127, Wypracowania


Renesans a Barok - kontrast

1. Sytuacja polityczna

Renesans - “złoty wiek”

- długotrwała koniunktura ekonomiczna stwarzała solidne i trwałe podstawy dobrobytu i stabilizacji

- zapewnienie bogatej szlachcie nie tylko rosnących dochodów, ale i czegoś więcej: poczucie bezpieczeństwa i niezmienności porządku świata

- ułatwienie szlachcie, zwłaszcza zamożnej, aktywności kulturalnej, zdobywania wykształcenia, udziału w polityce i w życiu społecznym

Barok

- osłabienie państwa za panowania dynastii Wettingów i stworzenie nieustannej sytuacji zagrożenia niepodległości

- wzmocnienie pozycji rywalizujących ze sobą rodów magnackich, których działalność wymykała się spod kontroli

- sejm nie może pełnić funkcji regulatora konfliktów sił, gdyż jego działalność paraliżowała zasada liberum veto

2. Prądy filozoficzne

Renesans

- humanizm - zainteresowanie człowiekiem i zaakcentowanie możliwości jego rozumu

- reformacja - dążenie do wprowadzenia reform w kościele katolickim w zakresie doktryny kultu, organizacji i obyczajów, rozłam w chrześcijaństwie, utworzenie nowych wyznań

Barok

- kontrreformacja - prąd przeciw reformacji, ustalenie przez sobór trydencki ( 1545-1563 ), co należy uznać za katolickie w dziedzinie nauki, dyscypliny i zwyczajów kościelnych

3. Sztuka

Renesans

- zamiłowanie do harmonii, spokoju, statyczności, jasności konstrukcji, osiąganie piękna poprzez zastosowanie określonych miar i proporcji, wzorowanie się na antyku

- tematyka i motywy mitologiczne współistniały z chrześcijańskimi

- bogata ornamentyka nie zaciemnia klarowności bryły

- zainteresowanie wybitną jednostką ludzką, jej indywidualnymi cechami ( psychologiczny portret ), zasada złotego środka

- laicyzacja sztuki

- odkrycie światłocienia, perspektywa

Barok

- zamiłowanie do wyjaskrawiania kontrastów efektów świetlnych, ekspresywnych gestów (rozpacz, ból, gniew, ekstaza)

- w krajach katolickich dominowała tematyka religijna: mistyczno - symboliczna

- bardzo bogate dekoracje, sztuczność, przepych

- sztuka na usługach kościoła, mnożenie się budowli sakralnych w typie tzw. baroku jezuickiego, dążenie do ukazania potęgi i nieograniczonej wielkości misterium

( porównanie rzeźb Dawida - Michał Anioł a Bernini

3. Język

Renesans

- poeci świetnie znają łacinę, ale piszą pięknie po polsku

- język prosty, jasny, zrozumiały, płynny

- ogromna popularność Cycerona, ćwiczenie sztuki przemawiania

Barok

- język makaroniczny: wtrącanie wyrazów łacińskich do polskich zdań, spolszczanie tych wyrazów przez nadanie im polskich końcówek

- panegiryk - utwór dopracowany dokładnie pod względem stylu, ale cechujący się pustką myśli

4. Szkolnictwo, nauka

Renesans

- rozwój mecenatu królewskiego i magnackiego

- rola Akademii Krakowskiej

- rozwój nauki ( astronomia - M. Kopernik, medycyna - Miechowita, Struś )

Barok

- zakony jezuickie o nowych metodach nauczania, które rychło odbiły się na literaturze poddanej rozmaitym ograniczeniom

- cenzura: umieszczanie nieprawomyślnych ( wg. kościoła ) dzieł na indeksie, między innymi dzieł Kopernika

- program szkół nie miał na celu zaspokojenia głodu wiedzy, ale wyuczenie wygłaszania mów i pisania wierszy na okolicznościowe przyjęcia

5. Koncepcja człowieka i obywatela

Renesans

- człowiek jednostką wybitną, której nie może pokonać fortuna, ponieważ posiada cnotę

- człowiek nie powinien się poddawać ani zbytniej radości w chwili powodzeń życiowych, ani rozpaczy, kiedy go los doświadcza “nic wiecznego na świecie, radość z troską się plecie”

- ideał szlachectwa opartego nie na herbach i zasługach przodków, ale na cnocie i stosunku człowieka do dobra ogółu

Barok

- człowiek tragiczny, świadomy swojej nieświadomości, rozdarty wewnętrznie, żyjący w ciągłym konflikcie między duszą, a ciałem “cóż będą czynić w tak straszliwym boju, wątły niebaczny rozdwojony w sobie”

- na podstawie twórczości J. Ch. Paska - sarmata obywatelem chciwym, przywiązanym do swojego, o zaściankowych poglądach, bez gotowości poświęcenia się dla dobra ojczyzny

6. Życie

Renesans

- człowiek może osiągną ziemską arkadię - żyjąc na wsi ( życie spokojne i dostatnie, możność zachowania niezależności osobistej, źródło wartości moralnych )

- antyczne koncepcje filozoficzne

( epikureiczne dążenia do szczęścia i zasada carpe diem “dziś bądź wesół, dziś użyj biesiady”

( zasada złotego środka jako pomoc w uniknięciu tragedii i rozczarowań

Barok

- życie jako nieustająca walka o własne ocalenie

- świadomość przemijania “jako wiatr dni żywota”

- “vanitas vanitatum at omni vanitas” - dominującym światopoglądem

7. Śmierć

Renesans

- śmierć rozwiązuje los człowieka, przenosi go z ziemi do wiecznej arkadii

- cnota może uwolnić człowieka od grozy śmierci “śmierć nie straszna, gdzie panuje cnota”

Barok

- człowiek nie wyraża zgody na jej przyjście, czuje lęk, strach

- powrót do średniowiecznej wizji śmierci: trup z kosą

8. Życie wieczne

Renesans

- łatwo osiągalne, chrześcijańsko- antyczne wyobrażenie raju

- spełnienie obywatelskich powinności bramą do raju “jeśli komu droga otwarta do nieba, to tym, co służą ojczyźnie”

- tren X nawiązaniem do różnych wizji życia

Barok

- życie wieczne bardzo trudne do osiągnięcia

- śmierć wg. Grabowskiego jest początkiem prawdziwego żywota “w niej rozkosz mojego żywota”

9. Bóg

Renesans

- Stwórca, przed którym człowiek nie powinien czuć lęku, ale ufnie oddawać się jego wyrokom

- Bóg jako hojny i wszechobecny dawca niezmierzonych dóbr “którym nie masz miary”

- pochwała Pana poprzez zachwyt nad harmonią i doskonałością świata

Barok

- Bóg jako partner dialogu - niepoznawalny i niewyobrażony jest świętą tajemnicą

- Bóg organizatorem ładu społecznego “Bóg każdemu wiek i stan wyrokiem swym znaczy, A jak on zaordynuje, nie będzie inaczej!”

- dobroć Boga, czyli dar wolnej woli jest źródłem kłopotów człowieka, ponieważ trudno mu wybierać, co jest dobre, a co złe”

10. Miłość

Renesans

- miłość pozwala realizować społeczeństwo, źródło radości

Barok

- miłość cielesna, ziemska jest potępiona

- analogia między Erosem i śmiercią - Kupido i Thantos często zabawiają się wspólnie, pierwszy złotymi grotami rozpala pożądanie, drugi ołowianymi strzałami śmierci odziera z pozorów istotę rzeczy



Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
127.Cierpienie i zło jednych oddalało od Boga, A-Z wypracowania
statyst wyprac, Testowanie
Ir 1 (R 1) 127 142 Rozdział 09
127 128
Historia arkusz IIIb (czasy nowozytne do roku 1915) poziom rozszerzony wypracowanie6
Krytyka wad społeczeństwa, wypracowania
Materiał pomocniczy, Szkoła, wypracowania, ściągi
Przesłanie PANA TADEUSZA, Szkoła, Język polski, Wypracowania
Jak ludzie średniowiecza wyobrażali sobie śmierć i jakie odc, wypracowania
przedwiosnie(1), Wypracowania
formy organiz, Szkoła, wypracowania, ściągi
SZCZĘŚLIWY TEN CO UKOCHAŁ, WYPRACOWANIA J.POLSKI
gegra-konspekt3, Wypracowania
Dlaczego bohaterowie tragedii Sofoklesa poneśli klęskę, Szkoła, Język polski, Wypracowania

więcej podobnych podstron