4_2009_ochrona.indd

Z początkiem roku nastąpił odbiór prac związanych

z modernizacją stacji uzdatniania wody SUW Jeziórko,

należącej do PGK Tarnobrzeg. Modernizacja została prze-

prowadzona w ramach Projektu Funduszu Spójności p.n.

„Program gospodarki wodno-ściekowej w Tarnobrzegu”

Nr 2004/PL/16/C/PE/021, którego Benefi cjentem jest PGK

Sp. z o.o. w Tarnobrzegu.

W dniu 23 grudnia 2008 roku zakończone zostały

prace przez: Konsorcjum Firm: INSTAL Kraków oraz KREVOX

w ramach Zadania nr 01 pn. „Modernizacja stacji uzdatniania

wody SUW Jeziórko”.

•

Koszt robót wyniósł - 4 987 315,34 euro (z VAT).

•

Okres realizacji Zadania: 24 styczeń 2007 r. – 23 grudzień

2008 r.

•

Projektowana, maksymalna wydajność Stacji Uzdatnia-

nia Wody wynosi 715 m

/h.

Zrealizowany zakres prac modernizacyjnych w obszarze:

obu ujęć wody surowej oraz SUW zapewnia pełne bezpie-

czeństwo w zakresie niezawodności produkcji oczekiwanej

ilości i jakości wody pitnej dostarczanej do miasta.

Technologia uzdatniania wody na Stacji
Uzdatniania Wody dla Tarnobrzega.

Woda surowa eksploatowana studniami głębino-

wymi obu ujęć, kierowana jest do studni zbiorczej, tj.

zbiornika kontaktowego, w którym następuje uśrednie-

nie parametrów fizykochemicznych wody oraz zachodzi

wstępny proces utleniania substancji zredukowanych

(głównie żelaza). Wstępne natlenienie wody uzależnione

jest od aktualnie pracujących studni głębinowych oraz

zmiennych warunków pogodowych. Do tej pory wodę

surową kierowano bezpośrednio z ujęć na napowietrzal-

nię. Następnie woda przy pomocy trzech pionowych,

zatapialnych pomp sterowanych falownikami, tłoczona

jest do obiektu napowietrzalni. Stanowią ją dwa no-

woczesne, równoległe układy kaskad natleniających,

po których woda kierowana jest do pionowych komór

koagulacyjno-sedymentacyjnych wraz z automatycznie

dozowanym utleniaczem, tj. nadmanganianem potasu

oraz koagulantem, tj. siarczanem glinu. W komorach

następuje pełne wysycenie uzdatnionej wody, tlenem

dostarczonym w układzie kaskad natleniających do

poziomu 8,2-8,5 mgO

/l, a także koagulacja związków

wytrąconych oraz adsorbujących się barwnych związ-

ków humusowych. Po czasie kontaktu wynoszącym 6-10

godzin (w zależności od aktualnej wydajności stacji),

woda kierowana jest do 5 komór osadników poziomych.

Zgromadzone osady w komorach kierowane są okre-

sowo do pompowni wody brudnej i dalej do zbiornika

ziemnego. Do wody przed osadnikami dodawane jest

mleczko wapienne, w celu podwyższenia pH roztwo-

ru do poziomu 8,2-8,4. W okresie kilkunastu godzin

przepływu wody przez osadniki, następuje intensywny

proces chemisorpcji i sorpcji fizycznej oraz proces

powolnej sedymentacji zanieczyszczeń. Zgromadzone

osady kierowane są okresowo do pompowni wody

brudnej i dalej do zbiornika ziemnego.

Czysta Woda dla Polski…

...

dla Tarnobrzegu

tatuetkę „Czysta Woda dla Polski” wręczano na tegorocznych targach WOD-KAN po raz pierwszy. Na-
grodę, którą mają otrzymywać fi rmy propagujące najlepsze rozwiązania technologiczne i techniczne

w zakresie uzdatnia wody, oczyszczania ścieków i ochrony wód, zdobyło Przedsiębiorstwo Gospodarki
Komunalnej w Tarnobrzegu. Kapituła doceniła zastosowanie przez tą spółkę nowatorskich rozwiązań
w zakresie napowietrzania i fi ltracji wody surowej.

Antoni Sikoń

PGK Sp. z o.o. Tarnobrzeg

Zrealizowany zakres prac
modernizacyjnych w
obszarze obu ujęć wody
surowej oraz SUW, zapew-
nia pełne bezpieczeństwo
w zakresie niezawodności
produkcji oczekiwanej
ilości i jakości wody pitnej
dostarczanej do miasta.

Prezes PGK Sp. z o.o.
w Tarnobrzegu - Antoni
Sikoń (z prawej) otrzy-
muje statuetkę z rąk
Stanisława Gawłowskie-
go Sekretarza Stanu
w Ministerstwie Śro-
dowiska

z ż

ycia branż

BMP Ochrona Środowiska 4/2009

4_2009_ochrona.indd 21

4 2009

i dd 21

2009-07-02 10:57:44

2009 07 02 10 57 44

Z koryta przelewowego osadników, woda przepływa

do pracujących równolegle 8 otwartych komór fi ltracyjnych

z nowoczesnym drenażem TRITON. Filtry płukane są wodą

uzdatnioną, gromadzoną w zbiorniku wody płucznej. Wody

popłuczne kierowane są do pompowni wody brudnej.

Z filtrów pośpiesznych otwartych, woda grawitacyjnie

spływa do zbiorników wody czystej, skąd przy pomocy

zestawu pomp sieciowych, po przeprowadzeniu dezyn-

fekcji podchlorynem sodu kierowana jest do systemu sieci

wodociągowej miasta.

Rozbudowany proces technologii uzdatniania wody,

wynika z jakości ujmowanej wody surowej. Woda surowa

pobierana z głębokości około 15 m ppt. z czwartorzędo-

wego poziomu wodonośnego o swobodnym zwierciadle,

posiada w swoim składzie dużą zawartość żelaza i manganu,

przekraczającą wielokrotnie wymagania normatywne dla

wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. W wodzie

występują również duże ilości związków organicznych

w postaci rozpuszczonych kwasów humusowych, których

obecność charakteryzuje parametr – barwa.

Nowatorskie rozwiązania zastosowane
w procesie technologicznym

•

Napowietrzalnia

Napowietrzalnia zaprojektowana została, jako dwa

równoległe ciągi natleniania wstępnego wody surowej.

Głównymi elementami układu natleniania są dwie no-

woczesne kaskady natleniające z układem kolektorów

odprowadzających wodę do komór reakcji pod kaskadami.

Każda trzysekcyjna kaskada wykonana jest z aluminium

i zaprojektowana jest na maksymalną wydajność 357,5 m

/h.

Kaskady natleniające na SUW, są rozwiązaniem nowym

a zastąpiły tradycyjne napowietrzanie wody poprzez dysze

białostockie. W pomieszczeniach napowietrzalni znajdują

się dodatkowo: wentylatory nawiewu świeżego powietrza,

wentylatory wyciągowe, osuszacze oraz nagrzewanie po-

wietrza w pomieszczeniach napowietrzalni.

•

Utlenianie chemiczne – dozowanie nadmanganianu

potasu głównie w celu utlenienia zawartego w wodzie

surowej manganu, co umożliwia jego późniejszą separację,

a także utlenienia pozostałych substancji zredukowanych,

dozowany jest nadmanganian potasu. Punkty dozowa-

nia nadmanganianu umiejscowione są bezpośrednio

na kolektorach odprowadzających natlenianą wodę do

komór reakcji pod kaskadami. W tutejszych warunkach

prowadzenia procesu technologicznego, dawka użytego

nadmanganianu potasu uzależniona jest od wielu czyn-

ników: wstępnego natleniania wody surowej i utlenienia

pewnej części żelaza w studni zbiorczej (półtoragodzinny

czas kontaktu przy natlenieniu 1,5 – 2,5 mgO

/l). Potem

następuje szybkie, intensywne natlenianie wody na prze-

pływowej kaskadzie natleniającej (kilka sekund), zmienne

przy różnym przepływie. Dalej następuje dalsze wysyca-

nie się wody tlenem po bardzo burzliwym przepływie

do komór reakcji. Podstawowe dla procesu uzdatniania

parametry fi zykochemiczne wody surowej wahają się

w szerokim zakresie. Dotyczy to stężenia żelaza, manga-

nu, siarkowodoru, amoniaku, utlenialności, zawartości

mikroorganizmów, utlenialności, zawartości związków

humusowych i pH. Optymalna dla procesu technologicz-

nego dawka nadmanganianu potasu, została określona

na 1,8 - 2,0 mg KMnO

/l.

• Proces

koagulacji i fl okulacji rozpoczyna się od mo-

mentu dozowania koagulanta – uwodnionego siarczanu

glinu, do wody opuszczającej kaskady natleniające, ale

już po zadanym nadmanganianie potasu. Proces zachodzi

w dwóch równoległych ciągach. Optymalna dla procesu

technologicznego dawka stosowanego siarczanu glinu

wynosi 110 - 140 mg/l.

Komory reakcji to dwa żelbetowe zbiorniki, każdy

podzielony na cztery komory. Strumienie wody z rea-

gentami kierowane są do dolnych partii komór, w górnej

części woda z 4 mniejszych komór, zbierana jest w korycie

przelewowym i kierowana do odstojników. Sedymen-

tujące osady i zawiesiny, regularnie odprowadzane są

odpowiednimi zasuwami umieszczonymi w dnie komór

do studzienek i kierowane do zbiornika przy pompowni

wody brudnej.

Sumaryczna objętość komór reakcji wynosi 2 x 1650

= 3 300 m

, więc średni czas przebywania wody

w komorach, w zależności od aktualnej wydajności Stacji

Uzdatniania wynosi około 8 – 10 godzin. Ponieważ każda

z 8 podzielonych komór pracuje niezależnie, istotny jest

równomierny podział dozowanych reagentów (utleniacza

nadmanganianu potasu i koagulanta) do poszczególnych

komór. Rozdział ten zapewniony jest przez wykonane nowe

punkty dawkujące.

•

Osadniki: korekta pH - dozowanie Ca(OH)2

Jak wspomniano wcześniej, woda opuszczająca

pionowe komory reakcji ma niskie pH na poziomie 6,4

– 6,5. Dla utrzymania prawidłowego pH uzdatnianej wody

w następnych procesach technologicznych, czyli w komo-

rach osadników i w procesie fi ltracji, podwyższa się pH wody

PGK Tarnobrzeg – laureat głównej nagrody I edycji

konkursu „Czysta Woda dla Polski” w kategorii

uzdatnianie wody

4/2009 BMP Ochrona Środowiska

z ż

ycia branż

4_2009_ochrona.indd 22

4 2009

i dd 22

2009-07-02 10:58:18

2009 07 02 10 58 18

Projekt Funduszu Spójności pn. „Program gospodarki wodno – ście-

kowej w Tarnobrzegu jest współfi nansowany przez Unię Europejską

Projekt ten przyczynia się do zmniejszenia różnic gospodarczych

i społecznych pomiędzy obywatelami Unii Europejskiej.

do poziomu 8,2 – 8,4 dozując roztwór przygotowywanego

mleka wapiennego.

•

Filtr

Końcowym i podstawowym elementem systemu

uzdatniania wody, jest 8 otwartych komór filtracyjnych.

Każda komora filtracyjna z drenażem Triton sterowana jest

zaworem CLA – VAL model 427 – G1E - F/KCDGHORSX.

Zasada działania układu polega na utrzymaniu stałego,

łącznego oporu hydraulicznego pracującego złoża filtra-

cyjnego i zaworu CLA – VAL, dzięki czemu możliwe jest

utrzymywanie stałego przepływu wody przez złoże filtra-

cyjne, co ma znaczący wpływ na utrzymywanie wysokiej

jakości uzyskiwanej wody uzdatnionej. W momencie

kiedy zanieczyszczenie danego filtra przekroczy dopusz-

czalny poziom, zawór przekaże sygnał o rozpoczęciu

procesu płukania. Filtry można także płukać zgodnie

z określoną doświadczalnie, optymalną długością cyklu

filtracyjnego.

Przed modernizacją fi ltracja oparta była na jednorod-

nym złożu kwarcowym. Obecnie zastosowana granulacja

złoża, została dobrana na podstawie badań technolo-

gicznych z 2003 r., wymagań Zamawiającego określonych

w SIWZ oraz doświadczenia firmy KREVOX z realizacji

eksploatacji fi ltrów otwartych z systemem drenażowym

TRITON z zasypką piaskowo-antracytową, z dołożoną war-

stwą „wpracowanego” złoża manganowego. Dopuszczalny

spadek ciśnienia na złożu fi ltracyjnym wynosi 0,5 -1,5 m.

Płukanie wsteczne realizowane jest powietrzem i wodą oraz

następuje zrzut I-go fi ltratu:

Wszystkie parametry wody spełniają wymogi Roz-

porządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29.03.2007 roku

w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez

ludzi. Jakość wody spełnia również wymagania Dyrek-

tywy Rady Unii Europejskiej 98/83/WE z dnia 03.11.1998

roku o jakości wody przeznaczonej do spożycia przez

Wyniki badań wody surowej oraz wody uzdatnionej przez SUW w Jeziórku

Badania prowadzone w ramach comiesięcznej kontroli wewnętrznej wykonywanej przez Zakład Inżynierii Środowiska Eko

- Projekt Kukla i Wspólnicy Spółka Jawna, ul. Cieszyńska 52 A , 43-200 Pszczyna

Wyniki badań próbek wody pobranych w grudniu 2008 roku.

lp.

Rodzaj oznaczenia

j.m.

woda surowa

woda uzdatniona

NDS wg normy

mętność

NTU

22,5

0,05

akceptowalny

barwa

mg/dm

pomarańczowa

akceptowalny

zapach

akceptowalny

smak

akceptowalny

odczyn

7,15

8,0

6,5-9,5

przewodność elektryczna

właściwa

μ S/cm

617

949

2500

żelazo ogólne

mg/dm

13,4

0,08

0,2

amoniak (NH4+)

mg/dm

0,1

0,07

0,5

azotyny (NO2-)

mg/dm

<0,03

0,5

<0,5

azotany (NO3-)

mg/dm

1,78

1,36

<50

mangan (Mn)

mg/dm

1,37

<0,01

0,05

chlor wolny (CL2)

mg/dm

0,25

0,1-0,3

glin (Al)

mg/dm

<0,01

0,022

0,2

Bakterie grupy Coli

Escherichia coli

Enterokoki (paciorkowce kałowe)

(jtk/100ml)

Parametry wody uzdatnionej są zgodne z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia

z dnia 29 marca 2007 w sprawie jakości wody

przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. Nr 61, poz.417)

ludzi. Szereg uzyskiwanych parametrów wody uzdatnionej

w trakcie wykonywanych badań, obecnie określany jest

poniżej granicy oznaczalności według stosowanych metod

laboratoryjnych.

Przedstawione w tabeli parametry wody uzdatnionej

potwierdzają, że przeprowadzone prace inwestycyjne

przyniosły oczekiwane efekty, dotyczące niezawodności

produkcji wody pod względem jej jakości i ilości. Wszystkie

parametry wody spełniają wymogi Rozporządzenia Ministra

Zdrowia z dnia 29.03.2007 roku w sprawie jakości wody

przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Jakość wody speł-

nia również wymagania Dyrektywy Rady Unii Europejskiej

98/83/WE z dnia 03.11.1998 roku o jakości wody przezna-

czonej do spożycia przez ludzi. Szereg uzyskiwanych para-

metrów wody uzdatnionej w trakcie wykonywanych badań,

obecnie określanych jest poniżej granicy oznaczalności

według stosowanych metod laboratoryjnych.

Parametr barwy wynosi 5 mg Pt/dm

przy dopuszczal-

nej wielkości 15 mg Pt/dm

Jest to wynik bardzo dobry, biorąc pod uwagę war-

tość barwy w wodzie surowej, która wynosi nawet do 70

mg Pt/dm

(zabarwienie pomarańczowe). Wartości żelaza

i manganu określane są w wielkościach śladowych, podczas

gdy w wodzie surowej ich zawartość mieści się w bardzo

wysokiej skali:

•

Fe = 8,0 – 33,0 mg/l ( maksymalnie do 50 mg/l),

•

Mn = 0,7 - 1,7 mg/l, ( maksymalnie powyżej 2 mg/l),

•

mętność = 21 - 116 NTU,

•

Barwa = 45 - 189 mg Pt/l.

• NH

= 0,90 - 1,50 mg/l, ( maksymalne wielkości do 4 mg/l).

z ż

ycia branż

BMP Ochrona Środowiska 4/2009

4_2009_ochrona.indd 23

4 2009

i dd 23

2009-07-02 10:58:20

2009 07 02 10 58 20