UKD 624:042.3:621.86
POLSKI KOMITET
NORMALIZACJI,
MIAR I JAKOŚCI
P O L S K A N O R M A
PN-86
B-02005
Obciążenia budowli
Obciążenia suwnicami
pomostowymi, wciągarkami i
wciągnikami
Zamiast:
PN-64/B-02012
PN-72/B-02013
Grupa katalogowa
0702
Actions on building structures. Actions
of hoisting devices
Charges des batiments et des ouvrages
d'art. Charges des appareilles de levage
Нагрузки строительных
конструкций. Нагрузки от
грузоподъемных машин
PN-86/B-02005 (neq RWPG CT 1407-78)
SPIS TREŚCI
1. WSTĘP
1.1. Przedmiot normy
1.2. Zakres stosowania normy
1.3. Określenia
1.4. Podstawowe oznaczenia
2. RODZAJE OBCIĄŻEŃ
3. OBCIĄŻENIA TECHNOLOGICZNE
3.1. Obciążenia pionowe
3.1.1. Siły pionowe
3.1.2. Naciski kół dźwignicy
3.1.3. Współczynnik dynamiczny
3.2. Obciążenia poziome
3.2.1. Siły poziome prostopadłe do toru
3.2.2. Siły poziome równoległe do toru
4. OBCIĄŻENIE WIATREM
5. OBCIĄŻENIA WYJĄTKOWE
6. WSPÓŁCZYNNIKI OBCIĄŻENIA
7. DŁUGOTRWAŁA CZĘŚĆ OBCIĄŻENIA ZMIENNEGO
8. ZASADY PRZYJMOWANIA OBCIĄŻEŃ DŹWIGNICAMI
INFORMACJE DODATKOWE
PN-86/B-02005 Obciążenia budowli Obciążenia suwnicami pomostowymi, wciągarkami i wciągnikami
Powielanie dokumentu zabronione. Wszelkie prawa zastrzeżone.
INTEGRAM BUDOWNICTWO
Strona 1
______________
1. WSTĘP
1.1. Przedmiot normy. Przedmiotem normy są obciążenia wywierane na budowle przez suwnice pomostowe natorowe
i podwieszone, wciągarki i wciągniki, które, jeśli nie zachodzi potrzeba szczegółowego rozróżnienia, nazywane są dalej
dźwignicami.
Obciążenia wywierane na budowle przez inne dźwignice, np. suwnice wspornikowe, należy ustalać wg PN-86/M-06514.
1.2. Zakres stosowania normy. Normę stosuje się do wszelkich budowli, w których są zainstalowane dźwignice,
niezależnie od przeznaczenia budowli i zastosowanych materiałów, z wyjątkiem budowli i materiałów, dla których
oddzielne normy stanowią inaczej.
1.3. Określenia
1.3.1. suwnice pomostowe, wciągarki i wciągniki - wg PN-78/M-45000.
1.3.2. tor jezdny - belki, po których porusza się dźwignica.
1.3.3. konstrukcja wsporcza - część budowli (np. słup, podciąg, strop, więzar dachowy, śruby fundamentowe,
fundament) przenosząca oddziaływania belek torów jezdnych.
1.3.4. udźwig - wg PN-85/M-45004.
1.3.5. Pozostałe określenia - wg
PN-82/B-02000
.
1.4. Podstawowe oznaczenia - wg
PN-82/B-02000
.
2. RODZAJE OBCIĄŻEŃ
Na belki torów jezdnych i na konstrukcje wsporcze działają następujące rodzaje obciążeń, związanych z pracą dźwignic:
a) obciążenia technologiczne, występujące w czasie normalnej pracy dźwignicy,
b) obciążenia wiatrem, działające na dźwignicę i ładunek, w przypadku dźwignicy znajdującej się w otwartej przestrzeni,
c) obciążenia wyjątkowe, występujące sporadycznie przy uderzeniu dźwignicy w odboje.
3. OBCIĄŻENIA TECHNOLOGICZNE
3.1. Obciążenia pionowe
3.1.1. Siły pionowe. Na belki torów jezdnych i na konstrukcje wsporcze działają siły pionowe, wywołane siłami
ciężkości dźwignicy i ładunku oraz obciążeniami dynamicznymi, spowodowanymi pracą dźwignicy i wyrażonymi przez
współczynniki dynamiczne. Siły pionowe działają w punktach styku kół dźwignicy z szynami. Przy ustalaniu tych
punktów nie uwzględnia się poprzecznego przesunięcia kół względem szyn oraz odchyłek wykonawczych belek torów
jezdnych i dźwignicy.
Wartości charakterystyczne sił pionowych należy obliczać, w kN, wg wzoru
(1)
w którym:
P
i
- nacisk koła dźwignicy, kN, wg 3.1.2,
β
- współczynnik dynamiczny wg 3.1.3.
3.1.2. Naciski kół dźwignicy. Wartości charakterystyczne nacisków kół dźwignicy należy przyjmować na podstawie
dokumentacji technicznej lub katalogu dźwignicy albo obliczać przy uwzględnieniu:
PN-86/B-02005 Obciążenia budowli Obciążenia suwnicami pomostowymi, wciągarkami i wciągnikami
Powielanie dokumentu zabronione. Wszelkie prawa zastrzeżone.
INTEGRAM BUDOWNICTWO
Strona 2
a) masy dźwignicy, przy najniekorzystniejszym położeniu tych części dźwignicy, które zmieniają położenie względem
kół dźwignicy (np. wciągarki, wciągnika, przejezdnej kabiny sterowniczej, przejezdnego zasobnika na materiały sypkie),
b) masy ładunku podnoszonego, równej udźwigowi dźwignicy,
c) masy materiałów sypkich na urządzeniach transportowych (np. przenośnikach taśmowych) i w zasobnikach, jeśli
znajdują się na dźwignicy.
3.1.3. Współczynnik dynamiczny
β
uwzględnia dynamiczny charakter obciążeń powstających w czasie podnoszenia i
opuszczania ładunku oraz jazdy dźwignicy.
Wartość współczynnika dynamicznego dla stanu granicznego nośności należy przyjmować wg tabl. 1.
Wartość współczynnika dynamicznego dla stanu granicznego użytkowania należy przyjmować
β
= 1.
3.2. Obciążenia poziome
3.2.1. Siły poziome prostopadłe do toru
3.2.1.1. Suwnice pomostowe natorowe i podwieszone. Siły poziome prostopadłe do toru uwzględniają uderzenia
boczne i ukosowanie suwnicy oraz siły bezwładności powstające w czasie rozruchu i hamowania wciągarki lub
wciągnika na suwnicy.
W suwnicach pomostowych natorowych należy przyjmować, że siły poziome prostopadłe do toru działają na jedną
belkę toru przez obrzeża kół lub poziome rolki prowadzące jednego naroża suwnicy (rys. 1).
Tablica 1. Wartości współczynnika dynamicznego
β
dla stanu granicznego nośności
Grupa natężenia
pracy dźwignicy wg
PN-79/ M-06503
Rodzaj dźwignicy
β
belki toru jezdnego
konstrukcje
wsporcze
1)
fundamenty
1 i 2
-
1,1
1,0
1,0
3 i 4
hakowa
1,2
1,1
ze sztywnym
prowadzeniem
ładunku
1,3
1,2
5 i 6
hakowa
1,3
1,2
chwytakowa, z
chwytnikiem
elektromagnetycznym,
ze sztywnym
prowadzeniem
ładunku
1,4
1,3
1)
z wyjątkiem fundamentów
W suwnicach pomostowych podwieszonych należy przyjmować, że siły poziome prostopadłe do toru działają na dwie
belki toru (na każdą belkę przez obrzeża kół jednego naroża suwnicy), przy czym siły te są na obu belkach skierowane
w jedną stronę (rys. 2).
Wartości charakterystyczne, w kN, sił poziomych prostopałych do toru należy obliczać wg wzoru
(2)
w którym:
P
max
- największa wartość charakterystyczna nacisku koła suwnicy, kN, wg 3.1.2,
PN-86/B-02005 Obciążenia budowli Obciążenia suwnicami pomostowymi, wciągarkami i wciągnikami
Powielanie dokumentu zabronione. Wszelkie prawa zastrzeżone.
INTEGRAM BUDOWNICTWO
Strona 3
k - współczynnik, którego wartość należy przyjmować:
- dla suwnic z mechanicznym napędem jazdy - wg rys. 3, przy czym
L - rozpiętość suwnicy,
e - rozstaw kół, wózków lub wahaczy albo poziomych rolek prowadzących,
- dla suwnic z ręcznym napędem jazdy
k = 0,1 dla suwnic pomostowych natorowych,
k = 0,05 dla suwnic pomostowych podwieszonych.
Wartości charakterystyczne obliczone wg wzoru (2) dla suwnic z napędem mechanicznym przyjmować należy tylko dla
jednej suwnicy, najniekorzystniej oddziaływającej na rozpatrywany tor jezdny lub konstrukcję wsporczą. Dla pozostałych
suwnic wartości te należy zmniejszać o połowę, lecz nie więcej niż do 0,1P
max
dla suwnic natorowych i 0,05P
max
dla
suwnic podwieszonych.
3.2.1.2. Wciągarki i wciągniki. Siły poziome prostopadłe do toru uwzględniają uderzenia boczne, ukosowanie
wciągarki lub wciągnika oraz niepionowe podnoszenie ładunku. Przyjmuje się, że siły te działają na belki toru przez
obrzeża wszystkich kół i są jednakowo skierowane.
Rys. 1
PN-86/B-02005 Obciążenia budowli Obciążenia suwnicami pomostowymi, wciągarkami i wciągnikami
Powielanie dokumentu zabronione. Wszelkie prawa zastrzeżone.
INTEGRAM BUDOWNICTWO
Strona 4
Rys. 2
Rys.3
Dla wciągarek i wciągników z mechanicznym napędem jazdy i podnoszenia, wartości charakterystyczne, w kN, sił
poziomych prostopadłych do toru, H
p
, należy obliczać wg wzoru
(3)
w którym:
F
Q
- siła ciężkości, w kN, ładunku o masie równej udźwigowi,
n - liczba kół wciągarki lub wciągnika.
Dla wciągarek i wciągników z ręcznym napędem jazdy i podnoszenia, wartości charakterystyczne sił poziomych
prostopadłych do toru, obliczone wg wzoru (3), należy zmniejszyć o połowę.
3.2.2. Siły poziome równoległe do toru uwzględniają siły bezwładności powstające w czasie rozruchu i hamowania
PN-86/B-02005 Obciążenia budowli Obciążenia suwnicami pomostowymi, wciągarkami i wciągnikami
Powielanie dokumentu zabronione. Wszelkie prawa zastrzeżone.
INTEGRAM BUDOWNICTWO
Strona 5
dźwignicy. Siły te działają w punktach styku wszystkich napędzanych kół dźwignicy z szynami.
Wartości charakterystyczne, w kN, sił poziomych równoległych do toru H
ri
, należy obliczać wg wzoru
(4)
w którym P
i
- wartość charakterystyczna, w kN, nacisku napędzanego koła dźwignicy wg 3.1.2.
4. OBCIĄŻENIE WIATREM
Wartości charakterystyczne obciążenia wiatrem (w przypadku dźwignicy znajdującej się w otwartej przestrzeni należy
obliczać wg PN-86/M-06514 dla stanu roboczego dźwignicy i dla stanu spoczynku dźwignicy.
Obciążenie wiatrem dźwignicy i ładunku rozkłada się równomiernie na wszystkie koła dźwignicy i działa punktach styku
kół z szynami.
5. OBCIĄŻENIA WYJĄTKOWE
Obciążenia wyjątkowe (siła uderzenia o odbój) powstają w czasie uderzenia dźwignicy o odboje na torach jezdnych.
Wartości charakterystyczne siły uderzenia o odbój należy przyjmować na podstawie dokumentacji technicznej lub
katalogu dźwignicy, albo obliczać wg PN-86/M-06514.
6. WSPÓŁCZYNNIKI OBCIĄŻENIA
Współczynniki obciążenia
γ
f
do określania obciążeń obliczeniowych należy przyjmować wg tabl. 2.
Tablica 2. Wartości współczynnika obciążenia γ
f
Grupa natężenia pracy
dźwignicy wg
PN-79/M-06503
γ
f
Obciążenia technologiczne
Obciążenia wiatrem
Obciążenia wyjątkowe
1, 2, 3 i 4
1,10
1,30
1,00
5
1,15
6
1,20
7. DŁUGOTRWAŁA CZĘŚĆ OBCIĄŻENIA ZMIENNEGO
Długotrwałą część obciążenia zmiennego dźwignicami dla kombinacji, obciążeń długotrwałych w stanie granicznym
użytkowania należy obliczać, mnożąć siły pionowe określone wg 3.1.1 i siły poziome prostopadłe do toru określone wg
3.2.1 przez współczynnik
ψ
d
o wartości:
ψ
d
= 0,6 dla dźwignic 1, 2, 3 i 4 grupy natężenia pracy,
ψ
d
= 0,8 dla dźwignic 5 i 6 grupy natężenia pracy.
Pozostałe obciążenia technologiczne, obciążenia wiatrem i obciążenia wyjątkowe należy uważać za obciążenia
zmienne w całości krótkotrwałe (
ψ
d
= 0).
8. ZASADY PRZYJMOWANIA OBCIĄŻEŃ DŹWIGNICAMI
Przy ustalaniu kombinacji obciążeń w stanie granicznym nośności należy, jeśli założenia technologiczne nie podają
inaczej, kierować się następującymi zasadami:
a) dla belek torów jezdnych obciążenia pionowe i poziome należy przyjmować od nie więcej niż dwóch,
najniekorzystniej oddziaływających dźwignic,
b) dla konstrukcji wsporczych w budynkach jednonawowych z suwnicami pomostowymi natorowymi na jednym lub
więcej poziomach, obciążenia pionowe i poziome należy przyjmować od nie więcej niż dwóch, najniekorzystniej
oddziaływających suwnic,
c) dla konstrukcji wsporczych w budowlach jednonawowych z suwnicami pomostowymi podwieszonymi, wciągarkami
PN-86/B-02005 Obciążenia budowli Obciążenia suwnicami pomostowymi, wciągarkami i wciągnikami
Powielanie dokumentu zabronione. Wszelkie prawa zastrzeżone.
INTEGRAM BUDOWNICTWO
Strona 6
lub wciągnikami na kilku torach jezdnych, obciążenia pionowe należy przyjmować od nie więcej niż czterech, a
obciążenia poziome - od nie więcej niż dwóch, najniekorzystniej oddziaływających suwnic pomostowych
podwieszonych, wciągarek lub wciągników,
d) dla konstrukcji wsporczych w budowlach wielonawowych, jeśli oddziaływania poszczególnych belek torów jezdnych
przenoszą się na całą budowlę, obciążenia pionowe należy przyjmować od nie więcej niż czterech, a obciążenia
poziome - od nie więcej niż dwóch, najniekorzystniej oddziaływających dźwignic przy uwzględnieniu postanowień wg
poz. a), b) i c) w poszczególnych nawach,
e) obciążenie dźwignicy i ładunku wiatrem dla stanu roboczego dźwignicy należy przyjmować tylko od tych dźwignic, od
których uwzględnia się obciążenia pionowe,
f) obciążenie dźwignicy wiatrem dla stanu spoczynku dźwignicy należy przyjmować od wszystkich dźwignic,
g) obciążenie wyjątkowe należy przyjmować od jednej dźwignicy; w tym przypadku nie uwzględnia się sił poziomych wg
3.2,
h) obciążenia poziome należy przyjmować tylko od tych dźwignic, od których uwzględnia się obciążenia pionowe, przy
czym należy uwzględniać tylko jeden rodzaj obciążenia poziomego (siły poziome prostopadłe do toru lub siły poziome
równoległe do toru),
i) dwie dźwignice jednakowej lub różnej budowy, które wg założeń technologicznych będą stosowane głównie do
wspólnego transportu ładunku, należy przy przyjmowaniu obciążeń dźwignicami traktować jako jedną dźwignicę.
Przy ustalaniu kombinacji obciążeń w stanie granicznym użytkowania należy uwzględniać obciążenia dźwignicami wg
postanowień poz. a), b), c), d), h) i i).
KONIEC
INFORMACJE DODATKOWE
1. Instytucja opracowująca normę - Centralny Ośrodek Badawczo-Projektowy Budownictwa Ogólnego.
2. Istotne zmiany w stosunku do PN-64/B-02012 i PN-72/B-02013
a) zmieniono wartości i zasady przyjmowania współczynników dynamicznych,
b) zmieniono wartości sił poziomych prostopadłych do toru,
c) zmieniono wartości sił poziomych równoległych do toru dla suwnic pomostowych podwieszonych,
d) wprowadzono obciążenie wiatrem dźwignicy i ładunku oraz obciążenia wyjątkowe,
e) zmieniono wartości i zasady przyjmowania współczynnika obciążenia,
f) wprowadzono część długotrwałą obciążeń dźwignicami,
g) zmieniono zasady przyjmowania obciążeń dźwignicami.
3. Normy związane
PN-82/B-02000 Obciążenia budowli. Zasady ustalania wartości
PN-79/M-06503 Dźwignice. Podział dźwignic na grupy natężenia pracy
PN-86/M-06514 Dźwignice. Obciążenia w obliczeniach ustrojów nośnych dźwignic
PN-78/M-45000 Dźwignice. Podział, określenia i symbole klasyfikacyjne
PN-85/M-45004 Dźwignice. Parametry podstawowe. Terminologia
4. Normy międzynarodowe i zagraniczne
RWPG CT 1407-78 Строительные конструкции и основания. Нагрузки и воздействия. Основные
положения- nierównoważna z PN-86/B-02005, ponieważ podaje tylko rodzaje obciążeń i zasady ich przyjmowania
PN-86/B-02005 Obciążenia budowli Obciążenia suwnicami pomostowymi, wciągarkami i wciągnikami
Powielanie dokumentu zabronione. Wszelkie prawa zastrzeżone.
INTEGRAM BUDOWNICTWO
Strona 7
CSRS ČSN 730035 Zatiżeni stavebnich konstrukci, 1976
NRD TGL 13471 Stahlbau. Stahltragwerke für Kranbahnen. Berechnung nach zulässigen Spannungen, 1969
RFN DIN 4132 Kranbahnen. Stahltragwerke. Grundsätze für Berechnung, bauliche Durchbildung und Ausführung, 1981
ZSRR СНиП 11-6-74 Нагрузки и воздействия. Нормы проектирования
5. Autorzy projektu normy - dr inż. Maciej Gallos, mgr inż. Marian Cempulik - Ośrodek Badawczo-Rozwojowy
Dźwignic i Urządzeń Transportowych DETRANS.
6. Wydanie 2 - stan aktualny: marzec 1988 - bez zmian.
PN-86/B-02005 Obciążenia budowli Obciążenia suwnicami pomostowymi, wciągarkami i wciągnikami
Powielanie dokumentu zabronione. Wszelkie prawa zastrzeżone.
INTEGRAM BUDOWNICTWO
Strona 8