Spawanie elektronowe
1
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Spawanie elektronowe–Electron beam welding
(EBW) –wg PN-EN 24063 nr
76
(Spawanie wiązką elektronów -WE)
Spawanie elektronowe
2
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Trochę fizyki...
Ładunek elementarny elektronu
e=1,602 *10
-19
C
Masa spoczynkowa elektronu
m
0
=9,11*10
-31
kg
Spawanie elektronowe
3
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Elektron o ładunku
e
i masie
m
w jednorodnym polu elektrycznym
E
porusza się z prędkością
v
tak jak ciało spadające swobodnie w polu
grawitacyjnym
E
m
ν
2
⋅
2
:=
ν
E
e Up
⋅
:=
e Up
⋅
m
ν
2
⋅
2
Przy napięciu E=1V prędkość elektronu
v=593 km/sec
Przy napięciu 10 kV
v=59 300 km/sec –
w idealnej próżni!
Prędkość światła 300 000 km/sec
Spawanie elektronowe
4
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Energia kinetyczna wiązki elekrtonów Ew
Ew
n
mel Vel
2
⋅
2
⋅
Gdzie:
n –ilość elektronów
mel –masa spoczynkowa 1 elektronu [kg]
Vel –prędkość elektronu [km/s]
mel
9.11 10
31
−
⋅
kg
⋅
:=
Spawanie elektronowe
5
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Energia elektronów w polu elektrycznym
Ew
ee n
⋅ Up
⋅
Gdzie:
n –ilość elektronów
ee –ładunek elementarny elektronu [C]
Up –napięcie przyśpieszające [kV]
ee
1.602 10
19
−
⋅
C
⋅
:=
Spawanie elektronowe
6
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Energia prądu elektrycznego tworzącego wiązkę
elektronów
Ew
Iw Up
⋅
Gdzie:
Iw –natężenie prądu wiązki elektronów [mA]
Up –napięcie przyśpieszające [kV]
Spawanie elektronowe
7
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Z prostych obliczeń wynika, że w wiązce elektronów o
natężeniu Iw=300mA, poruszającej się w polu elektrycznym
o napięciu przyśpieszającym Up=28 000V
Up
22000V
:=
Iw
300mA
:=
Ew
6.6 10
3
×
J
=
W ciągu sekundy zostanie wyemitowanych n elektronów
poruszających się z prędkością Vel
n
1.873 10
18
×
=
Vel
87963
km
s
=
Spawanie elektronowe
8
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
A dla parametrów
Up
100000V
:=
Iw
1000mA
:=
Ew
1 10
5
×
J
=
n
6.242 10
18
×
=
Vel
187537
km
s
=
W ciągu sekundy zostanie wyemitowanych n elektronów
poruszających się z prędkością Vel
Spawanie elektronowe
9
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Spawanie wiązką elektronów
Polega na wykorzystaniu energii kinetycznej wiązki
elektronów, która bombardując powierzchnię spawaną
zamienia się na ciepło. Ciepło to topi i odparowuje metal,
tworząc
nadzwyczaj głębokie
cylindryczne zagłębienie.
Przyczyny tworzenia się
nadzwyczaj głębokiego wtopienia
nie są do końca rozpoznane. Są skutkiem wielu
złożonych zjawisk fizyko-chemicznych.
Spawanie elektronowe
10
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Spawanie wiązką –spawanie
elektronowe w wysokiej próżni
Zasada spawania wiązką elektronów
Uz-napięcie zasilające katodę,
Uk-napięcie sterujące,
U–napięcie przyśpieszające 10-200 kV
1)
Katoda
2)
katoda sterująca
3)
anoda
4) pole elektrostatyczne
5) cewka magnetyczna ogniskująca wiązkę
elektronów
6)
cewka magnetyczna odchylająca wiązkę
7)
pole magnetyczne ogniskujące wiązkę
8)
przedmiot spawany
9)
9) uziemienie
Spawanie elektronowe
11
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Sposób ogniskowania wiązki ma istotny wpływ na kształt i
wielkość wtopienia
Spawanie elektronowe
12
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
W momencie padania wiązki na powierzchnię następuje tam
wiele zjawisk. Początkowa sprawność nagrzewania jest
niewielka -0k. 60%. Zależy ona od własności materiału
Spawanie elektronowe
13
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Fazy powstawania oczka –(kapilary). Po utworzeniu
kapilary sprawność nagrzewania rośnie do 90-95%
Nagrzewanie
Parowanie
Przestrzeń
wypełniona
parami metali o
temperaturze ok.
3000 oC
Spawanie elektronowe
14
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Energia wiązki (E) i koncentracja energii na materiale
spawanym (k) wynika z jej parametrów
Is
10mA
:=
Us
30000V
:=
E
Is Us
⋅
:=
E
300W
=
d
0.1mm
:=
S
π d
2
⋅
4
:=
k
E
S
:=
k
3.82 10
4
×
W
mm
2
=
d=średnica wiązki..[mm]
Spawanie elektronowe
15
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Dla porównania koncentracja energii dla spawania SAW,
przy parametrach
Is
1500A
:=
Us
40V
:=
E
Is Us
⋅
:=
E
6 10
4
×
W
=
d
10mm
:=
S
π d
2
⋅
4
:=
kSAW
E
S
:=
kSAW
7.6 10
2
×
W
mm
2
=
Spawanie elektronowe
16
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Dla parametrów wyższych.. spawania wiązką
Is
1000mA
:=
Us
150000V
:=
E
Is Us
⋅
:=
E
150kW
=
d
0.5mm
:=
S
π d
2
⋅
4
:=
k
E
S
:=
k
7.639 10
5
×
W
mm
2
=
kSAW
7.6 10
2
×
W
mm
2
=
Spawanie elektronowe
17
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Olbrzymia koncentracja energii (nawet do 1,5*10
7
W/mm2) , ciśnienie wiązki i
par metalu i gazów powodują szybkie powstanie oczka wypełnionego głównie
przegrzanymi parami metalu i gazami . Absorbują one całą energię wiązki
ustalając stan równowagi.
Spawanie elektronowe
18
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Szybkie przemieszczanie
wiązki powoduje, że
stopieniu ulega stosunkowo
niewielka objętość metalu,
który bardzo szybko krzepnie
pod wpływem szybkiego
odprowadzania ciepła do
otaczającego kapilarę
materiału spawanego
Spawanie elektronowe
19
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Spoina wykonana
metodą TIG i wiązką elektronów
Do 200mm!
Spawanie elektronowe
20
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Złącza spawane WE cechuje mniejsza
asymetria spoiny
i
znacznie
mniejsza strefa wpływu ciepła
. Odkształcenia są znacznie mniejsze
Spawanie elektronowe
21
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Stanowisko do spawania
musi umożliwić wytworzenie
wiązki i jej skierowanie na materiał spawany...
W próżni..
Spawanie elektronowe
22
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Spawarka elektronowa o średniej i niskiej próżni
Próżnia wysoka
Komora robocza
Próżnia niska
Spawanie elektronowe
23
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
komora robocza musi umożliwiać ruch
przedmiotu spawanego
10
3
−
torr
0.133 Pa
=
10
3
−
torr
1.316 10
6
−
×
atm
=
Próżnia w działku
elektronowym powinna
być wysoka 10
-3
Tr
W komorze roboczej
dopuszcza się niższą
próżnię 10
-2
Tr
1atm
760torr
=
Spawanie elektronowe
24
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Stanowiska Przemysłowego
Instytutu Elektroniki
Spawanie elektronowe
25
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Stanowiska do spawania wiązką elektronów Przemysłowego
Instytutu Elektroniki
WS 0.5/25 -moc 0.5kW, 25 kV - rozmiar komory
440x440x580mm
WS 6/30 o mocy 6kW - rozmiar komory
700x700x808mm
WS 15/80 o mocy 15kW - rozmiar komory
1600x1600x800mm
Spawanie elektronowe
26
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Próżnia jest nieodzowna dla uzyskania dużej sprawności
cieplnej procesu spawania
Elektrony trafiające na cząsteczki gazów tracą energię,
która nie dociera do materiału spawanego. Spawanie w
wysokiej próżni pozwala na spawanie znacznie większych
grubości przy niższej mocy wiązki
Spawanie elektronowe
27
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Wiązka elektronowa posiada szereg zalet w porównaniu z
metodami konwencjonalnymi.
• Wiązkę można zogniskować uzyskując bardzo dużą
koncentrację energii na jednostkę powierzchni (10
5
- 10
7
W/mm
2
).
• Spoiny cechują się
dużą głębokością
i
bardzo małą
szerokością
przekroju poprzecznego.
Spawanie elektronowe
28
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Przygotowanie elementów do spawania nie wymaga wykonania faz
spawalniczych ani na ogół użycia dodatkowego materiału.
Elementy do spawania przygotowuje się na ogół
bez ukosowania
krawędzi (na styk)
.
Cały element
wkładany do komory próżniowej
musi być starannie oczyszczony.
Spawanie elektronowe
29
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Wymaga jednak dokładnego
dopasowania stykających się
ze sobą krawędzi blach
(płaszczyzn).
Zalecane jest utrzymanie
wysokiej dokładności
obróbki i
niewielkiej
szczeliny styku
między
łączonymi powierzchniami,
Warunek ten wynika z
bardzo małych wymiarów
wiązki elektronów
i
niewielkiej szerokości
warstwy przetapianej
Spawanie elektronowe
30
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
• Spawanie WE pozwala na uzyskanie bardzo dużych
prędkości spawania (do 100mm/sek.)
• Spoiny wykonane w próżni są całkowicie wolne od
zanieczyszczeń spawalniczych i nie są narażone na
proces utleniania.
Spawanie elektronowe
31
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Spawanie WE pozwala
na wiele ciekawych
rozwiązań
konstrukcyjnych
Spawanie elektronowe
32
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Różne węzły konstrukcyjne
Spawanie elektronowe
33
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Podstawowe parametry procesu
•Napięcie przyśpieszające wiązkę [kV]
•Natężenie prądu wiązki elektronów w [mA]
•Średnica wiązki na powierzchni spawanej w [mm]
•Odległość ogniskowa wiązki w [mm]
•Prędkość spawania [m/min]
•Podciśnienie w komorze roboczej w [toor]
Spawanie elektronowe
34
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
parametry spawania w wysokiej i średniej próżni
stopów aluminium
Spawanie elektronowe
35
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Spawanie elektronowe
36
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Tytan o grubości 90
mm
Fot. A. Klimpel...
Praktycznie brak
strefy SWC
Spawanie elektronowe
37
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Nb
Spawanie tytanu i
molibdenu z
zastosowaniem
wkładki
przejściowej
z niobu i stapianej
podkładki
formującej grań
Spawanie elektronowe
38
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Stal austenityczna o gruboœci 6,35mm, spawana 1 przejœciem
Spawaniw WE, wysokopróżniowe
Is
100mA
:=
Us
30000V
:=
Vs
0.20
m
min
:=
ql
Us Is
⋅
Vs
:=
ql
9
kJ
cm
=
Spawanie TIG gorącym drutem, o średnicy 1,2mm, blachy o
grubości 6,35 mm, 1 przejściem. Elektroda wolframowa o średnicy
4,8mm, gaz ochronny &5%He+Ar, DC minus,
Is
300A
:=
Us
12V
:=
Vs
0.2
m
min
:=
ql
Us Is
⋅
Vs
:=
ql
10.8
kJ
cm
=
Spawanie elektronowe
39
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Stal austenityczna o grubości 25,4mm, spawana 1 przejściem
blachę o długości 1m
Spawaniw WE, wysokopróżniowe
Is
500mA
:=
Us
30000V
:=
Vs
0.14
m
min
:=
ts
429 s
=
qWE
Us Is
⋅ ts
⋅
:=
qWE
6.429 10
6
×
J
=
Spawanie MAG drutem o średnicy 1,6mm, blachy o grubości 25
mm, 11 ściegów
.
Is
280A
:=
Us
27V
:=
Vs
0.2
m
min
:=
ts
3300 s
=
qMAG
Us Is
⋅ ts
⋅
:=
qMAG
2.495 10
7
×
J
=
Spawanie elektronowe
40
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
qlSAW
4.878
kJ
mm
=
qlSAW
Us1 Is1
⋅
(
)
Vs1
:=
qSAW
4.878
10
3
×
kJ
=
qSAW
Us1 Is1
⋅
ts1
⋅
:=
ts1
130 s
=
Vs1
0.46
m
min
:=
Us1
34V
:=
Is1
1100 A
:=
Spawanie SAW, 1 drutem o średnicy 5,5mm, blacha o grubości 12
mm, 1 ścieg, pozycja PA, DC plus,
.
qlWE
3.6
kJ
mm
=
qlWE
Us Is
⋅
Vs
:=
qWE
3.6
10
3
×
kJ
=
qWE
Us Is
⋅ ts
⋅
:=
ts
429 s
=
Vs
0.14
m
min
:=
Us
28000 V
:=
Is
300mA
:=
Spawaniw WE, wysokopróżniowe
Stal austenityczna o grubości 12,7mm, spawana 1 przejściem
blacha o długości 1m
Spawanie elektronowe
41
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
qlSAW38
24.9
kJ
mm
=
ql
qSAW38
2.5 10
4
×
kJ
=
qSAW38
Is1e1 Us1e1
⋅
Is1e2 Us1e2
⋅
+
(
) ts1
⋅
Is2e1 Us2e1
⋅
Is2e2 Us2e2
⋅
+
(
) ts2
⋅
+
:=
Us2e2
44V
:=
Is2e2
900A
:=
ts2
157.9 s
=
Vs2
0.38
m
min
:=
Us2e1
40V
:=
Is2e1
1300A
:=
Us1e2
43V
:=
Is1e2
850A
:=
ts1
130 s
=
Vs1
0.5
m
min
:=
Us1e1
36V
:=
Is1e1
1200A
:=
Spawanie SAW, 2 drutami o średnicy 5,5/4,8 mm, blacha o
grubości 38 mm, 2 ściegi, pozycja PA, DC plus,
.
Spawanie elektronowe
42
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Relacje energii wprowadzonej do blachy podczas spawania
zależą od metody spawania i grubości blach (ukosowanie
zwiększa przekrój rowka i automatycznie powiększa ilość
energii wprowadzonej do blachy)
12 mm
qlTIG
qlWE
1.2
=
qSAW
qWE
1.412
=
6 mm
qMAG
qWE
3.881
=
25 mm
Spawanie elektronowe
43
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Kłopotliwe, czasochłonne i kosztowne jest ...pompowanie
próżni
Dlatego zbudowano spawarki ...bezpróżniowe, w
których materiał spawany znajduje się poza
komorą próżniową.
Obszar spawania musi być w takim przypadku
chroniony gazami osłonowymi, znanymi ze
spawania metodami TIG. Sprawność cieplna
takiego procesu jest znacznie niższa, ale
podwyższenie mocy wiązki (napięcie do 150-
300kV i moc do 150 kW) pozwalają na spawanie
stali o grubości do 75mm (jednym przejściem!)
Spawanie elektronowe
44
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Spawarka elektronowa ...bezpróżniowa –materiał spawany
poza komorą próżniową
Ważny
parametr
Spawanie elektronowe
45
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
parametry spawania
bezpróżniowego
złączy doczołowych,
jednym przejściem
WE różnych metali
Spawanie elektronowe
46
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Blacha stalowa spawana wiązką o mocy 6,3kW z szybkością
7,5m/min (Fot. A.Klimpel..)
1mm
2 mm
Praktycznie
brak strefy
SWC
Spawanie elektronowe
47
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Rodzaj gazu ochronnego, jak zawsze ma istotny wpływ na
kształt spoin, zwłaszcza głębokość wtopienia
Powietrze
Hel
Spawanie elektronowe
48
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
A także odległość pomiędzy działkiem elektronowym a
powierzchnią materiału spawanego. Jest to przestrzeń
pozbawiona próżni, w której elektrony poruszają się w gazie
Powietrze Hel
5mm 20mm 5mm 20mm
Spawanie elektronowe
49
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Jest zrozumiałe, że na głębokość wtopienia wpływa
prędkość spawania i moc wiązki
12 kW
25 kW
Spawanie bezpróżniowe
w atmosferze powietrza
Spawanie elektronowe
50
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Właściwości połączeń
Pole przekroju strefy przetopionej przy spawaniu wiązką elektronów
jest około
25 razy mniejsze
, niż przy spawaniu metodami łukowymi.
Ze względu na to, że proces prowadzony jest w próżni złącza
charakteryzują się
wysoką czystością metalurgiczną
, co poprawia ich
własności wytrzymałościowe.
Dzięki prawie
równoległym liniom wtopienia
i bardzo małej SWC
odkształcenia elementów spawanych elektronowo są bardzo małe
.
Spawanie elektronowe
51
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Co można spawać wiązką elektronów?
Szczególnie łatwo stale niestopowe i stopowe oraz stopy
aluminium: a także
• Stale o zwiększonej zawartości węgla,
• Metale o dużym przewodnictwie cieplnym, np. miedź i
jej stopy, aluminium i jego stopy, złoto, srebro, platynę.
• Metale trudnotopliwe, np. wolfram, tantal, molibden,
niob, tytan i stopy tytanu,
• Metale chemicznie aktywne, np. beryl, wanad itp.
• Metale o rozmaitych własnościach fizykochemicznych
np. taśmy bimetaliczne.
Spawanie elektronowe
52
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Co można spawać
wiele metali ale ...nie
wszystkie
Spawanie elektronowe
53
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
ZASTOSOWANIA SPAWANIA WIĄZKĄ ELEKTRONÓW
• zastosowanie szczególnie w produkcji seryjnej, najczęściej w
przypadku przedmiotów o
symetrii obrotowej
typu tarcza,
wałek, tuleja.
• najszersze zastosowanie w przemyśle motoryzacyjnym,
obrabiarkowym i narzędziowym -spawanie wiązką elektronów
stosuje się przy łączeniu
elementów kół zębatych skrzyń
biegów i przekładni planetarnych
, wałów, narzędzi
bimetalowych itp.
• w energetyce spawanie wiązką elektronów może znaleźć
zastosowanie np. przy
łączeniu rur z dnami sitowymi
.
Spawanie elektronowe
54
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Te wieńce spawa się bez ukosowania i bez
dodatkowej obróbki po spawaniu
Spoina
Spawanie elektronowe
55
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Spoina
Spawanie elektronowe
56
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
ZASTOSOWANIA
Do ważnych kierunków rozwoju spawania elektronowego należą:
• technologie spawania elementów o
dużych grubościach
,
• technologie spawania elementów o
dużych gabarytach
z
wykorzystaniem spawarek wielko komorowych,
• technologie spawania elektronowego z
próżnią lokalną
,
• technologie spawania z wyprowadzeniem wiązki
w atmosferę
.
Spawanie elektronowe
57
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Spawanie elektronowe zaczyna tracić swą pozycję na rzecz
spawania laserowego,
utrzymuje jednak wyłączność i nadal
rozwija się w dziedzinie wytwarzania najcięższych
konstrukcji grubościennych
oraz spawania metali
wrażliwych na kontakt z atmosferą.
Spawanie elektronowe
58
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Do wad należą:
• Duże szybkości stygnięcia które mogą powodować
powstanie struktur hartowniczych
• duży koszt spawarek elektronowych,
• zastosowanie spawania wysokopróżniowego ograniczone
do wybranych kształtów i niezbyt dużych wymiarów
(ograniczonych wielkością komory roboczej),
• konieczność stosowania próżni,
• konieczność demagnetyzacji obrabianych części oraz
• ochrony przed promieniowaniem rentgenowskim (w
przypadku wysokich napięć przyśpieszających – od 150
kV).
Spawanie elektronowe
59
Wydział Mechaniczny PG
KTMM i Spawalnictwa
22 04 2007
Program szkolenia wg EWE
Przedmiot: Procesy Spawalnicze
Opracował: dr inż. Tadeusz Piątkowski
Pod względem jakości obróbki – technologie
elektronowe są porównywalne z technologiami
laserowymi.
PN-EN 1011-7:2005(U) Spawanie. Wytyczne dotyczące spawania metali.
Część 7: Spawanie wiązką elektronów.