Sowiecka klasyka dźwiękowa lat 30. – twórcy, dzieła, ideologia 

1932 – spotkanie przedstawicieli władz, którzy określili założenia doktryny polityczno-estetycznej, 
zlikwidowano wszystkie stowarzyszenia i grupy artystyczne w tym RAPP. 

1.  Grigorij Kozincew i Leonid Trauberg – „Samotna” – 1931 – o młodej nauczycielce, która 

podejmuję walkę o nowy, lepszy, komunistyczny świat. Lokalny koloryt, film posługuje się 
głównie napisami, ale interesująca ścieżka dźwiękowa. Realistyczne obrazy największym 
walorem. 
- „Trylogia o Maksymie” (młodość, powrót, Maksym) 1935/7/9 – na początku miał to być film 
„Bolszewik”, ale przerwano zdjęcia po tygodniu. Akcja pierwszej części zaczyna się jeszcze 
przed wojną, Maksym jest takim ludycznym bohaterem, pracuje sobie w fabryce i pod 
wpływem młodej nauczycielki i przejęty śmiercią przyjaciół wkracza na właściwą drogę. 2 
część – działania rewolucjonistów i samego Maksyma, 3 – pierwszemu okresowi po 
październiku 1917. Film spodobał się Stalinowi. Maksym = proletariusz, obrazował siłę 
proletariatu wobec zakłamanej inteligencji i mieszczaństwa.  
 

2.  Nikołaj Ekk – „Bezdomni” 1931 – pierwszy dźwiękowy film fabularny. Film o 

przedrewolucyjnej fali bezdomności dzieci, często je wtedy mordowano, ale film oczywiście 
był o tym, że je resocjalizują, i o tym, jak rozwiązywać poważne problemy wychowawcze. 
„wzorzec wychowania komunistycznego”.  Ekk był uczniemMayerholda. 

3.  Bracia Wasiljewowie – „Czapajew” 1934 - Film, oparty na wspomnieniach komisarza 

Furmanowa, opowiada o autentycznej postaci, dowódcy jednego z oddziałów Armii 
Czerwonej, Czapajewie i jego przyjaźni z przysłanym mu przez partię w 1919 roku młodym 
komisarzem. Pod wpływem komisarza odnosząca zwycięstwa, ale niezdyscyplinowana 
żołnierska masa przekształciła się w świetnie zorganizowany oddział. „Szarzyzna” zdjęć, 
ważny bohater – prawdziwy, realny. Film typowo socrealistyczny. Borys Baboczkin 
Czapajew 

4.  Grigorij Aleksandrow – „Świat się śmieje” 1934 – Żeby nie było, rosyjska kinematografia 

proponowała też rozrywkę. Przeniesienia schematów hollywoodzkich na sowiecki grunt. 
Bardzo profesjonalna ekipa, muzyka Dunajweskiego. Lubow Orłowa – główna rola, potem 
żona reżysera. Kostek Potiechin, pastuch znad Morza Czarnego, kocha muzykę i często 
przygrywa swojej trzodzie na fujarce. Talent chłopaka wzbudza zainteresowanie młodego 
profesora wiolinistyki. Pod jego kierunkiem Kostek uczy się grać na skrzypcach, robiąc szybkie 
postępy. Pewnego dnia Elena, ekscentryczna panna z dobrego domu, bierze omyłkowo 
Kostka za słynnego dyrygenta Leopolda Fraschiniego. Nie dziwią jej nawet rubaszne maniery 
pastucha, gdyż uznaje je za przejaw oryginalności artysty. Elena zaprasza Kostka na przyjęcie 
do swojej luksusowej nadmorskiej willi. Z winy Potiechina przyjęcie kończy się wielką klapą. 
Kilka miesięcy później Kostek wyrusza do Moskwy, gdzie odnosi sukces. Potem Aleksandrow 
tworzył filmy o podobnej tematyce, jednak tam propaganda wysuwała się na pierwszy plan. 

5.  Jefim Dzigan – „My z Kronsztadu” 1936–scenariusz Wsiewołoda Wiszniewskiego. Film 

opowiada o wydarzeniach z października 1919 r. Białogwardziści, pod dowództwem generała 
Judenicza, oblegają Piotrogród. Na odsiecz miastu przybywają czerwoni marynarze z 
Kronsztadu, którzy jednak zostali pokonani i strąceni do morza. Ocalał tylko ArtiemBałaszow 
(GeorgiBushuyev), który poprowadzi nowy desant marynarzy. Pomimo historycznego 

zakłamania, ten film posiada walory inscenizacyjne (scena egzekucji marynarzy) Bohater = 
kolektyw. 

6.  Josif Chejfik – „Delegat floty” 1937 – o początkowym okresie rewolucji, stary profesor 

(Michaił Czerkasow – miał 30 lat) nawraca się i przyłącza do bolszewików. 
- „Ziemia woła” – 1939, film o kołchoźnicy, która zostaje wybrana na deputowaną. Znane 
powiedzenie lenina, że każda kucharka może nauczyć się rządzenia państwem. Symbol z 
ducha marksistowskiego równouprawnienia płci. 

7.  Siergiej Eisenstein 

•  Stare i nowe – 1929, jeszcze bez dźwięku 
•  Wyjazd do Europy Zach żeby zapoznać się z nowinkami technicznymi 
•  „Romans sentymentalny” – 20 minutowa impresja muzyczna 
•  Podróż do Meksyku – tam nakręcił krótkometrażowe „Trzęsienie ziemi” oraz „Niech 

żyje meksyk!” – historia kraju od czasu Majów do wojny domowej z XX wieku 

•  Tymczasem w rosji propaganda na całego, rezygnują z awangardowej poetyki, robią 

filmy o industrializacji i takie tam.  

•  Po Meksyku nie robił filmów, zarzucano mu, że nie wpisuje się w socrealizm. 
•  1935 – „łąki bieżyńskie” – Estetyzacja rzeczywistości, mit młodocianej ofiary. 
•  1937 – „Aleksander Newski” – duże walory plastyczne, teatralna, symboliczna 

średniowieczna scenieria, realizm zastąpiony stylizacją. Ekspresyjna fotografia  
sztuczność rzeczywistości. Krok w postępie muzyki filmowej, zestrojenie muzyki i 
kadrów. (montaż pionowy) 

8.  Wsiewołod Pudowkin 

•  1933 – „Dezerter” – o ruchu robotnicznym w Niemczech, nagrywany w Leningradzie. 

Robotnik walczy z kapitalizmem, potem wątpi, wysyłają go do Rosji gdzie nawraca się 
na komunizm. Trochę jeszcze był dziwny  z tym dźwiękiem, nie zawsze spójny z 
obrazem 

•  1939 – „Minim i Pożarski” – wpisuje się, w nurt historyczny popularny w latach 30. 

Historia wypędzenia Polaków z Moskwy i zakończenia Wielkiej Smuty 

•  1942 – „Surowar” – o wybitnym generale carycy Katarzyny. 

9.  Aleksander Dowżenko 

•  1931 – „Iwan” – apologia stalinowskiego przemysłu. 
•  1934 – „Aerograd”- Na Dalekim Wschodzie, nad Oceanem Spokojnym, władza 

radziecka buduje kluczowe strategicznie miasto Aerograd. Kraj jest penetrowany 
przez wrogich japońskich agentów z sąsiedniej Mandżurii. Mieszkający w tajdze 
myśliwy Stiepan Głuszak napotyka dwóch z nich. Jednego z nich zabija, drugi mu 
umyka. Ocalały agent japoński zamierza wykorzystać do swoich celów, niechętną 
władzy radzieckiej, miejscową grupę "starowierców". Wykorzystanie egzotycznej 
przyrody i tajemniczości azjatyckiego świata. 

•  1939 – „Szczors” – antypolskie akcenty. Niezwykły, jak na komunistyczne kino 

bohater – przystojny, trochę romantyczny, elegancki. 

10. Lew Kuleszow – „Gorizont” -1932 
11. Dużo filmów o Leninie – Michaił Romm – trylogia o Leninie. 
12. Rozkwit kina dziecięcego  kształtowanie  ideologiczne od najmłodszego.