14

Okno na świat

E l e k t r o n i k a   d l a   W s z y s t k i c h

Jak to robią inni...

Rubryka "Jak to robią inni..." prezentuje intere−

sujące  rozwiązania  układowe,  pojawiające  się

w prasie  obcojęzycznej.  Przedstawione  sche−

maty mogą być punktem wyjścia do własnych

opracowań.  Można  też  sięgnąć  do  oryginalne−

go artykułu i zapoznać się ze szczegółami. 

Prenumeratorzy  mogą  zamawiać  kserokopie

artykułów (w języku oryginału) bezpłatnie, po−

dając  jedynie  swój  numer  prenumeratora  oraz

numer zamawianego artykułu (np.: Prasa 030).

Odbitki  zostaną  dołączone    do  najbliższej  wy−

syłki prenumeraty.

Wiatromierz 1
ELV

Słynne niemieckie czasopismo ELV zawiera opis prostej przystawki do
multimetru, pozwalającej mierzyć prędkość przepływu powietrza. Urzą−
dzenie takie może się okazać przydatne także w pomieszczeniach, gdy
trzeba wykryć i zmierzyć nawet niewielkie ruchy powietrza. Na sche−
macie ideowym nie pokazano obwodów zasilania − układ jest zasilany
napięciem 12V (0,5A). Dwa stabilizatory (7912 i 7908) wytwarzają na−
pięcie +8/−4V. Działanie tej prostej przystawki pomiarowej opiera się na
chłodzeniu drutu oporowego (RD − Hitzdraht) mającego duży dodatni
współczynnik temperaturowy. Prąd płynący przez ten drut rozgrzewa go
do wysokiej temperatury. Każdy ruch powietrza polepsza
warunki chodzenia i temperatura drutu spada. Spada też
rezystancja drutu.

Czujnik ten umieszczony jest w gałęzi mostka Whe−

atstone'a.  Potencjometr  R1  pozwala  ustawić  napięcie
wyjściowe równe zeru przy zerowym ruchu powietrza.
R10 umożliwia kalibrację. Niemieccy czytelnicy ELV
są  w dobrej  sytuacji,  bo  mogą  zamówić  komplet  ele−
mentów w cenie około 30DM, natomiast próba samo−
dzielnego  zdobycia  odpowiedniego  drutu  oporowego
niewątpliwie napotka duże trudności. W układzie wy−
korzystano  bowiem  specjalny  drut  oporowy  o bardzo
dużym  współczynniku  cieplnym  (+32%  na  100°C),
bardzo cienki (0,05mm). Odcinek tego drutu o długości
5,4cm  ma  w stanie  zimnym  rezystancję  8,3

Ω

,  a pod−

czas pracy około 28

Ω

, co przy okazji wskazuje na wysoką tempera−

turę pracy.
Próba użycia przypadkowo zdobytego drutu oporowego skończy się
niepowodzeniem. Po pierwsze drut taki musi mieć dużą rezystancję,
czyli musi być bardzo cieniutki, po drugie musi mieć jak największy
współczynnik cieplny. Przepływający przezeń prąd musi być na tyle
duży, by rozgrzać go do temperatury kilkuset stopni lub więcej. Nie
warto więc testować układu z drutem pochodzącym z jakiegoś grzej−
nika o dużej mocy (bo rezystancja będzie mała), ani z drutem z rezy−
storów drutowych (bo ma znikomy współczynnik cieplny).
Zaprezentowaną ciekawą ideę można jednak wykorzystać w podob−
nych układach pomiarowych i regulacyjnych.

Prasa 036

Wiatromierz 2
Everyday Practical Electronics

W brytyjskim czasopiśmie EPE w rubryce Ingenuity unlimited zapre−
zentowano  schemat  prostego  wskaźnika  przepływu  powietrza.  We−
dług opisu, może on służyć jako kontroler pracy wentylatora chłodzą−
cego odpowiedzialne elementy, np. procesor komputera.

Działanie opiera się na zmianach rezystancji termistora R1. Jest to

specjalny  termistor  PTC  (o dodatnim  współczynniku  temperaturo−
wym) o oporności 25W w stanie zimnym. Termistor taki gwałtownie
zwiększa  swą  rezystancję,  gdy  jego  temperatura  wzrasta  powyżej
+140°C. Termistor jest ogrzewany prądem płynącym przezeń i przez
rezystor R2. W stanie normalnej pracy, gdy występuje ruch powietrza,
chłodzenie jest na tyle dobre, że temperatura termistora jest niższa niż
wspomniane +140°C. Gdy jednak ruchu powietrza nie ma, rezystancja
R1  wzrasta,  napięcie  na  wejściu  odwracającym  wzmacniacza  spada
i zaczyna przewodzić tranzystor TR1, zaświecając lampkę LP1.
Działanie układu uwarunkowane jest obecnością odpowiedniego ter−
mistora. Musi on mieć na tyle małą rezystancję, by przy niewielkim

napięciu  zasilania  rozgrzał  się  do  temperatury  około  +140°C.  Jak
wspomniano,  nie  może  to  być  typowy,  popularny  termistor  NTC
(o ujemnym  współczynniku  cieplnym),  tylko  odpowiedni  termistor
PTC.  Choć  notka  w EPE  o tym  nie  wspomina,  zamiast  termistora
PTC  można  spróbować  zastosować  tzw.  elektroniczny  bezpiecznik
(np. rodziny LittleFuse), który działa na podobnej zasadzie. Po prze−
projektowaniu, układ może służyć też jako czujnik przeciągu.

Prasa 037