Microsoft Word - Podatki i opłaty lokalne _15 stron

Spis treści:

1 . Podat ek rol n y ................................ ................................ ............ 2

2 . Podat ek l eś n y................................ ................................ ............ 5

3 . Podat ek od n i eru ch om oś c i ................................ ............................ 5

4 . Podat ek od ś rodk ów t ran s port u ................................ ..................... 6

5 . Podat ek od pos i adan i a ps ów ................................ ......................... 8

6 . Podat ek od s padk ów i darowi zn ................................ ..................... 9

7 . Podat ek od c zy n n oś c i c y wi ln oprawn y c h ................................ .......... 1 4

8 . Opłat y l ok aln e ................................ ................................ .......... 1 4

9 . Podat ek od wart oś c i n i eruc h om oś c i (kat as t ral ny ) ............................ 1 4

1. Podatek rolny

Podatek rolny, z racji stanowienia źródła dochodów gminnych należy zakwalifikować,

wraz  z  podatkiem  leśnym,  podatkiem  od  nieruchomości  oraz  podatkiem  od  środków
transportowych,  do  grupy  lokalnych  podatków  majątkowych  (kryterium  ekonomiczne).
Ponieważ  podatki  te  nie  są  płacone  z  majątku,  lecz  majątek  stanowi  w  ich  przypadku
jedynie  podstawę  opodatkowania,  za  precyzyjne  należy  uznać  określenie  tych  konstrukcji
fiskalnych jako nominalnych podatków majątkowych.

Naliczany jest on od powierzchni użytków rolnych przeliczonych na tzw. hektary

przeliczeniowe  przy  uwzględnieniu  rodzaju  gruntów,  klas  użytków  rolnych  i  miejsca
położenia gruntów. Mimo że podatników jest ponad 2 mln, udział tego podatku w dochodach
państwa nie przekracza 0,7%, a w budżetach gmin 2%.

Podmiot podatku:
Podmiotem  tego  podatku  są  osoby  fizyczne,  osoby  prawne  (również  wspólnie  prowadzące
gospodarstwo  rolne)  oraz  jednostki  organizacyjne  nie  posiadające  osobowości  prawnej,
będące  1 stycznia  roku  podatkowego  właścicielami  lub  samoistnymi  posiadaczami
gospodarstw rolnych.

Zwolnienie podmiotowe:
Z  obowiązku  podatkowego  zwolnione  są  gminy  i  Skarb  Państwa.  Od  opodatkowania
podatkiem  od  nieruchomości  wolne  są  kościelne  osoby  prawne,  gminy  żydowskie,  Związek
Gmin Żydowskich, jeżeli nieruchomości lub ich części przeznaczone są na cele niemieszkalne
(za  wyjątkiem  wykorzystywanej  na  działalność  gospodarczą),  lub  mieszkalne  duchownych
i członków zakonu.

Przedmiot podatku:
Przedmiotem podatku są grunty gospodarstw rolnych, o łącznej powierzchni przekraczającej
1 ha przeliczeniowy.

Za gospodarstwo rolne dla celów podatku rolnego uważa się obszar:


Użytków rolnych,



Gruntów pod stawami oraz



Gruntów pod zabudowaniami związanymi z prowadzeniem tego gospodarstwa.

Nie podlegają podatkowi grunty:


Pod jeziorami i wodami płynącymi, grunty pod zbiornikami wodnymi itp.



Stanowiące nieużytki,



Wpisane do rejestru zabytków,



Zajęte na prowadzenie innej niż rolnicza działalności gospodarczej,



Stanowiące działki przyzagrodowe emerytów lub inwalidów członków rolniczych
spółdzielni produkcyjnych,



Włączone na cele nierolnicze decyzją administracyjną.

Podstawa opodatkowania:
Podstawą opodatkowania w podatku rolnym jest powierzchnia gospodarstwa rolnego
wyrażona w hektarach przeliczeniowych, odzwierciedlających możliwość osiągania dochodu
z gospodarstwa rolnego.

Liczbę tego rodzaju ustala się na podstawie:


Wielkości powierzchni,



Rodzajów użytków rolnych,



Klas użytków rolnych,



Położenia użytków rolnych na terenie jednego z 4 okręgów podatkowych (zróżnicowanie
ze względu na czynniki ekonomiczne i produkcyjno-klimatyczne).

Przeliczniki stawek podatku rolnego, uwzględniające powyższe kryteria prezentuje tabela.

Rodzaje

użytków

rolnych

Grunty orne

Łąki i pastwiska

Okręgi podatkowe I

III

Klasa

użytków

rolnych

Przeliczniki

1,95

1,80

1,65

1,45

1,75

1,60

1,45

1,35

1,80

1,65

1,50

1,35

1,45

1,35

1,25

1,10

III a

1,65

1,50

1,40

1,25

III

1,25

1,15

1,05

0,95

III b

1,35

1,25

1,15

1,00

IV a

1,10

1,00

0,90

0,80

0,75

0,70

0,60

0,55

IV b

0,80

0,75

0,65

0,60

0,35

0,30

0,25

0,20

0,15

0,20

0,15

0,10

0,05

0,15

0,10

0,05

Grunty pod stawami zarybionymi bez względu na miejsce położenia przelicza się na hektary
przeliczeniowe  według  następujących  przeliczników:  1  ha  stawu  zarybionego  łososiem,
trocią, głowacicą, palią i pstrągiem - 1,0 ha przeliczeniowy; 1 ha stawu zarybionego innymi
gatunkami ryb - 0,20 ha przeliczeniowego.

Stawki podatkowe:
Stawki podatku rolnego są rocznymi stawkami kwotowymi, kształtowanymi w relacji do 1 ha
przeliczeniowego.  Ustala  się  je  jako  równowartość  pieniężną  2,5  q  żyta[10]  obliczona  wg
średniej  ceny  skupu  żyta[11]  za  pierwsze  3  kwartały[12]  roku  poprzedzającego  rok
podatkowy.

Na  podstawie  komunikatu  Prezesa  GUS  z  16  października  1999  roku  średnia  cena  żyta  za
okres  III  pierwszych  kwartałów  1999  roku  wynosiła  29,11  zł/1q.  -  zatem  podatek,  z  1
hektara przeliczeniowego (dla przelicznika 1,0) w roku 2000 będzie wynosił 72,78 zł (jeden
z nielicznych przypadków obniżki w ostatnich latach wielkości podatku, ten bowiem w 1997
roku wynosił 87,2 zł).

Zwolnienia przedmiotowe:
W ustawie o podatku rolnym określono następujące zwolnienia:


Użytki rolne klas V,VI.VI z (zwolnienie stosowane z urzędu).



Grunty położone w pasie drogi granicznej (zwolnienie stosowane z urzędu).



Grunty orne, łąki i pastwiska objęte melioracją.



Użytki  rolne,  na  których  zaprzestano  produkcji  rolnej  ,  przy  czym  zwolnienie  dotyczyć
może  nie  więcej  niż 20%  powierzchni użytków rolnych  gospodarstwa,  nie  więcej  niż 10
ha (do 3 lat).



Grunty  lub  prawo  wieczystego  użytkowania  gruntów,  nabyte  w  drodze  kupna  na
utworzenie  nowego  lub  powiększenie  już  istniejącego  gospodarstwa  do  powierzchni  nie
przekraczającej  100  ha,  oraz  grunty  Państwowego  Funduszu  Ziemi  i  Zasobu  Własności
Rolnej Skarbu Państwa (na 5 lat)[13].



Grunty powstałe z zagospodarowania nieużytków (na 5 lat).



Grunty otrzymane w wyniku wymiany lub scalenia (na 1 rok).

Ulgi podatkowe:
1.  Po  okresie  zwolnienia  z  podatku,  dla  gruntów  wymienionych  w  trzech  ostatnich
punktach,  stosowana  jest  ulga  podatkowa  w  wysokości:  75%  w  pierwszym  roku;  50%  w
drugim.

2.  Podatnikom  podatku  rolnego,  na  okres  nie  dłuższy  niż  15  lat,  przysługuje  25%  ulga
inwestycyjna z tytułu:


Budowy lub modernizacji budynków inwentarskich oraz obiektów służących ochronie
środowiska.



Zakupu  i  zainstalowania:  deszczowni,  urządzeń  melioracyjnych  i  zaopatrzenia
gospodarstwa  w  wodę  oraz  urządzeń  do  wykorzystywania  na  cele  produkcyjne
naturalnych źródeł energii.

Ulga  ta  przyznawana  jest  po  zakończeniu  inwestycji  pod  warunkiem  jej  odpowiedniego
udokumentowania.

    3.  Stosowana  jest  również  60%  ulga  podmiotowa  dla  żołnierzy[14]  odbywających
zasadniczą służbę wojskową, służbę zastępczą lub szkolenie wojskowe, trwające dłużej niż 9
miesięcy.

4. Przewidziane są także ulgi przedmiotowe stosowane z urzędu dla gruntów położonych na
terenach  podgórskich i  górskich  w  wysokości: 30%  kwoty  podatku  dla  gruntów  klas:  I,  II,
IIIa, III, IIIb, lub 60% kwoty podatku dla gruntów klasy IVa, IV, IVb.

5. Szczególną formą ulgi w podatku rolnym jest zaniechanie ustalania lub poboru podatku.
Zaniechanie  ma  miejsce  w  przypadku  wystąpienia  klęski  żywiołowej,  która  spowodowała
istotne  szkody  majątkowe.  Podstawą  obliczenia  wysokości  ulgi  jest  wysokość  otrzymanego
przez poszkodowanych odszkodowania z tytułu ubezpieczenia.

6. Za specyficzną ulgę uznaje się również prawo wojewody do zaliczenia niektórych gmin do
innych okręgów podatkowych. Prawo to przysługuje również radzie gminy w odniesieniu do
niektórych wsi.

7.  Rada  gminy  może  wprowadzić  inne  niż  wymienione  ulgi  i  zwolnienia.  Rada  gminy  jest
uprawniona do obniżania ceny skupu ustalanych dla potrzeby podatku rolnego.

Pośród  ulg  i  zwolnień  wyróżnić  można    ulgi  i  zwolnienia  stosowane  z  urzędu  oraz
przyznawane,  na  wniosek  podatnika,  w  drodze  decyzji  przez  wójta,  burmistrza  lub
prezydenta.  W  przypadku  podatku  rolnego  wprowadzono  specyficzny  mechanizm
kumulowania ulg i zwolnień podatkowych. W pierwszej kolejności stosuje się ulgi dotyczące
terenów  górskich,  a  następnie  ulgi  związane  z  gruntami  o  niższych  klasach,  scalonymi,
zagospodarowanymi  itd.,  ulgi  dla  rodzin  żołnierzy  i  ulgi  w  razie  klęski  żywiołowej.  Każda
ulga zmniejsza podstawę do naliczenia kolejnej.

Stosowanie,  z  mocy  ustawy,  ulg  i  zwolnień  przez  gminy  nie  wywołuje  daleko  idących
skutków ekonomicznych dla gmin[15]. Po nowelizacji ustawy o finansowaniu gmin z grudnia
1995  roku  gminom  przysługuje  prawo  do  zwrotu  kwot  nie  pobranych  z  tytułu  stosowania
ustawowej ulgi w podatku rolnym[16].

Zobowiązania podatkowe powstaje:
W drodze decyzji administracyjnej organu gminy - w przypadku osób fizycznych,
Z mocy prawa - w przypadku osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nie mających
osobowości  prawnej,  jednostek  organizacyjnych  Agencji  Własności  Rolnej  Skarbu  Państwa
oraz jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych.
Obowiązek  podatkowy  w  podatku  rolnym  powstaje  od  pierwszego  dnia  miesiąca
następującego  po  miesiącu,  w którym  zaistniały  okoliczności uzasadniające  powstanie tego
obowiązku.  Obowiązek  wygasa  ostatniego  dnia  miesiąca,  w  którym  przestały  istnieć
okoliczności uzasadniające ten  obowiązek.  Rozwiązanie to  eliminuje możliwość  podwójnego
opodatkowani  gruntów  rolnych,  podatkiem  rolnym  i  podatkiem  od  nieruchomości,  w
przypadku przeznaczenia ich na inną działalność niż działalność rolnicza.

W  przypadku  osób  fizycznych  podatek  rolny  wraz  z  podatkiem leśnym i  od  nieruchomości
pobierane  są  w  formie  łącznego  zobowiązania  pieniężnego  na  podstawie  jednego  nakazu
płatniczego.  Taki  pobór  podatków  umożliwiają  przepisy  wykonawcze  do  ustawy
o zobowiązaniach podatkowych.

Płatności podatku:
Podatek rolny płatny jest w ratach, w terminie do 15 marca, maja, września i listopada roku
podatkowego.

2. Podatek leśny

Podatek leśny, podobny w charakterze do podatku rolnego obejmuje pół miliona

podatników, wpływy natomiast wynoszą 111 mln zł, tj. 0,09% dochodów państwa i 0,3%
dochodów gmin.

Podstawę

opodatkowania

podatkiem

leśnym

stanowi

liczba

hektarów

przeliczeniowych,  ustalona  na  podstawie  powierzchni  głównych  gatunków  drzew  w
drzewostanie  i  klas  bonitacji  drzewostanu  dla  głównych  gatunków  drzew  -  wynikających  z
planu urządzenia lasu, według stanu na dzień 1 stycznia roku podatkowego.

Podatek leśny od jednego hektara przeliczeniowego wynosi równowartość pieniężną

0,200 m3 drewna tartacznego iglastego.

3. Podatek od nieruchomości

Podatek od nieruchomości ma charakter podatku majątkowego, a podstawę

opodatkowania  gruntów  i  budynków  stanowi  ich  powierzchnia  bez  uwzględnienia  ich
wartości. Przy 10 mln podatników, w 1997 r. wpływy z tego podatku wyniosły 4.427 mln zł,
a więc 3,8% ogółu i 11,2% dochodów podatkowych gmin.
Z podatku od nieruchomości ustawowo zwolnione zostały:

1. nieruchomości lub ich części zajęte na potrzeby organów i administracji samorządu

terytorialnego,

2. pod warunkiem wzajemności - nieruchomości będące własnością państw obcych lub

organizacji międzynarodowych albo przekazane im w użytkowanie wieczyste,
przeznaczone na siedziby przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych
i innych misji korzystających z przywilejów i immunitetów na mocy ustaw, umów lub
zwyczajów międzynarodowych,

3. budowle dróg publicznych oraz grunty zajęte pod te drogi, wraz z pasami

drogowymi,

4. budowle wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego

i zajęte pod nie grunty oraz budowle wykorzystywane wyłącznie na potrzeby lotnisk,
portów morskich i rzecznych,

5. budowle wykorzystywane bezpośrednio do wytwarzania energii elektrycznej lub

ciepła,  linie  elektroenergetyczne  przesyłowe  i  rozdzielcze,  rurociągi  i  przewody  sieci
rozdzielczej  gazów,  ciepła,  paliw  i  wody,  budowle  służące  do  odprowadzania
i oczyszczania  ścieków,  budynki  lub  ich  części  bezpośrednio  związane  z  procesem
poboru i uzdatniania wody,

6. grunty pod wodami płynącymi i kanałami żeglownymi, z wyjątkiem jezior oraz

gruntów zajętych na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych,

7. budynki gospodarcze lub ich części związane z działalnością leśną, zajęte na

prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, oraz w gospodarstwach rolnych, w
rozumieniu przepisów o podatku rolnym, budynki gospodarcze lub ich części
związane z działalnością rolniczą,

8. nieruchomości lub ich części zajęte na potrzeby prowadzenia przez stowarzyszenia

statutowej  działalności  wśród  dzieci  i  młodzieży  w  zakresie  oświaty,  wychowania,
nauki  i  techniki,  kultury  fizycznej  i  sportu,  z  wyjątkiem  wykorzystywanych  do
prowadzenia  działalności  gospodarczej,  oraz  grunty  zajęte  trwale  na  obozowiska  i
bazy wypoczynkowe dzieci i młodzieży,

9. budynki i grunty wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich

utrzymania i konserwacji zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem
części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej,

10. budynki i grunty we władaniu muzeów rejestrowanych,
11. nieruchomości lub ich części zwolnione od podatku od nieruchomości na podstawie

odrębnych ustaw,

12. grunty, budowle i budynki położone na terenie specjalnej strefy ekonomicznej,

których  właścicielem  lub  użytkownikiem  wieczystym  jest  zarządzający  strefą  lub
które  służą  do  prowadzenia,  na  podstawie  zezwolenia,  działalności  gospodarczej  na
terenie strefy.

Inne zwolnienia może wprowadzić Rada gminy.

Stawki podatkowe w podatku od nieruchomości określa Rada gminy. Nie mogą one

jednakże przekroczyć maksymalnych stawek określonych przez ustawodawcę.

4. Podatek od środków transportu

Podatek od środków transportowych ma również charakter podatku majątkowego.

Od 1998 r. nie są nim objęci właściciele samochodów osobowych, a jedynie ciężarowych od
2 ton, autobusów, przyczep i naczep powyżej 5 ton oraz ciągników siodłowych i
balastowych. Stąd udział tego podatku w dochodach z tytułu podatków ogółem spada z 1%
w 1997 r. do 0,2% w tym roku, a w dochodach gmin z 2,9% do 0,6%.

Podmiot podatku:

Podatnikami podatku od środków transportowych są osoby fizyczne, osoby prawne oraz
jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, jeżeli dany środek
transportowy został na nie zarejestrowany lub wpisany do rejestru.

Przedmiot podatku:

W podatku od środków transportowych przedmiotem opodatkowania jest własność środków
transportowych.

Podstawa opodatkowania:

Podstawa opodatkowania wyrażona jest ilościowo i jest nią liczba środków transportowych,
będąca własnością danego podatnika.

Stawki podatkowe:

Stawki podatku od środków transportowych są stawkami kwotowymi, waloryzowanymi
corocznie o wskaźnik wzrostu cen towarów konsumpcyjnych przez Ministra Finansów.
Wysokość stawek podatku zależy od:



rodzaju środka transportowego,

Przykładowa wysokość stawek podatku od środków transportowych (Tomaszów
Mazowiecki)

Podatek od środków transportowych wynosi rocznie:
Samochody ciężarowe o ładowności:
od 2 ton do 4 ton włącznie

850,00zł

powyżej 4 ton do 6 ton włącznie

1000,00zł

powyżej 6 ton do 8 ton włącznie

1050,00zł

powyżej 8 ton do 10 ton włącznie

1300,00zł

powyżej 10 ton do 12 ton włącznie

1500,00zł

powyżej 12 ton

1850,00zł

Ciągniki:

siodłowe i balastowe

1350,00zł

Przyczepy i naczepy:
powyżej 5 ton do 20 ton włącznie

810,00zł

powyżej 20 ton

1000,00zł

Autobusy:
do 15 miejsc

850,00zł

powyżej 15 miejsc do 30 miejsc

1150,00zł

powyżej 30 miejsc

1500,00zł

Podatek płatny jest na rachunek gminy (z pewnymi wyjątkami dotyczącymi pojazdów
zarejestrowanych po 1 września danego roku) w dwóch równych ratach, w terminie do 15
lutego i do 15 września każdego roku.

Zwolnienie przedmiotowe:

Wprowadzono również zwolnienie przedmiotowe środków transportowych stanowiących:



zapasy mobilizacyjne

W kompetencjach rady gminy leży wprowadzenie innych niż wymienione zwolnień
przedmiotowych jak i podmiotowych.
Zobowiązania podatkowe powstaje z mocy prawa bez wezwania gminy.

5. Podatek od posiadania psów

Podatek  od  posiadania  psów  należy  do  grupy  podatków  bezpośrednich,  rzeczowych
i konsumpcyjnych.
Podmiotem podatku są wyłącznie osoby fizyczne.
Przedmiotem opodatkowania jest posiadanie psa.
Podstawa opodatkowania jest wyrażona ilościowo i jest nią ilość posiadanych psów.
Stawki podatku od posiadania psów są stawkami kwotowymi, ustalanymi przez rady gmin.
Stawki  te  nie  mogą  jednak  przekroczyć  poziomu  określonego  pierwotnie  w  ustawie  lub
rozporządzeniu Ministra Finansów. W chwili obecnej maksymalne stawki podatku od jednego
psa  nie  mogą  przekroczyć  31,74  zł.  rocznie.  Termin  poboru  podatku  jest  ustalany  przez
rady gmin.

Zwolnienia podmiotowe przyznane zostały:



pracownikom personelu dyplomatycznego i konsularnego,



osobom kalekim,



osobom w wieku powyżej 70 lat - od jednego psa,



osobom utrzymującym psa w celu pilnowania gospodarstw rolnych (do dwóch psów).



Dodatkowo rada gminy może ustalić inne zwolnienia (np. dla osób które wzięły psa
ze schroniska)

W Polsce jest około 5 mln psów, których właściciele powinni płacić roczną opłatę

sanitarną  zwaną  podatkiem  od  posiadania  psów.  Szacowane  wpływy  od  wszystkich
posiadaczy psów mogłyby zasilić budżet gmin łącznie kwotą 100 mln zł. W praktyce jednak
wpływy  te  stanowią  mniej  niż  pół  procentu  ogólnych  dochodów  własnych  danej  jednostki
samorządowej  co  częściowo  wynika  z  dużej  liczby  psów  utrzymywanych  w  celu  pilnowania
gospodarstw rolnych, a częściowo z braku jakiejkolwiek ewidencji płatników tego podatku.

6. Podatek od spadków i darowizn

Pośród majątkowych podatków, do jakich niewątpliwie zaliczyć należy podatek od

spadków  i  darowizn,  przeważają  podatki  o  charakterze  nominalnym  -  w  ich  przypadku
majątek stanowi  jedynie  podstawę  do naliczenia  podatku,  przy  czym  sam  podatek  płacony
jest  z uzyskiwanych  przychodów.  W  przypadku  podatku  od  spadków  i  darowizn  bardziej
adekwatne byłoby jednak określenie podatek majątkowy realny.

W 1997 r. wpływy z tytułu podatku od spadków i darowizn wyniosły 85 mln zł, i

stanowiły  zaledwie  0,07%  ogółu  dochodów  budżetu  państwa  i  0,5  %  dochodów  gmin.
Obowiązek  podatkowy  ciąży  na  nabywcy  własności  rzeczy  i  praw  majątkowych,  a  w
wypadku darowizny obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na obdarowanym i darczyńcy.

Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po

potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw
majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego.

Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest

nabywca. Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy
do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.

Podatek oblicza się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od

podatku, według obowiązujących skal .

Podmiot podatku:

Obowiązek podatkowy ciąży na osobach fizycznych (obywatelach polskich lub osobach
zamieszkałych na stałe w Polsce), będących nabywcami własności rzeczy i praw
majątkowych. Powstanie obowiązku podatkowego uzależnione jest, od sposobu nabycia, lub
charakteru prawnego, rzeczy i praw majątkowych.

Wyłączenie z obowiązku podatkowego:

Obowiązek podatkowy nie dotyczy:



Nabywców  własności  rzeczy  i  praw  majątkowych  oraz  obdarowanych  i  darczyńców,
jeżeli  w  dniu  nabycia  byli  obcokrajowcami  i  nie  mieli  stałego  miejsca  zamieszkania
w Polsce  -  w  odniesieniu  do  rzeczy  ruchomych  znajdujących  się  w  kraju  lub  praw
majątkowych podlegających wykonaniu w kraju,



Nabycia w drodze spadku lub darowizny praw autorskich i praw pokrewnych, praw do
projektów wynalazczych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych oraz
wierzytelności wynikających z nabycia tych praw.

Przedmiot podatku:

Podatkiem objęte jest nabycie przez osoby fizyczne rzeczy i praw majątkowych w drodze:



Spadku - własność rzeczy znajdujących się w kraju (lub za granicą) i praw
majątkowych wykonywanych w kraju (za granicą),



Darowizny - własność rzeczy znajdujących się w kraju (za granicą) i praw
majątkowych wykonywanych w kraju (za granicą),



Zasiedzenia - własność rzeczy,



Dyspozycji wkładcy na wypadek jego śmierci - prawo do wkładu oszczędnościowego.

Podstawa opodatkowania:

Podstawą  opodatkowania  podatkiem  od spadków  i  darowizn  jest  wartość  nabytych  rzeczy i
praw  majątkowych  po  potrąceniu  długów i ciężarów  (tzw. czysta  wartość),  pomniejszona  o
kwotę  wolną  od  podatku.  Do  długów  i  ciężarów  zalicza  się  m.in.  koszty  choroby
spadkodawcy, obowiązek wykonania zapisów i poleceń zawartych w testamencie, wypłaty z
tytułu zachowku oraz inne obowiązki dotyczące spadków a wynikające z przepisów Kodeksu
cywilnego.
Wartość  nabytych  rzeczy  i  praw  ustala  się  wg  ich  wartości  rynkowej,  w  oparciu  o  ceny
stosowane  w  danej  miejscowości  w  obrocie  rzeczami  tego  samego  rodzaju  i  gatunku,  na
dzień powstania obowiązku podatkowego.

Spadek lub darowizny otrzymane od tej samej osoby, w ciągu 5 lat kolejnych lat, dolicza się
do podstawy opodatkowania, po potrąceniu zapłaconych od wcześniejszych kwot podatków.
W przypadku  nabycia  prawa  do  świadczeń  okresowych  o  nieustalonej  wartości,  podstawę
opodatkowania  ustala  się  w  miarę  wykonywania  świadczeń.  Za  zgodą  podatnika  można
przyjąć  prawdopodobną  wartość  świadczeń  okresowych  będącą  wielokrotnością  świadczeń
rocznych:



25-krotność, dla świadczeń na okres powyżej 40 lat,



Max 22-krotność, dla świadczeń do 40 lat,



5-krotność - na czas nieoznaczony,



W  przypadku  świadczeń  dożywotnich  obowiązują,  dla  ustalenia  podstawy
opodatkowania,  przeliczniki  wieku  osoby  uprawnionej  do  świadczenia  (wartość
świadczenia została ustalona jako 5 - 22-krotność świadczenia rocznego).

Kwota wolna od podatku:

Kwota wolna od opodatkowania w I grupie podatkowej wynosi 7.510 zł; w II grupie
podatkowej w przybliżeniu

kwoty z grupy pierwszej (5.670 zł.); w III grupie w

przybliżeniu

kwoty z grupy pierwszej (3.820 zł.).

Stawki podatkowe dla spadków i darowizn:

1.  Stawki  podatku,  z  wyłączeniem  przypadków nabycia  własności  w  drodze  zasiedzenia,  są
stawkami procentowymi, zmiennymi, progresywnymi, o rozpiętości od 3% do 20%. Stawki
podatkowe  są  zróżnicowane  w  zależności  od  wartości  nabytego  prawa  majątkowego  lub
rzeczy  oraz stosunku  osobistego  między  zbywcą  a nabywcą  prawa majątkowego. Z  punktu
widzenia stosunku osobistego określono trzy grupy podatkowe:



I grupa - małżonkowie, zstępni, wstępni, pasierb, zięć, synowa, rodzeństwo, ojczym,
macocha i teściowie,



II  grupa  -  zstępni  rodzeństwa,  rodzeństwo  rodziców,  zstępni  i  małżonkowie
pasierbów,  małżonkowie  rodzeństwa  i  rodzeństwo  małżonków,  małżonkowie
rodzeństwa małżonków, małżonkowie innych zstępnych,



III grupa podatkowa - pozostali nabywcy.

W obrębie każdej grupy podatkowej wydzielono 3 szczeble i podstawy opodatkowania o
stałej rozpiętości 8.010 zł. Stawki przyrostu są różne w każdej z grup podatkowych i
zmieniają się:



W pierwszej grupie o 2%,



W drugiej grupie o 3 (2)%,



W trzeciej grupie o 4 %.

2. Dla opodatkowania zasiedzeń zastosowano jednolitą, 7% stawkę podatkową od wartości
rzeczy. Ponieważ pomiędzy prawem poprzednika a prawem nabywcy rzeczy ruchomych lub
nieruchomości  nie  występuje  jakakolwiek  zależność  (nabycie  prawa  własności  do
ruchomości następuje po trzech latach, w odniesieniu do nieruchomości - po 20 (30 latach),
nie  jest  możliwe  zaliczenie  nabywcy  do  określonej  grupy  podatkowej  i  zastosowanie
którejkolwiek  skali  podatkowej.  W  przypadku  zasiedzeń  nie  istnieje  możliwość  odliczenia
kwot wolnych od opodatkowania.
Zróżnicowanie  obciążenia  podstawy  opodatkowania  podatkiem  od  spadków  i  darowizn
prezentuje wykres i tabela.
Tabela 1. Skala podatku od spadków i darowizn

Kwoty nadwyżki w złotych

Podatek wynosi

ponad do
1) od nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej:
- 8.010 zł
8.010 zł - 16.020 zł
16.020 zł -

3%
240 zł i 5% od nadwyżki ponad 8.010 zł
640 zł i 7% od nadwyżki ponad 16.020 zł

2) od nabywców zaliczonych do II gr. podatkowej:
- 8.010 zł
8.010 zł - 16.020 zł
16.020 zł -

7%
560 zł 70 groszy i 9% od nadwyżki
ponad 8.010 zł
1.281 zł i 12% od nadwyżki ponad
16.020 zł

3) od nabywców zaliczonych do III gr. podatkowej
- 8.010 zł
8.010 zł - 16.020 zł
16.020 zł -

12 %
961 zł 20 groszy i 16% od nadwyżki
ponad 8.010 zł
2.242 zł 80 groszy i 20 % od nadwyżki
ponad 16.020 zł

W przypadkach wzrostu cen towarów nieżywnościowych trwałego użytku o ponad 20%,
Minister Finansów, w drodze rozporządzenia, ma prawo zmieniać zarówno stawki podatku
jak i kwoty wolne od opodatkowania.

Zwolnienia przedmiotowe:

Zwolnienia z podatku od spadków i darowizn wyłączają z kategorii przedmiotów
opodatkowania zjawiska finansowe dotyczące m.in.:



Nabycia  w  drodze  darowizny  pieniędzy  lub  innych  rzeczy  przez  osobę  zaliczoną  do
pierwszej  grupy  podatkowej  w  wysokości  7510  zł  (15020  zł)  przez  okres  5  lat  od
dnia  pierwszej  darowizny,  jeżeli  pieniądze  te  lub  rzeczy  przeznaczone  zostaną  na
wkład  budowlany  lub  mieszkaniowy  do  spółdzielni  mieszkaniowej,  budowę  domu
jednorodzinnego itd.,



Nabycia przez małżonka lub zstępnych (dzieci) w drodze spadku lub darowizny
zakładu wytwórczego, budowlanego, handlowego lub usługowego, pod warunkiem

prowadzenia zakładu w stanie niepogorszonym przez okres, co najmniej 5 lat od dnia
przejęcia spadku albo darowizny (za wyjątkiem zdarzeń o charakterze losowym),



Nabycia  własności  i  prawa  użytkowania  wieczystego  gospodarstwa  rolnego  lub  jego
części  (a  także  budynków  produkcyjnych  wraz  z  urządzeniami,  jeżeli  nabywcami  są
zstępni  lub  małżonek  zobowiązani  do  użytkowania  budynków  i  maszyn  stanie
niepogorszonym przez okres 5 lat), za wyjątkiem budynków mieszkalnych,

a także



Nabycia własności fizycznie wydzielonej części nieruchomości w drodze zasiedzenia
przez osoby będące współwłaścicielami części ułamkowych nieruchomości,



Nabycia w drodze spadku dzieł sztuki i rękopisów będących przedmiotem twórczości
spadkodawcy  (...)  zabytków  ruchomych  i  kolekcji  wpisanych  do  rejestru  zabytków,
a także  dóbr  kultury  złożonych  w  muzeum,  przez  osoby  zaliczone  do  I  i  II  grupy
podatkowej zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków,



Świadczenia dożywotnie dla osób w wieku powyżej 80 lat.

Ulgi podatkowe:

Ulga podatkowa dotyczy przypadków nabycia: budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego
(lub ich części), spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, prawa do
domu jednorodzinnego itp., przez:



Podatników z I grupy podatkowej - w drodze otrzymania spadku lub darowizny,



Podatników z II grupy podatkowej - w tylko drodze otrzymania spadku,



Podatników z III grupy podatkowej - tylko w drodze otrzymania spadku przez osoby
sprawujące opiekę nad spadkodawcą.

Ulga „mieszkaniowa” polega na możliwości wyłączenia z do podstawy opodatkowania
wartości nabytych lokali i budynków do łącznej wysokości nie przekraczającej 110 m

powierzchni użytkowej.
Ulga przysługuje wymienionym grupom osób, jeżeli spełnią łącznie następujące warunki:



Są obywatelami polskimi lub mają w Polsce stałe miejsce pobytu,



Nie posiadają „własnego mieszkania” tj.:



Nie są właścicielami innego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego
(mogą przenieść takie prawo na zstępnych, Skarb Państwa, gminę),



Nie dysponują spółdzielczym lokatorskim lub własnościowym prawem do
lokalu mieszkalnego, domu jednorodzinnego itd. (mogą przenieść takie prawo
na zstępnych lub spółdzielnię),



Nie są najemcami lokalu lub budynku (od umowy takiej mogą odstąpić),



Będą zamieszkiwać w nabytym lokalu lub budynku przez 5 lat, (niezachowanie tego
warunku  powoduje  wznowienie  postępowania  podatkowego  i  naliczenie  podatku  od
nowej  podstawy  opodatkowania). Warunek ten przestaje  obowiązywać  w  przypadku
zbycia  lokalu  lub  budynku  z  przyczyn  uzasadnionych  złymi  warunkami
mieszkaniowymi, o ile nabycie innego lokum nastąpi w przeciągu 6 miesięcy od dnia
zbycia.

Zobowiązanie podatkowe:

Zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn powstaje:



Gdy darowizna dokonana jest przed notariuszem z mocy ustawy (notariusz
zobowiązany jest do obliczania i pobrania od podatnika podatku oraz wpłacenia go do
urzędu skarbowego, na rachunek gminny),



W pozostałych przypadkach - w drodze decyzji urzędu skarbowego, choć podatek
stanowi dochód gminy.

Podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności

rzeczy i praw majątkowych, w drodze spadku lub darowizny.
Zwolnione od podatku jest m.in. :



nabycie  w  drodze  darowizny  pieniędzy  lub  innych  rzeczy  przez  osobę  zaliczoną  do
I grupy  podatkowej  -  do  określonej  w  ustawie  kwoty  -  przeznaczonych  na  nabycie
lokalu lub budynku mieszkalnego;



nabycie w drodze darowizny praw do rachunku oszczędnościowo- kredytowego przez
małżonka, wstępnych, zstępnych, rodzeństwo oraz osobę pozostającą faktycznie we
wspólnym pożyciu małżeńskim z posiadaczem rachunku oszczędnościowo-

kredytowego w kasie mieszkaniowej, pod warunkiem przeznaczenia środków
zgromadzonych na tym rachunku na cele mieszkaniowe;



nabycie w drodze spadku przez osoby zaliczone do I i II grupy podatkowej
przedmiotów wyposażenia mieszkania, pościeli, odzieży, bielizny oraz narzędzi pracy
przeznaczonych do użytku w gospodarstwie domowym;



nabycie  przez  małżonka  lub  zstępnych  w  drodze  spadku  lub  darowizny  zakładu
wytwórczego,  budowlanego,  handlowego,  usługowego  lub  jego  części,  pod
warunkiem,  że  zakład  ten  będzie  prowadzony  przez  nabywcę  w  stanie
niepogorszonym przez okres co najmniej 5 lat;



nabycie przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą w drodze darowizny
maszyn, urządzeń i narzędzi otrzymanych z zagranicy;



nabycie w drodze spadku prawa do lokalu lub budynku mieszkalnego do
równowartości 110 m

(według cen rynkowych), jeżeli będzie służył zaspokojeniu

własnych potrzeb mieszkaniowych.

7. Podatek od czynności cywilnoprawnych

Podatek  ten  pobierany  byłby  od  czynności  cywilnoprawnych,  których  przedmiotem  jest
odpłatne  przeniesienie  (nabycie)  własności  oraz  innych  praw  majątkowych.  Aktualnie  od
niektórych czynności cywilnoprawnych, wymienionych enumeratywnie w ustawie, pobierana
jest  opłata  skarbowa.  Zważywszy,  że  w  odniesieniu  do  czynności  cywilnoprawnych  opłata
skarbowa  faktycznie  pełni  funkcję  podatku  uzasadnione  jest  rozdzielenie  regulacji  w
zakresie

opłaty

skarbowej

poddanie

czynności

cywilnoprawnych

odrębnemu

opodatkowaniu.

Obowiązek  podatkowy  odnosiłby  się  do  czynności  cywilnoprawnych,  których  przedmiotem
jest  odpłatne  przeniesienie  własności  oraz  innych  praw  majątkowych,  jeżeli  zbywca
własności lub innych praw majątkowych nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług z
tytułu dokonania tej czynności. Podstawę obliczenia podatku stanowiłaby generalnie wartość
rynkowa  rzeczy  i praw  majątkowych,  przy  czym  wysokość  procentowych  stawek  podatku
byłaby określona na poziomie dotychczasowych stawek opłaty skarbowej.

Solidarna  odpowiedzialność  stron  czynności  cywilnoprawnej  za  zapłatę  podatku  wyłączona
zostałaby  w  odniesieniu  do  nabywców  -  podatników  podatków  od  towarów  i  usług
nabywających rzeczy i prawa majątkowe w związku z prowadzoną działalnością.

8. Opłaty lokalne

Zakłada  się  utrzymanie  obecnie  obowiązujących  opłat,  to  jest  opłaty  targowej  oraz  opłaty
miejscowej.  Pozostawienie  tych  opłat,  z  których  wpływy  stanowią  dochody  budżetów  gmin
uzasadnione  jest  koniecznością  ponoszenia  zwiększonych  kosztów  przez  gminy  w  zakresie
organizowania  targowisk,  utrzymania  porządku,  zapewnienia  bezpieczeństwa,  zaś
w miejscowościach  posiadających  korzystne  właściwości  klimatyczne,  krajobrazowe  -  w
których  pobierana  jest  opłata  miejscowa  -  rozwojem  bazy  wypoczynkowej  i  infrastruktury
zapewniających pobyt osób w warunkach o odpowiednim standardzie.

Górne granice stawek opłat lokalnych określone byłyby ustawowo, zaś stawki szczegółowe
przez rady gmin .

9. Podatek od wartości nieruchomości (katastralny)

Głównym  celem  wprowadzenia  nowej  formy  opodatkowania  nieruchomości  jest  stworzenie
stabilnego  i  efektywnego  źródła  dochodów  samorządowych  oraz  inne  niż  dotychczas
rozłożenie ciężaru podatkowego z tytułu posiadania nieruchomości.

Podatek od wartości nieruchomości zastąpi istniejące obecnie podatki:



podatek od nieruchomości,



podatek rolny,



podatek leśny.

Bazą  do  ustalenia  podstawy  opodatkowania  będzie  wartość  fiskalna  zamiast  powierzchni.
Przyjęcie  takiego  rozwiązania  spowoduje,  iż  dla  większości  właścicieli  nieruchomości
wprowadzenie podatku katastralnego nie wiązało się ze wzrostem obciążeń podatkowych.

Dokonana zostanie weryfikacja ulg i zwolnień związanych z nieruchomościami celem
wyeliminowania tych, które utraciły swoje funkcje i znaczenie.

Maksymalne stawki podatku od wartości nieruchomości określone zostaną w ustawie.
Gminy, których źródłem dochodu będzie ten podatek będą miały uprawnienie do określania
stawek podatku w drodze uchwał w granicach określonych ustawą.