie stanowiska pracy:

−

uszkodzony haft ludowy,

−

linijka,

−

arkusz do zapisywania informacji,

−

Monitor Polski z ostatniego kwartału,

−

literatura z rozdziału 6.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) zorganizować stanowisko do wykonania ćwiczeń?



2) określić sposób naprawy wyrobu z elementem haftu lub koronki?



3) określić % sp?



4) określić stopień rewaloryzacji?



5) określić powierzchnie ubytku?



„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ

INSTRUKCJA DLA UCZNIA

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję.
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.
3.  Zapoznaj się z zestawem pytań testowych.
4.  Test  zawiera  20  zadań  o  różnym  stopniu  trudności.  Są  to  pytania:  otwarte,  z  luką

i wielokrotnego wyboru. Pytania otwarte wymagają wyczerpującej pisemnej odpowiedzi.
W pytaniach z luką wstaw brakujące sformułowania w wykropkowane miejsca, natomiast
w pytaniach wielokrotnego wyboru zakreśl jedną poprawną odpowiedź.

5. Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej

rubryce znak X lub wpisując prawidłową odpowiedź. W przypadku pomyłki należy błędną
odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie ponownie zakreślić wybraną odpowiedź.

6. Test składa się z dwóch części o różnym stopniu trudności: I część – poziom podstawowy,

II część – poziom ponadpodstawowy. II część jest o podwyższonym stopniu trudności,
dlatego dobrze zastanów się zanim udzielisz odpowiedzi.

7. Pracuj samodzielnie, bo tylko w ten sposób uzyskasz informacje o swoich postępach

w nauce.

8. Kiedy udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóż jego rozwiązanie

na później. Jeżeli pozwoli Ci na to czas wróć do powtórnego przeanalizowania zadania.

9. Na rozwiązanie testu masz 90 min.

Powodzenia

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

I część

1. Konserwacja jest to:

a)  odnowienie dzieła sztuki,
b)  opisanie dzieła sztuki,
c)  eksponowanie dzieła sztuki,
d)  analizowanie dzieła sztuki.

2. Konserwacja zachowawcza:

a)  odtwarza haft na tkaninie,
b)  zabezpiecza tkaninę  przed zniszczeniem,
c)  odtwarza ubytki w ściegach,
d)  odtwarza ubytki w koronce.

3. Warunkiem trwałości haftów jest właściwe ……………. haftu. Jest ono równie ważne jak

samo haftowanie. Po lewej stronie roboty, nie powinno być …….., supełków
ani ……..nitek.

4. Wyrób hafciarski prasujemy:

a)  po prawej stronie,
b)  po lewej stronie,
c)  po prawej stronie z zaparzaczką,
d)  tylko z bibułką.

5. Jeżeli uszkodzeniu ulega nić łącząca motyw w koronce należy:

a)  tym samym splotem dorobić brakujące ogniwo,
b)  tym samym splotem dorobić cały motyw,
c)  zszyć pęknięcie,
d)  skleić pęknięcie

6. Wymień etapy naprawy koronek.

7. Stare, delikatne koronki należy prać:

a)  mocno pocierając,
b)  w pralce automatycznej,
c)  w bawełnianym woreczku,
d)  chemicznie.

8. Do usztywniania koronek używa się :

a)  mąki ryżowej lub ziemniaczanej,
b)  maki pszennej,
c)  kleju,
d)  białka kurzego.

9. Konserwacja haftów i koronek to właściwe ich przechowywanie tzn. …………… przed

działaniem promieni …………… ( płowienie nici), przed ……., ………. i brudem.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

10. Nie należy przechowywać koronek:

a)  wilgotnych,
b)  suchych,
c)  zwiniętych w rulon,
d)  w pudełku.

11. Hafty nićmi metalowymi:

a)  pierze się chemicznie,
b)  nie należy prać,
c)  należy prać ręcznie,
d)  należy prać w pralce.

12. Koronki przeznaczone do dłuższego leżenie należy:

a)  często prać,
b)  krochmalić,
c)  nie krochmalić,
d)  nie prać.

13. Wymień sposoby cerowania koronek.

14. Scharakteryzuj cerowanie artystyczne.

II część
15. Opisz sposoby usztywniania koronek.

16. Dokonaj analizy naprawy koronek.

17. Opisz sposób przechowywania haftów nićmi metalowymi.

18. Dokonaj analizy kosztów renowacji.

19. Scharakteryzuj dokumentację konserwatorską.

20. Opisz metody konserwacji.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko..........................................................................................

Dokonywanie

napraw

konserwacji

wyrobów

rękodzieła

ludowego

z elementami haftów i koronek

Zakreśl poprawną odpowiedź, wpisz brakujące części zdania lub odpowiedz na pytanie

zadania

Odpowiedź

Punkty

10.

11.

12.

13.

14.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Razem: