PRYNCYPIA MEDYCYNY RODZINNEJ

Sir Luke Fildes' painting

The Doctor

(1887,

The Tate Britain, London)

Medycyna  rodzinna  jest  dyscypliną
akademicką                                i  naukową,  a
także specjalnością medyczną,
z własną treścią edukacyjną, badaniami
naukowymi,

bazą

potwierdzonych

danych i aktywnością
kliniczną, ukierunkowaną na opiekę
podstawową.

Większość specjalności precyzuje
swój zakres

kompetencji, stosując różnego rodzaju
wykluczenia lub ograniczenia, takie jak :
wiek, płeć, narząd, układ.
  Medycyna rodzinna nie ma granic tego
rodzaju; jest to specjalność, której
atrybutem jest scalanie.
W centrum uwagi medycyny  rodzinnej
znajduje się pacjent, a nie choroba.

Pryncypia medycyny rodzinnej

• Opieka w kontekście rodziny
• Opieka w kontekście warunków

środowiskowych

• Dominacja prewencji
• Wszechstronność opieki
• Koordynacja opieki
• Ciągłość opieki

Pryncypia medycyny rodzinnej

Opieka w kontekście rodziny

oznacza  to,  że  lekarz  rodzinny
postrzega  swojego  pacjenta  jak
jednostkę  podlegającą  wpływom
biologicznym,  psychologicznym  i
socjalnym  rodziny  z  której  się
wywodzi   i w której żyje.

Rodzina jest wspólnotą wielu osób w

jednym
środowisku życiowym.

Tradycja, kultura, religia oraz normy

prawne
kształtują warunki zewnętrzne.

Dziedzictwo, wychowanie,

kształcenie i
wykształcenie determinują zachowanie
się jednostek
względem siebie czyli warunki
wewnętrzne.

Cykl życiowy rodziny

(według Garcia – Shelton i Hamm)

• Nowa para
• Narodziny pierwszego dziecka
• Rodzina z dziećmi w wieku szkolnym
• Dorastająca rodzina
• Początek rozpadu
• Rodzice bez dzieci (puste gniazdo)
• Starzejące się małżeństwo w wieku

emerytalnym

• Starzenie się jako wdowa/wdowiec

Cykl życia rodziny

Dziec
i

Dzieci
w
wieku
szkolny
m

Dorastani
e

Początek
rozpadu

Rodzice
bez dzieci

Emery
ci

Wdo-

wa/wdo-
wiec

założenie

Przewidywalne momenty przełomowe w
cyklu życiowym rodziny

• Narodziny pierwszego dziecka
• Początek i koniec szkoły, wybór zawodu
• Pierwsza miłość dziecka
• Wakacje bez ochrony ze strony

rodziców

• Małżeństwo dziecka

Nieoczekiwane momenty przełomowe w
cyklu życiowym rodziny

• Narodziny chorego dziecka
• Utrata członka rodziny
• Utrata pracy
• Przestępczość i więzienie
• Inwalidztwo z powodu wypadku lub choroby
• Choroba zmieniająca życie
• Problemy z uzależnieniem
• Konflikty partnerskie, separacja, rozwód

Pryncypia medycyny rodzinnej

Opieka w kontekście

warunków środowiskowych

oznacza  to,  że  lekarz  rodzinny
postrzega  problemy  pacjenta  w
kontekście  jego  warunków  życia  i
pracy w środowisku lokalnym.

rodzina

miasto, wieś,
miejsce nauki,
pracy

kraj (geografia, polityka)

naród (kultura, religia,
tradycja)

mieszkanie,
dom

świat

Pryncypia medycyny rodzinnej

Dominacja prewencji

oznacza

to,

że

lekarz

ukierunkowuje  swoje  myślenie  i
działanie  lekarskie  nie  tylko  na
chorych, ale także, a może i przede
wszystkim  na  zdrowych  członkach
populacji  powierzonej  jego  opiece,
dla ustrzeżenia ich przed chorobą

16%

21%

53%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Czynniki

genetyczne

Środowisko

Styl życia

system opieki

zdrowotnej

Czynniki warunkujące zdrowie populacji

Pryncypia medycyny rodzinnej

Wszechstronność opieki

oznacza to, że lekarz rodzinny zajmuje
się pacjentem, niezależnie od jego płci,
wieku                        i  rodzaju  choroby.  Co
więcej  problem  każdego  pacjenta
analizuje  nie  tylko  w  kontekście
biologicznym,

ale

także

psychologicznym i socjo-
ekonomicznym.

Choroba

jest

stan

charakteryzujący  się  zaburzeniem
samopoczucia,  nastroju,  stosunku
człowieka do własnego organizmu
                              i  własnego  działania
lub/oraz  odchyleniem                od
prawidłowego  przebiegu  procesów
organicznych.

Bycie

chorym

jest

pojęcie

określające

wielowymiarowość

sytuacji chorobowej w
aspektach:

• medycznym

• psychologicznym

• społecznym

choroba

aspekt
rodzinny

ja i moja
choroba

aspekt
towarzyski

aspekt
socjalny

funkcje
społeczne

1000

dorosłych

osób

obserwowanych

  750 zachorowało lub doznało urazu
  500 samoleczenie
  235 pomoc lekarza rodzinnego
  9 przyjęto do szpitala
  5 konsultowano u specjalisty

skierowany

kliniki

uniwersyteckiej
Kerr
White

Pryncypia medycyny rodzinnej

Koordynacja opieki

oznacza to, że wszędzie tam, gdzie
problemy

pacjenta

przekraczają

poziom

kompetencji

lekarza

rodzinnego, przejmuje on na siebie
rolę

koordynatora

opieki

świadczonej przez specjalistów lub
innych

pracowników

systemu

ochrony zdrowia.

Pryncypia medycyny rodzinnej

Ciągłość opieki

oznacza to, że lekarz rodzinny nie
ogranicza

się

leczenia

pojedynczych  epizodów  chorób,  lecz
opiekuje  się  pacjentem,  który  w
różnym  okresie  sprawowania  tej
opieki podlega zachorowaniom

Definicja podsumowująca

  Istotą  medycyny  rodzinnej  jest
ciągła  opieka  nad  pacjentem    w
chorobie                              i  w  zdrowiu,
przy

zastosowaniu

szerokiej,

niezbyt  specjalistycznej  wiedzy
medycznej.
  Lekarz  rodzinny  jest  przy  tym
kompetentny,  jeśli  chodzi  o  wiele
nie

medycznych

problemów

swojego pacjenta.

OPIEKA PODSTAWOWA

OPIEKA SPECJALISTYCZNA

Stan

obecny

Model
docelowy

Internista

Pediatra

Stomatolog

Świadczenia
specjalistyczn
e

Specjalistyczn
e lecznictwo
otwarte

Szpital

Specjalistyk
a

ambulatoryj
na

Lekarz rodzinny

Stomatolog

Specjalistyczn
e lecznictwo
otwarte

Szpital

Specjalistyk
a

ambulatoryj
na

Różnice między tradycyjnym POZ a

medycyną rodzinną

Cecha

Tradycyjny POZ Medycyna rodzinna

Ukierunkowanie

Choroba

Zdrowie

działań

Leczenie

Prewencja

Porada

Opieka

Perosnel

Pacjent

Rodzaj świadczeń Epizodyczne

Ciągłe

Fragmentaryczne Skoordynowane
Bio-medyczne

Całościowe

Typ struktury

Hierarchiczna

Zdecentralizowana

Biurokratyczna

Elastyczna

Podzielona

Zintegrowana

Personel

Specjaliści

Lekarz rodzinny

Indywidualizacja Praca zespołowa

CHARAKTERYSTYKA    „PIĘCIOGWIAZDKOWEGO”
LEKARZA
                                                          RODZINNEGO

LEKARZ
RODZINNY

★ ★ ★ ★ ★

Terapeuta

Decydent

Promotor

Lider

Menedżer

★ Terapeuta, który holistycznie traktuje
problemy

pacjenta, zarówno jako indywidualnej osoby, jak

i integralnej części rodziny oraz społeczności,
prowadzi

opiekę o wysokiej jakości, o szerokim zakresie,
ciągłą,

upodmiotowioną, opartą na długoterminowym

wzajemnym zaufaniu.

★ Decydent, który na podstawie oceny
doniesień

naukowych na temat badań, leczenia i użycia
technologii

medycznych, podejmuje decyzję kliniczną,
biorąc

pod

uwagę potrzeby pacjenta, wartości etyczne,
wynik

analizy

koszt-efekt

oraz

możliwość

oferowania

pacjentowi

najlepszej dostępnej opieki.

★ Promotor, który jest w stanie przekonać do
zdrowego

stylu życia, poprzez efektywne tłumaczenie i
doradztwo,

skutkiem

czego

jest

wzmocnienie

indywidualnych

osób

oraz grup lokalnych w poprawie stanu zdrowia
oraz

jego

zabezpieczaniu.

★ Lider, który zdobył zaufanie ludzi, dla
których

pracuje,

potrafi pogodzić potrzeby zdrowotne wyrażane
przez

indywidualne osoby z potrzebami społeczności
lokalnej,

doradzić

grupom

mieszkańców

oraz

zainicjować

działania

w imieniu społeczności.

★

Menedżer,

który

harmonijnie

może

współpracować

zarówno z osobami, jak i organizacjami,
wewnątrz, jak

i poza systemem ochrony zdrowia, w określeniu
potrzeb

indywidualnych pacjentów oraz społeczności,
odpowiednio

wykorzystuje dostępne dane dotyczące stanu
zdrowia.

Lekarze rodzinni są to lekarze specjaliści,
przeszkoleni zgodnie z pryncypiami medycyny
rodzinnej.

Są

lekarzami

osobistymi,

pierwszym

rzędzie

odpowiedzialnymi

zapewnienie

każdej

potrzebującej

opieki

medycznej  jednostce,  opieki  całościowej  i
ciągłej,  niezależnie  od  wieku,  płci  i  rodzaj
choroby  tej  jednostki.  Sprawują  opiekę  nad
jednostkami  w  kontekście  ich  rodzin,  lokalnej
społeczności  i  zaplecza  kulturowego,  zawsze
respektując  autonomię  swoich  pacjentów.
Uznają

również

swoją

zawodową

odpowiedzialność  przed  lokalną  społecznością.
Negocjując  ze  swoimi  pacjentami  plany
postępowania,  włączają  w  nie  czynniki
fizyczne, psychologiczne, społeczne, kulturowe
i  egzystencjalne,  wykorzystując  wiedzę  i
zaufanie zrodzone z częstych kontaktów.

Family Practice in the U.S.

Residents in Family Practice Programs in the U.S.

2000

4000

6000

8000

10000

12000

Document Outline