6

Z  punktu  widzenia  instala-

tora  wydawać  by  się  mogło, 

że  dostęp  do  tej  instalacji, 

której  nazwa  dla  wielu  kry-

je  pod  sobą  bardzo  złożoną  i 

zbyt zaawansowaną technolo-

gię,  mają  tylko  nieliczni  i  to 

w  dodatku  "Ci  wielcy",  czyli 

duże  firmy  projektowo-wy-

konawcze.  Nic  bardziej  myl-

nego,  bowiem  instalacja  inte-

ligentna  jest  pojęciem  bardzo 

szerokim,  a  standardy,  jakie 

ona  określa,  są  tak  naprawdę 

ogólnie dostępne dla każdego. 

Patrząc  przez  pryzmat  ostat-

nich  kilku  lat,  widać  w  Pol-

sce  bardzo  znaczący  wzrost 

W  obecnej  dobie  światowych  osiąg-

nięć  w  dziedzinie  elektrotechniki, 
elektroniki i automatyki nie sposób nie 
wyróżnić istotnych zmian i nie zauwa-
żyć  swoistego  przełomu  w  obszarze 
instalacji  elektrycznych.  Aby  dokonać 
najprostszego  podziału  dzisiejszych 
instalacji, za kryterium odróżniające je 
od siebie można by przyjąć na przykład 
funkcjonalność zastosowania takiej in-
stalacji oraz elastyczność jej rozbudo-
wy w przyszłości. Taki podział pozwa-
la przeciwstawić tradycyjnej instalacji 
elektrycznej  instalację  inteligentną, 
często  też  nazywaną  instalacją  inteli-
gentnego budynku. 

Fot 1. Przycisk wielofunkcyjny

część

I

Wprowadzenie do inteligentnego domu w standardzie KNX

INSTALACJE

sterujące

 

fot. Merten

7

w  świadomości 

tego, co oferuje tech-

nologia  magistralna  KNX 

i  to  zarówno,  jeśli  chodzi  o 

instalatorów,  jak  i  samych 

inwestorów.  Objawia  się  to 

w  ilości  wykonanych  insta-

lacji oraz w skali projektów, 

jakie tworzone są w pracow-

niach projektowych.

Narodziny KNX

Technologia  magistralna 

KNX  sięga  w  swej  historii 

początku  lat  90,  kiedy  to 

oficjalnie  pod  nazwą  EIBA 

została  zarejestrowana  or-

ganizacja  zrzeszająca  pre-

kursorów  i  jednocześnie 

producentów  urządzeń  tego 

standardu.  Celem  stowarzy-

szenia  EIBA  (od  maja  1999 

roku  jest  to  organizacja 

Konnex)  było  i  wciąż  jest 

min.  ustalanie  i  specyfika-

cja  wytycznych  dla  samej 

technologii, 

certyfikacja 

i  znakowanie  nowych  pro-

duktów  znakiem  KNX/EIB 

oraz  ustalanie  norm  i  stan-

dardów (np. EN 50090).

W  niedalekiej  przyszłości 

organizacja  ta  zrzeszać  bę-

dzie blisko dwustu producen-

tów  urządzeń  oznaczanych 

symbolem KNX/EIB. Wśród 

wiodących  producentów  na 

rynku  europej-

skim można wyróżnić 

min.  firmy  Merten,  ABB, 

Berker, Gira oraz Jung. 

Standard KNX - 

jeden 

dla wszystkich

Jak  już  wyżej  wspo-

mniano,  technologia  ta 

nie  jest  ukierunkowana 

na  ograniczoną  liczbę 

firm,  które  ją  wykorzy-

stują,  wręcz  przeciw-

nie,  liczba  producentów 

urządzeń  tego  standardu 

wzrasta  z  roku  na  rok, 

co  może  tylko  dobrze 

świadczyć  o  popularno-

ści  i  jakości  standardu 

KNX  wśród  jego  użyt-

kowników.

W  tym  miejscu  należy 

podkreślić,  że  instalację 

tą  (często  też  używa  się 

pojęcia  systemu)  tworzą 

urządzenia  różnych  produ-

centów,  które  wykonane  są 

w  tej  samej  technologii  ma-

gistralnej  KNX.  Urządzenia 

te  dzielą  się  zasadniczo  na 

dwie  grupy:  sensory,  czyli 

np.  różnego  rodzaju  przyci-

ski z określoną ilością klawi-

szy  (Fot.  1)  umieszczone  na 

ścianach w pomieszczeniach, 

gdzie przebywają użytkowni-

cy oraz urządzenia wykonaw-

cze (Fot. 2) zainstalowane w 

elektrycznych 

skrzynkach 

rozdzielczych.  Naciśnięcie 

odpowiedniego 

klawisza 

przycisku  powoduje  wywo-

łanie pewnej funkcji, np. za-

palenie  światła,  podniesienie 

żaluzji  czy  załączenie  alar-

mu, która to funkcja realizo-

wana jest poprzez odpowied-

nie  urządzenia  wykonawcze. 

W odniesieniu do tradycyjnej 

instalacji  elektrycznej  funk-

cja  klawisza  przycisku  może 

przypominać  funkcję  łącz-

nika  tradycyjnego,  a  funkcja 

urządzenia  wykonawczego 

może  przypominać  funkcję 

przekaźnika  czy  stycznika. 

Medium  transmisyjnym  słu-

żącym  do  wymiany  infor-

macji  pomiędzy  sensorami  a 

urządzeniami wykonawczymi 

jest magistrala komunikacyj-

na,  wykorzystująca  przewód 

EIB  BUS  2x2x0,8.  Napięcie 

magistrali to 24V DC. 

Obszar zastosowania

Technologia  magistralna 

KNX  może  być  wykorzysty-

wana  praktycznie  w  każdym 

rodzaju  obiektów,  począw-

szy  od  mieszkań  i  aparta-

mentów,  poprzez  domy 

mieszkalne,  szkoły,  sale 

gimnastyczne,  hotele  i 

budynki  biurowe.  Każdy 

z tych obiektów ma swo-

je indywidualne potrzeby 

i  wymagania,  do  których 

system  może  zostać  od-

powiednio  dopasowany. 

Dla  poznania  wybranych 

możliwości  zastosowania 

tego  rodzaju  systemu  w 

domu mieszkalnym, szko-

le, szpitalu, budynku biu-

rowym oraz hotelu można 

skorzystać  z  prezentacji 

multimedialnej 

przy-

gotowanej  przez  firmę 

Merten, którą można zna-

leźć  w  Internecie  pod  adre-

sem 

www.mymerten.com. 

Prezentacja  umożliwia  wy-

branie  polskiej  wersji  ję-

zykowej,  gdzie  oprócz  in-

formacji  ukazujących  się 

w  trakcie  prezentacji  w  for-

mie  pisanej,  po  włączeniu 

głośników  komputera  można 

usłyszeć  głos  lektora  oma-

wiającego kolejne zdarzenia.

Artykułem

tym rozpoczynamy cykl 

publikacji odnoszących się do 

instalacji wykonywanych w techno-

logii magistralnej KNX, często też na-

zywanej instalacją lub systemem EIB. 

Chcemy zapoznać Fachowych Elek-

tryków z przykładowym zakresem 

zastosowania technologii KNX w 

obszarze sterowania różnymi 

mediami technicznymi 

budynku. 

fot. Merten

Fot. 2  Ściemniacz



Funkcjonalność  

i przykłady 

realizowanych zadań

Biorąc  pod  uwagę  specyfi-

kę  każdego  z  wymienionych 

wyżej  obiektów,  technologia 

KNX w swoim podstawowym 

zastosowaniu  wykorzystywa-

na może być w każdym z nich 

do  sterowania  oświetleniem, 

żaluzjami,  roletami,  markiza-

mi,  zasłonami  itp.,  ogrzewa-

niem,  wentylacją,  klimatyza-

cją czy np. regulacją zasilania 

obiektu w wodę. W szerszym 

zakresie  wykorzystania  in-

stalacji  warto  wspomnieć                

o możliwości integracji insta-

lacji  z  systemem  alarmowym 

oraz  z  innymi  otwartymi  sy-

stemami  automatyki,  budyn-

kowej jak np. LON.

Wiedząc  już,  jakimi  me-

diami  można  sterować  nale-

ży  odpowiedzieć  na  pytanie, 

jak  sterować  i  czym  stero-

wać.  Instalacja  ta  umożli-

wia  użytkownikowi  obsługę, 

czyli  sterowanie  wybrany-

mi  wcześniej  funkcjami,  za 

pomocą  wspomnianych  już 

ściennych przycisków klawi-

szowych, paneli dotykowych 

różnego  rodzaju  czujników 

ruchu,  obecności,  natężenia 

oświetlenia  z  uwzględnie-

niem  obsługi  zdalnej  przez 

telefon komórkowy i Internet 

(Fot. 3 a, b).

Dla  zobrazowania  moż-

liwości  instalacji  warto 

jest  wymienić  kilka  bardzo 

często  wykorzystywanych 

funkcji.  Przy  sterowaniu 

oświetleniem  istnieje  moż-

liwość  załączenia  za  pomo-

cą  tylko  jednego  przycisku 

sceny  świetlnej  (odpowied-

niej  konfiguracji  obwodów 

oświetleniowych)  zależnej 

od  potrzeb  domownika,  np. 

w  salonie,  podczas  kolacji, 

kiedy  do  stworzenia  przy-

jemnego  nastroju  część  ob-

wodów 

oświetleniowych 

należy  wyłączyć,  część 

ściemnić,  a  część  troszkę 

rozjaśnić.  Przy  sterowaniu 

ogrzewaniem użytkownik ma 

możliwość redukcji kosztów 

ogrzewania poprzez czasowe 

obniżenie  temperatury  we 

wszystkich  lub  wybranych 

pomieszczeniach  za  pomocą 

wyboru  trybu  oszczędnoś-

ciowego  ogrzewania  przed 

wyjściem  do  pracy,  a  przed 

powrotem do domu - zdalne-

go  lub  automatycznego  za-

łączania  ogrzewania  na  tryb 

komfortowy.  Tryb  ogrzewa-

nia  na  czas  nocy  pozwala 

na  zdrowy  i  spokojny  sen 

poprzez wybranie ręczne lub 

załączenie  automatyczne  in-

nych od poprzednich nastaw 

temperaturowych.  Jeśli  in-

stalacja  została  wyposażona 

w  sterowanie  żaluzjami,  to 

można  zrealizować  zadanie 

automatycznego  ustawienia 

się  kąta  lamelek  (listków) 

żaluzji  tak,  aby  wpadające 

do wnętrza słońce nie raziło 

użytkowników  podczas  pra-

cy czy wypoczynku. 

Podobnych 

przykładów 

zastosowania 

technologii 

KNX  można  by  było  podać 

jeszcze  wiele.  Wysiłek,  jaki 

pojawia się przy tego rodza-

ju instalacji, związany jest z 

postawieniem dla niej wyma-

gań,  czyli  określenia  zadań, 

jakie  instalacja  ta  ma  zrea-

lizować  dla  danego  obiektu. 

Instalacja  dopasowuje  się 

do  potrzeb  użytkownika,  a 

nie  użytkownik  do  instala-

cji. Poznanie możliwości tej 

technologii  warunkuje  wy-

korzystanie  jej  w  praktyce, 

a  pojawiające  się  na  rynku 

nowe  urządzenia  są  odpo-

wiedzią  na  coraz    to  nowe  

wymagania inwestorów.

Ireneusz Rzeczkowski

Merten Polska Sp. z o.o.

Grzegorz Stępniewski

"Inteligentny-Budynek"

grzegorz@inteligentny-

budynek.eu

tel. 060 92 09 111

Fot. x 2 "Inteligentny-Budynek"   

Fot 3 a, b. Wizualizacje

Kolejne  artykuły  dotyczyć  będą  tech-
nicznych aspektów i możliwości wyko-
rzystania technologii KNX do sterowa-
nia oświetleniem, żaluzjami i roletami, 
HVAC  (ogrzewaniem,  wentylacją,  kli-
matyzacją),  integracją  z  innymi  syste-
mami  oraz  obsługą  instalacji  poprzez 
sieć LAN oraz Internet.