1
Samorząd terytorialny
7. Podstawy gospodarki finansowej
1
Finanse samorządu terytorialnego
Finanse samorządu terytorialnego stanowią część (sektor) finansów
publicznych
System finansowy jst to ogół prawnych instytucji i instrumentów
finansowych związanych z gromadzeniem i wydatkowaniem środków
pieniężnych przez organy samorządu terytorialnego w celu realizacji
ich funkcji i zadań.
2
Źródła prawa finansowego samorządu terytorialnego
Konstytucja RP z 1997 r.
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych;
odnosi się zarówno do budżetu państwa jak i samorządu
ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego;
ustrojowe ustawy samorządowe,
ustawa o podatkach i opłatach lokalnych z 1991 r.
rozporządzenia
akty prawa miejscowego, np uchwały rady gminy
3
Cechy pożądanego systemu
finansowania samorządów
Podział zadań zgodny z zasadą subsydiarności
Podział źródeł dochodów odpowiada podziałowi zadań
Możliwie duża część dochodów pochodzi ze źródeł własnych
Istnieje system wyrównywania
System finansów jest przejrzysty i jawny
Zadania bieżące są finansowane ze źródeł bieżących, a inwestycje
z dochodów kapitałowych
Uprawnienia decydowania o strukturze wydatków
Zasada adekwatności przydziału dochodów do nałożonych na
samorząd zadań publicznych
Według: Swianiewicz, 2004
4
2
Europejska Karta Samorządu Lokalnego
Zasady finansowe społeczności lokalnych
1.
Społeczności lokalne mają prawo, w ramach narodowej polityki gospodarczej, do posiadani a własnyc h wystarcz aj ąc yc h
zasobów finansowyc h, którymi mogą swobodni e dysponować w ramach wykony wani a swych uprawnień.
2.
Wysokość zasobów finansowych społeczności lokalnych powinna być dostosowana do zakresu uprawnień przyznanyc h im
przez Konstytucj ę lub przez prawo.
3.
Przynaj mni ej część zasobów finansowyc h społecznoś ci lokalnyc h powinna pochodzić z opłat i podatków lokalnych, których
wysokoś ć społeczności te mają prawo ustalać, w zakresie określony m ustawą.
4.
Systemy finansowe, na jakich opierają się zasoby pozostając e do dyspozycji społeczności lokalnyc h, powinny być
wystarczając o zróżnicowane i elastyczne, aby mogły w miarę możliwości odpowiadać rzeczywisty m zmianom zachodząc ym w
poziomie kosztów związanyc h z wykony wani em uprawnień.
5.
Ochrona społeczności lokalnyc h, finansowo słabszych, wymag a zastosowania procedur wyrównawcz ych lub działań
równoważ ąc yc h, mających na celu korygowani e skutków nierównego podziału potencjal nyc h źródeł dochodów, a także
wydatków, jakie te społeczności ponoszą. Procedury lub działania tego typu nie powinny ograniczać swobody podejmowania
decyzji przez społecznoś ci lokalne w zakresie ich uprawnień własnyc h.
6.
Społeczności lokalne powinny być konsultowane, w odpowiedni m trybie, co do form przyznani a im zasobów pochodz ąc yc h z
redystrybucji dochodów.
7.
O ile jest to możliwe, subwencj e przyznane społecznościom lokalnym nie powinny być przeznaczane na finansowanie
specyficznyc h projektów. Przyznanie subwencji nie może zagrażać podstawowej wolności społeczności lokalnej do swobodneg o
prowadzeni a własnej polityki w zakresie przyznanych jej uprawni eń.
8.
Dla potrzeb finansowani a nakładów inwestyc yjnych społeczności lokalne powinny mieć dostęp do krajoweg o rynku
kapitałowego, w granicach określonyc h prawem.
5
Dochody jst
są to środki publiczne pobierane bezzwrotnie przez jst od podmiotów
gospodarczych oraz osób fizycznych, jak również środki otrzymywane
z budżetu państwa - subwencje i dotacje na realizację zadań
związanych z zaspokojeniem zbiorowych potrzeb wspólnoty lokalnej.
Z punktu widzenia samodzielności j.s.t. istotne znaczenie ma podział
dochodów na tzw. własne, tj. dochody przyznawane ustawowo j.s.t. na
czas nieokreślony, i dochody obce, które nie mają stałego charakteru i
nie pochodzą z własnej działalności tej jednostki.
6
Przychody
pochodzą ze sprzedaży papierów wartościowych wyemitowanych
przez jednostkę samorządu terytorialnego, kredytów zaciąganych w
bankach krajowych, pożyczek, prywatyzacji majątku jednostki
samorządu terytorialnego, nadwyżki budżetu jednostki samorządu
terytorialnego z lat ubiegłych oraz wolnych środków jako nadwyżki
środków pieniężnych na rachunku bieżącym budżetu jednostki
samorządu terytorialnego, wynikających z rozliczeń kredytów i
pożyczek z lat ubiegłych
7
Rozchody jst
są to spłaty otrzymanych pożyczek i kredytów, wykup
papierów wartościowych i inne operacje finansowe
oraz udzielone przez jst pożyczki
8
3
Wydatki jsm
środki publiczne przekazywane z tego budżetu na realizację
zadań.
Do wydatków j.s.t. zalicza się wydatki:
bieżące, które obejmują dotacje, wynagrodzenia i
uposażenia oraz składki od nich naliczane, inne świadczenia
na rzecz osób fizycznych, zakupy towarów i usług i inne
wydatki związane z funkcjonowaniem jednostek
organizacyjnych
na obsługę długu publicznego związane z oprocentowaniem
zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz wypłat związanych z
udzielonymi poręczeniami i gwarancjami
majątkowe obejmujące zakup i objęcie akcji i wniesienia
wkładów do spółek prawa handlowego oraz wydatki
inwestycyjne jednostek budżetowych oraz dotacje celowe na
finansowanie i dofinansowanie kosztów inwestycji.
9
Jednostki organizacyjno-prawne samorządowego sektora
finansów publicznych
Samorządowe jednostki budżetowe
Samorządowe zakłady budżetowe
Spółki prawa handlowego
Instytucje kultury
Samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej
Do 2010 r. gospodarstwa pomocnicze
Samorządowe fundusze celowe
10
Środki finansowe jednostek samorządu terytorialnego
Dochody
Przychody zwrotne
– kredyty bankowe
– pożyczki
– emisja papierów
wartościowych
Inne
dochody
Dochody
własne
Transfery
– środki z budżetu UE
– bezzwrotne środki zagraniczne
– subwencje
– dotacje
Udziały
w
podatkach
państwowych
Dochody
własne
podatkowe
Inne dochody własne
– podatki
– opłaty
– dochody z majątku
– wpłaty komunalnych jedn. org.
– spadki, darowizny, zapisy
– kary, grzywny, odsetki
11
Źródłami dochodów własnych gminy są:
1)
wpływy z podatków:
a)
od nieruchomości,
b) rolnego,
c)
leśnego,
d)
od środków transportowych,
e)
dochodowego od osób fizycznych, opłacanego w formie karty
podatkowej,
g)
od spadków i darowizn,
h)
od czynności cywilnoprawnych;
12
4
Źródłami dochodów własnych gminy są:
2)
wpływy z opłat:
a) skarbowej,
b) targowej,
c)
miejscowej, uzdrowiskowej i od posiadania psów,
e) eksploatacyjnej
— w części określonej w ustawie z
dnia 4 lutego 1994 r.
— Prawo geologiczne i górnicze
(Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, z późn.zm. ),
f)
innych stanowiących dochody gminy, uiszczanych
na podstawie odrębnych przepisów;
13
Źródłami dochodów własnych gminy są:
3) dochody uzyskiwane przez gminne jednostki budżetowe oraz wpłaty
od gminnych zakładów budżetowych;
4)
dochody z majątku gminy;
5) spadki, zapisy i darowizny na rzecz gminy;
6)
dochody z kar pieniężnych i grzywien określonych w odrębnych
przepisach;
7)
dochody uzyskiwane na rzecz budżetu państwa w związku z
realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań
zleconych ustawami (5%)
8)
odsetki od pożyczek udzielanych przez gminę,
9)
odsetki od nieterminowo przekazywanych należności stanowiących
dochody gminy;
10)
odsetki od środków finansowych gromadzonych na rachunkach
bankowych gminy,
11)
dotacje z budżetów innych jednostek samorządu terytorialnego;
12)
inne dochody należne gminie na podstawie odrębnych przepisów.
14
Źródłami dochodów własnych gminy są:
udział we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych
wysokość udziału we wpływach z podatku dochodowego od
osób fizycznych, od podatników tego podatku zamieszkałych na
obszarze gminy wynosi 37,26 %(2012)
udział we wpływach z podatku dochodowego od osób prawnych
wysokość udziału we wpływach z podatku dochodowego od
osób prawnych, od podatników tego podatku, posiadających
siedzibę na obszarze gminy, wynosi 6,71 %.
15
Źródłami dochodów własnych powiatu są:
1)
wpływy z opłat stanowiących dochody powiatu,
2) dochody uzyskiwane przez powiatowe jednostki budżetowe oraz wpłaty od
powiatowych zakładów budżetowych;
3)
dochody z majątku powiatu;
4) spadki, zapisy i darowizny na rzecz powiatu;
5)
dochody z kar pieniężnych i grzywien
6)
dochody uzyskiwane na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań
z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami (5%)
7)
odsetki od pożyczek udzielanych przez powiat, o ile odrębne przepisy nie
stanowią inaczej;
8)
odsetki od nieterminowo przekazywanych należności stanowiących dochody
powiatu;
9)
odsetki od środków finansowych gromadzonych na rachunkach bankowych
powiatu, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej;
10)
dotacje z budżetów innych jednostek samorządu terytorialnego;
11)
inne dochody należne powiatowi na podstawie odrębnych przepisów.
16
5
Źródłami dochodów własnych powiatu są:
udział we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych
wysokość udziału we wpływach z podatku dochodowego od
osób fizycznych, od podatników tego podatku zamieszkałych na
obszarze powiatu wynosi 10,25%
udział we wpływach z podatku dochodowego od osób prawnych
Wysokość udziału we wpływach z podatku dochodowego od
osób prawnych, od podatników tego podatku, posiadających
siedzibę na obszarze powiatu, wynosi 1,40%
17
Źródłami dochodów własnych
województwa są:
1) dochody uzyskiwane przez wojewódzkie jednostki budżetowe oraz
wpłaty od wojewódzkich zakładów budżetowych;
2)
dochody z majątku województwa;
3)
spadki, zapisy i darowizny na rzecz województwa;
4)
dochody z kar pieniężnych i grzywien
5)
5,0 % dochodów uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w
związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz
innych zadań zleconych ustawami,
6)
odsetki od pożyczek udzielanych przez województwo
7)
odsetki od nieterminowo przekazywanych należności stanowiących
dochody województwa;
8)
odsetki od środków finansowych gromadzonych na rachunkach
bankowych województwa,
9)
dotacje z budżetów innych jednostek samorządu terytorialnego;
10)
inne dochody należne województwu na podstawie odrębnych
przepisów.
18
Źródłami dochodów własnych województwa są:
udział we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych
wysokość udziału we wpływach z podatku dochodowego od
osób fizycznych, od podatników tego podatku zamieszkałych na
obszarze województwa wynosi 1,40%.
udział we wpływach z podatku dochodowego od osób prawnych
wysokość udziału we wpływach z podatku dochodowego od
osób prawnych, od podatników tego podatku, posiadających
siedzibę na obszarze województwa, wynosi 14,75 %.
19
podatek od nieruchomości
podatek rolny
podatek leśny
podatek od środków transportowych
podatek od działalności gospodarczej osób fizycznych opłacanych
w formie karty podatkowej
podatek od spadków i darowizn
podatek od czynności cywilnoprawnej
opłata skarbowa
opłata targowa
opłata miejscowa
część opłaty eksploatacyjnej
Udział w z podatku PIT od osób zamieszkałych na terenie gminy
Udział w podatku CIT od przedsiębiorstw mających siedzibę na terenie
gminy
Dochody podatkowe i opłaty lokalne samorządu
gminy
20
6
Dochody podatkowe samorządu powiatowego i i samorządu
województwa
Powiat i województwo:
Udział w podatku PIT i CIT
21
Stawki podatków lokalnych
Stawki podatków lokalnych mają charakter roczny i bez
względu na termin ich wejścia w życie powinny być stosowane
do całego roku podatkowego, nawet jeżeli weszły w życie po 1
stycznia.
rada gminy "określa wysokość stawek„
W przypadku nieuchwalenia stawek podatków i opłat lokalnych
stosuje się stawki obowiązujące w roku poprzedzającym rok
podatkowy.
22
Stawki podatkowe -podatek od nieruchomości
Uchwalając stawki na dany rok podatkowy rada gminy może
wziąć pod uwagę typowe cechy gruntów, budynków i budowli,
które wskazał sam ustawodawca. Nie są to jednak jedyne
kryteria różnicowania stawek podatkowych.
przy określaniu wysokości stawek właściwych dla gruntów rada
gminy może różnicować ich wysokość dla poszczególnych
rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w
szczególności lokalizację, rodzaj prowadzonej działalności,
rodzaj zabudowy, przeznaczenie i sposób wykorzystywania
gruntu.
23
Podatek od nieruchomości
Przy określaniu wysokości stawek właściwych dla budynków lub
ich części rada gminy może różnicować ich wysokość dla
poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania,
uwzględniając w szczególności lokalizację, sposób
wykorzystywania, rodzaj zabudowy, stan techniczny oraz wiek
budynków.
W przypadku budynków (lub ich części) innych niż mieszkalne
(czyli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej
oraz tzw. pozostałych) i budowli (lub ich części) związanych z
prowadzeniem działalności gospodarczej stawki mogą być
przez radę gminy różnicowane w szczególności ze względu na
rodzaj prowadzonej działalności.
24
7
Podatek od nieruchomości
reguluje ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Obowiązek podatkowy ciąży na osobach fizycznych i prawnych
oraz jednostkach organizacyjnych nie posiadających
osobowości prawnej, które są właścicielami, posiadaczami
samoistnymi, użytkownikami wieczystymi gruntów, posiadaczy
nieruchomości stanowiących własność skarbu Państwa lub jst
Opodatkowaniu podlegają budynki, budowle grunty nie
podlegające podatkowi rolnemu lub leśnemu
Podstawę opodatkowania stanowi powierzchnia lub wartość
Możliwe są wyłączenia lub zwolnienia z podatku od
nieruchomosci
25
Podatek rolny
Podstawa prawna: ustawa z dnia 15 listopada 1984 r.
o podatku rolnym (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 136 poz. 969 ze zm.)
Zakres podmiotowy: osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki
organizacyjne nie mające os. prawnej, będące właścicielami,
posiadaczami samoistnymi, użytkownikami wieczystymi,
posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa
lub j.s.t.
Zakres przedmiotowy: grunty sklasyfikowane w ewidencji
gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty
zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem
gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej
innej niż działalność rolnicza (art. 1 ustawy)
26
Podatek rolny
Podstawa opodatkowania: art. 4 ustawy o podatku rolnym
dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów
przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni,
rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji
gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego
dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z
ewidencji gruntów i budynków
Hektar przeliczeniowy: ustalany na podstawie powierzchni
gospodarstwa rolnego, rodzajów i klas użytków rolnych
wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia
danej gminy do jednego z czterech okręgów podatkowych
(w oparciu o warunki ekonomiczne i produkcyjno-klimatyczne)
27
Podatek rolny
Podatek rolny za rok podatkowy wynosi: (art. 6 ustawy)
od 1 ha przeliczeniowego równowartość pieniężną 2,5 q żyta,
od 1 ha gruntów równowartość pieniężną 5 q żyta, obliczone wg
średniej ceny skupu żyta w roku poprzedzającym rok podatkowy
(zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego)
Wymiar: podatek rolny ustalany jest w drodze decyzji gminnego
organu podatkowego (wójt, burmistrz, prezydent miasta)
Sposób płatności:
osoby fizyczne: w czterech ratach: do 15.03., 15.05., 15.09., 15.11.
roku podatkowego
osoby prawne i inne jednostki organizacyjne: do 15 stycznia
składają deklarację, następnie zaś w terminach do 15.03., 15.05.,
15.09., 15.11. same obliczają i wpłacają wykazany w deklaracji
podatek rolny
28
8
Podatek leśny
Podstawa prawna:
ustawa z dnia 30 października 2002 r.
o podatku leśnym (Dz. U. z 2002 r. Nr 200 poz. 1682 ze zm.)
Zakres przedmiotowy:
określone w ustawie lasy,
z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności
gospodarczej niż działalność leśna
„las”: grunt leśny sklasyfikowany w ten sposób w ewidencji
gruntów i budynków
Zakres podmiotowy: osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki
organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości
prawnej, będące właścicielami, posiadaczami samoistnymi,
użytkownikami wieczystymi lub posiadaczami lasów,
stanowiących własność Skarbu Państwa lub j.s.t.
29
Podatek leśny
Podstawa opodatkowania:
powierzchnia lasu wyrażona w ha,
podatek leśny od 1 ha lasu za rok podatkowy wynosi
równowartość pieniężną 0,22 m
3
drewna, obliczoną wg średniej
ceny sprzedaży drewna uzyskanej przez nadleśnictwa (zgodnie
z danymi GUS)
Organ podatkowy:
wójt, burmistrz, prezydent miasta
Zwolnienia:
lasy z drzewostanem w wieku do 40 lat
lasy wpisane indywidualnie do rejestru zabytków
użytki ekologiczne
30
Podatek od środków transportowych
Podatek od środków transportowych obliczany jest
przy użyciu ustalonych przez gminę stawek
kwotowych.
Gminy ustalając wysokość podatku muszą jednak
uwzględniać ograniczenia ustawowe.
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych określa
maksymalną wysokość podatku od jednego pojazdu,
a niekiedy także minimalną.
Konkretne stawki podejmowane są przez radę gminy
w drodze uchwały.
31
Podatek od środków transportowych
Górne stawki podatku od środków transportowych,
obowiązujące w danym roku podatkowym ulegają corocznie
zmianie na następny rok podatkowy w stopniu odpowiadającym
wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie
pierwszego półrocza roku, w którym stawki ulegają zmianie, w
stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego.
Minister finansów ogłasza, w drodze obwieszczenia w Monitorze
Polskim, górne granice stawek kwotowych na każdy rok
podatkowy zaokrąglając je w górę do pełnych groszy.
Powyższy wskaźnik cen ustala się na podstawie komunikatu
Prezesa GUS ogłoszonego w Monitorze Polskim w terminie 20
dni po upływie pierwszego półrocza.
32
9
Podatek od środków transportowych
Stawki minimalne
podatku od środków transportowych określone są w
załącznikach 1-3 do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Stawki te podlegają przeliczeniu na następny rok podatkowy zgodnie z
procentowym wskaźnikiem kursu euro na pierwszy dzień roboczy października
danego roku w stosunku do kursu euro w roku poprzedzającym dany rok
podatkowy.
Do przeliczenia stawek określonych w załącznikach nr 1-3 stosuje się kurs
wymiany euro i walut krajowych opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii
Europejskiej.
Minister finansów oblicza corocznie powyższy wskaźnik. Jeżeli wskaźnik jest
niższy niż 5%, stawki określone w załącznikach nr 1-3 nie ulegają zmianie w
następnym roku podatkowym.
Minister finansów ogłasza, nie później niż do dnia 31 października każdego
roku, w drodze obwieszczenia, w Monitorze Polskim stawki obowiązujące w
następnym roku podatkowym, przeliczone zgodnie z powyższymi zasadami,
zaokrąglając je w górę do pełnych groszy.
33
Podatek od środków transportowych
W przypadku nieuchwalenia stawek podatku od środków
transportowych, stosuje się stawki obowiązujące w roku
poprzedzającym rok podatkowy.
Jeżeli stawki uchwalone na rok podatkowy są niższe, to w takiej
sytuacji stosuje się odpowiednie stawki wynikające z
załączników nr 1-3 do ustawy (stawki minimalne).
Podstawowym kryterium branym pod uwagę przez
ustawodawcę przy różnicowaniu wysokości stawek
maksymalnych jest rodzaj środka transportowego.
W ramach poszczególnych rodzajów wpływ na wysokość
podatku ma dopuszczalna masa całkowita (DMC), a w
przypadku autobusów liczba miejsc do siedzenia.
34
Inne podatki i opłaty lokalne
Podatek od spadków i darowizn
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
(j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 93 poz. 768)
pobierany jest on przez urzędy skarbowe, ale stanowi dochód gminy
Karta podatkowa
Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku
dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby
fizyczne
(Dz. U. z 1998 r. Nr 144 poz. 930 ze zm.)
opodatkowanie w tej formie ustalane jest w drodze decyzji naczelnika
urzędu skarbowego na wniosek zainteresowanego podatnika
Podatek od czynności cywilnoprawnych
Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności
cywilnoprawnych
(j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 68 poz. 450 ze zm.)
pobierany jest on przez urzędy skarbowe, ale stanowi dochód gminy
35
Opłaty lokalne
Opłata od posiadania psów
Rada gminy może (ale nie musi) wprowadzić na swoim terenie
opłatę, którą będzie można pobierać od osób fizycznych
posiadających psy.
Wysokość stawek opłaty od posiadania psów określa rada
gminy w drodze uchwały.
Stawka w opłacie od posiadania psów jest stawką roczną.
Określając wysokość stawek opłaty od posiadania psów gminy
są ograniczone maksymalną stawką określoną w art. 19 pkt 1 lit.
f) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, która jest corocznie
waloryzowana przez Ministra Finansów w drodze
obwieszczenia.
36
10
Opłaty lokalne
Opłata targowa
Rada gminy, w odniesieniu do opłaty targowej ma
obowiązek określenia jej stawki.
Wysokość stawki określonej w uchwale dotyczącej
opłaty targowej nie może jednak przekroczyć
ustalonej stawki ustawowej.
Nie jest tu dopuszczalne ustalenie stawki w sposób
ryczałtowy. Opłata targowa obciąża bowiem
sprzedaż dokonywaną na targowisku, a zatem może
być pobierana jedynie wówczas, gdy ta sprzedaż ma
faktycznie miejsce.
37
Opłaty lokalne
Opłata miejscowa
Stawki opłaty miejscowej określane są obowiązkowo, podobnie jak stawki opłaty
targowej czy uzdrowiskowej, przez radę gminy w drodze uchwały. Ich wysokość
nie może przekroczyć corocznie waloryzowanej wysokości stawek określonych
w art. 19 pkt 1 lit. b i c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Należy jednak zaznaczyć, że opłata miejscowa może być wymierzana i
pobierana wyłącznie w gminach, w których miejscowości charakteryzują się
szczególnymi walorami wypoczynkowymi, krajobrazowymi, klimatycznymi lub
turystycznymi (opłata podstawowa).
Pobierana jest również w miejscowościach znajdujących się na obszarach,
którym nadano status obszaru ochrony uzdrowiskowej (opłata podwyższona).
Minimalne warunki, których spełnienie uprawnia gminę do poboru opłaty
miejscowej wskazane zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z 18 grudnia
2007 r. w sprawie warunków, jakie powinna spełniać miejscowość, w której
można pobierać opłatę miejscową (Dz. U. Nr 249, poz. 1851). Z kolei status
obszaru ochrony uzdrowiskowej przyznany jest obszarowi, który łącznie spełnia
warunki określone w art. 34 ust. 1 pkt 1, 2, 4 i 5 ww. ustawy z dnia 28 lipca 2005
r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony
uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. Nr 167, poz. 1399).
38
Opłaty lokalne
w danej miejscowości istnieje możliwość
pobierania opłaty miejscowej tylko z jednego
tytułu. Jeżeli więc miejscowość jest położona na
obszarze ochrony uzdrowiskowej, to musi być w niej
pobierana opłata miejscowa z tego tytułu, a nie z
uwagi na korzystne warunki klimatyczne,
krajobrazowe czy bazę turystyczną.
Z ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynika
też, że na terenie różnych miejscowości tej samej
gminy mogą obowiązywać różne wysokości stawek
opłaty miejscowej. Zróżnicowanie mogą uzasadniać
odmienne walory poszczególnych miejscowości.
39
Opłaty lokalne
Opłata uzdrowiskowa
Stawka opłaty uzdrowiskowej obowiązkowo określana jest przez radę gminy w
drodze uchwały. Ich wysokość nie może przekroczyć corocznie waloryzowanej
wysokości stawek określonych w art. 19 pkt 1 lit. d ustawy o podatkach i
opłatach lokalnych. Opłata uzdrowiskowa może być pobierana wyłącznie w
miejscowościach znajdujących się na obszarach, którym nadano status
uzdrowiska na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o
lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej
oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. Nr 167, poz. 1399).
Opłata uzdrowiskowa jest pobierana za każdy dzień pobytu w takiej
miejscowości.
Należy zaznaczyć, że od osób, od których pobierana jest opłata
uzdrowiskowa, nie pobiera się opłaty miejscowej. Jeżeli w gminie
obowiązują uchwały dotyczących opłaty uzdrowiskowej i miejscowej to od osób
zobowiązanych do ich uiszczenia pobiera się wyłącznie opłatę uzdrowiskową.
40
11
Inne podatki i opłaty lokalne
Opłata za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów
alkoholowych
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości
i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 70 poz. 473 ze zm.)
Opłata eksploatacyjna
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze
(j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 228 poz. 1947 ze zm.)
Opłata od wzrostu wartości nieruchomości (opłata adiacencka)
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80 poz. 717 ze zm.)
Opłaty za korzystanie z dróg publicznych
Ustawa z dnia 25 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2007 r.
Nr 19 poz. 115 ze zm.)
Opłata skarbowa
Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej
(Dz. U. z 2006 r. Nr 225 poz. 1635 ze zm.)
41
Dotacje i subwencje
Subwencje
– świadczenia Skarbu Państwa
na rzecz jednostek samorządu terytorialnego
Dotacje-
świadczenia Skarbu Państwa na
rzecz jednostek samorządu terytorialnego na
realizację określonego zadania publicznego
42
Subwencja ogólna składa się z części:
dla gmin:
wyrównawczej,
równoważącej;
dla powiatów:
wyrównawczej,
równoważącej;
dla województw:
wyrównawczej,
regionalnej;
4)
oświatowej - dla gmin, powiatów i województw.
O przeznaczeniu środków otrzymanych z tytułu subwencji
ogólnej decyduje organ stanowiący jednostki samorządu
terytorialnego.
43
Dochodami jednostek samorządu terytorialnego
mogą być dotacje celowe z budżetu państwa na:
zadania z zakresu administracji rządowej oraz na inne zadania zlecone
ustawami;
zadania realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego na mocy
porozumień zawartych z organami administracji rządowej;
usuwanie bezpośrednich zagrożeń dla bezpieczeństwa i porządku
publicznego, skutków powodzi i osuwisk ziemnych oraz skutków innych
klęsk żywiołowych;
finansowanie lub dofinansowanie zadań własnych;
realizację zadań wynikających z umów międzynarodowych.
Dochodami powiatu są dotacje celowe z budżetu państwa na realizację
zadań straży i inspekcji, o których mowa w ustawie z dnia 5 czerwca
1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz.
1592, z późn. zm.4)).
Dochodami jednostek samorządu terytorialnego mogą być środki z
funduszy celowych
44
12
„janosikowe”?
45
Budżet
Procedura budżetowa
Zasady budżetowe
46
Budżet jednostki samorządu
terytorialnego
Jest rocznym planem dochodów i wydatków
oraz przychodów i rozchodów tej jednostki
Jest uchwalany na rok budżetowy (rok
kalendarzowy)
Podstawą gospodarki finansowej jest
uchwała budżetowa
47
Procedura budżetowa
1) opracowanie projektu budżetu
2) uchwalenie budżetu
3) wykonanie
4) kontrola
48
13
Najważniejsze zasady budżetowe
Zasada równowagi
Zasada szczegółowości
Zasada jawności
Zasada uprzedniości
49
Zasady budżetowe
zasada równowagi budżetowej - na organach j.s.t. spoczywa
obowiązek podjęcia wszystkich czynności, które doprowadziłyby
do zachowania równowagi budżetowej w każdym stadium
prowadzenia gospodarki budżetowej; w budżecie j.s.t. wydatki
nie mogą przekroczyć dochodów wraz z wpływami zwrotnymi,
50
Zasady budżetowe
zasada szczegółowości - budżet musi być ustalony i wykonywany ze
szczegółowym podziałem dochodów i wydatków budżetowych; uchwała
budżetowa j.s.t. określa:
prognozowane dochody według ważniejszych źródeł i działów
klasyfikacji budżetowej,
wydatki budżetu w podziale na działy i rozdziały klasyfikacji wydatków,
źródła pokrycia deficytu lub przeznaczenia nadwyżki budżetu j.s.t.,
wydatki związane z wieloletnimi programami inwestycyjnymi, z
wyodrębnieniem wydatków na finansowanie poszczególnych
programów,
plany przychodów i wydatków zakładów budżetowych, jednostek
budżetowych oraz środków specjalnych i funduszy celowych,
upoważnienia dla zarządu j.s.t. do zaciągania długu oraz do spłat
zobowiązań j.s.t.,
zakres i kwoty dotacji przedmiotowych,
dotacje,
dochody i wydatki związane z realizacją zadań wspólnych,
realizowanych w drodze umów lub porozumień między j.s.t.
51
Zasady budżetowe
zasada uprzedniości – budżet powinien zostać uchwalony do
końca roku budżetowego poprzedzającego rok budżetowy;
zasada ta nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego,
gdyż zgodnie ustawą o finansach publicznych uchwałę
budżetową organ stanowiący uchwala przed rozpoczęciem roku
budżetowego, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach -
nie później niż do 31 stycznia roku budżetowego,
52
14
Wieloletnie plany finansowe
Budżet zadaniowy
53