Wykład 20

Ks. Mirosław Łanoszka

Dar Mądrości (Księga Mądrości)

Prowadzący: Kolejne dzieło literackie naleŜące do zbioru biblijnych pism mądrościowych to Księga

Mądrości. Co moŜemy powiedzieć na temat pochodzenia tego utworu?

Wykładowca: Księga Mądrości jest pismem deuterokanonicznym, którego nie ma w Biblii hebrajskiej.

Utwór ten został napisany po grecku i znajduje się jedynie w księgozbiorze Septuaginty, gdzie nosi tytuł

„Mądrość Salomona” ( Sofia Salomonos). Wulgata, czyli łaciński przekład Biblii, nazwała to dzieło

„Księgą Mądrości” ( Liber Sapientiae), co znalazło swoje odzwierciedlenie w języku polskim. Grecki tytuł

księgi, „Mądrość Salomona”, mógłby sugerować, Ŝe autorem tego pisma jest słynący z wielkiej mądrości

król, jednak dzisiaj powszechnie przyjmuje się, Ŝe Księga Mądrości powstała w epoce hellenistycznej, w

Ŝydowskim środowisku diaspory aleksandryjskiej w I w. przed Chr., a więc wspaniały okres panowania

Salomona przeminął juŜ wieki wcześniej. JeŜeli zgodzimy się z sugestiami niektórych egzegetów, Ŝe po-

wstanie pisma moŜna datować na drugą połowę I w. przed Chr., to Księga Mądrości byłaby najmłodszym

utworem Starego Testamentu. Miejscem powstania tego pisma jest Egipt, prawdopodobnie Aleksandria,

stanowiąca waŜny ośrodek naukowy ówczesnego świata śródziemnomorskiego, a takŜe miasto groma-

dzące jedną z najliczniejszych Ŝydowskich wspólnot. Autor Księgi Mądrości, chociaŜ podaje się za Salo-

mona, pozostaje anonimowym śydem, o którym moŜemy jedynie powiedzieć, Ŝe był człowiekiem wy-

kształconym i obeznanym w hellenistycznej filozofii i kulturze. Ten Ŝydowski myśliciel adresuje swoje

pismo głównie do Izraelitów zamieszkujących aleksandryjską diasporę, którzy doświadczają prześlado-

wań ze strony śydów-odstępców w wierze (apostatów) (Mdr 2,1-12), a przede wszystkim ze strony egip-

skiego środowiska (Mdr 15,4; 16,1;17,2), sprzyjającemu konfrontacji dwóch odmiennych religii – mono-

teizmu Ŝydowskiego i politeizmu pogańskiego, a takŜe ścieraniu się kultury hebrajskiej i hellenistycznej.

Prowadzący: Jaką naukę przekazuje swoim Ŝydowskim współwyznawcom autor Księgi Mądrości?

Wykładowca: Anonimowy autor Księgi Mądrości to człowiek odnoszący się z szacunkiem do religii Ŝy-

dowskiej i kochający naród izraelski. Jest przekonany, Ŝe Izrael ma do wypełnienia wobec całego świata

wyjątkowe posłannictwo, polegające na głoszeniu wszystkim Prawa BoŜego. Jednak swoje nauczanie

kieruje przede wszystkim do swoich Ŝydowskich współwyznawców, ostrzegając ich przed złem bałwo-

chwalstwa, a takŜe innymi zagroŜeniami, jakie niesie dla wiary śydów pogańska kultura hellenistyczna.

Sam Ŝywiąc głęboką cześć dla patriarchów narodu wybranego, pragnie przywiązać do bogatego dzie-

dzictwa wiary ojców, mieszkających z dala od ojczystej ziemi członków diaspory Ŝydowskiej. Autor

Księgi Mądrości zachęca swoich rodaków do wierności w Ŝyciu, którego wzór został przedstawiony na

kartach Starego Testamentu. Wykazuje on absurdalność wszelkich form bałwochwalstwa, a więc kultu

sił przyrody (Mdr 13,1-9), oddawania boskiej czci wytworom rąk ludzkich, czyli róŜnym posągom,

władcom i zmarłym (Mdr 13,10), a takŜe kultu zwierząt (15,14-19). Księga Mądrości poddaje w ten spo-

sób ostrej krytyce pogańską religijność, przekonując w ten sposób Ŝydowskich współwyznawców, Ŝe

jedynie słuszną drogą w Ŝyciu jest zachowywanie depozytu wiary objawionej.

Prowadzący: W jaki sposób autor Księgi Mądrości ukazuje znaczenie mądrości w Ŝyciu człowieka?

Wykładowca: Księga ta, w kilku początkowych rozdziałach (1-5), ukazuje znaczenie mądrości dla Ŝycia

teraźniejszego i przyszłego człowieka sprawiedliwego oraz bezboŜnego. Autor tego dzieła wykazuje

błędne myślenie ludzi bezboŜnych, którzy Ŝyją tak, jakby Boga nie było. Koncentrują się oni tylko na

ziemskim wymiarze Ŝycia, sprowadzając istnienie ludzkie tylko do wymiaru materialnego. Ludzie ci

1

uwaŜają, Ŝe moment śmierci oznacza powrót człowieka do elementów pierwotnych, z których powstał.

Autor w postawie bezboŜnych ukazał pogańską wizję Ŝycia, która jest zamknięta na moŜliwość dalszej

egzystencji po śmierci cielesnej (Mdr 2,1-5). Taki sposób myślenia sprawia, Ŝe ludzie bezboŜni negują

nieśmiertelności duszy i lekcewaŜą wszelkie normy moralne. Skoro doczesne Ŝycie stanowi wszystko, co

jest dostępne dla człowieka, to trzeba korzystać z niego za wszelką cenę (Mdr 2,6-11), łącznie z prześla-

dowaniem ludzi sprawiedliwych, którzy licząc się z obecnością Boga w świecie, stają się dla bezboŜnych

wyrzutem sumienia. Na tle błędnej postawy ludzi bezboŜnych autor Księgi Mądrości ukazuje człowieka

sprawiedliwego, który cieszy się „znajomością Boga” (Mdr 2,13), jest „dzieckiem Pańskim” (Mdr 2,13),

chwali się, Ŝe „Bóg jest jego Ojcem” (Mdr 2,16) oraz wierzy w Ŝycie pozagrobowe, w którym Bóg na-

grodzi jego dobre czyny, a grzeszący bezboŜni zostaną ukarani (Mdr 2,16). Autor Księgi Mądrości poka-

zuje jednak, Ŝe mając pozytywną alternatywę na Ŝycie, bezboŜni nie chcą ani jej przyjąć, ani nawet re-

flektować nad zasadami Ŝycia sprawiedliwych. Jedyne rozwiązanie, jakie w ich mniemaniu pomoŜe im

zagłuszyć wyrzuty sumienia z powodu złego Ŝycia, to sprowadzenie na człowieka prawego prześlado-

wań, włącznie z pozbawieniem go Ŝycia. Jednak Księga Mądrości mówi wyraźnie, Ŝe: „śycie ludzi

uczciwych jest w ręku Boga, nie dosięgnie ich udręka. Głupiec sądzi, Ŝe umarli, ich śmierć uwaŜa za

tragedię, odejście z tego świata za zupełną klęskę, a oni doświadczają pokoju” (Mdr 3,1-3). A zatem,

bezboŜni pobłądzili w swoim myśleniu na temat Boga, który jest Panem Ŝycia i śmierci. Ludzie sprawie-

dliwi otrzymają nagrodę wiecznego i niezniszczalnego Ŝycia, po doświadczeniach doczesnego cierpienia,

które ma dla nich charakter próby i oczyszczenia, będą na zawsze zjednoczeni z Bogiem. Stąd wniosek,

Ŝe kierowanie się BoŜą mądrością w Ŝyciu doczesnym ma znaczenie dla przyszłego Ŝycia.

Prowadzący: Czy Księga Mądrości, jak wskazuje jej tytuł, wnosi jakiś szczególny wkład w biblijne

nauczanie na temat tajemnicy mądrości?

Wykładowca: Zdecydowanie tak. Centralna część Księgi Mądrości (6-9) przekazuje naukę na temat po-

chodzenia, natury oraz darów mądrości. Wykład na temat istoty mądrości stanowi kulminacyjny moment

teologicznego pogłębienia pojęcia mądrości w tekstach starotestamentowych. Bardzo waŜne miejsce w

tej sekcji zajmuje charakterystyka przymiotów mądrości (Mdr 7,22-8,1), która została dokonana przy

pomocy symboliki liczb. Autor wylicza 21 cech mądrości, gdzie liczba 7 oznacza doskonałość, a 3 peł-

nię, zatem 21 symbolizuje pełną doskonałość. Dzięki wymienionym przymiotom, które opisują naturę

mądrości, dowiadujemy się, Ŝe ma ona udział w istocie samego Boga, rodząc się z Niego jako BoŜe

tchnienie (Mdr 7,25-26). To sam Bóg stanowi źródło mądrości, która uczestniczy w Jego mocy i święto-

ści. Mądrość moŜe odnawiać świat i działać w duszach ludzi oddanych Bogu dla ich dobra. Mądrość jest

darem Boga dla kaŜdego człowieka, którego moŜe uczynić BoŜym przyjacielem. ZauwaŜamy w tych

określeniach, Ŝe autor natchniony przypisuje mądrości przymioty Boga, a nawet moŜna mówić o jej oso-

bowym charakterze. Mądrość, która uczestniczy w naturze samego Boga (Mdr 7,25-26), jawi się jako

typ osoby Boskiej, która objawiła się w Jezusie Chrystusie. MoŜna zatem powiedzieć, Ŝe Księga Mądro-

ści uczestniczy w znacznym stopniu w przygotowaniu umysłu ludzkiego na przyjęcie objawienia tajem-

nicy Trójcy Świętej. Mądrość to droga do Ŝycia, a nie ma innej drogi prowadzącej do pełni Ŝycia w

wieczności jak tylko osoba Jezusa Chrystusa, Syna BoŜego.

Ks. Piotr Łabuda

Ostatnia z Ewangelii...

Prowadzący: Jaki cel przyświecał autorowi czwartej Ewangelii.

Wykładowca: Ewangelia Jana jest złoŜonym dziełem, stąd teŜ i odpowiedź na pytanie o cel tego dzieła

jest kwestią niezwykle złoŜoną. Bardziej zasadnym wydaje się mówić nie tyle o celu, co raczej o ce-

lach powstania czwartej Ewangelii.

2

Cel zasadniczy Ewangelii autor określa w zakończeniu dzieła: „wiele innych znaków, których nie zapi-

sano w tej ksiąŜce, uczynił Jezus wobec uczniów. Te zaś zapisano, abyście wierzyli, Ŝe Jezus jest Me-

sjaszem, Synem BoŜym, i abyście wierząc, mieli Ŝycie w imię Jego” (J 20,30-31). Zasadniczymi zatem

celem czwartej Ewangelii jest ukazać znaki i mowy Jezusa Chrystusa, Syna BoŜego, by wierzono, Ŝe

Jezus jest Mesjaszem. A zatem Nie po to, aby czytelnicy zaczęli wierzyć, ale by ich wiarę ugruntować,

umocnić. Wskazuje na to tak treści jak i budowa Ewangelii. Stąd teŜ autor rozpoczyna Ewangelię od

prologu o wzniosłej treści teologicznej o preegzystencja Jezusa.

MoŜna jednak mówić o pewnych celach drugorzędnych czwartej Ewangelii. Pośród nich warto wy-

mienić zamiar autora, by ukazać postać i dzieło św. Jana Chrzciciela, który został przez niego ukazany

przede wszystkim jako Poprzednik Chrystusa, który nie jest światłością, ale tylko tym, który daje

świadectwo o światłości (J 1,6-7.15). Jezus był wcześniej od niego (J 1,30). Stąd teŜ i dwukrotne wy-

znanie Jana, Ŝe Jezus jest Mesjaszem (J 3,28; J 3,30). Niektórzy badacze czwartej Ewangelii wskazują

równieŜ na elementy i cel polemiczny dzieła w stosunku do gnozy i doketyzmu1.

Prowadzący: Do kogo czwarta Ewangelia była skierowana?

Wykładowca: Wydaje się, iŜ Jan szczególnie zainteresowany był misją w świecie pogańskim. Stąd teŜ

autor czwartej Ewangelii uŜywa języka i terminologii znanej światu hellenistycznemu. Podkreśla uni-

wersalną misję Jezusa – Słowo jest prawdziwym światłem, które „oświeca kaŜdego człowieka” (J 1,9);

Jezus gładzi grzech świata (J 1,29); został On posłany, aby zbawić świat, a nie potępić go (J 3,17), zaś

kiedy zostanie wywyŜszony, pociągnie wszystkich do siebie (J 12,32). Rzecz jasna Ewangelia św. Jana

kierowana była takŜe do śydów, którzy przyjęli naukę Jezusa, a byli związani z judaizmem. A zatem

Ewangelista ma na względzie tak judeochrześcijan jak i nawróconych z pogaństwa. Zajmuje się jednak

nie tyle ich pochodzeniem, co raczej umocnieniem ich wiary. Zwraca się do wszystkich chrześcijan,

aby, niezaleŜnie od trudności: wierzyli w Jezusa, który jest Mesjaszem i Synem BoŜym, gdyŜ dzięki

wierze posiądą Ŝycie wieczne (J 20,31).

Prowadzący: Gdzie i kiedy mogła powstać Ewangelia Jana?

Wykładowca: Najbardziej prawdopodobne wydają się trzy miejsca, w których mogłoby powstać dzieło

Jana: Egipt, Syria bądź Azja Mniejsza.

Prowadzący: Które z nich wydaje się być najbardziej prawdopodobnym?

Wykładowca: Wszystkie te miejsca są terenami, gdzie przypuszczalnie mogło powstać dzieło janowe.

Być moŜe powstawało ono etapami w kilku miejscach? Dziś trudno na ten temat wypowiedzieć się w

sposób definitywny. Wielu komentatorów uwaŜa, iŜ ostateczne spisanie Ewangelii Jana miało miejsce

w Egipcie, gdzieś w okolicach Aleksandrii. Najstarsze bowiem papirusy świadczą, Ŝe Ewangelia ta

była rozpowszechniona w Egipcie juŜ na początku II wieku po Chrystusie. Wyciągnięto z tego wnio-

sek, Ŝe musiała w takim razie powstać na tym terenie.

Według innych opinii czwarta Ewangelia mogła powstać w Syrii. Potwierdzeniem takich opinii są

pewne podobieństwa między Ewangelią a dziełami powstałymi na terenach Syrii, szczególnie zaś

względem listów św. Ignacego Antiocheńskiego, którego uwaŜa się za ucznia czwartego Ewangelisty.

Znamienita jednak większość egzegetów wymienia Efez, jako właściwe miejsce, gdzie dokonało się

ostateczne zredagowanie i spisanie czwartej Ewangelii. Być moŜe początkowo dzieło to postawało w

Antiochii, ostatecznie zaś zostało spisane w Efezie.

1 Doketyzm, to wczesnochrześcijańska herezja, według której Syn BoŜy był tylko pozornie człowiekiem. Ciało Jego uwa-

Ŝano za rzeczywistość niebieską albo za ciało tylko podobne do tego, które mają ludzie; uwaŜano nawet, Ŝe to Szymon

Cyrenejczyk cierpiał zamiast Syna BoŜego.

3

Prowadzący: Czy rzeczywiście dzieło Jana powstało jako ostatnia spośród ksiąg Ewangelii?

Wykładowca: Wszystko wskazuje na to, Ŝe tak. Według znaczącej większości staroŜytnych świadectw

czwarta Ewangelia została napisana jako ostatnia. Trudno podać dokładną datę. Wydaje się jednak, iŜ

na pewno na początku II wieku czwarta Ewangelia była juŜ znana w Kościołach Egiptu, Rzymu, Syrii

oraz Azji Mniejszej.

Pomocne przy ustalaniu czasu powstania Księgi Jana są odkrycia archeologiczne. Posiadamy fragmen-

ty czwartej Ewangelii prawie z czasu powstania tej księgi. Niemal cały tekst czwartej Ewangelii (z wy-

jątkiem 24 wierszy), pochodzi z około 300 roku. Posiadamy takŜe mały fragment papirusu (6x4 cm),

zwany P52 (Papirus Rylandsa). Jest to fragment Ewangelii według św. Jana z kodeksu pochodzącego z

Egiptu z lat 135-150. Inny, równie niezwykle staroŜytny papirus (tzw. Egertona 2), pochodzi równieŜ z

Egiptu i zawiera tzw. Ewangelię nieznaną, będącą połączeniem Ewangelii św. Jana i Ewangelii synop-

tycznych. Na podstawie kaligrafii zastosowanej przy jego spisaniu, która jest podobna do tej, jaka jest

na papirusach z tej epoki, moŜna przyjąć, iŜ dzieło to powstało około 125 roku.

A zatem czwarta Ewangelia była znana w Egipcie juŜ na początku II wieku. Posiadamy takŜe i inne

papirusy (np. Bodmera II i XV – papirusy P66 i P75), które zawierają obszerne fragmenty dzieła Jano-

wego, a powstały przy końcu II wieku.

Prowadzący: A moŜe w samej Ewangelii są jakieś wskazówki, które pozwoliłyby ustalić czas powsta-

nia Ewangelii Jana.

Wykładowca: W samej Ewangelii brak wskazówek chronologicznych, które pozwoliłyby dokładnie

określić czas jej powstania. Jedynie w zakończeniu Ewangelii jest mowa o losie ucznia umiłowanego

przez Jezusa (J 21,22-23). Powszechnie przyjmuje się, Ŝe ten końcowy fragment zawiera aluzję do

śmierci Jana Apostoła. JeŜeli przyjmiemy, Ŝe ów umiłowany uczeń nie Ŝył juŜ w chwili redagowania

czwartej Ewangelii, wtedy łatwo wyjaśnić skomplikowany sposób mówienia o jego losie. Jezus nie

przyrzekł Janowi, Ŝe nie umrze przed czasem paruzji. Autor zakończenia świadomie wspomina o

śmierci umiłowanego ucznia. Był on bowiem uczestnikiem i naocznym świadkiem Wydarzenia Jezusa.

Gdy osiągnął podeszły wiek, niektórzy sądzili, Ŝe będzie Ŝył aŜ do powrotu Chrystusa. W chwili jed-

nak ostatecznego redagowania zakończenia czwartej Ewangelii umiłowany uczeń juŜ nie Ŝyje. Jeśli

tak, to moŜna przyjąć, Ŝe dzieło zostało zredagowane dosyć późno, czyli wiele lat po wydarzeniach w

nim przedstawionych.

Mając na uwadze niezwykle dojrzałą teologię janowego dzieła moŜna przyjąć, iŜ czwarta Ewangelia

została zredagowana pod koniec epoki Apostołów, czyli w okresie przejścia od Kościoła czasów apo-

stolskich do Kościoła czasów poapostolskich. Większość komentatorów przyjmuje, Ŝe mogło to mieć

miejsce między 90 a 100 rokiem.

Prowadzący: Jeśli tak, to moŜna przypuszczać, Ŝe poszczególni autorzy, czy teŜ redaktorzy mieli do

dyspozycji sporo materiałów źródłowych.

Wykładowca: Niektórzy komentatorzy uwaŜają, Ŝe autor czwartej Ewangelii korzystał ze źródeł, które

moŜna nawet wyodrębnić. Wydaje się bowiem, Ŝe Ewangelia Jana jest kompilacją wielu źródeł pisa-

nych. Według R. Bultmanna moŜna wyodrębnić trzy zasadnicze źródła: opisy cudów, z którego to źró-

dła redaktor dzieła wybrał opisy siedmiu cudów; zbiór mów zawierających objawienie oraz źródła

wspólne z synoptykami.

Według innych proces tworzenia się dzieła janowego przebiegał w nieco inny sposób. Najpierw miały

powstawać zbiory słów i czynów Jezusa. Czas ten nazywa się okresem przedewangelicznym. Część z

4

tych przekazów została wykorzystana przez synoptyków, pozostałe zostały przyjęte do czwartej Ewan-

gelii. Z czasem te teksty zostały utrwalone na piśmie. Stało się to być moŜe w szkole janowej, nad za-

pisaniem tych tekstów prawdopodobnie czuwał sam Jan Apostoł. Pierwsze wydanie tekstu Ewangelii

zostało z czasem uzupełnione o nowe perykopy, których włączenie miało być odpowiedzią na powstałe

problemy i trudności. Po śmierci Ewangelisty ma miejsce ostatnie wydanie Ewangelii będące dziełem

ucznia i przyjaciela Mistrza. MoŜna go określić terminem redaktor. Być moŜe owo ostatnie przepra-

cowanie Ewangelii Jana było spowodowane wspomnianą wcześniej śmiercią Jana jak równieŜ powsta-

jącymi we wspólnocie kościoła rozłamami. Redaktor włączył pewne, bardzo stare elementy tradycji

Janowej, które nie były wcześniej wykorzystane. Będąc jedynie redaktorem niekiedy niezbyt dobrze

powiązał nowy materiał ze starym dziełem. Stąd w czwartej Ewangelii widoczne są przesunięcia czy

powtórzenia. Wydaje się, iŜ przedstawiony powyŜszy proces powstawania Ewangelii wg św. Jana mo-

Ŝe być uznany za wiarogodny i chyba dość bliski prawdy.

Ks. Michał Bednarz

Biblia podaje zasady postępowania prowadzące do szczęścia

Prowadzący: Czy autorzy Biblii przedstawiają jedynie dzieje pewnych ludzi?

Wykładowca: Autorzy Pisma Świętego odsłaniają tajemnicę Boga, czyli piszą o tym, kim On jest i co

uczynił i co czyni stale dla ludzi. Dzięki Biblii moŜemy Go w pewien sposób poznać. Nie znaczy to, iŜ

wszystko juŜ o Nim będziemy wiedzieli. Dzięki Pismu Świętemu poznajemy takŜe, kim jest człowiek i

do czego Bóg go przeznaczył. Biblia rzuca równieŜ światło na środowisko, w którym Ŝyjemy, a więc

na wartość ziemi i całego wszechświata.

Autorzy biblijni starają się takŜe – natchnieni przez Ducha Świętego – wpływać bezpośrednio na nasze

postępowanie. Z tego powodu ukazują pewnych ludzi. W ich postępowaniu moŜemy odkryć siebie,

nasze zachowania.

Ale w Piśmie Świętym znajdujemy takŜe konkretne wskazania, jak naleŜy Ŝyć. Kiedy Izraelici mówią

o tzw. wymiarze egzystencjalnym Biblii, myślą nie tylko o ludzkich postawach, ale takŜe o wskaza-

niach Ŝyciowych w niej zawartych. Pismo Święte podaje bowiem pewne zasady, których celem jest

kształtowanie naszego Ŝycia. Właściwie wszystko zawarte zostało w dwóch podstawowych przykaza-

niach: miłości Boga i bliźniego. Ale to nie mogło wystarczyć. Człowiek zawsze pytał bowiem o kon-

kretne zasady; o to, jak naleŜy postępować, gdyŜ podane dwa przykazania są bardzo ogólne.

Prowadzący: W jaki sposób powinna się w Ŝyciu codziennym objawiać miłość Boga i bliźniego?

Wykładowca: W krótkiej audycji nie moŜna podać wszystkich zasad moralnych, które znajdują się na

kartach Biblii. Dla przykładu zatrzymajmy się tylko na niektórych z nich, aby zrozumieć, o co w tym

wypadku chodzi.

Gdy po wyjściu z Egiptu MojŜesz tworzył społeczność narodu izraelskiego, wiedział, Ŝe dzikim, nie-

okiełznanym szczepom, wędrującym przez pustynię, musi narzucić surowe zasady postępowania, po-

niewaŜ w przeciwnym wypadku wyniszczą się wzajemnie. I uczył ich miłości a nie zemsty. Hamował

dzikie zapędy. MoŜe czasem oburzamy, Ŝe zasady Dekalogu są negatywne; właściwie same tylko za-

kazy czy nakazy. Oprócz tego w Starym Testamencie znajduje się wiele zasad szczegółowych, które

daleko odbiegają od tego, co głosił Jezus. Z tego powodu jesteśmy nimi zgorszeni. Zapominamy, Ŝe

autorzy natchnieni mają świadomość, iŜ w jednej chwili nie da się zmienić ludzi, którzy daleko odeszli

od Boga. Wiedzą, Ŝe tylko powoli moŜna wpływać na ich postępowanie, jeŜeli oddziaływanie ma być

5

skuteczne. Dlatego w Starym Testamencie zawarte są zasady, które budzą czasem nasz sprzeciw. Nie

zapominajmy jednak, Ŝe zmieniały one powoli myślenie Izraelitów i miały wpływ na ich postępowa-

nie. Dlatego moralność Hebrajczyków róŜniła się diametralnie od zasad, jakimi kierowały się ludy

ościenne. Moralnie zawsze górowali nad narodami, które ich otaczały. Powoli przygotowywali się na

to, co miał przynieść oczekiwany Zbawiciel.

Prowadzący: A jakie zasady postępowania podają autorzy Nowego Testamentu?

Wykładowca: Zwieńczeniem moralności biblijnej jest nauczanie Jezusa, który powiedział: „ Nie sądź-

cie, Ŝe przyszedłem znieść Prawo albo Proroków. Nie przyszedłem znieść, ale wypełnić” (Mt 5,17). Jak

świadczy zwłaszcza Kazanie na Górze, przyszedł, aby udoskonalić zasady, którymi dotychczas kiero-

wali się ludzie. Udoskonalił wszystkie dziedziny moralności. Podał zasady niezwykle wymagające, np.

wezwał do pojednania się z bliźnimi, a nawet do miłości nieprzyjaciół (Mt 5,43-48). Równie wygóro-

wane zasady sformułował takŜe w dziedzinie moralności małŜeńskiej.

Ale najtrudniejszą częścią nauczania Jezusa są tzw. Błogosławieństwa (Mt 5,3-12). Chrystus poucza w

nich, Ŝe szczęście osiąga ten, kto kieruje się zasadami, jakie świat zawsze odrzucał, uznając je za nie-

zgodne z rozumem.

Prowadzący: Dokonajmy podsumowania.

Wykładowca: Niezbyt nam moŜe odpowiadają zasady Dekalogu i gotowi jesteśmy je odrzucać, gdyŜ w

nich Bóg – tak uwaŜamy – jawi się jako niezwykle surowy nadzorca stawiający tylko zakazy, krępują-

ce rzekomo naszą wolność. Ponadto mamy zbyt wygórowane mniemanie o sobie. UwaŜamy się za do-

skonałych, którzy nie kierują się prostymi zasadami. Ale czy mamy rację? Czy czasem i nam nie są

równieŜ potrzebne hamulce, którymi są przykazania zawarte w Dekalogu?

Uznajemy, Ŝe jako uczniów Jezusa obowiązują nas zasady podane przez Niego. Ale bądźmy w tym

wypadku konsekwentni do końca. Nauka Chrystusa nie jest z pewnością łatwa i z tego powodu nie

oszukujmy się oraz nie usiłujmy tłumaczyć, Ŝe pewne Jego wskazania nas nie obowiązują, gdyŜ są

przeznaczone dla jakiejś wybranej grupy, np. zakonnic czy zakonników, którzy w sposób wyjątkowy

poświęcają się Bogu. Kazanie na Górze nie jest bynajmniej przeznaczone dla jakiejś elity. Jest skie-

rowane do kaŜdego z nas, o ile chcemy być uczniami Mistrza z Nazaretu.

JeŜeli mamy wątpliwości, czy wskazania Jezusa nas obowiązują, przypomnijmy sobie, Ŝe aby osiągnąć

coś wielkiego i wspaniałego, trzeba zdobyć się na długotrwały, powaŜny wysiłek. Do wielkich rzeczy

nie idzie się drogą łatwą. Zamiast więc zastanawiać się, czy zasady Kazania na Górze nas obowiązują,

przeczytajmy je a następnie spróbujmy według nich Ŝyć.

Pytanie: Gdzie mogła zostać napisana Ewangelia wg św. Jana?

6