Słowa kluczowe: koncepcja adaptacyjna, pedagogika różnorodności, redukcja kompleksowości, typ idealny, zasada normalizacji.
Walter Herzog (2003) zwrócił uwagę, że dominującą formą wiedzy pedagogicznej jest typologia. Nauka ta posiada bardzo ograniczoną zdolność do formułowania praw, które przedstawiałyby ogólne zasady rządzące rzeczywistością wychowawczą. Zarazem jest ona w stanie przekroczyć poziom analizy pojedynczych przypadków, traktowanych jako zjawiska niedające się uogólnić. Teza W. Herzoga, że w pedagogice dominują typologie zachowuje prawdziwość także w odniesieniu do badań komparatystycznych.,
W studiach z tego obszaru bardzo rzadko dąży się do sformułowania ogólnych praw, a tam, gdzie ma to miejsce, końcowe rezultaty są przeważnie niezadowalające. Bardzo często pedagodzy porównawczy ograniczają poziom ogólności swoich analiz do monografii, a zatem każdy system oświatowy traktują jako odrębny, niepowtarzalny przypadek.
Choć zarówno prace zmierzające do wykrycia ogólnych praw i tendencji rozwoju oświaty, jak i monografie należy traktować jako trwały element 1 i