1
Model klasyczny – synteza
Model klasyczny nawiązuje do koncepcji znanych z mikroekonomii, przede wszystkim
z teorii rynku. Zakłada mianowicie – w przeciwieństwie do modelu Keynesa – doskonałą
elastyczność cen. Innymi słowy, sprawnie działający mechanizm cenowy (błyskawiczne
dostosowania cenowe pod wpływem zmian podaŜy lub popytu) doprowadza rynki do
równowagi. Nie jest więc moŜliwy (jak u Keynesa) trwały niedobór popytu, skutkujący
spadkiem produkcji poniŜej moŜliwości potencjalnych. Przeciwnie, jeŜeli spadnie popyt –
spadną teŜ ceny, dzięki czemu sprzedaŜ wzrośnie ponownie. NiŜsze ceny firmy
zrekompensują sobie spadkiem płac pracowników (którzy realnie na tym nie stracą – będą
mniej zarabiać, ale przecieŜ będą mniej płacić za towary).
Krzywa popytu makroekonomicznego w modelu klasycznym:
Skoro mechanizm cenowy jest kluczowy dla funkcjonowania gospodarki, w modelu
klasycznym popyt (zwany w tym przypadku popytem makroekonomicznym – MDS) będzie
funkcją cen (a nie dochodów, jak u Keynesa). Krzywa MDS będzie krzywą opadającą –
niŜsze ceny oznaczają wzrost zapotrzebowania (jak na mikroekonomii).
Krzywa podaŜy globalnej w modelu klasycznym:
Charakterystycznym elementem modelu klasycznego jest krzywa podaŜy. Inaczej niŜ na
pojedynczym rynku (mikro), w przypadku gospodarki jako całości krzywa podaŜy globalnej
(AS) jest krzywą pionową.
Przypomnijmy – model rynku znany z mikroekonomii przedstawiał podaŜ jako funkcję
rosnącą, tzn, jeŜeli rosła cena danego produktu, przedsiębiorcom bardziej opłacała się jego
produkcja, więc zwiększali jej rozmiary. Było to jednak moŜliwe dzięki większemu
zaangaŜowaniu zasobów, np. pracowników, przesuwanych z innych branŜ bądź rodzajów
produkcji. JeŜeli natomiast rozwaŜamy całą gospodarkę (wszystkie branŜe razem wzięte),
w której wszystkie moce produkcyjne są w pełni wykorzystane, takie przesunięcia zasobów
nie przynoszą wzrostu produkcji – jeŜeli zwiększy się wartość produkcji w jednej branŜy
(w której angaŜujemy dodatkowych pracowników), spadnie w innej (z której pracownicy ci
pochodzą). Efekt sumaryczny będzie więc zerowy.
Podsumowując, model klasyczny wygląda następująco:
2
Jak zwykle, wszystkie czynniki – poza poziomem cen – wpływające na podaŜ globalną lub
popyt makroekonomiczny będą ilustrowane jako przesunięcia tych krzywych.
Na przykład wzrost popytu na skutek ekspansywnej polityki fiskalne lub monetarnej
prezentujemy jako przesunięcie krzywej MDS w prawo. Wzrost podaŜy na skutek postępu
technologicznego, inwestycji w majątek trwały lub przyrostu demograficznego to
przesunięcie krzywej AS w prawo.
Pytania i zadania sprawdzające:
1)
Przedstaw załoŜenia modelu klasycznego (odp.: elastyczność cen, pełne wykorzystanie
mocy produkcyjnych, pionowa krzywa podaŜy globalnej).
2)
Przedstaw w modelu klasycznym skutki ekspansywnej polityki fiskalnej (odp:
ekspansywna polityka fiskalna powoduje wzrost popytu, który w tym przypadku
oznacza przesunięcie krzywej MDS w prawo. Po naniesieniu tego na rysunek
nietrudno zauwaŜyć, Ŝe – przy pionowej krzywej AS – jedyne, co się zmienia to poziom
cen. Tym samym polityka fiskalna jest nieskuteczna – nie prowadzi do wzrostu
dochodu). Uwaga! Taki sam efekt wywołuje ekspansywna polityka monetarna –
równieŜ przesuwa krzywą MDS w prawo i poziom cen w górę.