Fascynacje 

Krew i maskotki 

02 072013 16:41 

Dziewczynka pada na kolana i modli się do Świętej Barbie, która zechciała objawić

 

się   jej w całej

plastikowej   okazałości.   Mały   chłopiec   w   różowym   ubranku   ze   swastyką   na   ramieniu   przemierza
trójkołowym rowerkiem senne uliczki małego miasteczka. Jezus z barankiem w ramionach przygląda
się   jak   naga,   białowłosa   lolitka   karmi   pluszowe   zabawki   własną   piersią.   Wielkogłowa,   smutna
dziewczynka karmi psa imieniem Jezus, który na czas posiłku wyszedł z budy opatrzonej napisem
„I.N.R.I.” A do tego mięso, wszędzie mięso. Deliryczne sny? Nie. Obrazy 

Marka Rydena

. 

 

Amerykański malarz Mark Ryden nazywany jest ojcem chrzestnym pop - surrealizmu. Czym jest pop –
surrealizm? Odpowiem szybciutko, aby zaraz przejść do sedna. Jego początków należy dopatrywać się
w   amerykańskim   nurcie  lowbrow.   Sam   przymiotnik   „lowbrow”   oznacza   przedmioty   lub   zjawiska
antyintelektualne, niskich lotów, płytkie, niewymagające, proste i niewyszukane. Aby dotrzeć do korzeni
sztuki  lowbrow,   należy  cofnąć   się   do   lat   50.   i   przyjrzeć   się   trendom,   które   opanowały  południową
Kalifornię, a które dziś są postrzegane jako typowo amerykańskie. Przede wszystkim: custom cars,
czyli   ozdabianie   i   modyfikowanie   samochodów   wedle   gustu   właściciela;   oldschoolowe   tatuaże,
niezwykle   barwne   i   komiksowe;   czerwonouste   pin-up   girls,   mężczyźni   w   skórzanych   kurtkach   i
trampkach. Słowem: to wszystko, czym inspiruje się rockabilly i psychobilly, a co dziś nazywane jest

Kustom Kulture

.

                                                                        1

  

Lowbrow  stał się połączeniem wszystkiego, co masowe: kreskówek, sitcomów, komiksów, horrorów i
filmów science – fiction klasy B, japońskiego anime, a także soft porno. Ilustracje i plakaty z tego
okresu   są   kolorowe,   krzykliwe,   kiczowate   i   stanowią   esencję   kultury   masowej. Ze   sztuki   ulicznej
zaczęło   czerpać   inspiracje   wielu   współczesnych   artystów.   Łącząc   ze   sobą   estetykę   komiksu   z
elementami popkultury i surrealistyczną fascynacją marzeniami sennymi, stworzyli zupełnie nowy nurt:
pop – surrealizm. Jednym z czołowych przedstawicieli tego gatunku jest właśnie Ryden. 

Zarówno sam artysta, jak i jego prace uchodzą za dość kontrowersyjne i pełne sprzeczności. W swoich
pracach   Ryden   łączy   popkulturę   z   tradycyjnym   malarstwem.   Z   jednej   strony   inspiruje   go   kultura
masowa, z drugiej zaś tworzy cykle niczym dawni mistrzowie, rozmywając tym samym granice między
sztuką niską a wysoką. 

Jego dzieła, inspirowane nurtem lowbrow, przypominają kreskówki, są niezwykle barwne i zawierają
elementy znane każdemu współczesnemu człowiekowi. Dzieła Rydena łączą masowość, marketing,
pustkę   i   miałkość   popkultury   ze   wspomnieniami   o   idealnym,   spokojnym   i   idyllicznym   dzieciństwie;
ukazują   zgniliznę   schowaną   pod   lukrowanym   płaszczykiem   dobrobytu.   W   rezultacie   jego   obrazy
przedstawiają znajome postaci i symbole  umieszczone w niepokojących sceneriach.

Znakiem   rozpoznawczym   twórczości   Marka   Rydena   są   pastelowe   kolory,   idylliczne   krajobrazy
przypominające   renesansowe   dzieła,   a   także   postać  Abrahama   Lincolna   pojawiająca   się   na   wielu
płótnach. Jednakże niemal wszystkie dzieła artysty łączy to, że głównymi bohaterkami obrazów są małe

                                                                        2

dziewczynki: delikatne, blade i eteryczne, o okrągłych twarzach i dużych oczach. 

Ryden   bardzo   często   ukazuje   ów   dziewczynki   w   dwuznacznych   pozach,   nagie,   bezpruderyjne   i
odważne.   Ten   sposób   patrzenia   na   nieletnie   dziewczęta   niemal   natychmiast   przywodzi   na   myśl
tytułową   bohaterkę  „Lolity”   Vladimira  Nabokova.   Podobnie  jak   ona,   rydenowskie  dziewczynki  mimo
pozornej niewinności są świadome swojego ciała i własnej seksualności.

Niezwykle   ważną   cechą   obrazów   Rydena   jest   połączenie   cukierkowej   słodyczy   z   grozą   i
obscenicznością.   Pozornie   infantylne   i   subtelne   obrazy   są   pełne   napięcia   i   niepokoju.   Małe
dziewczynki,   które  z   tak   wielkim  upodobaniem  maluje,   wydają  się  kruche  i  delikatne.   Jednak   owa
subtelność jest skontrastowana z krwią, przemocą i wulgarnością. Na różowe ściany dziewczęcego
pokoiku tryska krew,  a  niewinnie  wyglądające dziecko  odcina głowę ulubionej zabawce.  W  efekcie
dzieła Rydena przypominają obrazki z makabrycznej książki dla dzieci: obnażają dziecięce lęki, ukazują
smutną konieczność dorastania i gloryfikują dzieciństwo jako jedyny piękny okres w życiu człowieka.

O obrazach Rydena mówiono wiele: że na siłę chce być kontrowersyjny, że jako artysta nie potrafi być
szczery wobec odbiorców, że nie tworzy sztuki, lecz ją sprzedaje. Ja proponuję jednak, aby cudze

                                                                        3

opinie były dla nas jedynie sygnałem do dyskusji i samodzielnego przyjrzenia się dziełom Rydena.
Zapraszam zatem do dziewczęcych pokoików i lasów pełnych nieletnich nimf. 

Tędy

 proszę. 

P.

                                                                        4