Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
Charakterystyka egzaminu pisemnego
na poziomie rozszerzonym
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
Charakterystyka egzaminu pisemnego
na poziomie rozszerzonym
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
Poziom rozszerzony
Na poziomie rozszerzonym egzamin pisemny jest jednoczęściowy
i sprawdza umiejętność tworzenia wypowiedzi argumentacyjnej lub dokonywania
interpretacji porównawczej utworów literackich .
Wypowiedź argumentacyjna/szkic
Sprawdza, czy zdający potrafi twórczo wykorzystać wypowiedzi, takie jak np.: recenzja, szkic,
artykuł, esej.
Tworząc wypowiedź argumentacyjną, zdający korzysta z tekstu dołączonego do tematu i
odwołuje się do różnorodnych kontekstów kulturowych. W ocenie wypowiedzi argumentacyjnej
za najważniejsze uznaje się określenie problemu podjętego w tekście i sformułowanie
stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu.
Interpretacja porównawcza
Sprawdza, czy zdający potrafi zaprezentować podobieństwa/różnice w całościowych sensach
utworów.
Tworząc interpretację porównawczą dwóch tekstów literackich, zdający powinien nadać jej
formę wypowiedzi argumentacyjnej (postawić tezę/hipotezę interpretacyjną dotyczącą obu
porównywanych utworów i uzasadnić ją).
W ocenie interpretacji porównawczej za najważniejsze uznaje się sformułowanie koncepcji
porównywania utworów i uzasadnienie tezy interpretacyjnej.
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
Wypowiedź pisemna
Wypowiedź
argumentacyjna
Rozprawka
Interpretacja
Inne (szkic, esej)
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
Rozprawka
• Czy szczególne okoliczności mogą usprawiedliwiać postępowanie
sprzeczne z podstawowymi zasadami etyki? Rozważ problem i
uzasadnij swoje stanowisko, odwołując się do fragmentu Innego
świata Gustawa Herlinga-Grudzińskiego i do innych tekstów
kultury.
Z PROBLEMEM OKREŚLONYM W POLECENIU
• Określ,
jaki
problem
podejmuje
Witold
Gombrowicz
w podanym tekście. Zajmij stanowisko wobec rozwiązania
przyjętego przez autora, odwołując się do tego tekstu oraz innych
tekstów kultury.
BEZ OKREŚLENIA PROBLEMU W POLECENIU
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
Odmiany gatunkowe rozprawki
Odmiana
z określonym problemem
w poleceniu
bez określonego problemu
w poleceniu
Poziom
podstawowy
rozszerzony
Przedmiot
wypowiedzi
Cały lub autonomiczny fragment utworu
literackiego i inne teksty kultury dowolnie
wybrane i/lub cała lektura obowiązkowa
Fragment tekstu historycznoliterackiego,
teoretycznoliterackiego lub
krytycznoliterackiego i inne teksty kultury
dowolnie wybrane
Temat
Wskazany w problemie, związany z treścią
i/lub formą dołączonego utworu literackiego
Związany z treścią dołączonego tekstu
Problem
Dany w poleceniu
Dany w dołączonym tekście, wymaga
odtworzenia
Schemat globalnej
organizacji tekstu
Interpretacja problemu + sformułowanie
tezy/hipotezy + uzasadnienie (argumenty +
przykłady) + wnioski (konkluzja)
Sformułowanie problemu + interpretacja
problemu + sformułowanie tezy/hipotezy +
uzasadnienie (argumenty + przykłady) +
wnioski (konkluzja)
Interpretacja
problemu
Świadcząca o zrozumieniu istoty problemu
danego w poleceniu
Świadcząca o zrozumieniu tekstu danego w
zadaniu (odtwarzająca tok myślenia jego
autora i zawierająca ocenę zaproponowanego
rozwiązania)
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
Interpretacja
• Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i
uzasadnij ją.
POJEDYNCZEGO UTWORU
• Dokonaj interpretacji porównawczej podanych tekstów.
PORÓWNAWCZA
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
Odmiany gatunkowe interpretacji
Odmiana
pojedynczego utworu poetyckiego
porównawcza
Poziom
podstawowy
rozszerzony
Przedmiot
wypowiedzi
Autonomiczny utwór poetycki
Zestawienie dwóch tekstów poetyckich albo epickich,
albo dramatycznych lub ich autonomicznych
fragmentów.
Schemat globalnej
organizacji tekstu
Teza/hipoteza interpretacyjna + uzasadnienie (argumenty + przykłady) + wnioski (konkluzja)
Teza/hipoteza
Teza/hipoteza interpretacyjna odnosi się
do pojedynczego utworu.
Teza/hipoteza interpretacyjna odnosi się do obu
porównywanych utworów.
Uzasadnienie
Odczytanie sensów cząstkowych
w kontekście nadrzędnego sensu całego
utworu
Odczytanie sensów cząstkowych w każdym utworze w
kontekście jego sensu nadrzędnego, na tej podstawie
znalezienie sensów wynikających
z zestawienia tekstów (argumentacja i przykłady
potwierdzające podobieństwa i/lub różnice między
porównywanymi tekstami.)
Wnioski
Wynikające z sensów cząstkowych
Wynikające z przedstawionych podobieństw
i/lub różnic
Wypowiedź argumentacyjna
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
Wypowiedź argumentacyjna
Sprawdzenie umiejętności:
• rozumienia załączonego do polecenia tekstu krytycznoliterackiego,
historycznoliterackiego lub teoretycznoliterackiego,
• określania głównego problemu przedstawionego w tekście,
• rozważania różnych aspektów podjętego problemu,
• oceny rozwiązania problemu, które przedstawił autor tekstu,
• odwołania się do załączonego tekstu oraz do innych, wybranych tekstów
kultury,
• przygotowania wypowiedzi pisemnej (np. w formie rozprawki lub szkicu),
którą powinien cechować widoczny zamysł kompozycyjny wyrażający się w
funkcjonalnej segmentacji i uporządkowaniu tekstu ze względu na wybrany
przez zdającego gatunek wypowiedzi.
Cel pisania wypowiedzi argumentacyjnej
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
1. Polecenie wskazujące czynności i zakres treści:
Określ, jaki problem podejmuje Jerzy Stempowski w
podanym tekście. Zajmij stanowisko wobec rozwiązania
przyjętego przez autora, odwołując się do tego tekstu oraz
innych tekstów kultury.
2. Wymóg minimalnej długości:
Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 słów.
3. Załączony tekst.
Konstrukcja zadania
Wypowiedź argumentacyjna
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
A
B
C
D
E
F
G
H
Określenie
problemu
Sformułowanie
stanowiska
wobec
rozwiązania
przyjętego
przez autora
tekstu
Poprawność
rzeczowa
Zamysł
kompozycyjny
Spójność
lokalna
Styl tekstu
Poprawność
językowa
Poprawność
zapisu
9
Określenie
problemu zgodne
z tekstem i
pełne
9
Stanowisko
adekwatne do
tekstu i pełne
2
Brak
błędów
rzeczowych
6
Kompozycja
funkcjonalna
2
Pełna spójność
wypowiedzi lub
nieznaczne
zaburzenia
spójności
4
Styl stosowny
4
Brak
błędów lub
nieliczne
błędy
nierażące
4
Zapis w
pełni
poprawny lub
nieliczne
błędy
nierażące
6
Określenie
problemu zgodne
z tekstem, ale
niepełne
6
Stanowisko
adekwatne do
tekstu, ale
niepełne
3
Zaburzenia
funkcjonalności
kompozycji
1
Znaczne
zaburzenia
spójności
2
Styl
częściowo
stosowny
2
Liczne
błędy
nierażące lub
nieliczne
błędy
rażące
2
Liczne
błędy
nierażące lub
nieliczne
błędy
rażące
3
Określenie
problemu
częściowo
zgodne z tekstem
3
Stanowisko
częściowo
adekwatne do
tekstu
0
Brak określenia
problemu lub
problem
niezgodny
z tekstem
0
Brak stanowiska
lub stanowisko
nieadekwatne
do tekstu
0
Jeden
błąd lub
więcej błędów
rzeczowych
0
Brak
zamysłu
kompozycyjnego
0
Wy
powiedź
niespójna
0
Styl niestosowny
0
Liczne
błędy
rażące
0
Liczne
błędy
rażące
Kryteria oceniania wypowiedzi argumentacyjnej
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
A.
Określenie problemu.
Zdający powinien zrozumieć, jaki problem podejmuje autor w przedstawionym
fragmencie tekstu oraz sformułować ten problem.
Określenie problemu jest oceniane ze względu na to, czy jest zgodne z tekstem i czy
jest pełne.
Pełne określenie problemu – praca zawiera zarówno odtworzenie problemu, jak i jego
interpretację, czyli umieszczenie tego problemu w odpowiednim kontekście.
Interpretacja problemu powinna być uzasadniona.
Niepełne określenie problemu – praca nie zawiera interpretacji trafnie rozpoznanego
problemu.
Określenie problemu jest częściowo zgodne z tekstem, jeśli zdający nie w pełni
rozpoznaje problem główny lub wydobywa z tekstu problem drugorzędny.
Objaśnienie kryteriów oceniania – A.
Wypowiedź argumentacyjna
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
B. Sformułowanie stanowiska zdającego wobec rozwiązania przyjętego przez autora
tekstu. Zdający powinien przedstawić i ocenić rozwiązanie zaproponowane przez
autora w przedstawionym tekście.
Sformułowanie stanowiska zdającego wobec rozwiązania przyjętego przez autora
tekstu jest oceniane ze względu na to, czy jest adekwatne do tekstu i czy jest pełne.
Sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu
częściowo adekwatne do tekstu zniekształca rozwiązanie proponowane przez autora.
Sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu uważa się
za pełne, gdy zawiera ono odtworzenie rozwiązania przyjętego przez autora tekstu oraz
trafne odwołania do innych tekstów kultury uzasadniające stanowisko zdającego.
Sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu uważa się
za niepełne, kiedy brak trafnego odwołania do innych tekstów kultury uzasadniających
stanowisko zdającego.
Objaśnienie kryteriów oceniania – B.
Wypowiedź argumentacyjna
Interpretacja porównawcza
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
Interpretacja porównawcza
Sprawdzenie umiejętności:
• odczytania dwóch utworów należących do jednego rodzaju literackiego,
czyli zaprezentowania sensów zawartych w tych tekstach, a następnie
ustalenia podobieństw i/lub różnic między nimi i przedstawienia wniosków
wynikających z ich zestawienia;
• uzasadnienia postawionej tezy/hipotezy interpretacyjnej dotyczącej obu
porównywanych utworów przez wskazanie rzeczowych argumentów z
tekstu i kontekstów;
• przygotowania pisemnej wypowiedzi argumentacyjnej, którą powinny
cechować: widoczny zamysł kompozycyjny, wyrażający się w funkcjonalnej
segmentacji i uporządkowaniu tekstu,
spójność znaczeniowa i logiczna, oraz
spójność, stosowność i funkcjonalność stylistyczna.
Cel pisania interpretacji porównawczej
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
1. Polecenie wskazujące czynności i zakres treści:
Dokonaj interpretacji porównawczej podanych utworów.
2. Wymóg minimalnej długości:
Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 słów.
3. Załączone teksty.
Konstrukcja zadania
Interpretacja porównawcza
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
A
B
C
D
E
F
G
H
Koncepcja
porównywania
utworów
Uzasadnienie
tezy
interpretacyjnej
Poprawność
rzeczowa
Zamysł
kompozycyjny
Spójność
lokalna
Styl tekstu
Poprawność
językowa
Poprawność
zapisu
6
Koncepcja
niesprzeczna
z utworami
i
spójna
12
Uzasadnienie
trafne,
pogłębione
2
Brak
błędów
rzeczowych
6
Kompozycja
funkcjonalna
2
Pełna spójność
wypowiedzi lub
nieznaczne
zaburzenia
spójności
4
Styl stosowny
4
Brak
błędów lub
nieliczne
błędy
nierażące
4
Zapis w
pełni
poprawny lub
nieliczne
błędy
nierażące
4
Koncepcja
niesprzeczna
z utworami
i
częściowo
spójna
8
Uzasadnienie
trafne, ale
niepogłębione
3
Zaburzenia
funkcjonalności
kompozycji
1
Znaczne
zaburzenia
spójności
2
Styl
częściowo
stosowny
2
Liczne
błędy
nierażące lub
nieliczne
błędy
rażące
2
Liczne
błędy
nierażące lub
nieliczne
błędy
rażące
2
Koncepcja
częściowo
sprzeczna
z utworami
4
Uzasadnienie
częściowo
trafne
0
Koncepcja
sprzeczna
z utworami lub
brak koncepcji
0
Brak trafnych
argumentów
uzasadniających
interpretację
porównawczą
0
Jeden
błąd lub
więcej błędów
rzeczowych
0
Brak
zamysłu
kompozycyjnego
0
Wy
powiedź
niespójna
0
Styl niestosowny
0
Liczne
błędy
rażące
0
Liczne
błędy
rażące
Kryteria oceniania interpretacji porównawczej
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
A. Koncepcja interpretacji porównawczej jest efektem poszukiwania sensów
wynikających z zestawienia tekstów (w istotnych obszarach porównania).
Koncepcja jest oceniana ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworami i spójna.
Koncepcja niesprzeczna z utworami znajduje potwierdzenie w obu tekstach
(porównywane obszary są dla tekstów trafne i istotne);
- częściowo sprzeczna z utworami – znajduje potwierdzenie jedynie we fragmentach
tekstów lub porównywane obszary są drugorzędne;
- całkowicie sprzeczna z utworami – nie znajduje potwierdzenia w tekstach.
Koncepcja jest spójna, gdy wypowiedź w sposób wystarczający dla uzasadnienia
tezy/hipotezy interpretacyjnej obejmuje i łączy w całość sensy obu utworów;
- częściowo spójna – wypowiedź obejmuje i łączy sensy obu utworów, ale w sposób
niewystarczający dla uzasadnienia tezy;
- niespójna – wypowiedź obejmuje sensy każdego tekstu, ale ich nie łączy (dwie
niepowiązane ze sobą interpretacje).
Brak koncepcji to brak wskazania zasady zestawienia utworów.
Objaśnienie kryteriów oceniania – A.
Interpretacja porównawcza
Materiał współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.
B. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest
pogłębione.
Uzasadnienie jest trafne, jeżeli zawiera wyłącznie powiązane z tekstami argumenty na
rzecz odczytania sensów wynikających z zestawienia utworów, - częściowo trafne,
jeśli w pracy – oprócz argumentów niepowiązanych z tekstami lub/i niewynikających
ze sfunkcjonalizowanej analizy – pojawi się przynajmniej jeden argument powiązany z
tekstami i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.
Uzasadnienie interpretacji jest pogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie w tekstach i
w kontekstach (zdający powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby
uzasadnić jego pojawienie się),
- niepogłębione jeśli argumenty są sfunkcjonalizowane, ale przywołane tylko z
tekstów albo tylko z kontekstów.
Objaśnienie kryteriów oceniania – B.
Interpretacja porównawcza
Egzamin pisemny
Ocenianie w kryterium A - organizacja wypowiedzi
Forma wypowiedzi
Kryterium A
Organizacja wypowiedzi
Akapity
Rozprawka
problemowa PP
Sformułowanie
stanowiska wobec
problemu
podanego
w poleceniu
Wstęp/
sformułowanie
problemu/teza/
hipoteza
Wprowadzenie do
problematyki
wypowiedzi/sformułowanie
problemu badawczego i
przyjęcie kierunku jego
rozwiązania.
Przykładowe warianty
rozwiązań.
1. zdanie/zdania
wprowadzające;
2. wstępne rozpoznanie
problemu;
3. Sformułowanie
stanowiska/tezy/
hipotezy w akapicie
wprowadzającym
lub akapicie podsumowującym;
4. Formułowanie
stanowiska/tezy/hipotezy w
kolejnych/różnych częściach
wypowiedzi (przyjęcie zamysłu
kompozycyjnego).
Interpretacja
wiersza PP
Koncepcja
interpretacyjna
Wypowiedź
argumentacyjna PR
Określenie
problemu
Interpretacja
porównawcza PR
Koncepcja
porównywania
utworów
Egzamin pisemny
Ocenianie w kryterium B - organizacja wypowiedzi
Forma
wypowiedzi
Kryterium B
Organizacja
wypowiedzi
Akapity
Rozprawka
problemowa PP
Uzasadnienie
stanowiska
Rozwinięcie/
argumenty/
przykłady.
Podsumowanie/
wnioski.
Formułowanie
argumentów
powiązanych z
tekstami kultury.
Funkcjonalność
formułowanych
argumentów.
Wnioski cząstkowe
w rozwinięciu i
wnioski
uogólniające w
podsumowaniu.
Akapity analityczne:
1.
nawiązanie do
tezy/hipotezy/problemu;
2.argumentacja zilustrowana
przykładami z tekstu;
3.
wnioski cząstkowe z nawiązaniem
do tezy/hipotezy/problemu.
Akapity tranzytywne:
1.
zdanie sumujące poprzednie
rozważania;
2.
zdanie otwierające kolejne
rozważania.
Akapit sumujący:
1.
nawiązanie do
tezy/hipotezy/problemu;
2.syntetyczne podsumowanie
wniosków cząstkowych i przyjęcie
stanowiska rozstrzygającego;
3.
sformułowanie dodatkowego
problemu „na po czytaniu”.
Interpretacja
wiersza PP
Uzasadnienie
tezy
interpretacyjnej
Wypowiedź
argumentacyjna
PR
Sformułowanie
stanowiska
wobec
rozwiązania
przyjętego przez
autora tekstu
Interpretacja
porównawcza
PR
Uzasadnienie
tezy
interpretacyjnej
Egzamin pisemny
Ocenianie w kryterium D - organizacja wypowiedzi
Forma wypowiedzi
Kryterium D
Organizacja wypowiedzi
Akapity
Rozprawka
problemowa PP
Zamysł
kompozycyjny
Istota zamysłu
kompozycyjnego.
Funkcjonalność powiązań
kolejnych części wypowiedzi:
-
porządek linearny
(trójdzielny/
wielowątkowy);
-
porządek nielinearny,
asocjacyjny (skojarzenia
interpretacyjne
podsumowane
porządkującymi
wnioskami końcowymi
Realizacja zamysłu
kompozycyjnego.
Spójność międzyakapitowa
– powiązania treściowe z
dominantą kompozycyjną;
stała obecność problemu
głównego we wszystkich
częściach wypowiedzi.
Tranzycje.
Interpretacja
wiersza PP
Wypowiedź
argumentacyjna PR
Interpretacja
porównawcza PR
Egzamin pisemny
Ocenianie w kryterium E - organizacja wypowiedzi
Forma wypowiedzi
Kryterium E
Organizacja
wypowiedzi
Akapity
Rozprawka
problemowa PP
Spójność lokalna
Wyznaczniki
spójności.
Logiczne
podporządkowanie
akapitu
interpretowanemu
zagadnieniu
/elementowi
analizy/wybranej
części problemu.
Spójność składniowa i
znaczeniowa.
Łączenie zdań wewnątrz
akapitów;
wskaźniki zespolenia
składniowego.
Interpretacja
wiersza PP
Wypowiedź
argumentacyjna PR
Interpretacja
porównawcza PR