Apel z okazji Święta Niepodległości (scenariusz)

Występują:

N - nauczycielka historii

P - Paulina

J - Joanna

M - Mateusz

P - Piotr

K - Krzysztof

JK - Jakub Krzysztof

Scenografia:

Klasa - tablica magnetyczna, magnesy, małe krzesła (6), stół, magnetofon, stojak do mapy.

Pomoce:

Część oficjalna

Część główna

Dzwonek. Uczniowie i Pani wchodzą do klasy. Powitanie, siadają. Pani otwiera dziennik, zapisuje temat.

N - Obchodzimy niezwykłą uroczystość - 85 lat temu Polska po 123 latach niewoli wyzwoliła się spod jarzma zaborców. Przez ponad wiek kraj nie istniał na mapie. Żył jednak naród i jego kultura.

Powtórzymy dziś wspólnie, co działo się na terenie Polski w ciągu tych lat niewoli.

Temat lekcji (pokazuje na tablicy) „Droga do niepodległości”.

N - Te trzy daty rozpoczęły tragedię naszego narodu (wskazuje widzom tablicę z datami 1772, 1793, 1795). Co to za daty?

M - To daty trzech rozbiorów Polski.

N - Bardzo dobrze. Wymień i pokaż na mapie państwa zaborcze.

M - (wymienia i pokazuje) Rosja, Prusy i Austria.

N - Dobrze. Chociaż Polski nie było na mapie, Polacy raz po raz czynili wysiłki, by odzyskać wolność (wskazuje datę 1794)

J - W 1794 roku próbowano jeszcze pod wodzą Tadeusza Kościuszki zażegnać ostatni rozbiór, lecz próba była daremna.

N - Omawiając tę ilustrację (przekazuje przysięgę Kościuszki) uczyliśmy się wiersza.

Kto go nam przypomni?

Joasia i Paulina zgłaszają się do recytacji.

Na krakowskim rynku wszystkie dzwony biją,

Cisną się mieszkańcy z wyciągniętą szyją.

Na krakowskim rynku - tam ludu gromada,

Tadeusz Kościuszko dziś przysięgę składa.

Zagrzmiały okrzyki jak tysięczne działa,

Swego bohatera wita Polska cała.

Wszedł pan Kościuszko w krakowskiej sukmanie,

Okrył jasne czoło, to na powitanie.

Odkrył jasne czoło, klęknął na kolana:

Ślubuję ci życie, ojczyzno kochana.

Ślubuję ci wiarę, ślubuję ci życie,

Za Bożą pomocą wolność wrócić muszę.

A mówił te słowa w tak ogromnej ciszy,

Zdało się, że Pan Bóg tę przysięgę słyszy.

Zapłakali, zaszlochał naród dookoła

„Niech żyje - zawołał - Litwa i Korona”.

N - Bardzo ładnie wyrecytowałyście. Dziękuję.

A cóż to za data na drodze do wolności? (Wskazuje datę 1797)

P - Jan Henryk Dąbrowski stworzył Legiony Polskie we Włoszech. Nie zdołały one co prawda wyzwolić ojczyzny, ale walcząc u boku Napoleona przyczyniły się do utworzenia zalążka państwa polskiego pod nazwą Księstwa Warszawskiego.

M - Józef Wybicki (pokazuje na portret) napisał Pieśń dla Legionów, która później stała się naszym hymnem narodowym.

J - Niedługo potem odżyły na nowo nadzieje Polaków. Nadszedł pamiętny rok 1830.

JK - 29 listopada młodzi żołnierze ze Szkoły Podchorążych w Warszawie pod wodzą Piotra Wysockiego chwycili za broń i ruszyli przeciwko wojskom rosyjskim. Tak rozpoczęło się powstanie listopadowe. Polacy byli słabo przygotowani do wojny z Rosją. Powstanie upadło.

K - I wtedy rozpoczął się okres niebywałych prześladowań. Polski przestał być językiem urzędowym, wielu patriotów udało się na emigrację.

JK - To chyba nie było takie złe. Mój wujek też wyemigrował, jego rodzina mieszka w Australii i przysyła nam paczki.

M - Ale chodziło zupełnie o coś innego!

Polacy po upadku powstania musieli opuścić rodziny i bali się wracać, bo groziły im prześladowania z rąk zaborców.

P - Czuli się tam chyba bardzo źle?

JK - Każdemu byłoby ciężko, gdyby znalazł się daleko od rodziny i znajomych.

Może - pewno - zapłakałbym się na śmierć.

N - (Wiesza kolejną datę na tablicy - 1848.)

M - W 1848 roku całą Europę ogarnęło rewolucyjne wrzenie - wybuchła Wiosna Ludów.

K - Te dążenia głośnym echem odbiły się w Poznańskim, gdzie do historii przeszła wiosna 1848 roku. Przywódcą powstania był Mirosławski.

N - Kolejny zryw Polaków to powstanie styczniowe, kolejna próba, by uczynić kraj wolnym. Kto pamięta datę?

P - (przypina datę 1863 r.) Wykorzystując trudną sytuację w Rosji Polacy zorganizowali w 1863 r. Powstanie styczniowe.

Piotr - I odnieśli zwycięstwo, tak?

Wszyscy - Przegrali!

Piotr - no to ja już nic nie rozumiem.

J - Dąbrowskiemu się nie udało, powstanie listopadowe upadło, w powstaniu styczniowym Polacy również przegrali.

Piotr - Ja bym nie wytrzymał...

N - I tu się właśnie mylisz, Piotrek. Nie można wymazać pamięci o przeszłości, a tym bardziej zabić ducha wolności.

Polskę usunięto z mapy Europy, ale nie z serc Polaków. Proszę, co chciałeś dodać?

K - Społeczeństwo polskie podjęło walkę z wrogiem. Przeciwstawiało się skutecznie wynarodowieniu, zakazowi używania języka polskiego, rugowaniu narodowego języka z kościołów. Domy i rodziny były szczególnymi stróżami polskości. Dbano, by dzieci mówiły po polsku, by znały i przestrzegały polskich obyczajów i obrzędów. Wychowywano je w duchu patriotyzmu i szacunku do bohaterów narodowych.

N - Jacy to wybitni Polacy rozsławili imię Polski i głosili światu, że jest i nie umarła?

JK - (pokazując ilustrację) Fryderyk Chopin komponował muzykę: polonezy, mazurki, oberki pełne miłości i tęsknoty za ojczyzną. Uwielbiany był nie tylko przez Polaków, ale przez całą Europę.

N - Posłuchajmy jednego z utworów (Etiuda Rewolucyjna).

M - Jan Matejko przypominał swoimi obrazami potęgę Polski i piękne czyny Polaków. Oto jeden z obrazów: „Bitwa pod Grunwaldem” (wskazuje na ilustrację).

P - Henryk Sienkiewicz pisał powieści historyczne, w których opowiadał o bitwach i zwycięstwach Polaków. (prezentuje powieść „Ogniem i mieczem”)

N - Czy ktoś chciałby coś dodać?

J - Zaborcy usiłowali kraj germanizować i rusyfikować. Do szkół wprowadzono język niemiecki i rosyjski. W tych językach uczono nawet religii. Do historii przeszedł strajk dzieci z Wrześni, które nie chciały uczyć się po niemiecku. To była ich walka z zaborcą.

Piotr - Jak to się stało, że w końcu udało się Polakom wyzwolić?

N - Kto wytłumaczy Piotrusiowi?

M - 1 sierpnia 1914 roku wybuchła wojna pomiędzy Rosją a Niemcami i Austrią. W sercach Polaków zapłonęła nadzieja, że nadchodzi wyzwolenie. Co, co żyli w zaborze rosyjskim, musieli walczyć po stronie rosyjskiej, a ci z zaboru niemieckiego i austriackiego po stronie przeciwnej.

To była tragedia naszego narodu, walka bratobójcza.

N - Mówi o tym wiersz „Ta co nie zginęła”. Kto nam pięknie go przeczyta?

M - (zgłasza się, recytuje)

Rozdzielił nas, mój bracie,

Zły los i trzyma, w armat huk,

Stoimy na wprost siebie

Ja - wróg twój, ty - mój wróg!

Las płacze, ziemia płacze,

W pożarach stoi świat,

A ty wciąż mówisz do mnie:

- to ja, twój brat... twój brat!

O nie myśl o mnie, bracie,

w śmiertelny idąc bój

i w ogniu moich strzałów

jak rycerz mężnie stój.

A gdy mnie z dala ujrzysz,

od razu bierz na cel

i do polskiego serca

moskiewską kulą strzel.

Bo wciąż na jawie widzę

i co noc mi się śni,

że za to co nie zginęła

wyrośnie z naszej krwi.

JK - Po raz pierwszy w historii trzej zaborcy stanęli do walki przeciwko sobie w I Wojnie Światowej.

Człowiekiem, który przyczynił się do odzyskania niepodległości był Józef Piłsudski, twórca Legionów Polskich walczących z zaborcami.

N - Posłuchajmy Pieśni Legionów (kaseta z nagraniem „Pierwszej brygady”).

JK - 11 listopada 1918 roku Polska była nareszcie wolna. Cieszyli się wszyscy Polacy. Dzień 11 listopada obchodzimy jako Święto rocznicy odzyskania niepodległości.

Na zakończenie

N - obejrzyjmy jeszcze moment odzyskania niepodległości na filmie (kaseta video z filmem pt. „Drogi do niepodległości”).

Na dzisiejszej lekcji wszyscy byli aktywni, należą wam się szóstki. Dziękuję.

Dźwięk dzwonka. Lekcja kończy się, pożegnanie, uczniowie kłaniają się widowni, oklaski.

Opracowała

Krystyna Baluta