Wiecej niz C Wprowadzenie do bibliotek Boost morecp

background image

Wydawnictwo Helion
ul. Chopina 6
44-100 Gliwice
tel. (32)230-98-63

e-mail: helion@helion.pl

PRZYK£ADOWY ROZDZIA£

PRZYK£ADOWY ROZDZIA£

IDZ DO

IDZ DO

ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG

ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG

KATALOG KSI¥¯EK

KATALOG KSI¥¯EK

TWÓJ KOSZYK

TWÓJ KOSZYK

CENNIK I INFORMACJE

CENNIK I INFORMACJE

ZAMÓW INFORMACJE

O NOWOŒCIACH

ZAMÓW INFORMACJE

O NOWOŒCIACH

ZAMÓW CENNIK

ZAMÓW CENNIK

CZYTELNIA

CZYTELNIA

FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE

FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE

SPIS TREŒCI

SPIS TREŒCI

DODAJ DO KOSZYKA

DODAJ DO KOSZYKA

KATALOG ONLINE

KATALOG ONLINE

Wiêcej ni¿ C++.
Wprowadzenie do
bibliotek Boost

Jêzyk C++ znajduje coraz wiêcej zastosowañ, w wypadku których biblioteka
standardowa czêsto okazuje siê zbyt uboga. Projekt Boost powsta³ w celu wype³nienia
luk i wyeliminowania niedoskona³oœci biblioteki STL. Dziœ biblioteki Boost zyskuj¹
coraz wiêksz¹ popularnoœæ, czego dowodem jest w³¹czenie dziesiêciu z nich do
przygotowywanej biblioteki standardowej jêzyka C++0x. Twórcy kolejnej specyfikacji
C++ zdecydowali siê nawet na kilka modyfikacji jêzyka w celu u³atwienia korzystania
z bibliotek Boost.

Ksi¹¿ka „Wiêcej ni¿ C++. Wprowadzenie do bibliotek Boost” to przegl¹d 58 bibliotek
projektu. Dwanaœcie z nich omówiono szczegó³owo i zilustrowano przyk³adami.
Analizuj¹c zaprezentowane projekty, przekonasz siê, jak bardzo biblioteki Boost
u³atwiaj¹ pracê i pozwalaj¹ ulepszyæ aplikacje. Nauczysz siê korzystaæ z inteligentnych
wskaŸników, obiektów funkcyjnych, wyra¿eñ regularnych i wielu innych funkcji
oferowanych przez biblioteki Boost.

• Bezpieczna konwersja typów
• Stosowanie elastycznych bibliotek kontenerów
• Wyra¿enia regularne
• Wywo³ania zwrotne
• Zarz¹dzanie sygna³ami i slotami

Wykorzystaj ju¿ teraz elementy bibliotek Boost, a nowa biblioteka standardowa nie
bêdzie mia³a przed Tob¹ ¿adnych tajemnic.

Autor: Björn Karlsson
T³umaczenie: Przemys³aw Szeremiota
ISBN: 83-246-0339-5
Tytu³ orygina³u:

Beyond the C++ Standard Library:

An Introduction to Boost

Format: B5, stron: 384

background image

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07
druk\!!Spis.doc

5

Słowo wstępne ................................................................................. 9

Od autora ....................................................................................... 11

Podziękowania ................................................................................ 13

O autorze ....................................................................................... 15

Organizacja materiału ..................................................................... 17

Przegląd bibliotek Boost ................................................................. 19

Przetwarzanie tekstów i ciągów znaków ..........................................................................19
Struktury danych, kontenery, iteratory i algorytmy .........................................................21
Obiekty funkcyjne i programowanie wyższego rzędu .....................................................24
Programowanie uogólnione i metaprogramowanie z użyciem szablonów ......................26
Liczby i obliczenia ...........................................................................................................29
Wejście-wyjście ...............................................................................................................31
Różne ................................................................................................................................32

Część I

Biblioteki ogólnego przeznaczenia ..................................37

Rozdział 1. Biblioteka Smart_ptr ....................................................................... 39

Jak ulepszyć własne programy z użyciem biblioteki Smart_ptr? ....................................39
Po co nam inteligentne wskaźniki? ..................................................................................40
Jak ma się biblioteka Smart_ptr do biblioteki standardowej C++? ..................................41
scoped_ptr ........................................................................................................................42
scoped_array .....................................................................................................................50
shared_ptr .........................................................................................................................51
shared_array .....................................................................................................................63
intrusive_ptr .....................................................................................................................63
weak_ptr ...........................................................................................................................74
Smart_ptr — podsumowanie ............................................................................................82

Rozdział 2. Biblioteka Conversion ..................................................................... 83

Jak ulepszyć własne programy z użyciem biblioteki Conversion? ..................................83
polymorphic_cast .............................................................................................................84
polymorphic_downcast ....................................................................................................90
numeric_cast .....................................................................................................................93
lexical_cast .....................................................................................................................100
Conversion — podsumowanie .......................................................................................105

background image

6

Spis treści

6 D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\!!Spis.doc

Rozdział 3. Biblioteka Utility ........................................................................... 107

Jak ulepszyć własne programy z użyciem biblioteki Utility? ........................................107
BOOST_STATIC_ASSERT ..........................................................................................108
checked_delete ...............................................................................................................110
noncopyable ...................................................................................................................114
addressof .........................................................................................................................119
enable_if .........................................................................................................................121
Utility — podsumowanie ...............................................................................................129

Rozdział 4. Biblioteka Operators ..................................................................... 131

Jak ulepszyć własne programy z użyciem biblioteki Operators? ...................................131
Jak ma się biblioteka Operators do biblioteki standardowej C++? ................................132
Operators ........................................................................................................................132
Stosowanie .....................................................................................................................137
Operators — podsumowanie ..........................................................................................156

Rozdział 5. Biblioteka Regex .......................................................................... 157

Jak ulepszyć własne programy z użyciem biblioteki Regex? ........................................157
Jak ma się biblioteka Regex do biblioteki standardowej C++? .....................................158
Regex ..............................................................................................................................158
Stosowanie ..................................................................................................................... 160
Regex — podsumowanie ...............................................................................................174

Część II Kontenery i struktury danych .......................................175

Rozdział 6. Biblioteka Any .............................................................................. 177

Jak ulepszyć własne programy z użyciem biblioteki Any? ............................................177
Jak ma się biblioteka Any do biblioteki standardowej C++? .........................................178
Any .................................................................................................................................178
Stosowanie .....................................................................................................................181
Any — podsumowanie ...................................................................................................203

Rozdział 7. Biblioteka Variant ......................................................................... 205

Jak ulepszyć własne programy z użyciem biblioteki Variant? ......................................205
Jak ma się biblioteka Variant do biblioteki standardowej C++? ....................................206
Variant ............................................................................................................................206
Stosowanie .....................................................................................................................209
Variant — podsumowanie ..............................................................................................219

Rozdział 8. Biblioteka Tuple ........................................................................... 221

Jak ulepszyć własne programy z użyciem biblioteki Tuple? .........................................221
Jak ma się biblioteka Tuple do biblioteki standardowej C++? ......................................222
Tuple ...............................................................................................................................222
Stosowanie .....................................................................................................................227
Tuple — podsumowanie ................................................................................................243

Część III Obiekty funkcyjne i programowanie wyższego rzędu .....245

Rozdział 9. Biblioteka Bind ............................................................................. 247

Jak ulepszyć własne programy z użyciem biblioteki Bind? ...........................................247
Jak ma się biblioteka Bind do biblioteki standardowej C++? ........................................248
Bind ................................................................................................................................248
Stosowanie .....................................................................................................................249
Bind — podsumowanie ..................................................................................................273

background image

Spis treści

7

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07
druk\!!Spis.doc

7

Rozdział 10. Biblioteka Lambda ........................................................................ 275

Jak ulepszyć własne programy z użyciem biblioteki Lambda? .....................................275
Jak ma się biblioteka Lambda do biblioteki standardowej języka C++? .......................276
Lambda ...........................................................................................................................277
Stosowanie .....................................................................................................................278
Lambda — podsumowanie .............................................................................................312

Rozdział 11. Biblioteka Function ....................................................................... 313

Jak ulepszyć własne programy z użyciem biblioteki Function? ....................................313
Jak ma się biblioteka Function do biblioteki standardowej języka C++? ......................313
Function ..........................................................................................................................314
Stosowanie .....................................................................................................................317
Function — podsumowanie ...........................................................................................337

Rozdział 12. Biblioteka Signals ......................................................................... 339

Jak ulepszyć własne programy z użyciem biblioteki Signals? .......................................339
Jak ma się biblioteka Signals do biblioteki standardowej języka C++? ........................340
Signals ............................................................................................................................340
Stosowanie .....................................................................................................................343
Signals — podsumowanie ..............................................................................................365

Bibliografia ................................................................................... 367

Skorowidz ..................................................................................... 371

background image

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

37

Rozdział 1.

Jak ulepszyć własne programy
z użyciem biblioteki Smart_ptr?

t

Poprzez automatyczne zarządzanie czasem życia obiektów za pomocą
szablonu

shared_ptr

, bezpiecznie i efektywnie zarządzającego wspólnymi

zasobami.

t

Poprzez bezpieczne podglądanie zasobów wspólnych za pomocą szablonu

weak_ptr

, co eliminuje ryzyko charakterystyczne dla wiszących wskaźników.

t

Poprzez osadzanie zasobów w zasięgach programu za pomocą szablonów

scoped_ptr

i

scoped_array

, ułatwiających konserwację kodu i pomocnych

przy zabezpieczaniu przed zgubnym wpływem wyjątków.

Wskaźniki inteligentne, implementowane w bibliotece Smart_ptr, rozwiązują odwiecz-
ny problem zarządzania czasem życia zasobów (chodzi zwykle o zasoby przydzielane
dynamicznie

1

). Inteligentne wskaźniki dostępne są w wielu odmianach. Wszystkie

jednak mają jedną cechę wspólną: automatyzację zarządzania zasobami. Ów auto-
matyzm manifestuje się rozmaicie, na przykład poprzez kontrolę czasu życia obiek-
tów przydzielanych dynamicznie czy też poprzez kontrolę nad akwizycją i zwalnia-
niem zasobów (plików, połączeń sieciowych itp.). Wskaźniki inteligentne z biblioteki
Boost implementują pierwsze z tych zastosowań, to jest przechowują wskaźniki do
dynamicznie przydzielanych obiektów, dbając o ich zwalnianie w odpowiednich mo-
mentach. Można się zastanawiać, czy to nie zbytnie ograniczenie ich zadań. Czy nie
można by zaimplementować również pozostałych aspektów zarządzania zasobami?
Cóż, można by, ale nie za darmo. Rozwiązania ogólne wymagają często większej zło-
żoności, a przy inteligentnych wskaźnikach biblioteki Boost główny nacisk położono
nawet nie tyle na elastyczność, co na wydajność. Ale dzięki możliwości implementowania

1

Czyli wszelkie zasoby, do których można się odwoływać za pośrednictwem typu wskaźnikowego

— również inteligentnego — przyp. aut.

background image

38 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

38D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

własnych mechanizmów zwalniania najbardziej inteligentne ze wskaźników z rodziny
Boost (

boost::shared_ptr

) mogą obsługiwać zasoby wymagające przy zwalnianiu

bardziej wyrafinowanych operacji niż proste wywołanie

delete

. Pięć implementacji

wskaźników inteligentnych w bibliotece Boost.Smart_ptr odzwierciedla zaś szereg
kategorii potrzeb pojawiających się w programowaniu.

Po co nam inteligentne wskaźniki?

Po co nam inteligentne wskaźniki?

Wskaźniki inteligentne stosuje się przy:

t

manipulowaniu zasobami pozostającymi w posiadaniu wielu obiektów,

t

pisaniu kodu odpornego na wyjątki,

t

unikaniu typowych błędów w postaci wycieków zasobów.

Współdzielenie własności zachodzi, kiedy dany obiekt jest użytkowany przez pewną
liczbę innych obiektów. Jak (albo raczej: kiedy) należy zwolnić ów używany obiekt?
Aby rozpoznać odpowiedni moment zwolnienia współużytkowanego obiektu, nale-
żałoby wyposażyć każdy z obiektów użytkujących w informacje o współwłaścicielach.
Tego rodzaju wiązanie obiektów nie jest pożądane z punktu widzenia poprawności
projektowej, a także z uwagi na łatwość konserwacji kodu. Lepiej byłoby, aby obiek-
ty-współwłaściciele złożyły odpowiedzialność za zarządzanie czasem życia współużyt-
kowanego obiektu na inteligentny wskaźnik. Ten, po wykryciu, że nie ma już żadnego
właściciela, może bezpiecznie zwolnić obiekt użytkowany.

Odporność na wyjątki to w najprostszym ujęciu zabezpieczenie przed wyciekami za-
sobów, jak również zabezpieczenie trwałości niezmienników programu w obliczu
wyjątków. Obiekt przydzielony dynamicznie może w obliczu wyjątku nie zostać zwol-
niony. W ramach procedury zwijania stosu przy zrzucaniu wyjątku i porzucaniu bie-
żącego zasięgu dojdzie do utracenia wskaźników obiektów dynamicznych, co uniemoż-
liwi zwolnienie obiektu aż do momentu zakończenia programu (a i w fazie końcowej
programu język nie daje gwarancji zwolnienia zasobów). Program niezabezpieczony
przed takim wpływem wyjątków może nie tylko doprowadzić do deficytu pamięci
operacyjnej, ale i znaleźć się w niestabilnym stanie; zastosowanie wskaźników inteli-
gentnych automatyzuje zwalnianie zasobów nawet w obliczu wyjątków.

Co do unikania typowych błędów, to najbardziej typowym jest chyba pominięcie (wyni-
kające z przeoczenia) wywołania

delete

. Tymczasem typowy inteligentny wskaźnik

nie śledzi bynajmniej ścieżek przebiegu wykonania programu — jego jedyną troską
jest zwolnienie wskazywanego obiektu wywołaniem

delete

w ramach własnej de-

strukcji. Stosowanie inteligentnych wskaźników zwalnia więc programistę od ko-
nieczności śledzenia pożądanych momentów zwalniania obiektów. Do tego inteligentne

wskaźniki mogą ukrywać szczegóły dealokacji, dzięki czemu klienci nie muszą wie-

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

39

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

39

dzieć, kiedy wywoływać

delete

, kiedy specjalną funkcję zwalniającą, a kiedy w ogóle

powstrzymać się od zwalniania zasobu.

Bezpieczne i efektywne wskaźniki inteligentne to ważna broń w arsenale programisty.
Choć biblioteka standardowa języka C++ udostępnia szablon

std::auto_ptr

, jego im-

plementacja nie spełnia wymienionych postulatów funkcjonalności inteligentnego
wskaźnika. Wskaźniki

auto_ptr

nie mogą na przykład występować w roli elementów

kontenerów biblioteki STL. Lukę w standardzie wypełniają z powodzeniem klasy in-
teligentnych wskaźników z biblioteki Boost.

W niniejszym rozdziale skupimy się na klasach

scoped_ptr

,

shared_ptr

,

intrusive_ptr

i

weak_ptr

. Uzupełniające ten zestaw klasy

scoped_array

i

shared_array

, choć też

przydatne, nie są tak często potrzebne; do tego ich podobieństwo do pozostałych im-
plementacji wskaźników uzasadnia mniejszy poziom szczegółowości omówienia.

Jak ma się biblioteka Smart_ptr
do biblioteki standardowej C++?

Biblioteka Smart_ptr została zaproponowana do wcielenia do biblioteki standardowej.
Propozycja jest uzasadniona trojako:

t

Biblioteka standardowa języka C++ oferuje obecnie jedynie klasę

auto_ptr

,

pokrywającą zaledwie wąski wycinek spektrum zastosowań inteligentnych
wskaźników. Zwłaszcza w porównaniu do klasy

shared_ptr

, udostępniającej

odmienne, a jakże ważne udogodnienia.

t

Wskaźniki inteligentne biblioteki Boost zostały zaprojektowane jako
uzupełnienie i naturalne rozszerzenie biblioteki standardowej. Na przykład
przed zaproponowaniem

shared_ptr

nie istniały standardowe wskaźniki

inteligentne nadające się do użycia w roli elementów standardowych
kontenerów.

t

Programiści ustanowili inteligentne wskaźniki biblioteki Boost standardem
de facto, powszechnie i z powodzeniem wdrażając je we własnych
programach.

Wymienione względy sprawiają, że biblioteka Smart_ptr stanowi bardzo pożądany
dodatek do biblioteki standardowej języka C++. Klasy

shared_ptr

(i szablon pomocni-

czy

enable_shared_from_this

) i

weak_ptr

z Boost.Smart_ptr zostały więc zaakcepto-

wane do najbliższego raportu technicznego biblioteki standardowej, czyli dokumentu
zbierającego propozycje dla najbliższego wydania standardu opisującego bibliotekę
języka C++.

background image

40 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

40D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

scoped_ptr

Nagłówek:

"boost/scoped_ptr.hpp"

Szablon

boost::scoped_ptr

służy do zapewniania właściwego usuwania przydziela-

nego dynamicznie obiektu. Cechy klasy

scoped_ptr

upodobniają ją do

std::auto_ptr

,

z tą istotną różnicą, że w

scoped_ptr

nie zachodzi transfer prawa własności, charakte-

rystyczny dla

auto_ptr

. W rzeczy samej, wskaźnik

scoped_ptr

nie może być kopio-

wany ani przypisywany! Wskaźnik

scoped_ptr

gwarantuje zachowanie wyłącznego

posiadania obiektu wskazywanego, uniemożliwiając przypadkowe ustąpienie własności.
Ta własność

scoped_ptr

pozwala na wyraziste rozgraniczenie tej różnicy w kodzie

poprzez stosowanie raz

scoped_ptr

, a raz

auto_ptr

, zależnie od potrzeb.

Wybierając pomiędzy

std::auto_ptr

a

boost::scoped_ptr

, należy rozważyć właśnie

to, czy pożądaną cechą tworzonego inteligentnego wskaźnika ma być transfer prawa
własności obiektu wskazywanego. Jeśli nie, najlepiej zastosować

scoped_ptr

. Jego

implementacja jest na tyle odchudzona, że jego wybór nie spowoduje ani rozrostu, ani
spowolnienia programu — wpłynie za to korzystnie na bezpieczeństwo kodu i jego
zdatność do konserwacji.

Pora na przegląd składni

scoped_ptr

, uzupełniony krótkim opisem poszczególnych

składowych.

namespace boost {

template<typename T> class scoped_ptr : noncopyable {

public:

explicit scoped_ptr(T* p = 0);

~scoped_ptr();

void reset(T* p = 0);

T& operator*() const;

T* operator->() const;

T* get() const;

void swap(scoped_ptr& b);

};

template<typename T>

void swap(scoped_ptr<T> & a, scoped_ptr<T> & b);

}

Metody

explicit scoped_ptr(T* p = 0);

Konstruktor przechowujący kopię

p

. Uwaga:

p

musi być przydzielone za pośrednictwem

wywołania operatora

new

albo mieć wartość pustą (ang. null).

T

nie musi być w czasie

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

41

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

41

konstrukcji wskaźnika kompletnym typem. To przydatne, kiedy wskaźnik

p

jest wy-

nikiem wywołania pewnej funkcji przydziału, a nie bezpośredniego wywołania

new

:

skoro typ nie musi być kompletny, wystarcza deklaracja zapowiadająca

T

. Konstruk-

tor nie zrzuca wyjątków.

~scoped_ptr();

Usuwa obiekt wskazywany. Typ

T

musi być kompletny przy usuwaniu. Jeśli wskaźnik

scoped_ptr

nie przechowuje w czasie destrukcji żadnego zasobu, destruktor nie wy-

konuje żadnych operacji dealokacji. Destruktor nie zrzuca wyjątków.

void reset(T* p = 0);

Wyzerowanie (ang. reset) wskaźnika

scoped_ptr

oznacza zwolnienie pozostającego

w jego pieczy wskaźnika (o ile taki istnieje), a następnie przyjęcie na własność wskaź-
nika

p

. Zazwyczaj

scoped_ptr

przejmuje całkowicie zarządzanie czasem życia obiektu,

ale w rzadkich sytuacjach, kiedy trzeba zwolnić zasób jeszcze przed zwolnieniem obiektu
wskaźnika

scoped_ptr

albo trzeba przekazać pod jego opiekę zasób inny niż pierwotny.

Jak widać, metoda

reset

może się przydać, ale należy ją stosować wstrzemięźliwie

(zbyt częste stosowanie znamionuje niekiedy ułomności projektu). Metoda nie zrzuca
wyjątków.

T& operator*() const;

Zwraca referencję obiektu wskazywanego przez wskaźnik przechowywany w obiek-
cie

scoped_ptr

. Ponieważ nie istnieje coś takiego jak referencje puste, wyłuskiwanie

za pośrednictwem tego operatora obiektu

scoped_ptr

zawierającego wskaźnik pusty

prowokuje niezdefiniowane zachowanie. Jeśli więc zachodzą wątpliwości co do war-
tości przechowywanego wskaźnika, należy skorzystać z metody

get

. Operator nie zrzu-

ca wyjątków.

T* operator->() const;

Zwraca przechowywany wskaźnik. Wywołanie tej metody na rzecz obiektu

sco-

ped_ptr

zawierającego wskaźnik pusty prowokuje niezdefiniowane zachowanie. Jeśli

nie ma pewności, czy wskaźnik jest pusty, czy nie, należy zastosować metodę

get

.

Operator nie zrzuca wyjątków.

T* get() const;

Zwraca przechowywany wskaźnik. Metodę

get

należy stosować z zachowaniem

ostrożności, a to z racji ryzyka związanego z manipulowaniem „gołym” wskaźnikiem.
Metoda

get

przydaje się jednak choćby do jawnego sprawdzenia, czy przechowywa-

ny wskaźnik jest pusty. Metoda nie zrzuca wyjątków. Wywołuje się ją typowo celem
zaspokojenia wymogów, np. wywołania funkcji wymagającej przekazania argumentu
w postaci zwykłego wskaźnika.

operator nieokreślony-typ-logiczny() const

Określa, czy

scoped_ptr

jest niepusty. Typ wartości zwracanej (bliżej nieokreślony) po-

winien nadawać się do stosowania w kontekście wymagającym wartości logicznych.

background image

42 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

42D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

Tę funkcję konwersji można stosować zamiast metody

get

w instrukcjach warunko-

wych do testowania stanu wskaźnika

scoped_ptr

.

void swap(scoped_ptr& b);

Wymienia zawartość dwóch obiektów klasy

scoped_ptr

. Nie zrzuca wyjątków.

Funkcje zewnętrzne

template<typename T> void swap(scoped_ptr<T> & a, scoped_ptr<T> & b);

Szablon funkcji realizującej preferowaną metodę wymiany zawartości dwóch obiektów
klasy

scoped_ptr

. To preferowana metoda podmiany, bo wywołanie

swap(scoped1,

scoped2)

może być stosowane w sposób uogólniony (w kodzie szablonowym) dla wielu

typów wskaźnikowych, w tym gołych wskaźników i inteligentnych wskaźników w imple-
mentacjach zewnętrznych

2

. Tymczasem alternatywne wywołanie

scoped1.swap(scoped2)

zadziała tylko dla odpowiednio wyposażonych wskaźników inteligentnych, ale już nie
dla wskaźników zwykłych.

Stosowanie

Klasę

scoped_ptr

stosuje się jak zwykły typ wskaźnikowy, z paroma zaledwie (za to

istotnymi) różnicami; najważniejsza objawia się w tym, że nie trzeba pamiętać o wy-
woływaniu

delete

dla takiego wskaźnika i że nie można używać go w operacjach

kopiowania. Typowe operatory wyłuskania dla typów wskaźnikowych (

operator*

i

operator->

) są przeciążone dla klasy

scoped_ptr

, tak aby składniowo stosowanie

wskaźników inteligentnych nie różniło się od stosowania wskaźników zwykłych. Od-
wołania za pośrednictwem wskaźników

scoped_ptr

są równie szybkie, jak za pośred-

nictwem wskaźników zwykłych, nie ma tu też żadnych dodatkowych narzutów co do
rozmiaru — można więc ich używać powszechnie. Stosowanie klasy

boost::scoped_ptr

wymaga włączenia do kodu pliku nagłówkowego

"boost/scoped_ptr.hpp"

. Przy dekla-

rowaniu wskaźnika

scoped_ptr

szablon konkretyzuje się typem obiektu wskazywanego.

Oto przykładowy

scoped_ptr

, kryjący wskaźnik obiektu klasy

std::string

:

boost::scoped_ptr<std::string> p(new std::string("Ahoj"));

Przy usuwaniu obiektu

scoped_ptr

jego destruktor sam wywołuje operator

delete

dla

przechowywanego wskaźnika.

Brak konieczności ręcznego usuwania obiektu

Spójrzmy na program, który wykorzystuje obiekt klasy

scoped_ptr

do zarządzania

wskaźnikiem obiektu klasy

std::string

. Zauważmy brak jawnego wywołania

delete

;

obiekt

scoped_ptr

jest zmienną automatyczną i jako taka podlega usuwaniu przy wy-

chodzeniu z zasięgu.

2

Dla takich zewnętrznych implementacji wskaźników inteligentnych, które nie udostępniają swojej

wersji

swap

, można napisać własną funkcję wymiany — przyp. aut.

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

43

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

43

#include "boost/scoped_ptr.hpp"

#include <string>

#include <iostream>

int main()

{

boost::scoped_ptr<std::string>

p(new std::string("Zawsze używaj scoped_ptr!"));

// Wypisanie ciągu na wyjściu programu

if (p)

std::cout << *p << '\n';

// Określenie długości ciągu

size_t i=p->size();

// Pzypisanie nowej wartości ciągu

*p="Jak zwykły wskaźnik";

} // Tu usunięcie p i zwolnienie (delete) wskazywanego obiektu std::string

}

W powyższym kodzie wypadałoby zwrócić uwagę na kilka elementów. Przede wszyst-
kim

scoped_ptr

można testować jak zwykłe wskaźniki, bo udostępnia funkcję nie-

jawnej konwersji na typ zdatny do stosowania w wyrażeniach logicznych. Po drugie,
wywołanie metody na rzecz obiektu wskazywanego działa identycznie jak dla zwy-
kłych wskaźników, a to z racji obecności przeciążonego operatora

operator->

. Po

trzecie wreszcie, wyłuskanie

scoped_ptr

działa również tak, jak dla wskaźników zwy-

kłych — to za sprawą przeciążonego operatora

operator*

. Te własności czynią sto-

sowanie obiektów

scoped_ptr

(i innych wskaźników inteligentnych) tak naturalnym,

jak stosowanie najzwyklejszych gołych wskaźników. Różnice sprowadzają się więc
do wewnętrznego zarządzania czasem życia obiektu wskazywanego, nie do składni
odwołań.

Prawie jak auto_ptr

Zasadnicza różnica pomiędzy

scoped_ptr

a

auto_ptr

sprowadza się do traktowania

prawa własności do wskazywanego obiektu. Otóż

auto_ptr

przy kopiowaniu ochoczo

dokonuje transferu własności — poza źródłowy obiekt

auto_ptr

; tymczasem wskaź-

nika

scoped_ptr

po prostu nie można skopiować. Spójrzmy na poniższy program,

porównujący zachowanie

auto_ptr

i

scoped_ptr

w kontekście kopiowania.

void scoped_vs_auto() {

using boost::scoped_ptr;

using std::auto_ptr;

scoped_ptr<std::string> p_scoped(new std::string("Ahoj"));

auto_ptr<std::string> p_auto(new std::string("Ahoj"));

background image

44 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

44D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

p_scoped->size();

p_auto->size();

scoped_ptr<std::string> p_another_scoped=p_scoped;

auto_ptr<std::string> p_another_auto=p_auto;

p_another_auto->size();

(*p_auto).size();

}

Niniejszy przykład nie da się nawet skompilować, bo

scoped_ptr

nie może uczestniczyć

w operacji konstrukcji kopiującej ani przypisania. Tymczasem

auto_ptr

da się i ko-

piować, i przypisywać kopiująco, przy czym te operacje realizują przeniesienie prawa
własności ze wskaźnika źródłowego (tu

p_auto

) do docelowego (tu

p_another_auto

),

zostawiając oryginał ze wskaźnikiem pustym. Może to prowadzić do nieprzyjemnych
niespodzianek, na przykład przy próbie umieszczenia obiektu

auto_ptr

w kontenerze

3

.

Gdyby z kodu usunąć przypisanie do

p_another_scoped

, program dałby się skompi-

lować, ale z kolei w czasie wykonania prowokowałby niewiadome zachowanie, a to
z powodu próby wyłuskania pustego wskaźnika

p_auto

(

*p_auto

).

Ponieważ metoda

scoped_ptr::get

zwraca goły wskaźnik, który może posłużyć do

rzeczy haniebnych, dlatego warto od razu zapamiętać dwie rzeczy, których trzeba
unikać. Po pierwsze, nie zwalniać samodzielnie wskaźnika przechowywanego w obiek-
cie

scoped_ptr

. Będzie on usuwany ponownie przy usuwaniu tegoż obiektu. Po drugie,

nie kopiować wyciągniętego wskaźnika do innego obiektu

scoped_ptr

(ani dowolnego

innego wskaźnika inteligentnego). Dwukrotne usunięcie wskaźnika, po razie przy usu-
waniu każdego z zawierających go obiektów

scoped_ptr

, może sprowokować nieszczę-

ście. Krótko mówiąc,

get

należy stosować wstrzemięźliwie i tylko tam, gdzie koniecz-

nie trzeba posługiwać się gołymi wskaźnikami!

Wskaźniki scoped_ptr a idiom prywatnej implementacji

Wskaźniki

scoped_ptr

świetnie nadają się do stosowania tam, gdzie wcześniej zasto-

sowania znajdowały wskaźniki zwykłe albo obiekty

auto_ptr

, a więc na przykład

w implementacjach idiomu prywatnej implementacji (ang. pimpl)

4

. Stojąca za nim

koncepcja sprowadza się do izolowania użytkowników klasy od wszelkich informacji
o prywatnych częściach tej klasy. Ponieważ użytkownicy klasy są uzależnieni od pli-
ku nagłówkowego tejże klasy, wszelkie zmiany w tym pliku nagłówkowym wymu-
szają ponowną kompilację kodu użytkowników, nawet jeśli zmiany ograniczały się do
obszarów prywatnych i zabezpieczonych klasy, a więc obszarów niby niedostępnych
z zewnątrz. Idiom implementacji prywatnej zakłada ukrywanie szczegółów prywatnych

3

Nigdy, przenigdy nie wolno umieszczać wskaźników

auto_ptr

w kontenerach biblioteki standardowej.

Próba taka sprowokuje zazwyczaj błąd kompilacji; jeśli nie, śmiałka czekają poważniejsze kłopoty
— przyp. aut.

4

Więcej o samym idiomie można przeczytać w książce Exceptional C++ (Wyjątkowy język C++

— przyp. tłum.) i pod adresem www.gotw.ca/gotw/024.htm — przyp. aut.

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

45

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

45

przez przeniesienie danych i metod prywatnych do osobnego typu definiowanego
w pliku implementacji; w pliku nagłówkowym mamy jedynie deklarację zapowiada-
jącą ów typ, a w wykorzystującej go klasie — wskaźnik tego typu. Konstruktor klasy
przydziela obiekt typu właściwego dla prywatnej implementacji, a destruktor klasy go
zwalnia. W ten sposób można usunąć niepożądane zależności z pliku nagłówkowego.
Spróbujmy skonstruować klasę implementującą idiom za pośrednictwem inteligent-
nych wskaźników.

// pimpl_sample.hpp

#if !defined (P#iP _dAiP e)

#define P#iP _dAiP e

struct impl;

class pimpl_sample {

impl* pimpl_;

public:

pimpl_sample();

~pimpl_sample();

void do_something();

};

#endif

Tak prezentuje się interfejs klasy

pimpl_sample

. Mamy tu też deklarację zapowiadają-

cą typu

struct impl

, reprezentującego typ prywatnej implementacji klasy i obejmują-

cego prywatne składowe i metody, definiowane w pliku implementacji klasy. W efek-
cie użytkownicy klasy

pimpl_sample

są zupełnie odizolowani od jej wewnętrznych

szczegółów implementacji.

// pimpl_sample.cpp

#include "pimpl_sample.hpp"

#include <string>

#include <iostream>

struct pimpl_sample::impl {

void do_something_() {

std::cout << s_ << '\n';

}

std::string s_;

};

pimpl_sample::pimpl_sample()

: pimpl_(new impl) {

pimpl_->s_ = "Pimpl - idiom implementacji prywatnej";

}

pimpl_sample::~pimpl_sample() {

background image

46 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

46D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

delete pimpl_;

}

void pimpl_sample::do_something() {

pimpl_->do_something_();

}

Z pozoru kod wygląda zupełnie poprawnie, ale nie jest niestety doskonały. Otóż taka
implementacja nie jest odporna na wyjątki! Sęk w tym, że konstruktor

pimpl_sample

może zrzucić wyjątek już po skonstruowaniu

pimpl

. Zgłoszenie wyjątku z konstruktora

oznacza, że konstruowany obiekt nigdy w pełni nie istniał, więc przy zwijaniu stosu
nie dochodzi do wywołania jego konstruktora. To zaś oznacza, że pamięć przydzielona
do wskaźnika

pimpl_

nie zostanie zwolniona i dojdzie do wycieku. Można temu jednak

łatwo zaradzić: na ratunek przychodzi wskaźnik

scoped_ptr

!

class pimpl_sample {

struct impl;

boost::scoped_ptr<impl> pimpl;

};

Kwestię odporności na wyjątki załatwiamy, przekazując zadanie zarządzania czasem
życia obiektu ukrytej klasy

impl

na barki wskaźnika

scoped_ptr

i usuwając jawne

zwolnienie

impl

z destruktora klasy

pimpl_sample

(za sprawą

scoped_ptr

wywołanie

delete

nie jest tam już potrzebne). Wciąż trzeba jednak pamiętać o konieczności de-

finiowania własnego destruktora; chodzi o to, że w czasie, kiedy kompilator genero-
wałby destruktor domyślny, typ

impl

nie byłby jeszcze znany w całości, więc nie na-

stąpiłoby wywołanie jego destruktora. Gdyby obiekt prywatnej implementacji był
wskazywany wskaźnikiem

auto_ptr

, kod taki skompilowałby się bez błędów; użycie

scoped_ptr

prowokuje błąd kompilacji.

Kiedy

scoped_ptr

występuje w roli składowej klasy, trzeba ręcznie definiować dla tej

klasy konstruktor kopiujący i kopiujący operator przypisania. Chodzi naturalnie o to,
że wskaźników

scoped_ptr

nie można kopiować, więc klasa zawierająca takie wskaź-

niki również przestaje nadawać się do kopiowania (przynajmniej prostego kopiowania
składowych).

Na koniec warto zaznaczyć, że jeśli egzemplarz implementacji prywatnej (tu

pimpl

)

da się bezpiecznie dzielić pomiędzy egzemplarzami klasy z niej korzystającej (tu

pimpl_sample

), wtedy do zarządzania czasem życia obiektu implementacji należałoby

wykorzystać wskaźnik klasy

boost::shared_ptr

. Zalety stosowania

shared_ptr

w takiej

sytuacji przejawiają się zwolnieniem z konieczności ręcznego definiowania konstrukto-
ra kopiującego i operatora przypisania dla klasy i pustego destruktora —

shared_ptr

nadaje się do obsługi również typów niekompletnych.

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

47

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

47

scoped_ptr to nie to samo, co const auto_ptr

Uważny Czytelnik zorientował się już zapewne, że zachowanie wskaźnika

auto_ptr

można by próbować upodobnić do zachowania

scoped_ptr

, deklarując ten pierwszy

ze słowem

const

:

const auto_ptr<A> no_transfer_of_ownership(new A);

To co prawda niezłe przybliżenie, ale niezupełne. Wciąż mamy taką różnicę, że wskaź-
nik

scoped_ptr

da się wyzerować (przestawić) wywołaniem metody

reset

, co pozwala

na podstawianie nowych obiektów wskazywanych w razie potrzeby. Nie da się tego
zrobić z użyciem

const auto_ptr

. Kolejna różnica, już nieco mniejsza, to różnica w wy-

mowie nazw:

const auto_ptr

znaczy mniej więcej tyle, co

scoped_ptr

, ale przy mniej

zwięzłym i jasnym zapisie. Zaś po przyswojeniu znaczenia

scoped_ptr

można stosować

go w celu jasnego wyrażania intencji programisty co do zachowania wskaźnika. Jeśli
trzeba gdzieś podkreślić osadzenie zasobu w zasięgu, przy równoczesnym wyrażeniu
niemożności przekazywania własności obiektu wskazywanego, należy tę chęć wyrazić
przez

boost::scoped_ptr

.

Podsumowanie

Gołe wskaźniki komplikują zabezpieczanie kodu przed wyjątkami i błędami wycieku
zasobów. Automatyzacja kontroli czasu życia obiektów przydzielanych dynamicznie
do danego zasięgu za pośrednictwem inteligentnych wskaźników to świetny sposób
wyeliminowania wad zwykłych wskaźników przy równoczesnym zwiększeniu czy-
telności, łatwości konserwacji i ogólnie pojętej jakości kodu. Stosowanie

scoped_ptr

to jednoznaczne wyrażenie zamiaru blokowania współużytkowania i przenoszenia
prawa własności obiektu wskazywanego. Przekonaliśmy się, że

std::auto_ptr

może

podkradać wskazania innym obiektom tej klasy, co uważa się za największy grzech

auto_ptr

. Właśnie dlatego

scoped_ptr

tak świetnie uzupełnia

auto_ptr

. Kiedy do

scoped_ptr

przekazywany jest obiekt przydzielany dynamicznie, wskaźnik zakłada,

że posiada wyłączne prawo dysponowania obiektem. Ponieważ wskaźniki

scoped_ptr

są niemal zawsze przydzielane jako obiekty (zmienne bądź składowe) automatyczne,
mamy gwarancję ich usunięcia przy wychodzeniu z zasięgu, co prowadzi do pewnego
zwolnienia obiektów wskazywanych, niezależnie od tego, czy opuszczenie zasięgu
było planowe (instrukcją

return

), czy awaryjne, wymuszone zgłoszeniem wyjątku.

Wskaźniki

scoped_ptr

należy stosować tam, gdzie:

t

w zasięgu obarczonym ryzykiem zgłoszenia wyjątku występuje wskaźnik;

t

funkcja ma kilka ścieżek wykonania i kilka punktów powrotu;

t

czas życia obiektu przydzielanego dynamicznie ma być ograniczony
do pewnego zasięgu;

t

ważna jest odporność na wyjątki (czyli prawie zawsze!).

background image

48 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

48D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

scoped_array

Nagłówek:

"boost/scoped_array.hpp"

Potrzebę tworzenia dynamicznie przydzielanych tablic elementów zwykło się zaspo-
kajać za pomocą kontenera

std::vector

, ale w co najmniej dwóch przypadkach uza-

sadnione jest użycie „zwykłych” tablic: przy optymalizowaniu kodu (bo implementacja
kontenera

vector

może wprowadzać narzuty czasowe i pamięciowe) i przy wyrażaniu

jasnej intencji co do sztywnego rozmiaru tablicy

5

. Tablice przydzielane dynamicznie

prowokują zagrożenia właściwe dla zwykłych wskaźników, z dodatkowym (zbyt czę-
stym) ryzykiem omyłkowego zwolnienia tablicy wywołaniem

delete

zamiast

delete []

.

Omyłki te zdarzyło mi się widywać w najmniej oczekiwanych miejscach, nawet
w powszechnie stosowanych, komercyjnych implementacjach klas kontenerów! Klasa

scoped_array

jest dla tablic tym, czym

scoped_ptr

dla wskaźników: przejmuje odpo-

wiedzialność za zwolnienie pamięci tablicy. Tyle że

scoped_array

robi to za pomocą

operatora

delete []

.

Przyczyna, dla której

scoped_array

jest osobną klasą, a nie na przykład specjalizacją

scoped_ptr

, tkwi w niemożności rozróżnienia wskaźników pojedynczych elementów

i wskaźników całych tablic za pomocą technik metaprogramowania. Mimo wysiłków
nikt nie znalazł jeszcze pewnego sposobu różnicowania tych wskaźników; sęk w tym,
że wskaźniki tablic dają się tak łatwo przekształcać we wskaźniki pojedynczych obiek-
tów i nie zachowują w swoim typie żadnych informacji o tym, że wskazywały właśnie
tablice. W efekcie trzeba zastosowania wskaźników zwykłych i wskaźników tablic
różnicować samodzielnie, stosując dla nich jawnie

scoped_ptr

i

scoped_array

— tak

jak samodzielnie trzeba pamiętać o zwalnianiu wskazywanych tablic wywołaniem

delete []

zamiast

delete

. Uciekając się do stosowania

scoped_array

, zyskujemy au-

tomatyzm zwalniania tablicy i jasność intencji: wiadomo od razu, że chodzi o wskaź-
nik tablicy, a nie pojedynczego elementu.

Wskaźnik

scoped_array

przypomina bardzo

scoped_ptr

; jedną z niewielu różnic jest

przeciążanie (w tym pierwszym) operatora indeksowania

operator[]

, umożliwiającego

stosowanie naturalnej składni odwołań do elementów tablicy.

Wskaźnik

scoped_array

należy uznać za pod każdym względem lepszą alternatywę

dla klasycznych tablic przydzielanych dynamicznie. Przejmuje on zarządzanie czasem
życia tablic tak, jak

scoped_ptr

przejmuje zarządzenie czasem życia obiektów wska-

zywanych. Trzeba jednak pamiętać, że w bardzo wielu przypadkach jest alternatywą
gorszą niż kontener

std::vector

(elastyczniejszy i dający większe możliwości). Wskaź-

nik

scoped_array

zdaje się przewyższać kontenery

std::vector

jedynie tam, gdzie trzeba

jasno wyrazić chęć sztywnego ograniczenia rozmiaru tablicy.

5

W rzeczy samej, w zdecydowanej większości przypadków lepiej faktycznie skorzystać ze standardowej

implementacji kontenera

vector

. Decyzja o stosowaniu

scoped_array

powinna wynikać z pomiarów

wydajności — przyp. aut.

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

49

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

49

shared_ptr

Nagłówek:

"boost/shared_ptr.hpp"

Chyba każdy nietrywialny program wymaga stosowania jakiejś postaci inteligentnych
wskaźników ze zliczaniem odwołań do obiektów wskazywanych. Takie wskaźniki
eliminują konieczność kodowania skomplikowanej logiki sterującej czasem życia obiek-
tów współużytkowanych przez pewną liczbę innych obiektów. Kiedy wartość licznika
odwołań spadnie do zera, oznacza to brak obiektów zainteresowanych użytkowaniem
danego zasobu i możliwość jego zwolnienia. Inteligentne wskaźniki ze zliczaniem
odwołań można podzielić na ingerencyjne i nieingerencyjne (ang. odpowiednio: in-
trusive i non-intrusive). Te pierwsze wymagają od klas obiektów zarządzanych udo-
stępniania specjalnych metod albo składowych, za pomocą których realizowane jest
zliczanie odwołań. Oznacza to konieczność projektowania klas zasobów współużyt-
kowanych z uwzględnieniem wymaganej infrastruktury albo późniejszego uzdatniania
takich klas przez np. pakowanie ich w klasy implementujące infrastrukturę zliczania
odwołań. Z kolei wskaźniki zliczające odwołania w sposób nieingerencyjny nie wy-
magają niczego od typu obiektu zarządzanego. Wskaźniki zliczające odwołania za-
kładają wyłączność własności pamięci skojarzonej z przechowywanymi wskaźnikami.
Kłopot ze współużytkowaniem obiektu bez pomocy ze strony inteligentnych wskaź-
ników polega na tym, że choć trzeba wreszcie zwolnić taki obiekt, nie wiadomo,
kto i kiedy miałby to zrobić. Bez pomocy ze strony mechanizmu zliczania odwołań
trzeba arbitralnie i zewnętrznie ograniczyć czas życia obiektu współużytkowanego,
co oznacza zwykle związanie jego użytkowników nadmiernie silnymi zależnościami.
To z kolei niekorzystnie wpływa na prostotę kodu i jego zdatność do wielokrotnego
użycia.

Klasa obiektu zarządzanego może przejawiać własności predestynujące ją do stoso-
wania ze wskaźnikami zliczającymi odwołania. Takimi cechami mogą być kosztowność
operacji kopiowania albo współużytkowanie części implementacji pomiędzy wieloma
egzemplarzami klasy. Są też sytuacje, w których nie istnieje jawny właściciel współ-
użytkowanego zasobu. Stosowanie inteligentnych wskaźników ze zliczaniem odwo-
łań umożliwia dzielenie własności pomiędzy obiektami, które wymagają dostępu do
wspólnego zasobu. Wskaźniki zliczające odwołania umożliwiają również przecho-
wywanie wskaźników obiektów w kontenerach biblioteki standardowej bez ryzyka
wycieków pamięci, zwłaszcza w obliczu wyjątków albo operacji usuwania elementów
z kontenera. Z kolei przechowywanie wskaźników w kontenerach pozwala na wyko-
rzystanie zalet polimorfizmu, zwiększenie efektywności składowania (w przypadku klas
zakładających kosztowne kopiowanie) i możliwość składowania tych samych obiektów
w wielu specjalizowanych kontenerach, wybranych ze względu na np. efektywność
sortowania.

Po stwierdzeniu chęci zastosowania inteligentnego wskaźnika zliczającego odwołania
trzeba zdecydować między implementacją ingerencyjną i nieingerencyjną. Niemal
zawsze lepszym wyborem są wskaźniki nieingerencyjne, a to z racji ich uniwersalno-
ści, braku wpływu na istniejący kod i elastyczności. Wskaźniki nieingerencyjne moż-
na stosować z klasami, których z pewnych względów nie można zmieniać. Zwykle
klasę adaptuje się do współpracy z inteligentnym wskaźnikiem ingerencyjnym przez

background image

50 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

50D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

wyprowadzenie klasy pochodnej z klasy bazowej zliczającej odwołania. Taka mody-
fikacja klasy może być kosztowniejsza, niż się zdaje. W najlepszym przypadku trzeba
ponieść koszt w postaci zacieśnienia zależności i zmniejszenia zdatności klasy do
użycia w innych kontekstach

6

. Zwykle oznacza to również zwiększenie rozmiaru

obiektów klasy adaptowanej, co w niektórych kontekstach ogranicza jej przydatność

7

.

Obiekt klasy

shared_ptr

można skonstruować na bazie zwykłego wskaźnika, innego

obiektu

shared_ptr

i obiektów klasy

std::auto_ptr

bądź

boost:weak_ptr

. Do kon-

struktora

shared_ptr

można też przekazać drugi argument, w postaci dealokatora

(ang. deleter). Jest on później wykorzystywany do obsługi operacji usunięcia zasobu
współużytkowanego. Przydaje się w zarządzaniu takimi zasobami, które nie były przy-
dzielane wywołaniem

new

i nie powinny być zwalniane zwykłym

delete

(przykłady

tworzenia własnych dealokatorów zostaną zaprezentowane dalej). Po skonstruowaniu
obiektu

shared_ptr

można go stosować jak najzwyklejszy wskaźnik, z tym wyjąt-

kiem, że nie trzeba jawnie zwalniać obiektu wskazywanego.

Poniżej prezentowana jest częściowa deklaracja szablonu

shared_ptr

; występują tu

najważniejsze składowe i metody, które za chwilę doczekają się krótkiego omówienia.

namespace boost {

template <typename T> class shared_ptr {

public:

template<class Y> explicit shared_ptr(Y* p);

template<class Y, class D> shared_ptr(Y* p, D d);

~shared_ptr();

shared_ptr(const shared_ptr & r);

template <class Y> explicit shared_ptr(const weak_ptr<Y>& r);

template <classY> explicit shared_ptr(std::auto_ptr<Y>& r);

shared_ptr& operator=(const shared_ptr & r);

void reset();

T& operator*() const;

T* operator->() const;

T* get() const;

bool unique() const;

long use_count() const;

operator nieokreślony-typ-logiczny() const;

6

Weźmy choćby przypadek, kiedy jedną klasę obiektu zarządzanego trzeba by przystosować do stosowania

z kilkoma klasami ingerencyjnych, inteligentnych wskaźników zliczających odwołania. Owe różne klasy
bazowe infrastruktury zliczania odwołań mogłyby być niezgodne ze sobą; gdyby zaś tylko jedna z klas
wskaźników była kategorii ingerencyjnej, stosowanie wskaźników nieingerencyjnych odbywałoby się
ze zbędnym wtedy narzutem jednej klasy bazowej — przyp. aut.

7

Z drugiej strony nieingerencyjne wskaźniki inteligentne wymagają dla siebie przydziału dodatkowej

pamięci dla niezbędnej infrastruktury zliczania odwołań — przyp. aut.

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

51

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

51

void swap(shared_ptr<T>& b);

};

template <class T, class >

shared_ptr<T> static_pointer_cast(const shared_ptr< >& r);

}

Metody

template<class Y> explicit shared_ptr(Y* p);

Konstruktor przejmujący w posiadanie przekazany wskaźnik

p

. Argument wywoła-

nia powinien być poprawnym wskaźnikiem

Y

. Konstrukcja powoduje ustawienie licz-

nika odwołań na 1. Jedynym wyjątkiem, jaki może być zrzucony z konstruktora, jest

std::bad_alloc

(w mało prawdopodobnym przypadku, kiedy nie ma pamięci do

przydzielenia licznika odwołań).

template<class Y, class D> shared_ptr(Y* p, D d);

Konstruktor przyjmujący parę argumentów. Pierwszy z nich to zasób, który ma przejść
pod opiekę tworzonego wskaźnika

shared_ptr

, drugi to obiekt odpowiedzialny za

zwolnienie zasobu wskazywanego przy usuwaniu wskaźnika. Zasób jest przekazywa-
ny do obiektu zwalniającego wywołaniem

d(p)

. Z tego względu poprawne wartości

p

zależą od

d

. Jeśli nie uda się przydzielić licznika odwołań, konstruktor zrzuci wyjątek

std::bad_alloc

.

shared_ptr(const shared_ptr & r);

Zasób wskazywany przez

r

jest współdzielony z nowo tworzonym wskaźnikiem

sha-

red_ptr

, co powoduje zwiększenie licznika odwołań o 1. Konstruktor kopiujący nie

zrzuca wyjątków.

template <class Y> explicit shared_ptr(const weak_ptr<Y>& r);

Konstruuje wskaźnik

shared_ptr

na podstawie wskaźnika

weak_ptr

(omawianego

w dalszej części rozdziału). Pozwala to na zabezpieczenie zastosowania

weak_ptr

w aplikacjach wielowątkowych przez zwiększenie licznika odwołań do zasobu współ-
użytkowanego wskazywanego przez argument typu

weak_ptr

(wskaźniki

weak_ptr

nie

wpływają na stan liczników odwołań do zasobów współdzielonych). Jeśli wskaźnik

weak_ptr

jest pusty (to jest

r.use_count() == 0

), konstruktor

shared_ptr

zrzuca wy-

jątek typu

bad_weak_ptr

.

template <classY> explicit shared_ptr(std::auto_ptr<Y>& r);

Konstrukcja wskaźnika

shared_ptr

na bazie

auto_ptr

oznacza przejęcie własności

wskaźnika przechowywanego w

r

przez utworzenie jego kopii i wywołanie na rzecz

źródłowego obiektu

auto_ptr

metody

release

. Licznik odwołań po konstrukcji ma

wartość 1. Oczywiście

r

jest zerowane. Niemożność przydziału pamięci dla licznika

odwołań prowokuje wyjątek

std::bad_alloc

.

background image

52 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

52D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

~shared_ptr();

Destruktor klasy

shared_ptr

zmniejsza o 1 licznik odwołań do zasobu wskazywanego.

Jeśli wartość licznika spadnie w wyniku zmniejszenia do zera, destruktor zwolni obiekt
wskazywany. Polega to na wywołaniu dlań operatora

delete

albo przekazanego w kon-

struktorze obiektu zwalniającego; w tym ostatnim przypadku jedynym argumentem
wywołania obiektu zwalniającego jest wskaźnik przechowywany w

shared_ptr

. De-

struktor nie zrzuca wyjątków.

shared_ptr& operator=(const shared_ptr & r);

Operator przypisania inicjuje współużytkowanie zasobu z

r

, z zaniechaniem współ-

użytkowania zasobu bieżącego. Nie zrzuca wyjątków.

void reset();

Metoda

reset

służy do rezygnacji ze współdzielenia zasobu wskazywanego przecho-

wywanym wskaźnikiem; wywołanie zmniejsza licznik odwołań do zasobu.

T& operator*() const;

Przeciążony operator zwracający referencję obiektu (zasobu) wskazywanego. Zacho-
wanie operatora dla pustego wskaźnika przechowywanego jest niezdefiniowane. Ope-
rator nie zrzuca wyjątków.

T* operator->() const;

Przeciążony operator zwracający przechowywany wskaźnik. Razem z przeciążonym
operatorem wyłuskania

operator*

upodobnia zachowanie

shared_ptr

do zwykłych

wskaźników. Operator nie zrzuca wyjątków.

T* get() const;

Metoda

get

to zalecany sposób odwoływania się do wskaźnika przechowywanego

w obiekcie

shared_ptr

, kiedy istnieje podejrzenie, że wskaźnik ten ma wartość pustą

(kiedy to wywołania operatorów

operator*

i

operator->

prowokują niezdefiniowane

zachowanie). Zauważmy, że stan wskaźnika w wyrażeniach logicznych można testować
również za pośrednictwem funkcji niejawnej konwersji

shared_ptr

na typ logiczny.

Metoda nie zrzuca wyjątków.

bool unique() const;

Metoda zwraca

true

, jeśli obiekt

shared_ptr

, na rzecz którego nastąpiło wywołanie,

jest jedynym właścicielem przechowywanego wskaźnika. W pozostałych przypadkach
zwraca

false

. Metoda nie zrzuca wyjątków.

long use_count() const;

Metoda

use_count

zwraca wartość licznika odwołań do wskaźnika przechowywanego

w obiekcie

shared_ptr

. Przydaje się w diagnostyce, bo pozwala na zdejmowanie migawek

wartości licznika odwołań w krytycznych punktach wykonania programu. Stosować

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

53

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

53

wstrzemięźliwie; dla niektórych możliwych implementacji interfejsu

shared_ptr

ustale-

nie liczby odwołań może być kosztowne obliczeniowo albo nawet niemożliwe. Metoda
nie zrzuca wyjątków.

operator nieokreślony-typ-logiczny() const;

Niejawna konwersja na typ logiczny, umożliwiająca stosowanie obiektów

shared_ptr

w wyrażeniach logicznych (i tam, gdzie oczekiwane są wyrażenia logiczne). Zwracana
wartość to

true

, jeśli

shared_ptr

przechowuje obecnie jakiś ustawiony wskaźnik, bądź

false

w pozostałych przypadkach. Zauważmy, że typ wartości zwracanej nie jest okre-

ślony; zastosowanie typu

bool

pozwalałoby na angażowanie wskaźników

shared_ptr

w niektórych bezsensownych dla jego semantyki operacjach, stąd w implementacji
najczęściej stosowany jest idiom bezpiecznej wartości logicznej

8

, który ogranicza za-

stosowania wartości zwracanej do odpowiednich testów logicznych. Metoda nie zrzuca
wyjątków.

void swap(shared_ptr<T>& b);

Niekiedy trzeba wymienić wskaźniki pomiędzy dwoma obiektami

shared_ptr

. Metoda

swap

wymienia przechowywane wskaźniki oraz liczniki odwołań. Nie zrzuca wyjątków.

Funkcje zewnętrzne

template <class T, class >

shared_ptr<T> static_pointer_cast(const shared_ptr< >& r);

Wykonanie statycznego rzutowania wskaźnika przechowywanego w

shared_ptr

można

zrealizować poprzez wydobycie wskaźnika i wywołanie

static_cast

, ale wyniku nie

można by skutecznie umieścić w innym wskaźniku

shared_ptr

: nowy wskaźnik

sha-

red_ptr

uznałby, że jest pierwszym posiadaczem zasobu wskazywanego. Problem

eliminuje funkcja

static_pointer_cast

. Gwarantuje ona zachowanie poprawnej wartości

licznika odwołań. Funkcja nie zrzuca wyjątków.

Stosowanie

Zasadniczym celem stosowania

shared_ptr

jest eliminowanie konieczności kodo-

wania logiki wykrywającej właściwy moment zwolnienia zasobu współużytkowa-
nego przez wielu użytkowników. Poniżej mamy prosty przykład, gdzie dwie klasy —

A

i

B

— korzystają ze wspólnego egzemplarza wartości typu

int

. Uwaga: korzysta-

nie ze wskaźników

shared_ptr

wymaga włączenia do kodu pliku nagłówkowego

"boost/shared_ptr.hpp"

.

#include "boost/shared_ptr.hpp"

#include <cassert>

class A {

8

Autorstwa Petera Dimowa — przyp. aut.

background image

54 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

54D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

boost::shared_ptr<int> no_;

public:

A(boost::shared_ptr<int> no) : no_(no) {}

void value(int i) {

*no_ = i;

}

};

class B {

boost::shared_ptr<int> no_;

public:

B(boost::shared_ptr<int> no) : no_(no) {}

void value() const {

return *no_;

}

};

int main() {

boost::shared_ptr<int> temp(new int(14));

A a(temp);

B b(temp);

a.value(28);

assert(b.value()==28);

}

Klasy

A

i

B

z powyższego przykładu zawierają składową typu

shared_ptr<int>

. Przy

tworzeniu egzemplarzy

A

i

B

przekazujemy do obu konstruktorów ten sam egzemplarz

obiektu

shared_ptr

:

temp

. Oznacza to, że mamy trzy wskaźniki odnoszące się do tej

samej zmiennej typu

int

: jeden w postaci obiektu

temp

i dwa zaszyte w składowych

no_

klas

A

i

B

. Gdyby współużytkowanie zmiennej było realizowane za pomocą zwy-

kłych wskaźników, klasy

A

i

B

miałyby ciężki orzech do zgryzienia w postaci wyty-

powania właściwego momentu zwolnienia zmiennej. W tym przykładzie licznik od-
wołań do zmiennej ma aż do końca funkcji

main

wartość 3; u kresu zasięgu funkcji

wszystkie obiekty

shared_ptr

zostaną usunięte, co będzie powodować zmniejszanie

licznika aż do zera. Wyzerowanie sprowokuje zaś usunięcie przydzielonej zmiennej
typu

int

.

Jeszcze o idiomie implementacji prywatnej

Idiom prywatnej implementacji rozpatrywaliśmy wcześniej w aspekcie wskaźników

scoped_ptr

, znakomicie nadających się do przechowywania dynamicznie przydziela-

nych egzemplarzy implementacji prywatnej tam, gdzie wcielenie idiomu nie zakłada
kopiowania i współdzielenia implementacji pomiędzy egzemplarzami. Nie wszystkie
klasy, w których można by zastosować prywatną implementację, spełniają te warunki
(co nie znaczy, że w ogóle nie można zastosować w nich wskaźników

scoped_ptr

,

wymaga to jednak ręcznej implementacji operacji kopiowania i przypisywania im-
plementacji). Dla takich klas, które zakładają dzielenie szczegółów implementacji
pomiędzy wieloma egzemplarzami, należałoby zarządzać wspólnymi implementacjami
za pomocą wskaźników

shared_ptr

. Kiedy wskaźnikowi

shared_ptr

przekazany zosta-

nie w posiadanie egzemplarz implementacji prywatnej, zyskamy „za darmo” możliwość

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

55

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

55

kopiowania i przypisywania implementacji. W przypadku

scoped_ptr

kopiowanie i przy-

pisywanie było niedozwolone, bo semantyka wskaźników

scoped_ptr

nie dopuszcza

kopiowania. Z tego względu obsługa kopiowania i przypisań w klasach stosujących

scoped_ptr

i utrzymujących prywatne implementacje wspólne wymagałaby ręcznego

definiowania operatora przypisania i konstruktora kopiującego. Kiedy w roli wskaź-
nika prywatnej implementacji klasy występuje

shared_ptr

, nie trzeba udostępniać

własnego konstruktora kopiującego. Egzemplarz implementacji będzie współużytko-
wany przez obiekty klasy; jedynie w przypadku, kiedy któryś z egzemplarzy klasy ma
być wyróżniony osobnym stanem, trzeba będzie zdefiniować stosowny konstruktor
kopiujący. Sama obsługa implementacji prywatnej nie różni się poza tym od przypadku,
kiedy wskazywał ją wskaźnik

scoped_ptr

: wystarczy zamienić w kodzie

scoped_ptr

na

shared_ptr

.

shared_ptr a kontenery biblioteki standardowej języka C++

Przechowywanie obiektów wprost w kontenerze jest niekiedy kłopotliwe. Przecho-
wywanie przez wartość oznacza, że użytkownicy kontenera wydobywający zeń obiekty
otrzymują ich kopie, co w przypadku obiektów cechujących się wysokim kosztem
kopiowania może znacząco wpływać na wydajność programu. Co więcej, niektóre
kontenery, zwłaszcza

std::vector

, podejmują operację kopiowania przechowywa-

nych elementów w obliczu konieczności zmiany rozmiaru kontenera, co znów stanowi
dodatkowy, potencjalnie ważki koszt. Wreszcie semantyka typowa dla wartości ozna-
cza brak zachowania polimorficznego. Jeśli obiekty przechowywane w kontenerach
mają przejawiać zachowanie polimorficzne, należałoby skorzystać ze wskaźników.
Jeśli będą to wskaźniki zwykłe, staniemy w obliczu poważnego problemu zarządzania
spójnością wskazań w poszczególnych elementach kontenera. Choćby przy usuwaniu
elementów z kontenera trzeba będzie sprawdzić, czy istnieją jeszcze użytkownicy ko-
rzystający z kopii wskaźników wydobytych wcześniej z kontenera; trzeba też będzie
koordynować odwołania do tego samego elementu inicjowane przez różnych użyt-
kowników. Wszystkie te złożone zadania może z powodzeniem przejąć

shared_ptr

.

Poniższy przykład ilustruje sposób przechowywania współdzielonych wskaźników
w kontenerze biblioteki standardowej.

#include "boost/shared_ptr.hpp"

#include <vector>

#include <iostream>

class A {

public:

virtual void sing()=0;

protected:

virtual ~A() {};

};

class B : public A {

public:

virtual void sing() {

std::cout << "do re mi fa sol la";

}

background image

56 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

56D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

};

boost::shared_ptr<A> createA() {

boost::shared_ptr<A> p(new B());

return p;

}

int main() {

typedef std::vector<boost::shared_ptr<A> > container_type;

typedef container_type::iterator iterator;

container_type container;

for (int i=0;i<10;++i) {

container.push_back(createA());

}

std::cout << "Pr ba ch ru: \n";

iterator end=container.end();

for (iterator it=container.begin();it!=end;++it) {

(*it)->sing();

}

}

Dwie widniejące powyżej klasy

A

i

B

zawierają po jednej metodzie wirtualnej

sing

.

B

dziedziczy publicznie po

A

, a funkcja wytwórcza

createA

zwraca dynamicznie przy-

dzielany egzemplarz

B

ujęty w obiekcie

shared_ptr<A>

. W funkcji

main

dochodzi do

utworzenia wektora elementów typu

shared_ptr<A>

i wypełnienia go dziesięcioma ta-

kimi elementami; następnie w pętli następują wywołania metody

sing

na rzecz każ-

dego elementu kontenera. Gdybyśmy stosowali tu wskaźniki zwykłe, musielibyśmy
ręcznie zwalniać zawartość kontenera. W tym przykładzie zwalniany jest automatyczne;
licznik odwołań danego elementu ma wartość równą co najmniej 1 tak długo, jak długo
istnieje obiekt kontenera. Kiedy ten jest usuwany, liczniki odwołań elementów są ze-
rowane, co wymusza zwolnienie obiektów wskazywanych. Warto odnotować, że nawet
gdyby destruktor

A

nie został zadeklarowany jako wirtualny,

shared_ptr

poprawnie

wywołałby przy zwalnianiu obiektu wskazywanego destruktor

B

!

Przykład ilustruje efektywną technikę angażującą chroniony destruktor klasy

A

. Po-

nieważ funkcja

createA

zwraca obiekt klasy

shared_ptr<A>

, nie byłoby możliwe proste

wywołanie

delete

dla wskaźnika wyłuskanego wywołaniem metody

shared_ptr::get

.

Oznacza to, że gdyby pozyskać wskaźnik z

shared_ptr

— na przykład w celu przeka-

zania go do funkcji wymagającej argumentu prostego typu wskaźnikowego — nie ist-
niałaby możliwość ryzykownego i niebezpiecznego zwolnienia obiektu wskazywanego.
W jaki więc sposób

shared_ptr

radzi sobie z prawidłowym zwolnieniem obiektu

wskazywanego? Otóż z pomocą przychodzi właściwy typ wskaźnika, czyli

B

; zaś de-

struktor

B

nie jest zabezpieczony przed dostępem z zewnątrz. To bardzo dobry sposób

dodatkowego zabezpieczania obiektów przechowywanych za pomocą wskaźników

shared_ptr

.

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

57

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

57

Wskaźniki shared_ptr a nietypowe zasoby

Niekiedy pojawia się potrzeba zastosowania wskaźnika

shared_ptr

z zasobem takiego

typu, że jego zwolnienie nie sprowadza się do prostego wywołania

delete

. Takie przy-

padki obsługuje się za pośrednictwem własnych dealokatorów. Rzecz dotyczy na
przykład uchwytów zasobów systemowych, jak

FILE*

, które należałoby zwalniać przy

użyciu mechanizmów systemu operacyjnego, np. wywołaniem funkcji

fclose

. Gdyby

więc wskaźnik

shared_ptr

miał przechowywać obiekty

FILE*

, należałoby zdefiniować

klasę obiektów wykorzystywanych do zwalniania

FILE*

, jak poniżej.

class FileCloser {

public:

void operator()(F# e* file) {

std::cout << "Wywołanie FileCloser uchwytu dla F# e* -- "

"plik zostanie zamknięty. \n";

if (file!=0)

fclose(file);

}

};

Powyższy obiekt funkcyjny służy do realizacji specyficznego trybu zwalniania obiektu
wskazywanego, polegającego na wywołaniu funkcji

fclose

. Oto program przykładowy,

wykorzystujący taki obiekt zwalniający.

int main() {

std::cout << "wskaźnik shared_ptr z własnym dealokatorem.\n";

{

F# e* f=fopen("test.txt", "r");

if (f==0) {

std::cout << "Nie można otworzyć pliku\n";

throw "Nie można otworzyć pliku";

}

boost::shared_ptr<F# e>

my_shared_file(f, FileCloser());

// Pozycjonowanie kursora pliku

fseek(my_shared_file.get(), 42, dees_deT);

}

std::cout << "Plik został przed chwilą zamknięty!\n";

}

Zauważmy, że pozyskanie zasobu ze wskaźnika wymagało zastosowania składni

&*

,

metody

get

albo

get_pointer

klasy

shared_ptr

(oczywiście protestuję przeciwko sto-

sowaniu wyjątkowo nieczytelnego zapisu

&*

; mniej oczywisty jest wybór pomiędzy

dwoma pozostałymi sposobami). Przykład mógłby być jeszcze prostszy — skoro
przy dealokacji zasobu wystarczyło wywołanie funkcji jednoargumentowej, nie trzeba
w ogóle definiować własnej klasy dealokatorów. Uproszczony przykład mógłby wy-
glądać tak:

background image

58 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

58D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

{

F# e* f=fopen("test.txt", "r");

if (f==0) {

std::cout << "Nie można otworzyć pliku\n";

throw file_exceptio();

}

boost::shared_ptr<F# e>

my_shared_file(f, &fclose);

// Pozycjonowanie kursora pliku

fseek(my_shared_file.get(), 42, dees_deT);

}

std::cout << "Plik został przed chwilą zamknięty!\n";

Własne dealokatory są nieodzowne w przypadku zasobów, których zwalnianie wy-
maga wdrożenia specjalnej procedury. Ponieważ taki obiekt nie stanowi części typu

shared_ptr

, użytkownicy nie muszą posiadać żadnej wiedzy o zasobie pozostają-

cym w posiadaniu inteligentnego wskaźnika (muszą, rzecz jasna, jedynie wiedzieć,
jak tego wskaźnika używać!). W przykładowym przypadku puli obiektów-zasobów
dealokator zwracałby po prostu zasób do puli. Z kolei w przypadku zasobu-jedynaka
(ang. singleton) dealokator powstrzymywałby się od jakichkolwiek operacji, zapew-
niając podtrzymanie obecności jedynego egzemplarza zasobu.

Dealokatory a bezpieczeństwo

Wiemy już, że zabezpieczanie destruktora klasy zwiększa jej bezpieczeństwo w połą-
czeniu ze wskaźnikami

shared_ptr

. Innym sposobem osiągnięcia podobnego poziomu

bezpieczeństwa jest zadeklarowanie destruktora jako zabezpieczonego (bądź prywat-
nego) i wykorzystanie własnego dealokatora. Musi on zostać zaprzyjaźniony z klasą,
której obiekty ma usuwać. Elegancki sposób implementacji takiego dealokatora polega
na zagnieżdżeniu jego klasy w prywatnej części klasy obiektów usuwanych, jak tutaj:

#include "boost/shared_ptr.hpp"

#include <iostream>

class A {

class deleter {

public:

void operator()(A* p) {

delete p;

}

};

friend class deleter;

public:

virtual void sing() {

std::cout << " alalalalalalalalalala";

}

static boost::shared_ptr<A> createA() {

boost::shared_ptr<A> p(new A(), A::deleter());

return p;

}

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

59

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

59

protected:

virtual ~A() {};

};

int main() {

boost::shared_ptr<A> p=A::createA();

}

Zauważmy, że tym razem nie możemy tworzyć obiektów

shared_ptr<A>

za pomocą

zewnętrznej funkcji wytwórczej, bo zagnieżdżona klasa dealokatora jest prywatna
względem

A

. Taka implementacja uniemożliwia użytkownikom tworzenie obiektów

A

na stosie i nie pozwala na wywoływanie

delete

ze wskaźnikiem

A

.

Tworzenie wskaźnika shared_ptr ze wskaźnika this

Niekiedy trzeba utworzyć wskaźnik inteligentny

shared_ptr

ze wskaźnika

this

— co

oznacza założenie, że klasa będzie zarządzana za pośrednictwem wskaźnika inteli-
gentnego i trzeba w jakiś sposób przekonwertować wskaźnik obiektu klasy na taki

shared_ptr

. Brzmi jak niemożliwe? Cóż, rozwiązaniem jest kolejne narzędzie z ze-

stawu wskaźników inteligentnych, które jeszcze nie doczekało się szerszego omówie-
nia — chodzi o

boost::weak_ptr

. Otóż wskaźnik

weak_ptr

jest obserwatorem wskaź-

ników

shared_ptr

; pozwala na podglądanie wskazania bez ingerowania w wartość

licznika odwołań. Zachowanie w klasie składowej typu

weak_ptr

ze wskaźnikiem

this

pozwala na późniejsze pozyskiwanie

shared_ptr

do

this

wedle potrzeb. Aby nie

trzeba było za każdym razem ręcznie pisać kodu składującego

this

w

weak_ptr

i po-

tem pozyskiwać zeń wskaźnik

shared_ptr

, w bibliotece Boost.Smart_ptr przewidziano

klasę pomocniczą o nazwie

enable_shared_from_this

. Wystarczy więc własną klasę

wyprowadzić jako pochodną

enable_shared_from_this

. Oto przykład ilustrujący za-

stosowanie klasy pomocniczej:

#include "boost/shared_ptr.hpp"

#include "boost/enable_shared_from_this.hpp"

class A;

void do_stuff(boost::shared_ptr<A> p) {

}

class A : public boost::enable_shared_from_this<A> {

public:

void call_do_stuff() {

do_stuff(shared_from_this());

}

};

int main() {

boost::shared_ptr<A> p(new A());

p->call_do_stuff();

}

background image

60 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

60D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

Przykład pokazuje też przypadek, w którym do zarządzania

this

potrzebny jest inteli-

gentny wskaźnik

shared_ptr

. Otóż klasa

A

posiada metodę

call_do_stuff

, która ma

wywołać funkcję zewnętrzną (wobec klasy)

do_stuff

, która z kolei oczekuje przeka-

zania argumentu typu

boost::shared_ptr<A>

. W obrębie metody

A::call_do_stuff

wskaźnik

this

jest najzwyklejszym wskaźnikiem

A

, ale ponieważ

A

dziedziczy po

enable_shared_from_this

, wywołanie

shared_from_this

zwraca wskaźnik

this

opa-

kowany w

shared_ptr

. W

shared_from_this

, metodzie klasy pomocniczej

enable_

shared_from_this

, wewnętrznie przechowywany

weak_ptr

jest konwertowany na

sha-

red_ptr

, co polega na zwiększeniu licznika referencji, niezbędnego w celu zachowania

istnienia obiektu.

Podsumowanie

Wskaźniki inteligentne ze zliczaniem odwołań to niezwykle cenne narzędzia. Imple-
mentacja

shared_ptr

z biblioteki Boost to implementacja solidna i elastyczna, która

swojej przydatności i jakości dowiodła w wyczerpujących testach praktycznych,
w niezliczonych aplikacjach, środowiskach i okolicznościach. Potrzeba współużyt-
kowania zasobów przez wielu użytkowników jest bowiem dość powszechna i najczę-
ściej wiąże się z niemożnością albo trudnością ustalenia właściwego momentu bez-
piecznego zwolnienia zasobu. Wskaźnik

shared_ptr

zwalnia użytkowników z tej troski,

automatycznie opóźniając zwalnianie obiektu do momentu zlikwidowania ostatniego
odwołania. Z tego względu klasę

shared_ptr

należałoby uznać za najważniejszą kate-

gorię wskaźników inteligentnych dostępnych w bibliotekach Boost. Oczywiście pozo-
stałe klasy wskaźników inteligentnych również należy poznać, ale ta jedna jest z pew-
nością najbardziej użyteczna i najbardziej warta przyswojenia i wdrażania. Dodatkowa
możliwość stosowania własnych procedur usuwania zasobów wskazywanych czyni
klasę

shared_ptr

uniwersalnym narzędziem obsługi aspektów zarządzania zasobami.

Wskaźniki

shared_ptr

cechują się niewielkim narzutem rozmiaru względem wskaź-

ników zwykłych. Nie spotkałem się jeszcze osobiście z sytuacją, w której ten narzut
zmuszałby programistę do rezygnacji z wdrożenia wskaźników

shared_ptr

. Doprawdy,

nie warto ręcznie implementować własnych klas wskaźników zliczających odwołania
— praktycznie zawsze lepiej skorzystać z gotowca w postaci

shared_ptr

; nie bardzo

jest jak go udoskonalić.

Wskaźniki

shared_ptr

można skutecznie stosować:

t

tam, gdzie jest wielu użytkowników obiektu, ale nie ma jednego jawnego
właściciela;

t

tam, gdzie trzeba przechowywać wskaźniki w kontenerach biblioteki
standardowej;

t

tam, gdzie trzeba przekazywać wskaźniki do i z bibliotek, a nie ma jawnego
wyrażenia transferu własności;

t

tam, gdzie zarządzanie zasobami wymaga specjalnych procedur
zwalniających

9

.

9

Przy pomocy własnych klas obiektów usuwających — przyp. aut.

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

61

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

61

shared_array

Nagłówek:

"boost/shared_array.hpp"

Klasa

shared_array

to klasa inteligentnego wskaźnika umożliwiająca współużytkowanie

tablic. Ma się do

shared_ptr

tak, jak

scoped_array

do

scoped_ptr

. Klasa

shared_array

różni się od

shared_ptr

głównie tym, że służy do zarządzania nie pojedynczymi obiek-

tami, a całymi tablicami obiektów. Przy omawianiu

scoped_array

wspominałem, że

w zdecydowanej większości przypadków lepszym od niego wyborem jest klasyczny
kontener biblioteki standardowej

std::vector

. W tym przypadku przewaga jest po

stronie

shared_array

, bo klasa ta pozwala na dzielenie prawa własności tablic. Inter-

fejs

shared_array

przypomina interfejs

shared_ptr

; jedynym istotnym dodatkiem jest

operator indeksowania i brak obsługi własnych dealokatorów.

Ponieważ kombinacja wskaźnika

shared_ptr

i kontenera

std::vector

(a konkretnie

wskaźnika

shared_ptr

na wektor

std::vector

) cechuje się większą elastycznością niż

shared_array

, nie będziemy ilustrować zastosowań

shared_array

przykładami. Kto

musi skorzystać z tej klasy, powinien sięgnąć do dokumentacji biblioteki Boost.

intrusive_ptr

Nagłówek:

"boost/intrusive_ptr.hpp"

Klasa

intrusive_ptr

jest ingerencyjnym odpowiednikiem inteligentnego wskaźnika

shared_ptr

. Niekiedy nie ma wyjścia i trzeba zastosować właśnie ingerencyjny inteli-

gentny wskaźnik zliczający odwołania. Typowym scenariuszem takiej sytuacji jest
obecność gotowego kodu z wewnętrznym licznikiem odwołań, którego z braku czasu
(albo innych względów) nie można przepisać. Może też chodzić o przypadek, kiedy
rozmiar inteligentnego wskaźnika musi dokładnie zgadzać się z rozmiarem wskaźnika
gołego albo kiedy operacje przydziału liczników odwołań wskaźników

shared_ptr

degradują wydajność (to bardzo rzadki przypadek!). Konieczność zastosowania inge-
rencyjnego wskaźnika inteligentnego jest oczywista, kiedy metoda klasy wskazywa-
nej ma zwracać

this

tak, aby dało się tego wskaźnika użyć w innym wskaźniku inte-

ligentnym (co prawda wiemy już, że takie zadanie można też rozwiązać przy użyciu
wskaźników nieingerencyjnych). Klasa

intrusive_ptr

różni się od pozostałych wskaź-

ników inteligentnych tym, że to użytkownik podaje licznik odwołań, którym wskaźnik
będzie manipulował.

Kiedy wskaźnik

intrusive_ptr

zwiększa bądź zmniejsza licznik odwołań dla wskaź-

nika niepustego, realizuje niekwalifikowane wywołania funkcji

intrusive_ptr_add_ref

i

intrusive_ptr_release

. Funkcje te mają zapewnić poprawność wartości licznika

odwołań i ewentualne usunięcie obiektu wskazywanego, kiedy licznik zostanie wyze-
rowany. Trzeba więc przeciążyć te funkcje dla własnego typu.

background image

62 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

62D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

Oto częściowa deklaracja szablonu

intrusive_ptr

, prezentująca najważniejsze meto-

dy i funkcje zewnętrzne:

namespace boost {

template<class T> class intrusive_ptr {

public:

intrusive_ptr(T* p, bool add_ref=true);

intrusive_ptr(const intrusive_ptr& r);

~intrusive_ptr();

T& operator*() const;

T* operator->() const;

T* get() const;

operator nieokreślony-typ-logiczny() const;

};

template <class T> T* get_pointer(const intrusive_ptr<T>& p);

template <class T,class > intrusive_ptr<T>

static_pointer_cast(const intrusive_ptr< >& r);

}

Metody

intrusive_ptr(T* p, bool add_ref=true);

Konstruktor zachowujący wskaźnik

p

w

*this

. Jeśli wskaźnik

p

jest niepusty i jeśli

add_ref

ma wartość

true

, konstruktor inicjuje niekwalifikowane wywołanie

intru-

sive_ptr_add_ref(p)

. Jeśli

add_ref

ma wartość

false

, konstruktor rezygnuje z wy-

wołania funkcji

intrusive_ptr_add_ref

. Zrzucanie wyjątków przez konstruktor jest

uzależnione od

intrusive_ptr_add_ref

— konstruktor może zrzucić wyjątek, jeśli

in-

trusive_ptr_add_ref

może zrzucić wyjątek.

intrusive_ptr(const intrusive_ptr& r);

Konstruktor kopiujący zachowuje kopię wskaźnika zwracanego wywołaniem

r.get()

i — jeśli jest to wskaźnik niepusty — wywołuje dla niego funkcję

intrusive_ptr_

add_ref

. Konstruktor nie zrzuca wyjątków.

~intrusive_ptr();

Jeśli przechowywany wskaźnik jest niepusty, destruktor

intrusive_ptr

podejmuje nie-

kwalifikowane wywołanie funkcji

intrusive_ptr_release

, przekazując przechowywany

wskaźnik jako argument wywołania. Funkcja

intrusive_ptr_add_ref

jest odpowie-

dzialna za zmniejszenie licznika odwołań i ewentualne zwolnienie obiektu wskazy-
wanego (jeśli licznik zostanie wyzerowany). Funkcja nie zrzuca wyjątków.

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

63

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

63

T& operator*() const;

Operator wyłuskania

operator*

zwraca referencję obiektu wskazywanego przez prze-

chowywany wskaźnik. Jeśli wskaźnik jest pusty, wywołanie operatora prowokuje nie-
zdefiniowane zachowanie. Kiedy więc są wątpliwości co do stanu wskazania, należy
się wcześniej upewnić, czy

intrusive_ptr

zawiera niepusty wskaźnik. Można to zrobić

albo za pośrednictwem metody

get

, albo poprzez testowanie obiektu

intrusive_ptr

w wyrażeniu logicznym. Operator wyłuskania nie zrzuca wyjątków.

T* operator->() const;

Operator zwraca przechowywany wskaźnik. Wywołanie operatora, jeśli wskaźnik jest
pusty, prowokuje niezdefiniowane zachowanie. Operator nie zrzuca wyjątków.

T* get() const;

Metoda zwraca przechowywany wskaźnik. Może być skutecznie wywoływana wszę-
dzie tam, gdzie potrzebny jest goły wskaźnik, nawet jeśli wskaźnik przechowywany
jest wskaźnikiem pustym. Metoda

get

nie zrzuca wyjątków.

operator nieokreślony-typ-logiczny() const;

Niejawna konwersja na typ zdatny do stosowania w wyrażeniach logicznych. Typ
wartości zwracanej to nie

bool

, bo taki typ pozwalałby na angażowanie wskaźników

intrusive_ptr

w niektórych bezsensownych dla jego semantyki operacjach. Konwersja

pozwala na testowanie wartości wskaźnika

intrusive_ptr

w kontekstach wyrażeń lo-

gicznych, np.

if (p)

(gdzie

p

to egzemplarz

intrusive_ptr

). Wartość zwracana to

true

, kiedy

intrusive_ptr

zawiera wskaźnik niepusty, i

false

, kiedy wskazanie jest

puste. Konwersja nie prowokuje wyjątków.

Funkcje zewnętrzne

template <class T> T* get_pointer(const intrusive_ptr<T>& p);

Funkcja zwraca wartość

p.get()

, a jej rolą jest głównie wsparcie dla programowania

uogólnionego

10

. Może też być wykorzystywana w konwencjach kodowania zakładają-

cych możliwość przeciążenia jej dla wskaźników gołych i zewnętrznych klas wskaźni-
ków inteligentnych. Niektórzy zaś po prostu preferują wywołania funkcji zewnętrz-
nych przed wywołaniami metod na rzecz obiektów

11

. Funkcja nie zrzuca wyjątków.

10

Takim funkcjom nadano miano podkładek (ang. shims) — zobacz 12. pozycję bibliografii — przyp. aut.

11

Uzasadnienie sprowadza się do zaciemnienia rozróżnienia pomiędzy operacjami na wskaźnikach
inteligentnych a operacjami na obiektach wskazywanych. Na przykład wywołania

p.get()

i

p->get()

mają w przypadku wskaźników inteligentnych zupełnie odmienne znaczenie, a rozróżnienie jest
na pierwszy rzut oka mało wyraźne; dla porównania, wywołań

get_pointer(p)

i

p->get()

nie da się

mylnie zinterpretować. Rzecz sprowadza się jednak raczej do konwencji i nawyków niż faktycznej
wyższości jednej postaci nad drugą — przyp. aut.

background image

64 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

64D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

template <class T,class > intrusive_ptr<T>

static_pointer_cast(const intrusive_ptr< >& r);

Funkcja zwraca

intrusive_ptr<T>(static_cast<T*>(r.get()))

. Inaczej niż w przy-

padku

shared_ptr

, wskaźniki obiektów przechowywane w

intrusive_ptr

można śmiało

poddawać rzutowaniu

static_cast

. Funkcja ta ma jednak ujednolicać składnię rzuto-

wania wszystkich wskaźników inteligentnych. Funkcja

static_pointer_cast

nie zrzuca

wyjątków.

Stosowanie

Stosowanie wskaźników

intrusive_ptr

różni się od stosowania wskaźników

sha-

red_ptr

w dwóch zasadniczych aspektach. Po pierwsze, trzeba samodzielnie udostęp-

nić mechanizm zliczania odwołań. Po drugie, wskaźnik

this

można z powodzeniem

traktować jako wskaźnik inteligentny

12

, co często okazuje się wygodne (o czym bę-

dziemy się mogli za chwilę przekonać). Niemniej jednak w większości przypadków
właściwym wskaźnikiem inteligentnym jest nieingerencyjny wskaźnik

shared_ptr

.

Stosowanie klasy

intrusive_ptr

wymaga włączenia do kodu pliku nagłówkowe-

go

"boost/intrusive_ptr.hpp"

i zdefiniowania pary funkcji

intrusive_ptr_add_ref

i

intrusive_ptr_release

. Powinny one przyjmować pojedynczy argument będący

wskaźnikiem typu wykorzystywanego ze wskaźnikami

intrusive_ptr

. Ewentualne

wartości zwracane z tych funkcji są ignorowane. Zwykle dobrze jest sparametryzo-
wać obie funkcje typem wskaźnika i w ramach ich implementacji przekazywać wy-
wołanie do odpowiedniej metody konkretnego typu (np. metody

add_ref

czy

release

klas wskazywanych). Kiedy licznik odwołań osiągnie wartość zerową, funkcja

intru-

sive_ptr_release

powinna zadbać o zwolnienie obiektu wskazywanego. Oto uogól-

niona implementacja obu funkcji:

template <typename T> void intrusive_ptr_add_ref(T* t) {

t->add_ref();

}

template <typename T> void intrusive_ptr_release(T* t) {

if (t->release() <= 0)

delete t;

}

Zauważmy, że funkcje powinny być definiowane w zasięgu odpowiednim dla typu ich
argumentów. Oznacza to, że w wywołaniach funkcji z argumentami typu zagnieżdżonego
w przestrzeni nazw funkcje należy zdefiniować w tejże przestrzeni nazw. Właśnie dla-
tego wywołania inicjowane z klasy

intrusive_ptr

są niekwalifikowane — umożliwia

to dopasowywanie typów argumentów; w niektórych przypadkach może pojawić się
potrzeba udostępnienia większej liczby wersji funkcji, przez co funkcji nie należy de-
finiować w globalnej przestrzeni nazw. Przykład rozmieszczenia funkcji zobaczymy
niebawem; tymczasem musimy zadbać o udostępnienie jakiegoś licznika odwołań.

12

Nie jest to możliwe w przypadku

shared_ptr

, o ile nie stosuje się specjalnych środków, np. w postaci

klasy

enable_shared_from_this

— przyp. aut.

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

65

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

65

Udostępnianie licznika odwołań

Po zdefiniowaniu funkcji manipulujących licznikiem odwołań wypadałoby udostępnić
sam licznik. W prezentowanym przykładzie licznik będzie prywatną składową klasy
licznika, inicjalizowanym zerem; klasa będzie ponadto udostępniać metody

add_ref

i

release

, operujące na liczniku. Metoda

add_ref

będzie zwiększać licznik odwołań,

a metoda

release

— zmniejszać go

13

. Moglibyśmy uzupełnić definicję licznika o trze-

cią metodę, zwracającą bieżącą liczbę odwołań, wystarczy jednak, jeśli liczbę tę będzie
zwracać metoda

release

. Poniższa klasa bazowa licznika

reference_counter

imple-

mentuje licznik i obie postulowane metody; uzupełnienie obiektów wskazywanych
o liczniki polega na dziedziczeniu po tej klasie.

class reference_counter {

int ref_count_;

public:

reference_counter() : ref_count_(0) {}

virtual ~reference_counter() {}

void add_ref() {

++ref_count_;

}

int release() {

return --ref_count_;

}

protected:

reference_counter& operator=(const reference_counter&) {

// Atrapa

return *this;

}

private:

// Blokada dostępu do konstruktora kopiującego

reference_counter(const reference_counter&);

};

Przyczyną oznaczenia destruktora klasy

reference_counter

słowem

virtual

jest to,

że klasa ma służyć jako klasa bazowa w dziedziczeniu publicznym, co z kolei wyma-
ga, aby wskaźnik

reference_counter

pozwalał na zwolnienie obiektu klasy pochodnej

wywołaniem

delete

. Owe zwolnienie powinno wywołać destruktor na rzecz obiektu

klasy pochodnej. Implementacja licznika jest wyjątkowo nieskomplikowana: metoda

add_ref

zwiększa licznik odwołań, a

release

zmniejsza go i zwraca jego nową wartość.

Aby skorzystać z licznika odwołań, wystarczy wyprowadzić z niego (dziedziczeniem
publicznym) klasę obiektów wskazywanych. Oto przykładowa klasa

some_class

za-

wierająca wewnętrzny licznik odwołań i program operujący na obiektach tej klasy za
pośrednictwem wskaźników

intrusive_ptr

:

13

W środowisku wielowątkowym wszelkie operacje na zmiennej przechowującej licznik odwołań
powinny być odpowiednio synchronizowane — przyp. aut.

background image

66 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

66D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

#include <iostream>

#include "boost/intrusive_ptr.hpp"

class some_class : public reference_counter {

public:

some_class() {

std::cout << "some_class::some_class()\n";

}

some_class(const some_class& other) {

std::cout << "some_class(const some_class& other)\n";

}

~some_class() {

std::cout << "some_class::~some_class()\n";

}

};

int main() {

std::cout << "Przed wejściem do zasięgu\n";

{

boost::intrusive_ptr<some_class> p1(new some_class());

boost::intrusive_ptr<some_class> p2(p1);

}

std::cout << "Po wyjściu z zasięgu\n";

}

Współdziałanie klasy

intrusive_ptr

z funkcjami

intrusive_ptr_add_ref

i

intru-

sive_ptr_release

ilustruje wynik uruchomienia powyższego programu:

Przed wejściem do zasięgu

some_class::some_class()

some_class::~some_class()

Po wyjściu z zasięgu

Wskaźniki

intrusive_ptr

zwalniają nas z szeregu obowiązków. Przy tworzeniu pierw-

szego takiego wskaźnika (

p1

) otrzymuje on nowy egzemplarz klasy

some_class

. Kon-

struktor

intrusive_ptr

przyjmuje faktycznie aż dwa argumenty. Drugi to wartość typu

bool

, określająca, czy przy konstrukcji ma nastąpić wywołanie

intrusive_ptr_add_ref

.

Ponieważ domyślna wartość tego argumentu to

true

, konstrukcja

p1

wiąże się ze

zwiększeniem licznika odwołań do tego egzemplarza

some_class

o jeden. Dalej

mamy konstrukcję drugiego wskaźnika

intrusive_ptr

:

p2

. Powstaje on jako kopia

p1

;

kiedy konstruktor

p2

sprawdzi, że

p1

odnosi się do niepustego wskaźnika, wywoła

in-

trusive_ptr_add_ref

, zwiększając licznik odwołań do 2. Potem, wraz z końcem za-

sięgu, kończy się czas życia obu wskaźników. Jako pierwszy usuwany jest

p2

, a jego

destruktor wywołuje

intrusive_ptr_release

, zmniejszając licznik odwołań do 1. Na-

stępnie usuwany jest wskaźnik

p1

i w ramach jego destruktora znów następuje wy-

wołanie

intrusive_ptr_release

, które tym razem zeruje licznik odwołań; wedle na-

szej własnej definicji

intrusive_ptr_release

następuje wtedy wywołanie

delete

dla

wskaźnika przechowywanego. Wypada zaznaczyć, że implementacja

reference_counter

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

67

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

67

nie jest zabezpieczona przed ryzykiem związanym z wielowątkowością i jako taka nie
powinna być stosowana w aplikacjach wielowątkowych, chyba że w otoczce odpo-
wiedniej synchronizacji.

Zamiast polegać na uogólnionych implementacjach funkcji

intrusive_ptr_add_ref

i

intrusive_ptr_release

, moglibyśmy operować w nich bezpośrednio na klasie ba-

zowej licznika (tu

reference_counter

). Zaletą takiego podejścia jest to, że nawet jeśli

klasy wyprowadzone z

reference_counter

będą definiowane w innych przestrzeniach

nazw, wywołania

intrusive_ptr_add_ref

i

intrusive_ptr_release

będą mogły być

realizowane przy użyciu reguł ADL (wyszukiwania funkcji kandydujących na bazie
typów argumentów). Stosowna zmiana implementacji

reference_counter

nie byłaby

wcale skomplikowana:

class reference_counter {

int ref_count_;

public:

reference_counter() : ref_count_(0) {}

virtual ~reference_counter() {}

friend void intrusive_ptr_add_ref(reference_counter* p) {

++p->ref_count_;

}

friend void intrusive_ptr_release() {

if (--p->ref_count_==0)

delete p;

}

protected:

reference_counter& operator=(const reference_counter&) {

// Atrapa

return *this;

}

private:

// Blokada dostępu do konstruktora kopiującego

reference_counter(const reference_counter&);

};

Traktowanie this jako wskaźnika inteligentnego

Wcale nie łatwo wymyślić taki scenariusz, w którym zastosowanie inteligentnego wskaź-
nika ingerencyjnego byłoby faktycznie niezbędne. Większość (jeśli nie wszystkie)
problemów da się rozwiązać z użyciem wskaźników nieingerencyjnych. Jest jednak
sytuacja, w której łatwiej zastosować zliczanie ingerencyjne: kiedy trzeba zwrócić

this

z metody, a zwrócony wskaźnik ma zostać przechwycony do innego inteligentnego
wskaźnika. Zwracanie

this

z obiektu typu pozostającego w posiadaniu nieingeren-

cyjnego wskaźnika inteligentnego prowokuje sytuację, w której dwa takie wskaźniki
sądzą, że są właścicielami tego samego obiektu, przez co oba będą próbować jego
zwolnienia. A wiadomo, że dwukrotne zwolnienie wskaźnika może doprowadzić do

background image

68 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

68D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

krachu aplikacji. Trzeba jakoś powiadomić ów drugi inteligentny wskaźnik o tym, że
zwracany zasób podlega już pod inny wskaźnik inteligentny — tu właśnie świetnie
sprawdza się wewnętrzny licznik odwołań. Ponieważ logika wskaźnika

intrusive_ptr

operuje pośrednio na wewnętrznym liczniku odwołań do przechowywanego obiektu,
nie ma mowy o ewentualnej niespójności zliczania odwołań — bo dochodzi do pro-
stego zwiększenia licznika.

Przyjrzyjmy się potencjalnie problematycznej sytuacji, gdzie współdzielenie zasobu
jest realizowane przy użyciu wskaźników

shared_ptr

. Będzie to zasadniczo powtó-

rzenie jednego z poprzednich przykładów, ilustrującego stosowanie klasy pomocni-
czej

enable_shared_from_this

.

#include "boost/shared_ptr.hpp"

class A;

void do_stuff(boost::shared_ptr<A> p) {

// …

}

class A {

public:

void call_do_stuff() {

shared_ptr<A> p(???);

do_stuff(p);

}

};

int main() {

boost::shared_ptr<A> p(new A());

p->call_do_stuff();

}

Klasa

A

zamierza wywołać ze swojej metody funkcję

do_stuff

, ale

do_stuff

oczekuje

przekazania wskaźnika

shared_ptr<A>

, a nie zwykłego wskaźnika klasy

A

, jakim jest

this

. Jak więc utworzyć

shared_ptr

we wnętrzu

A::call_do_stuff

? Spróbujmy prze-

pisać definicję klasy

A

, tak aby poprzez dziedziczenie po

reference_counter

uzdatnić

ją do wewnętrznego zliczania odwołań (

intrusive_ptr

), a potem dodać do programu

przeciążoną wersję

do_stuff

, przyjmującą argument typu

intrusive_ptr<A>

:

#include "boost/intrusive_ptr.hpp"

class A;

void do_stuff(boost::intrusive_ptr<A> p) {

// …

}

void do_stuff(boost::shared_ptr<A> p) {

// …

}

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

69

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

69

class A : public_reference_counter {

public:

void call_do_stuff() {

do_stuff(this);

}

};

int main() {

boost::intrusive_ptr<A> p(new A());

p->call_do_stuff();

}

Jak widać, w tej wersji

A::call_do_stuff

możemy przekazać

this

bezpośrednio do

funkcji oczekującej wskaźnika

intrusive_ptr<A>

, a to dzięki konstruktorowi kon-

wertującemu klasy

intrusive_ptr

.

Na zakończenie coś specjalnego: teraz

A

nadaje się do stosowania ze wskaźnikami

in-

trusive_ptr

i możemy napisać kod, który ująłby wskaźnik

intrusive_ptr<A>

we wskaź-

niku

shared_ptr

, tak aby można było wywołać pierwotną wersję funkcji

do_stuff

,

wymagającej argumentu typu

shared_ptr<A>

. Gdybyśmy nie mogli kontrolować kodu

źródłowego funkcji

do_stuff

, byłby to faktyczny problem. Rozwiązanie ma postać

własnego dealokatora, który wie o potrzebie wywołania

intrusive_ptr_release

. Oto

nowa wersja

A::call_do_stuff

:

void call_do_stuff() {

intrusive_ptr_add_ref(this);

boost::shared_ptr<A> p(this, &intrusive_ptr_release<A>);

do_stuff(p);

}

Doprawdy eleganckie rozwiązanie. Kiedy nie będzie już żadnego wskaźnika

shared_ptr

,

wywołana zostanie funkcja usuwająca, czyli

intrusive_ptr_release

, która z kolei

zmniejszy wewnętrzny licznik odwołań

A

. Gdyby z kolei funkcje

intrusive_ptr_add_ref

i

intrusive_ptr_release

odwoływały się bezpośrednio do

reference_counter

(jak w dru-

gim wariancie implementacji), obiekt

shared_ptr

konstruowalibyśmy tak:

boost::shared_ptr<A> p(this, &intrusive_ptr_release);

Obsługa różnych liczników odwołań

Rozważaliśmy wcześniej możliwość obsługiwania różnych liczników odwołań dla
różnych typów. Może to być niezbędne przy integrowaniu istniejących klas z różnymi
mechanizmami zliczania odwołań (na przykład klas udostępnianych przez osoby trze-
cie i wdrażających własne wersje liczników odwołań). Dotyczy to również sytuacji
różnych wymagań dla operacji zwalniania zasobu, np. przez zastąpienie prostego
wywołania

delete

wywołaniem specjalizowanego dealokatora. Wiemy już, że wy-

wołania

intrusive_ptr_add_ref

i

intrusive_ptr_release

są wywołaniami niekwali-

fikowanymi. Oznacza to, że zasięg typu argumentu (typu wskaźnikowego) ma wpływ

background image

70 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

70D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

na dobór funkcji kandydujących do wywołania przeciążonego i że te funkcje kan-
dydujące powinny wobec tego być definiowane w tym samym zasięgu, w którym
definiowany jest typ, na którym mają operować. Implementacja uogólnionej wersji

intrusive_ptr_add_ref

i

intrusive_ptr_release

w globalnej przestrzeni nazw unie-

możliwiałaby utworzenie ich uogólnionych wersji w innych przestrzeniach nazw. Jeśli
na przykład dana przestrzeń nazw wymaga specjalnej wersji tych funkcji dla wszyst-
kich definiowanych w niej typów, trzeba by udostępnić specjalizacje albo wersje
przeciążone dla wszystkich tych typów. Dlatego właśnie nie jest pożądane definiowa-
nie wersji uogólnionych obu funkcji w globalnej przestrzeni nazw; nie ma za to żad-
nych przeciwwskazań dla wersji uogólnionych w poszczególnych przestrzeniach nazw
właściwych dla typów argumentów.

Z racji sposobu implementowania licznika odwołań (przy użyciu klasy bazowej

refe-

rence_counter

) dobrym pomysłem byłoby udostępnienie w globalnej przestrzeni nazw

zwykłej funkcji akceptującej argument typu

reference_counter*

. Nie blokowałoby to

możliwości przeciążania wersjami uogólnionymi w poszczególnych przestrzeniach
nazw. W ramach przykładu rozważmy klasy

another_class

i

derived_class

w prze-

strzeni nazw

my_namespace

:

namespace my_namespace {

class another_class : public reference_counter P

public:

void call_before_destruction() const {

std::cout <<

" otowy przed usunięciem\n";

}

};

class derived_class : public another_class {};

template <typename T> void intrusive_ptr_add_ref(T* t) {

t->add_ref();

}

template <typename T> void intrusive_ptr_release(T* t) {

if (t->release() <= 0) {

t->call_before_destruction();

delete t;

}

}

}

Mamy tu uogólnione wersje

intrusive_ptr_add_ref

i

intrusive_ptr_release

. Musi-

my więc usunąć wersje uogólnione tych funkcji z globalnej przestrzeni nazw i za-
stąpić je wersjami zwykłymi (nieszablonowymi), akceptującymi w roli argumentu
wskaźnik klasy

reference_counter

. Można by też w ogóle pominąć te funkcje w glo-

balnej przestrzeni nazw, unikając jej zaśmiecania. Implementacja tych funkcji z prze-
strzeni

my_namespace

zakłada, że dla dwóch klas

my_namespace::another_class

i

my_namespace::derived_class

przy usuwaniu ich egzemplarzy wywoływana jest spe-

cjalna funkcja

call_before_destruction

. Dla innych typów, definiowanych w innych

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

71

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

71

przestrzeniach nazw, można dalej różnicować zachowanie wersji uogólnionych albo
korzystać z wersji z globalnej przestrzeni nazw, jeśli takowe tam istnieją. Oto krótki pro-
gram ilustrujący tę koncepcję:

int main() {

boost::intrusive_ptr<my_namespace::another_class>

p1(new my_namespace::another_class());

boost::intrusive_ptr<A>

p2(new good_class());

boost::intrusive_ptr<my_namespace::derived_class>

p3(new my_namespace::derived_class());

}

Do konstruktora pierwszego wskaźnika

intrusive_ptr

przekazywany jest nowy eg-

zemplarz klasy

my_namespace::another_class

. Przy rozstrzyganiu wywołania funkcji

intrusive_ptr_add_ref

kompilator odnajduje wersję z przestrzeni nazw

my_namespace

,

czyli przestrzeni nazw właściwej dla typu argumentu:

my_namespace::another_class*

.

Następuje więc jak najbardziej prawidłowe wywołanie wersji uogólnionej z tejże
przestrzeni nazw. Dotyczy to również wywołania

intrusive_ptr_release

. Jako drugi

tworzony jest wskaźnik

p2

; do konstruktora przekazywany jest wskaźnik klasy

A

. Klasa

ta występuje w globalnej przestrzeni nazw, więc kiedy kompilator szuka najlepszego
dopasowania wywołania

intrusive_ptr_add_ref

, znajduje tylko jedną wersję, akceptu-

jącą argument typu

reference_counter

(usunęliśmy przecież z globalnej przestrzeni

nazw wersje uogólnione

intrusive_ptr_add_ref

i

intrusive_ptr_release

). Ponieważ

A

dziedziczy publicznie po klasie

reference_counter

, zachodzi niejawna konwersja

i kompilator może pomyślnie zrealizować wywołanie. Wreszcie przy tworzeniu eg-
zemplarza klasy

my_namespace::derived_class

wykorzystywana jest uogólniona wer-

sja funkcji z przestrzeni nazw

my_namespace

, zupełnie jak poprzednio przy tworzeniu

obiektu

my_namespace::another_class

.

Z tego wszystkiego należy zapamiętać, że przy implementowaniu funkcji

intru-

sive_ptr_add_ref

i

intrusive_ptr_release

powinniśmy je definiować zawsze w tych

przestrzeniach nazw, z których pochodzą typy, na których te funkcje mają operować.
Ma to również uzasadnienie czysto projektowe: powiązane elementy projektu należy
przecież grupować; do tego wspólnota przestrzeni nazw zapewnia każdorazowo wy-
wołanie poprawnej wersji funkcji, niezależnie od istnienia wielu alternatywnych im-
plementacji.

Podsumowanie

W większości sytuacji korzystanie z

boost::intrusive_ptr

nie jest najlepszym pomy-

słem, bo do wyboru jest implementacja inteligentnych wskaźników zliczających od-
wołania i nieingerencyjnych, w postaci

boost::shared_ptr

. Wskaźniki nieingerencyjne

są elastyczniejsze od ingerencyjnych. Jednak zdarza się, że trzeba zastosować właśnie
ingerencyjne zliczanie odwołań, na przykład ze względu na zastaną w kodzie infra-
strukturę albo chęć integracji z klasami zewnętrznymi. Wtedy można śmiało korzy-
stać z klasy

intrusive_ptr

, korzystając z podobieństwa zachowania wskaźników tej

klasy do pozostałych klas inteligentnych wskaźników biblioteki Boost. Korzystanie

background image

72 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

72D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

z inteligentnych wskaźników Boost zapewnia spójność interfejsu we wszystkich przy-
padkach (również wskaźników ingerencyjnych). Dla klas przeznaczonych do użycia
ze wskaźnikami

intrusive_ptr

należy przewidzieć licznik odwołań. Sam wskaźnik

intrusive_ptr

manipuluje udostępnionym licznikiem za pośrednictwem niekwalifi-

kowanych wywołań dwóch funkcji:

intrusive_ptr_add_ref

i

intrusive_ptr_release

;

powinny one odpowiednio manipulować wartością licznika odwołań i w razie potrze-
by zwalniać obiekt wskazywany przez

intrusive_ptr

. W przypadku typów, które po-

siadają już gotowy własny licznik odwołań, przystosowanie tych typów do stosowa-
nia ze wskaźnikami

intrusive_ptr

sprowadza się właśnie do zaimplementowania obu

wymienionych funkcji. Niekiedy funkcje te można sparametryzować (uogólnić) i sto-
sować wspólną implementację dla całych grup typów z ingerencyjnym zliczaniem
odwołań. Wersje uogólnione najlepiej osadzać w przestrzeniach nazw, z których wy-
wodzą się owe typy.

Wskaźniki

intrusive_ptr

stosuje się:

t

kiedy trzeba potraktować

this

jako wskaźnik inteligentny;

t

kiedy mamy do czynienia z istniejącym już kodem używającym
ingerencyjnego zliczania odwołań;

t

kiedy dziedzina aplikacji wymaga koniecznie zrównania rozmiaru wskaźnika
inteligentnego z rozmiarem wskaźnika zwykłego.

weak_ptr

Nagłówek:

"boost/weak_ptr.hpp"

Klasa

weak_ptr

to klasa obserwatorów wskaźników

shared_ptr

. Nie wpływa na pra-

wo własności obiektu pozostającego w posiadaniu

shared_ptr

. Kiedy obserwowany

przez

weak_ptr

wskaźnik

shared_ptr

jest zmuszony do zwolnienia pozostającego

w jego posiadaniu zasobu, ustawia wskaźnik przechowywany w obserwatorze

weak_ptr

na wartość pustą. Zapobiega to występowaniu w programie wiszących wskaźników

weak_ptr

. Po co nam taki

weak_ptr

? Otóż zdarzają się sytuacje, kiedy pożądana jest

możliwość podglądania i nawet używania zasobu współużytkowanego bez przyjmo-
wania go w posiadanie, na przykład przy zrywaniu zależności cyklicznych, przy ob-
serwowaniu wspólnego zasobu, wreszcie właśnie przy unikaniu wiszących wskaźni-
ków. Ze wskaźnika

weak_ptr

można skonstruować wskaźnik

shared_ptr

, tym samym

przejmując obserwowany zasób w posiadanie (współposiadanie).

Poniżej prezentowana jest częściowa deklaracja szablonu

weak_ptr

, z jego najważ-

niejszymi elementami.

namespace boost {

template<typename T> class weak_ptr {

public:

template <typename Y>

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

73

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

73

weak_ptr(const shared_ptr<Y>& r);

template<class Y>

weak_ptr(weak_ptr<Y> const & r);

~weak_ptr();

T* get() const;

bool expired() const;

shared_ptr<T> lock() const;

};

}

Metody

template <typename Y> weak_ptr(const shared_ptr<Y>& r);

Konstruktor tworzący wskaźnik

weak_ptr

na podstawie wskaźnika

shared_ptr

, pod

warunkiem że istnieje niejawna konwersja typu

Y*

na typ

T*

. Powstający obiekt

weak_ptr

jest ustawiany do obserwacji zasobu reprezentowanego przez

r

. Wartość licznika od-

wołań

r

pozostaje jednak bez zmian. Oznacza to, że zasób reprezentowany przez

r

może zostać zwolniony mimo istnienia odnoszącego się doń obiektu

weak_ptr

. Kon-

struktor nie zrzuca wyjątków.

template<class Y> weak_ptr(weak_ptr<Y> const & r);

Konstruktor kopiujący tworzący nowy obiekt

weak_ptr

, obserwujący zasób reprezen-

towany przez

r

, bez zmiany wartości licznika odwołań do zasobu. Konstruktor nie

zrzuca wyjątków.

~weak_ptr();

Destruktor

weak_ptr

nie wpływa na wartość licznika odwołań do obserwowanego za-

sobu. Destruktor nie zrzuca wyjątków.

bool expired() const;

Zwraca

true

, jeśli obserwowany zasób „przeterminował się” albo „unieważnił się”, to

znaczy został już zwolniony. Jeśli przechowywany w

weak_ptr

wskaźnik jest niepu-

sty, wywołanie

expired

zawsze zwraca

false

. Metoda nie zrzuca wyjątków.

shared_ptr<T> lock() const;

Zwraca obiekt

shared_ptr

odnoszący się do zasobu obserwowanego przez wskaźnik

weak_ptr

. Jeśli

weak_ptr

zawiera wskaźnik pusty, wynikowy wskaźnik

shared_ptr

również otrzyma wskaźnik pusty. W przeciwnym przypadku dojdzie do zwykłe-
go zwiększenia licznika odwołań do obserwowanego zasobu. Metoda nie zrzuca
wyjątków.

background image

74 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

74D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

Stosowanie

Zaczniemy od przykładu ilustrującego podstawy stosowania wskaźników

weak_ptr

,

z naciskiem na fakt, że nie wpływają one na liczniki odwołań obserwowanych zaso-
bów. Prezentowane w tym dziale przykłady będą z konieczności korzystać ze wskaź-
ników

shared_ptr

, ponieważ

weak_ptr

mało kiedy występuje samodzielnie. Korzystanie

ze wskaźników

weak_ptr

wymaga włączenia do kodu źródłowego pliku nagłówkowego

"boost/weak_ptr.hpp"

.

#include "boost/shared_ptr.hpp"

#include "boost/weak_ptr.hpp"

#include <iostream>

#include <cassert>

class A {};

int main() {

boost::weak_ptr<A> w;

assert(w.expired());

{

boost::shared_ptr<A> p(new A());

assert(p.use_count()==1);

w=p;

assert(p.use_count()==w.use_count());

assert(p.use_count()==1);

// tworzenie z weak_ptr wskaźnika shared_ptr

boost::shared_ptr<A> p2(w);

assert(p2==p);

}

assert(w.expired());

boost::shared_ptr<A> p3=w.lock();

assert(!p3);

}

Wskaźnik

w

klasy

weak_ptr

jest konstruowany z użyciem konstruktora domyślnego,

co oznacza, że początkowo nie obserwuje żadnego zasobu (przechowuje wskaźnik pu-
sty). Aby sprawdzić, czy wskaźnik

weak_ptr

obserwuje istniejący obiekt, należy sko-

rzystać z metody

expired

. Aby rozpocząć obserwację, należy przypisać do

weak_ptr

wskaźnik

shared_ptr

. W omawianym przykładzie po przypisaniu

p

klasy

shared_ptr

do

w

klasy

weak_ptr

sprawdzamy, czy liczniki odwołań obu wskaźników są faktycznie

identyczne. Potem konstruujemy z

weak_ptr

wskaźnik

shared_ptr

, co jest jedną z me-

tod pozyskania dostępu do podglądanego zasobu. Gdyby przy konstrukcji wskaźnika

shared_ptr

wskaźnik

weak_ptr

był przeterminowany, konstruktor

shared_ptr

zrzuciłby

wyjątek

boost::bad_weak_ptr

. Dalej, kiedy kończy się zasięg wskaźnika

shared_ptr

p

,

dochodzi do unieważnienia

w

. Dlatego potem, w wyniku wywołania metody

lock

w celu

pozyskania wskaźnika

shared_ptr

(to druga metoda pozyskania dostępu do podgląda-

nego obiektu), otrzymujemy pusty wskaźnik

shared_ptr

. W przebiegu całego pro-

gramu przykładowego wskaźniki

weak_ptr

nie wpływają na wartość licznika odwołań

do obiektu wskazywanego.

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

75

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

75

W przeciwieństwie do pozostałych wskaźników inteligentnych,

weak_ptr

nie daje do-

stępu do obserwowanego wskaźnika za pośrednictwem wygodnych operatorów

ope-

rator*

i

operator->

. Chodzi o to, aby wszystkie operacje podejmowane wobec zasobu

za pośrednictwem wskaźnika

weak_ptr

były bezpieczne przez sam fakt jawności. Inaczej

łatwo byłoby przypadkiem nawet odwołać się do unieważnionego, pustego wskaźnika

weak_ptr

nie wpływa na licznik odwołań i fakt prowadzenia obserwacji zasobu nie

zabezpiecza przed przedwczesnym zwolnieniem tego zasobu. Dlatego też dostęp do
obserwowanego zasobu wymaga utworzenia wskaźnika

shared_ptr

albo przez sko-

rzystanie z konstruktora kopiującego, albo przez wywołanie metody

weak_ptr::lock

.

Obie te czynności zwiększają licznik odwołań, co gwarantuje podtrzymanie obecno-
ści zasobu.

Odwieczne pytanie

Skoro przy porządkowaniu inteligentnych wskaźników nie ma mowy o porządkowaniu
według wartości obiektów wskazywanych, ale według wartości samych wskaźników,
pojawia się pytanie o sposób stosowania takich wskaźników w kontenerach biblioteki
standardowej w aspekcie porządkowania elementów kontenera według wartości. Chodzi
choćby o przypadek przetworzenia kontenera standardowym algorytmem

std::sort

tak, aby doszło do uporządkowania wartości wskazywanych, a nie wskaźników. Pro-
blem porządkowania wskaźników inteligentnych w kontenerach nie różni się wiele od
problemu porządkowania kontenera zwykłych wskaźników, ale ten fakt łatwo prze-
oczyć (pewnie dlatego, że przechowywanie zwykłych wskaźników w kontenerach jest
na tyle problematyczne, że zazwyczaj się tego unika). Otóż nie istnieje gotowa infra-
struktura porównywania wartości wskazywanych przez inteligentne wskaźniki, ale
brak bardzo łatwo uzupełnić. Zwykle polega to na udostępnieniu predykatu wyłusku-
jącego inteligentne wskaźniki; utwórzmy więc uniwersalny predykat ułatwiający sto-
sowanie algorytmów biblioteki standardowej języka C++ z iteratorami kontenerów
inteligentnych wskaźników — tu wskaźników

weak_ptr

.

#include <functional>

#include "boost/shared_ptr.hpp"

#include "boost/weak_ptr.hpp"

template <typename Func, typename T>

struct weak_ptr_unary_t :

public std::unary_function<boost::weak_ptr<T>, bool> {

T t_;

Func func_;

weak_ptr_unary_t(const Func& func, const T& t)

: t_(t), func_(func) {}

bool operator()(boost::weak_ptr<T> arg) const {

boost::shared_ptr<T> sp=arg.lock();

if (!sp) {

return false;

}

return func_(*sp, t_);

}

background image

76 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

76D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

};

template <typename Func, typename T> weak_ptr_unary_t<Func,T>

weak_ptr_unary(const Func& func, const T& value) {

return weak_ptr_unary_t<Func,T>(func, value);

}

Obiekt funkcyjny klasy

weak_ptr_unary_t

jest parametryzowany funkcją do wywoła-

nia i typem jej argumentu. Fakt, że funkcja przeznaczona do wywołania jest przecho-
wywana w obiekcie funkcyjnym, ułatwia stosowanie obiektu, o czym wkrótce się prze-
konamy. Aby predykat nadawał się do stosowania z adapterami, klasa

weak_ptr_unary_t

jest wyprowadzana jako pochodna klasy

std::unary_function

, dzięki czemu nasza

klasa obiektu funkcyjnego posiada wszystkie definicje typów wymagane przez adap-
tery predykatów biblioteki standardowej. Cała mokra robota jest wykonywana w prze-
ciążonym dla klasy operatorze wywołania funkcji, gdzie najpierw następuje konstrukcja
wskaźnika

shared_ptr

na bazie

weak_ptr

. To konieczne w celu podtrzymania obecno-

ści zasobu na czas wywołania właściwej funkcji predykatu. Potem następuje wywo-
łanie funkcji (obiektu funkcyjnego) z przekazaniem argumentu (wyłuskanego, a więc
w postaci referencji wskazywanego zasobu) i wartości zapamiętanej w konstruktorze

weak_ptr_unary_t

. Nasz prosty obiekt funkcyjny nadaje się teraz do stosowania

z wszelkimi algorytmami. Dla wygody zdefiniowaliśmy również funkcję pomocniczą

weak_ptr_unary

, dedukującą typy argumentów i zwracającą odpowiedni dla nich obiekt

funkcyjny

14

. Zobaczmy, jak całość sprawdzi się w praktyce.

#include <iostream>

#include <string>

#include <vector>

#include <algorithm>

#include "boost/shared_ptr.hpp"

#include "boost/weak_ptr.hpp"

int main() {

using std::string;

using std::vector;

using boost::shared_ptr;

using boost::weak_ptr;

vector<weak_ptr<string> > vec;

shared_ptr<string> sp1(new string("Przykład"));

shared_ptr<string> sp2(new string("użycia"));

shared_ptr<string> sp3(new string("inteligentnych wskaźnik w z predykatami"));

vec.push_back(weak_ptr<string>(sp1));

vec.push_back(weak_ptr<string>(sp2));

vec.push_back(weak_ptr<string>(sp3));

vector<weak_ptr<string> >::iterator

it = std::find_if(vec.begin(),vec.end(),

14

Aby ten typ przystosować do całkiem uniwersalnego stosowania, trzeba by jeszcze mnóstwa kodowania
— przyp. aut.

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

77

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

77

weak_ptr_unary(std::equal_to<string>(), string("użycia")));

if (it!=vec.end()) {

shared_ptr<string> sp(*++it);

std::cout << *sp << '\n';

}

}

Mamy tu przykład tworzenia kontenera

vector

zawierający wskaźniki

weak_ptr

.

Najciekawszym tutaj wierszem kodu jest ten długi, tworzący obiekt funkcyjny

weak_ptr_unary_t

na użytek algorytmu

find_if

:

vector<weak_ptr<string> >::iterator

it = std::find_if(vec.begin(),vec.end(),

weak_ptr_unary(std::equal_to<string>(), string("użycia")));

Obiekt funkcyjny jest tu tworzony przez przekazanie do funkcji pomocniczej

weak_ptr_unary

na podstawie innego obiektu funkcyjnego, konkretnie

std::esual_to

,

wraz z ciągiem, który ma pełnić rolę wzorca przy porównywaniu. Ponieważ typ

weak_ptr_unary_t

jest zgodny z adapterami (bo dziedziczy po

std::unary_function

),

moglibyśmy zaangażować go do kompozycji obiektu funkcyjnego dowolnego typu.
Moglibyśmy na przykład szukać pierwszego ciągu, który nie pasuje do ciągu

"użycia"

:

vector<weak_ptr<string> >::iterator

it = std::find_if(vec.begin(),vec.end(),

std::not1(

weak_ptr_unary(std::equal_to<string>(), string("użycia"))));

Inteligentne wskaźniki biblioteki Boost zostały solidnie przygotowane do współpracy
z komponentami biblioteki standardowej. Ułatwia to tworzenie użytecznych i pro-
stych w użyciu komponentów korzystających z takich wskaźników. Narzędzia w ro-
dzaju pomocniczej funkcji

weak_ptr_unary

nie są potrzebne zbyt często, zwłaszcza

w obliczu dostępności bibliotek uogólnionych szablonów wiązania (ang. binders),
znacznie bardziej uniwersalnych niż

weak_ptr_unary

15

. Biblioteki te są zazwyczaj

konstruowane z uwzględnieniem semantyki inteligentnych wskaźników, przez co ko-
rzysta się z nich w sposób zupełnie przezroczysty.

Dwa sposoby tworzenia wskaźników shared_ptr
ze wskaźników weak_ptr

Wiemy już, że kiedy mamy wskaźnik

weak_ptr

obserwujący pewien zasób, niekiedy

zachodzi potrzeba skorzystania z tego zasobu. W tym celu trzeba skonwertować
wskaźnik

weak_ptr

na

shared_ptr

, bo

weak_ptr

sam w sobie nie pozwala na korzysta-

nie z obserwowanego zasobu (a przynajmniej nie gwarantuje podtrzymania obecności

15

Przykładem takiej biblioteki jest Boost.Bind — przyp. aut.

background image

78 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

78D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

zasobu na czas użycia). Wskaźnik

shared_ptr

można utworzyć z

weak_ptr

na dwa

sposoby: przez przekazanie wskaźnika

weak_ptr

do konstruktora nowego egzempla-

rza

shared_ptr

albo przez wywołanie na rzecz wskaźnika

weak_ptr

metody

lock

,

zwracającej gotowy wskaźnik

shared_ptr

. Wybór metody należy uzależnić od tego,

czy pusty wskaźnik zaszyty w

weak_ptr

ma być traktowany jako niepoprawny. Kon-

struktor

shared_ptr

akceptujący argument typu

weak_ptr

dla wskaźnika pustego zrzuci

wyjątek

bad_weak_ptr

. Należałoby więc z niego korzystać tylko wtedy, kiedy brak

inicjalizacji wskaźnika

weak_ptr

ma być uznawany za błąd. Z kolei metoda

lock

zwróci dla pustego wskaźnika

weak_ptr

pusty wskaźnik

shared_ptr

i korzysta się z niej

wtedy, kiedy wskazanie puste jest dopuszczalne, na przykład do wykorzystania w teście.
Co więcej, metodę

lock

stosuje się typowo z równoczesną inicjalizacją i testowaniem

zasobu, jak tu:

#include <iostream>

#include <string>

#include "boost/shared_ptr.hpp"

#include "boost/weak_ptr.hpp"

int main() {

boost::shared_ptr<std::string> sp(new std::string("Pewien zas b"));

boost::weak_ptr<std::string> wp(sp);

// …

if (boost::shared_ptr<std::string> p=wp.lock())

std::cout << "iamy go: " << *p << '\n';

else

std::cout << "ech, wskaźnik shared_ptr jest pusty\n";

}

Jak widać, wskaźnik

shared_ptr

jest inicjalizowany wartością zwracaną przez metodę

lock

wywołaną na rzecz wskaźnika

wp

(

weak_ptr

). Otrzymany wskaźnik jest testowa-

ny pod kątem zawierania wskazania pustego. Ponieważ skonstruowany tu

shared_ptr

jest dostępny jedynie w obrębie ograniczonego zasięgu, nie ma możliwości przypad-
kowego nadużycia go poza zasięgiem. Inny scenariusz mielibyśmy w sytuacji, w któ-
rej wskaźnik

weak_ptr

powinien być niepusty. Wtedy łatwo przeoczyć testowanie

wskaźnika

shared_ptr

i aby zabezpieczyć się przed niezdefiniowanym zachowaniem

(w wyniku wyłuskania pustego wskaźnika

shared_ptr

), najlepiej korzystać z konwersji

przy pomocy konstruktora konwertującego

weak_ptr

na

shared_ptr

, który dla pustego

wskaźnika zrzuci wyjątek:

#include <iostream>

#include <string>

#include "boost/shared_ptr.hpp"

#include "boost/weak_ptr.hpp"

void access_the_resource(boost::weak_ptr<std::string> wp) {

boost::shared_ptr<std::string> sp(wp);

std::cout << *sp << '\n';

}

background image

Rozdział 1.

¨ Biblioteka Smart_ptr

79

D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-
06.doc

79

int main() {

boost::shared_ptr<std::string> sp(new std::string("Pewien zas b"));

boost::weak_ptr<std::string> wp(sp);

// …

access_the_resource(wp);

}

Funkcja

access_the_resource

konstruuje wskaźnik

shared_ptr

z przekazanego wskaź-

nika

weak_ptr

. Nie musi w ogóle testować utworzonego wskaźnika, bo gdyby przeka-

zany w wywołaniu konstruktora argument

weak_ptr

reprezentował wskaźnik pusty,

konstruktor sam zrzuciłby wyjątek typu

bad_weak_ptr

, co wymusiłoby natychmiasto-

we przekazanie sterowania poza zasięg funkcji i uniemożliwiło realizację odwołania.
Wyjątek należałoby oczywiście odpowiednio przechwycić i obsłużyć tam, gdzie to
możliwe i zasadne. Takie zabezpieczenie sprawdza się lepiej niż jawne testowanie
stanu wskaźnika

shared_ptr

i ewentualne zwracanie sterowania do wywołującego.

Niniejszym poznaliśmy dwie metody pozyskiwania wskaźnika

share_ptr

na podsta-

wie

weak_ptr

.

Podsumowanie

Klasa

weak_ptr

to ostatni element układanki tworzącej obraz implementacji inteli-

gentnych wskaźników w bibliotece Boost. Abstrakcja reprezentowana przez

weak_ptr

znakomicie uzupełnia

shared_ptr

, pozwalając choćby na przerywanie zależności cy-

klicznych. Klasa

weak_ptr

rozwiązuje też powszechny problem „wiszących wskaźni-

ków”. Przy użytkowaniu wspólnego zasobu zdarza się, że niektórzy jego użytkownicy
nie powinni brać odpowiedzialności za zarządzanie czasem jego życia. Zastosowanie wte-
dy wskaźników zwykłych nie jest rozwiązaniem, bo po usunięciu ostatniego wskaźnika

shared_ptr

wspólnego zasobu zostanie on zwolniony. Zwykły wskaźnik nie daje

możliwości stwierdzenia, czy wskazywany zasób wciąż istnieje, czy może już nie. W tym
drugim przypadku próba skorzystania z zasobu może mieć katastrofalne skutki. Tym-
czasem obserwacja zasobu za pośrednictwem wskaźnika

weak_ptr

gwarantuje prze-

kazanie do wskaźnika informacji o zwolnieniu zasobu i unieważnienie wskaźnika, co
skutecznie blokuje ryzykowne odwołania. Mamy tu do czynienia ze specjalnym
wcieleniem wzorca projektowego Observer: kiedy zasób jest zwalniany, użytkowni-
cy, którzy wyrazili zainteresowanie istnieniem zasobu, są o tym fakcie informowani.

Wskaźniki

weak_ptr

stosuje się:

t

do zrywania cyklicznych zależności,

t

do współużytkowania zasobu bez przejmowania odpowiedzialności
za zarządzanie nim,

t

do eliminowania ryzykownych operacji na wiszących wskaźnikach.

background image

80 Część

I

¨ Biblioteki ogólnego przeznaczenia

80D:\roboczy jarek\makiety poprawki i druku pdf\Więcej niż C++ Wprowadzenie do bibliotek Boost\07 druk\r01-06.doc

Smart_ptr — podsumowanie

Niniejszy rozdział prezentował implementacje inteligentnych wskaźników z biblioteki
Boost — tak dla społeczności programistów C++ znaczące, że nie sposób ich znacze-
nia przecenić. Aby biblioteka inteligentnych wskaźników skutecznie spełniała swoje
zadania, powinna uwzględniać i poprawnie obsługiwać cały szereg czynników. Czy-
telnik z pewnością miał okazję korzystać z mnóstwa inteligentnych wskaźników, być
może też niektóre implementacje sam tworzył lub współtworzył; ma więc świadomość
rozmiaru wysiłku niezbędnego do dopięcia implementacji na ostatni guzik. Nie wszyst-
kie inteligentne wskaźniki są tak bystre, jak by się chciało, co tylko zwiększa wartość
biblioteki Boost.Smart_ptr, która dowiodła swojej sprawności na tylu polach.

Inteligentne wskaźniki z biblioteki Boost, jako tak nieodzowny komponent inżynierii
oprogramowania, w oczywisty sposób cieszyły się wielkim zainteresowaniem pro-
gramistów i testerów. Przez to trudno należycie docenić wszystkich, którzy przyczy-
nili się do sukcesu tej implementacji. Na ostateczny jej kształt wpływało mnóstwo
wnikliwych opinii i cennych wskazówek tylu osób, że nie sposób ich tu wymienić.
Nie można jednak pominąć kilku najważniejszych osób, których wysiłek był dla tego
sukcesu decydujący:

t

Grega Colvina, ojca wskaźników

auto_ptr

, który zaproponował

implementację

counted_ptr

, która z czasem przerodziła się w dzisiejszą

klasę

shared_ptr

;

t

Bemana Dawesa, który wzniecił na nowo dyskusję o inteligentnych
wskaźnikach i zaproponował uwzględnienie pierwotnej ich semantyki,
wedle pomysłu Grega Colvina;

t

Petera Dimova, który przemodelował klasy inteligentnych wskaźników,
uzdatniając je do środowisk wielowątkowych, i dodał klasy

intrusive_ptr

i

weak_ptr

.

Co ciekawe, koncepcja inteligentnych wskaźników, choć tak dobrze rozpoznana,
wciąż ewoluuje. Można się spodziewać postępu w dziedzinie inteligentnych wskaźni-
ków, a może już inteligentnych zasobów, ale i współczesne implementacje są imple-
mentacjami wysokiej jakości. Powszechność użycia biblioteki Smart_ptr wynika wła-
śnie z tej jakości i dostosowania do powszechnych potrzeb — wygrywają najlepiej
przystosowani. Trudno o lepsze narzędzia niż te z biblioteki Boost, stale goszczące
w kuchniach znakomitych zespołów programistycznych, z których korzystam również
osobiście (i polecam Czytelnikom!). A skoro zostały przyjęte do raportu Library
Technical Report, niedługo wejdą zapewne (choćby częściowo) do specyfikacji bi-
blioteki standardowej języka C++.


Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
Wiecej niz C Wprowadzenie do bibliotek Boost morecp
Wiecej niz C Wprowadzenie do bibliotek Boost morecp
Wiecej niz C Wprowadzenie do bibliotek Boost 2
Wiecej niz C Wprowadzenie do bibliotek Boost
Wiecej niz C Wprowadzenie do bibliotek Boost
Ratajewski Wprowadzenie do bibliotekarstwa
Ratajewski Wprowadzenie do bibliotekarstwa 2
Jerzy Ratajewski Wprowadzenie do bibliotekoznawstwa
Zapis Bibliograficzny, Wprowadzenie do historii(1)
Lista bibliotek - z czego w Krakowie może korzystać religioznawca, Religioznawstwo, Wprowadzenie do
Zablokowanie możliwości wprowadzenie więcej niż jednego określonego znaku to TextBoxa, excel
Reformacja i kontrreformacja w Polsce - bibliografia, Wprowadzenie do historii(1)
Wprowadzenie do historii sztuki (architektura bibliografia)
Wprowadzenie do historii sztuki (Techniki i terminologia architektury) bibliografia 2009
Wykład 1 inżynierskie Wprowadzenie do zarządzania operacyjnego
Wprowadzenie do medycyny rozwojowej 1
PD W1 Wprowadzenie do PD(2010 10 02) 1 1
Wprowadzenie do psychologii
Wprowadzenie do filozofii

więcej podobnych podstron