Projektowanie procesów
technologicznych i
biotechnologicznych
prof. dr hab. inż. Antoni Kunicki
Projektowanie procesów
technologicznych i
biotechnologicznych
prof. dr hab. inż. Antoni Kunicki
ETAPY WDRAŻANIA POMYSŁU
1a Badania laboratoryjne w skali kilkunastu gramów do kilku kilogramów. Aparatura
szklana; proces prowadzony zwykle w sposób periodyczny
PARAMETRY:
czas rodzaj reagentów
temperatura trwałość produktu
stosunki molowe reagentów odpady i ich utylizacja
rozpuszczalniki
stężenia
ciśnienie
katalizator
sposób wydzielania
1b Badania w miniaturowej aparaturze metalowej umożliwiającej prowadzenie
procesu w sposób periodyczny lub ciągły; skala od kilkunastu gramów do
kilkunastu kilogramów
2 Skala wielkolaboratoryjna od kilku do kilkudziesięciu razy większa od skali
laboratoryjnej
3 Instalacja w skali ułamkowo-technicznej. Skala od kilkudziesięciu do kilkuset
kilogramów
4
Zamiast skali ułamkowo-technicznej można wybudować w skali większej jedynie
newralgiczne węzły projektowanej instalacji
5
Instalacja pilotowa – skala mniejsza od projektowanej instalacji przemysłowej
6
Instalacja przemysłowa
TAJEMNICA SUKCESU FIRMY
Najważniejszym elementem każdej działalności, która ma przynieść sukces
finansowy firmie jest odbiorca produkcji lub usługi
Działalność firmy tak ustawiona, aby firma swoimi wyrobami czy usługami
mogła spełniać oczekiwania i wymagania klienta
KONKURENCJA
-
Sytuacja gospodarcza po II wojnie światowej w Europie sprawiła, że popyt
był większy od podaży praktycznie w każdym obszarze rynku co
powodowało, że producenci niezbyt uważnie przyglądali się swoim
konkurentom
-
W latach 70-tych ubiegłego wieku podaż wyrobów była większa od
popytu. Towary o porównywalnych parametrach, cechach, jakości
oferowane były przez wielu wytwórców
Co decydowało, że jedne produkty sprzedawały się bardzo dobrze, a inne
zalegały magazyny i półki sklepowe?
MARKETING
CO TO JEST MARKETING
Marketing to:
-planowanie i wdrażanie programów działań, których efektem jest
pożądana liczba transakcji na rynku
Sposób postępowania
- wyznaczenie działań prowadzących do zwiększenia sprzedaży
- zebranie niezbędnych danych dla ustalenia rozwiązań
prowadzących do osiągnięcia tego celu
- szybkie reagowanie na zachodzące zmiany na rynku klienta, a
także w technologiach wytwarzania produktu
Jak zainteresować klienta produktem
Prosta reklama
– to niekiedy wystarczający sposób powiadomienia i
zainteresowania potencjalnego nabywcy o wyrobach firmy
Kampania reklamowa –
nie zawsze musi przynieść spodziewane efekty
-
Działania firmy nastawione na odbiorcę produktów firmy
- Produkt zaspokaja, a niekiedy wyprzedza potrzeby klienta
Warunek – firma dzięki takiemu postępowaniu osiągnie zysk
ANALIZA MARKETINGOWYA
System analiz marketingowych obejmuje :
- rynek i jego segmenty
- firmę i jej funkcje
- marketing mix
- środowisko
RYNEK
Rynek – to potencjalni klienci indywidualni czy firmy posiadający potrzeby
lub pragnienia poparte posiadaniem pieniędzy
Segmenty rynku – to np. :
- firmy o określonej wielkości
- firmy o wybranej lokalizacji
- wiek nabywcy
- nabywca zorientowany cenowo
- nabywca zorientowany rodzajowo
- nabywca kierujący się typem obsługi
Na rynku samochodowym jest np. grupa klientów, którzy kupią samochód
pod warunkiem, że będzie – ekonomiczny
- ładowny
- szybki
- bezpieczny
- czerwony
Aby osiągnąć sukces należy wyselekcjonować docelowe segmenty
rynku i do tych segmentów dostosować produkcję i działania
marketingowe
Marketing może być:
-niezróżnicowany
-zróżnicowany
Marketing niezróżnicowany
np. jednego napoju produkowanego przez
firmę:
- jeden asortyment produkcji
- napój o jednym smaku
- jednakowe opakowania
- prosta reklama
- nie prowadzi się badań marketingowych co minimalizuje koszty
sprzedaży
Marketing zróżnicowany
np. w branży kosmetycznej
- dostrzegane zróżnicowanie potrzeb w produktach związane z
płcią
- można różnicować rynek kobiet:
kobiety zwykłe
kobiety modne
kobiety o cechach męskich
kobiety młode
kobiety dojrzałe
FIRMA I JEJ FUNKCJE
Firma która dysponuje:
- kapitałem
- siłą roboczą
może spełniać swoją funkcję jaką są:
- produkcja
- obrót kapitałem
ma więc szansę osiągnąć zysk
W firmie dochodzi do sprzeczności interesów pomiędzy np.
- działem sprzedaży a działem produkcji
- produkcją a działem finansowym
Zrozumienie tych mechanizmów umożliwia redukowanie zbędnych napięć w
firmie
MARKETING MIX
Marketing mix – zajmuje się filozofia kupowania
Czy kupujemy buty aby było nam:
- ciepło
- abyśmy mieli suche stopy
NIE!!!
Kupujemy buty aby czuć się:
- męsko
- kobieco
- silnie
- oryginalnie
- młodo
- czarująco
Sprzedaje się emocje, a nie buty
Kupowanie jest więc emocjonalnym przeżyciem
Marketing mix zajmuje się też komunikacją firmy z odbiorcą obecnym i
potencjalnym
Formy komunikacji:
- reklama
- marketing bezpośredni
- promocja sprzedaży
- public relation (wizerunek firmy)
- sprzedaż osobista
REKLAMA –
płatna forma prezentacji i promocji wyrobu
cel
– wspomaganie sprzedaży maksymalnej liczby produktów przy najmniejszych
nakładach finansowych
forma
- środki masowego przekazu, ulotki, biuletyny, tablice ogłoszeń
zasięg
– krajowy, lokalny, światowy
odbiorca
– indywidualny, hurtowy, przemysł
Reklama ma:
- nakłonić do wypróbowania wyrobów firmy
- nakłonić do ponownego ich kupienia
- wywołać niepokój
( inna pasta nie jest tak skuteczna )
- uspokoić
( kupiła Pani nasz krem do suchej cery – doskonały wybór )
Marketing bezpośredni
- listy
- telefony
- faxy
- poczta elektroniczna
- katalogi
Promocja sprzedaży – zastosowanie bodźców ekonomicznych pobudzających
sprzedaż towarów
- konkursy z nagrodami
- próbki wyrobów
- wyrób w większym opakowaniu i w niezmienionej cenie
- rabaty
- posezonowa obniżka cen
- wycieczki dla klientów
Cel – zwiększenie sprzedaży np. w „sezonie martwym”
Public relation –
promowanie i ochrona wizerunku firmy
- dobrze graficznie zaprojektowana wizytówka
- interesująco opracowana firmówka
- wygląd personelu
- informacje o firmie w środkach masowego przekazu
- seminaria, konferencje organizowane przez firmę
- akcje dobroczynne
- sponsoring ( popieranie finansowe )
Sprzedaż osobista – targi, pokazy, itp
ŚRODOWISKO
Analiza –czynników mogących mieć wpływ na popyt produktów firmy
- trendy ekonomicznych
- zmiany technologiczne
- czynniki prawne
- zmiany w rozmiarze rynku
- ocena konkurencji
- zmiany w preferencjach klientów
- inne
Stały plan okresowych analiz działań marketingowych w firmie
-ocena sytuacji bieżącej
- ocena możliwości i problemów firmy
- strategia firmy
- plan operacyjny (jak wykonać )
- prognoza strat i zysków
- kontrola realizacji zaleceń wynikających z analizy w/w punktów
faza wprowadzania faza wzrostu faza nasycenia faza schyłku faza wycofania
Sprzedaż Zysk
Czas
Zysk
Sprzedaż
CYKL ŻYCIA PRODUKTU
(sprzedaż x cena) – ( koszty produkcji + dystrybucja + marketing ) =
zysk
wpływy
wydatki
WYBÓR PRODUKTU
Podjęto decyzję po analizie:
- możliwości technicznych
- wstępnych analizach ekonomicznych
- rozpoznaniu zapotrzebowania na produkt
o rozpoczęciu produkcji wprowadzanego w leczeniu chorób
nowotworowych Cp
2
TiCl
2
– związku, który dawniej był stosowany jako
składnik katalizatorów polimeryzacji olefin. Należy oczekiwać, że
synteza tego związku nie jest już objęta żadną własnością patentową
INFORMACJA
Informacja jest jednym z najbardziej cennych produktów. Lepiej poinformowany ma
większą szansę na sukces
Źródła informacji:
- literatura oryginalna
- literatura patentowa
Wynalazek, wzór użytkowy, wzór zdobniczy znak towarowy
Dobra materialne będące przedmiotem wysiłku intelektualnego. Prawo własności do
tych dóbr przyznaje Urząd Patentowy
Dokumentacja zgłoszenia wynalazku zawiera:
- podanie o udzielenie patentu
- opis wynalazku
- zastrzeżenie patentowe
- ewentualnie rysunek jeżeli jest niezbędny do zrozumienia istoty wynalazku
Podanie:
- informacje o zgłaszającym
- uściśla się rodzaj ochrony patentowej /zasięg/
- tytuł wynalazku
- twórcy rozwiązania
Opis wynalazku
- istota wynalazku przedstawiona na tle znanych wcześniej, zbliżonych
rozwiązań
- wyjaśniona w sposób przekonujący nowość i nieoczywistość wynalazku
- przedstawiony co najmniej jeden przykład zastosowania wynalazku w praktyce
Zastrzeżenie patentowe
- określa zakres wynalazku
- jest nośnikiem informacji nie tylko technicznej, ale również prawnej
- spory naruszeń patentu rozstrzygane na podstawie analizy zastrzeżenia
Analogiczne dokumenty wymagane przy zgłoszeniu wzoru
użytkowego i zdobniczego
Rejestrując znak towarowy należy :
- złożyć podanie o rejestrację
- przedstawić rysunek znaku
- wymienić towary do oznaczania których będzie użyty
- podać informację o zgłaszającym
Urząd Patentowy, jeżeli nie stwierdzi żadnych uchybień formalnych,
uznaje zgłoszenie za dokonane z datą jego wpłynięcia do Urzędu
Data zgłoszenia jest najważniejszą w postępowaniu o udzielenie prawa
wyłączności pomimo, że decyzja ostateczna co do przyznania patentu
zapada dopiero po 3 – 4 latach, a po około 2 latach dla znaków
towarowych
Dlaczego tak długo się czeka na patent i przyznanie prawa do
znaku towarowego
Urząd obowiązuje zasada Konwencji Paryskiej – zasada pierwszeństwa
- oczekuje się 12 miesięcy na zgłoszenia z zagranicy
- po 18 miesiącach zgłoszenie drukuje się w Biuletynie Urzędu
Patentowego
- 6 miesięcy oczekuje się na ewentualny sprzeciw udzielenia patentu
lub wzoru użytkowego
- tak więc po 2 latach wynalazek zaczyna być badany merytorycznie
przez radcę Urzędu Patentowego. Bada się literaturę patentową i
oryginalną sprawdzając czy rozwiązanie jest nowe, nieoczywiste,
nadaje się do stosowania, ma charakter techniczny
- po stwierdzeniu braku przeciwstawień Urząd patentowy udziela
patentu na wynalazek lub wzór użytkowy
- od decyzji Urzędu można odwołać się do Komisji Odwoławczej
Rejestracja znaków towarowych
-zasada pierwszeństwa konwencyjnego ograniczona do 6 miesięcy
-po 6 miesiącach rozpoczyna się badanie merytoryczne celem ustalenia czy taki
sam lub podobny znak nie był wcześniej zgłoszony do oznaczenia tego samego
rodzaju towarów
- od orzeczenia można odwołać się do Komisji Odwoławczej
Uprawnienia właściciela
Prawo własności jest ważne pod warunkiem systematycznego płacenia za jego
ochronę
- patent ma okres ważności
20 lat
- wzór użytkowy
10 lat
- wzór zdobniczy
10 lat
- znak towarowy ma okres ważności
10 lat
i jego
ochrona może być
przedłużana wielokrotnie (®)
Prawo własności może być przedmiotem:
- zastawu
- darowizny
- spadku
- licencji
Licencja – upoważnienie do korzystania z wynalazku lub wzoru przez
osobę spoza grona twórców, w zakresie określonym w umowie i za
odpowiednią opłatą
Umowa licencyjna musi być sporządzona w formie pisemnej i wpisana do
rejestru patentowego w Urzędzie Patentowym
TWÓRCA – WŁAŚCICIEL
- Gdy zgłoszenie wynalazku dokona twórca rozwiązania - jest on jego
właścicielem
- Gdy twórca dokonał wynalazku wykonując obowiązki służbowe, w godzinach
pracy i za pieniądze pracodawcy to właścicielem wynalazku jest pracodawca,
a twórca winien zadbać, aby sporządzono umowę w której ustalony będzie
udział procentowy twórcy w korzyściach jakie ten wynalazek przyniósł lub
przyniesie pracodawcy
- Pomimo, że właścicielem wynalazku jest pracodawca twórca zachowuje
prawo do wymieniania go w dokumentach jako autora rozwiązania
INFORMACJA PATENTOWA
Opisy patentowe na całym świecie mają zbliżony układ. Każdy opis dzieli
się na następujące po sobie części:
- opis dziedziny techniki do której należy wynalazek
- opis dotychczasowego stanu techniki w dziedzinie której dotyczy
wynalazek
- opis istoty wynalazku
- przedstawienie korzystnych skutków wynalazku
- przykłady stosowania (opis syntezy nowego związku lub nowej metody
otrzymywania znanego związku
Z LEKTURY PATENTÓW UZYSKUJE SIĘ WIEDZĘ NA TEMAT:
- zastrzeżonych produktów
- technologii ich wytwarzania
- zakresu ochrony patentowej
- właściciela wynalazku
- czasu trwania prawa wyłączności
BADANIA PATENTOWE
BADANIE STANU TECHNIKI
Badania te pozwalają zgromadzić szeroką wiedzę w dziedzinie
techniki, która jest przedmiotem naszych zainteresowań. Stanowią one
pierwszy etap na drodze zarówno do ustalenia planów badań naukowych jak
i rozwojowych
BADANIE ZDOLNOŚCI PATENTOWEJ
Czy rozwiązanie spełnia warunki dla udzielenia patentu?
BADANIE CZYSTOŚCI PATENTOWEJ
Czy nasz wynalazek nie jest obarczony prawem osób trzecich?
MIĘDZYNARODOWA KLASYFIKACJA PATENTOWA
(MKP)
Od 1. stycznia 2006 r. obowiązuje Międzynarodowa Klasyfikacja Patentowa
2006.
- całość wiedzy technicznej dzieli się na
osiem działów
oznaczonych literami alfabetu
łacińskiego ;
działy: C – Chemia, A – Podstawowe potrzeby ludzkie
Dział B - Różne procesy przemysłowe; Transport
Dział C - Chemia; Metalurgia
Dział D - Włókiennictwo; Papiernictwo
Dział E - Budownictwo; Górnictwo
Dział F - Budowa maszyn , Oświetlenie, Ogrzewanie, Uzbrojenie, Technika minerska
Dział G - Fizyka
Dział H - Elektrotechnika
-
klasy
– oznaczone cyframi; np. w klasie A61 są wynalazki z dziedziny medycyny
i higieny
-
podklasy
– oznaczone literami; np. preparaty do celów farmaceutyczne,
dentystyczne i
kosmetyczne to podklasa A61K
-
grupy
– oznaczone liczbami ; np. kosmetyki są w grupie A61K/00
-
podgrupy
- np. szampony są w podgrupie A61K/075; preparaty specjalne
przystosowane do mycia włosów, lakiery to A61K/7/11; preparaty do utrwalania fryzury,
farby do włosów są w podgrupie A61K/13
OTRZYMYWANIE Cp
2
TiCl
2
TiCl
4
+ 2CpNa Cp
2
TiCl
2
+ 2NaCl
Do kolby trójszyjnej przepłukanej suchym odtlenionym azotem,
zaopatrzonej w mieszadło, wkraplacz, chłodnicę zwrotną, zawierającej 200
ml. suchego, odtlenionego toluenu wkroplono 0,5 mola TiCl
4
.Do mieszanego
toluenowego roztworu TICl
4
wkroplono 250 ml. roztworu THF zawierającego 1
mol CpNa. Reakcje prowadzono 1h. w temp. pok. Wszystkie wyżej opisane
operacje wykonywano w atmosferze gazu inertnego – azotu. Powstający w
reakcji Cp
2
TiCl
2
nie jest wrażliwy na obecność tlenu i wilgoci z powietrza.
Rozpuszczalniki oddestylowano pod zmniejszonym ciśnieniem, a otrzymany
czerwony osad ekstrahowano 1h. 500 ml. wrzącego CHCl
3
. Po ochłodzeniu
mieszaniny ekstrakcyjnej do temp. pok., odfiltrowaniu osadu, przemyciu
pentanem i wysuszeniu otrzymano Cp
2
TiCl
2
z wyd. 50%. Zatężenie roztworu
pofiltracyjnego dało dodatkowo związek tytanowy z wydajnością 23%.
Powtórzenie procedury zatężania roztworu dało jeszcze 19% Cp
2
TiCl
2
.
Całkowita wyd. Cp
2
TiCl
2
wyniosła 92%
A
) C
5
H
6
+ Na C
5
H
5
Na + 0,5 H
2
B
) C
5
H
6
+ NaH C
5
H
5
Na + H
2
ad. A
Do kolby trójszyjnej zaopatrzonej w mieszadło i wymrażalnik, zawierającej 250 cm
3
ksylenu, wprowadzono 1 mol metalicznego Na. Mieszaninę mieszając, ogrzano do temp.
130
0
C, otrzymując dyspersję metalicznego sodu w ksylenie. Do tej zawiesiny sodu
wkroplono, w czasie 3h, 2 mole monomeru C
5
H
6
. W trakcie reakcji wydziela się H
2
. Po
zakończeniu wkraplania cyklopentadienu reakcję prowadzono jeszcze 1h w temp. 130
0
C do
zaniku kulek metalicznego sodu. Utworzył się biały osad CpNa. Zdekantowano ciecz, osad
przemyto pentanem i wysuszono pod zmniejszonym ciśnieniem. Otrzymano CpNa, w
postaci białego proszku, z wydajnością 99%. Wszystkie operacje prowadzono w obecności
suchego, odtlenionego azotu.
ksylen
130
0
C
THF
20
0
C
ad B
Do kolby trójszyjnej, zaopatrzonej w wymrażalnik, wkraplacz i mieszadło, dodano 300 cm
3
THF, wsypano następnie 1 mol NaH i wkroplono 1.1 mola monomeru C
5
H
6
w czasie O,5h.
Reakcję prowadzono 4h w temp. pokojowej do momentu zaprzestania wydzielania się
wodoru. Otrzymano różowy roztwór CpNa w THF. Nadmiar C
5
H
6
i THF oddestylowano pod
zmniejszonym ciśnieniem. Pozostałość po destylacji stanowi biały osad CpNa. Produkt
otrzymano z wydajnością 99%
Monomeryzacja C
5
H
6
Do kolby dwuszyjnej zaopatrzonej w kolumnę destylacyjną z nasadką i wkraplacz
wlano 300 cm
3
oleju silikonowego. Kolumna wypełniona była pierścieniami
szklanymi. Olej ogrzano do temperatury 250
0
C i rozpoczęto wkraplanie dimeru
cyklopentadienu. Na górze kolumny odbierano monomer cyklopentadienu o
temp. wrzenia 42
0
C. Szybkość wkraplania dimeru równa była szybkości odbioru
monomeru.
tw. 42
0 C
tw. > 240
0
C
OTRZYMYWANIE Cp
2
TiCl
2
TiCl
4
+ 2CpNa Cp
2
TiCl
2
+
2NaCl
Schemat ideowy (blokowy ) procesu syntezy
Cp
2
TiCl
2
Monomeryzacja t =
250
0
C
Synteza CpNa t =
130
0
C
Destylacja t =
140
0
C
Synteza Cp
2
TiCl
2
t =
20
0
C
Destylacja t
= 110
0
C
Ekstrakcja t =
61
0
C
Krystalizacja t =
20
0
C
Filtracja t =
20
0
C
C
5
H
6
CpNa
Cp
2
TiCl
2
- surowy
Cp
2
TiCl
2
+ HCCl
3
Cp
2
TiCl
2
Na
C
5
H
6
dimer C
5
H
6
TiCl
4
ksylen
toluen
HCCl
3
Cp
2
TiCl
2
+ HCCl
3
Filtracja
t = 20
0
C
NaCl
mieszanina
poreakcyjna
pozostałość
H
2
O
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
14
1.5h
1h
1h
1h
2h
2.5h
0.5h
Monomeryzacja
Synteza CpNa
Destylacja
Synteza Cp
2
TiCl
2
Filtracja i
Destylacja
Ekstrakcja
Krystalizacja
Filtracja
czas
Harmonogram procesu syntezy Cp
2
TiCl
2
– szarża TiCl
4
- 190g
4h
Schemat ideowy (blokowy ) procesu syntezy
Cp
2
TiCl
2
Monomeryzacja t =
250
0
C
Synteza CpNa t =
130
0
C
Filtracja t =
20
0
C
Synteza Cp
2
TiCl
2
t =
20
0
C
Destylacja t
= 110
0
C
Ekstrakcja t =
61
0
C
Krystalizacja t =
20
0
C
Filtracja t =
20
0
C
C
5
H
6
CpNa
Cp
2
TiCl
2
- surowy
Cp
2
TiCl
2
+ HCCl
3
Cp
2
TiCl
2
Na
C
5
H
6
dimer C
5
H
6
TiCl
4
toluen
toluen
HCCl
3
Cp
2
TiCl
2
+ HCCl
3
H
2
zw Ti + NaCl
mieszanina poreakcyjna
O
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
14
1.5h
2h
0.5h
1h
0.5h
2h
2.5h
Monomeryzacja
Synteza CpNa
Filtracja
Synteza Cp
2
TiCl
2
Destylacja
Ekstrakcja
Krystalizacja
Filtracja
Harmonogram procesu syntezy Cp2TiCl2 – szarża TiCl4 -
190g
0.5h
2h
REKAPITULACJA
Podstawy analizy wyboru produktu
Wnioski z : literatury oryginalnej
literatury patentowej
Wyniki badań laboratoryjnych
Bilans blokowy ( ideowy ) procesu
Harmonogram procesu
Bilanse (masowy, energetyczny )
Schemat technologiczny
Bilans masowy procesu jednostkowego – synteza Cp
2
TiCl
2
TiCl
4
+ 2 CpNa Cp
2
TiCl
2
+ 2 NaCl
TiCl
4
– ( 110 cm
3
)
190g
CpNa - 2 x 88g =
176g
Cp
2
TiCl
2
- [ 48 + (2 x 65 ) + ( 2 x 35.5 ) ] =
248g
NaCl - 2 x 58.5 =
117g
toluen ( TiCl
4
) – (200 cm
3
)
174g
toluen ( CpNa ) – (150 cm
3
)
129g
wydajność produktu – 92%; 248g x 0.92 =
228g
produkt uboczny - TiO
0.6
Cl
2.4
H –
16.7g
BILANS NA 1 TONĘ Cp
2
TiCl
2
Aby wyprodukować 1 tonę Cp
2
TiCl
2
należy użyć:
833 kg - TiCl
4
772 kg - CpNa
1329 kg - toluen
Odpady:
513 kg - NaCl
88 kg - odpad tytanowy
BILANS MASOWY PROCESU JEDNOSTKOWEGO – synteza Cp
2
TiCl
2
Synteza Cp
2
TiCl
2
833 kg
TiCl
4
772 kg
CpNa
1329
kg
toluen
88 kg
odpad Ti
1000
kg
Cp
2
TiCl
2
513 kg
NaCl
1329 kg
toluen
Karta odczynnika 108-88-3
Nazwa odczynnika
Methylbenzene
Toluen
toluen
Toluene
Wzór sumaryczny
C
7
H
8
Masa molowa
92.14
Oznaczenia
C04 substancja wysoce łatwo palna
C08 substancja szkodliwa
F substacja wysoce łatwopalna
Xn substancja szkodliwa
R11 substancja wysoce łatwopalna
R20 działa szkodliwie w przypadku narażenia drogą oddechową
S16 nie przechowywać w pobliżu źródeł ognia - nie palić tytoniu
S25 unikać zanieczyszczenia oczu
S29 nie wylewać do kanalizacji
S33 zastosować środki ostrożności - uwaga na wyładowania elektrostatyczne
Odnośniki
Karta bezpieczeństwa MERCK - Toluen
Karta bezpieczeństwa POCH - Toluen
SCHEMAT TECHNOLOGICZNY PROCESU
Jest to schemat przemysłowego rozwiązania procesu technologicznego
pokazujący stosowane w instalacji aparaty i ich połączenia
Schemat zawiera:
-aparaty w których prowadzi się proces z zachowaniem orientacyjnej skali i
ich rozmieszczenia
-rurociągi mediów technologicznych z zaznaczeniem miejsca wprowadzenie i
wyprowadzenie z aparatu i kierunku ich przepływu –
-odprowadzenia odgazów, odpadów, ścieków
-punkty pomiarów
-elementy automatyki
-aparaty i rurociągi winny być ponumerowane, a parametry ich pracy,
charakterystyka zestawione w tabeli
SYMBOLE GRAICZNE
Norma branżowa BN 72/2200 – 01, symbole graficzne aparatów,
maszyn i urządzeń przemysłu chemicznego
ZBIORNIKI
zbiorniki bezciœ
nieniowe
zbiorniki ciœ
nieniowe
WYMIENNIKI CIEPŁA
POMPY, WENTYLATORY, MIESZADŁA
15
16
17
18
19
20
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
KOLUMNY
S
ZAWORY
OPIS PROWADZENIA PROCESU
( Fragment opisu )
……..
. Do reaktora 15 rurociągiem 12’ przesyła się grawitacyjnie ze zbiornika 6 heksan –
300 dcm
3
. Objętość przesyłanego rozpuszczalnika kontrolowana jest urządzeniem
pomiarowym A7 zaopatrzonym w zdalnie sterowany zawór kulowy Z8. Następnie rurociągiem
9’ ze zbiornika 8 wprowadza się 200 dcm
3
15 % roztworu związku X otwierając zawór Z5 i
uruchamiając pompę P4. Rurociąg 9’ zaopatrzony jest w urządzenie pomiarowe objętości
przesyłanej cieczy A11. ……………
Założenia do projektu procesowego
np
„OTRZYMYWANIE Cp
2
TiCl
2
Z CYKLPENTADIENU, SODU I TETRACHLOROTYTANU”
1.
Dane ogólne
- zleceniodawca
- wykonawca
- cel i charakter opracowania
- zdolność produkcyjna, zmianowość jeżeli proces periodyczny
2.
Literatura
- opis badań literaturowych opracowany na podstawie artykułów oryginalnych,
innych materiałów zakończony wnioskami
- opis badań patentowych i wnioski
- opis znanych metod technologicznych produkcji wyrobu
- uzasadnienie wyboru metody technologicznej
Otrzymywanie formy Cp
2
TiCl
2
rozpuszczalnej w wodzie
-
rozpuszczenie Cp
2
TiCl
2
w gorącym wodnym roztworze NaCl zawierającym poliol
( mannitol ) daje formę związku tytanu rozpuszczalną w wodzie
- mieszanina zamrożona i suszona (liofilizacja )
- tak spreparowany Cp
2
TiCl2 jest dobrze rozpuszczalny w wodzie i aktywny w
walce z chorobami nowotworowymi
-proces otrzymywania formy Cp
2
TiCl
2
rozpuszczalnej w wodzie jest przedmiotem
patentu
CH
2
OH
C
C
HO
H
C
H
HO
C
OH
H
CH
2
OH
H
OH
D - Mannitol
3.
Istota wybranego procesu technologicznego
- podać kolejne procesy i operacje jednostkowe
- podać równania reakcji głównych i ubocznych, katalizator
- parametry reakcji – temperatura, ciśnienie, czas
- reakcja egzo- czy endotermiczma; obliczenia termodynamiczne
- sposób prowadzenia procesów i operacji jednostkowych – ciągły, periodyczny
4.
Schemat ideowy (blokowy )
- graficzny opis kolejnych procesów i operacji jednostkowych łącznie z pokazaniem
strumieni materiałowych wchodzących i wychodzących z każdej operacji i
procesu jednostkowego wraz z ewentualnymi ich zawrotami
5.
Harmonogram procesu
- przedstawiony w sposób graficzny czas prowadzenia kolejnych procesów i operacji
jednostkowych .
6.
Charakterystyka produktu głównego
- nazwy: chemiczna, zwyczajowa, handlowa
- wzór chemiczny
- właściwości fizyczne i chemiczne:
-stan skupienia, barwa, zapach
- tt, tw, tr,
- gęstość, lepkość, rozpuszczalność
-wymagania jakościowe:
- czystość produktu
- trwałość
- normy PN, BN, ZN lub zagraniczna ( jeżeli są )
- sposób pakowania
- rodzaj opakowań
7.
Charakterystyka półproduktów i produktów pośrednich
dane jak w p. 6
8. Surowce
- nazwa
- właściwości fizyczne i chemiczne
- wymagania jakościowe
- opakowania
9. Bilans masowy ( wykres Sankey’a )
- założenia do bilansu:
- ilości masowe:
zużywanych surowców,
substancji pomocniczych,
produktów,
-nadmiary lub niedomiary w stosunku do stechiometrii,
-wydajność,
-selektywność
- skład strumieni
- wykres spójny ze schematem blokowym procesu:
- w procesie ciągłym bilans na jednostkę masy/godz.,
- w procesie periodycznym na jednostkę masy
10.
Odpady
- stałe, ciekłe, gazowe
- ścieki technologiczne ( ChZT, BZT, ilość, proponowana metoda oczyszczania )
- odgazy
11.
Kontrola analityczna
-punkty poboru
- stosowane metody analityczne i ewentualnie przepisy wykonania analizy
12.
Zagadnienia materiałowe
- właściwości korozyjne reagentów, produktów, odpadów
13. Bhp i zagadnienia p-poż
- charakterystyka toksykologiczna ( klasa toksyczności, NDS,
- sposób postępowania przy zatruciu lub poparzeniu
- właściwości palne i wybuchowe
- zagrożenia w procesie technologicznym i środki bezpieczeństwa
- zagrożenia podczas magazynowania i transportu oraz środki
bezpieczeństwa
14. Schemat technologiczny
- graficznie przedstawione aparaty oraz ich sposób połączenia rurociągami
- opis prowadzenia procesu
- zestawienie ważniejszych parametrów procesu
15. Czynniki energetyczne
- ich wykaz i podstawowe obliczenia bilansowe
16
.
Automatyka
- newralgiczne punkty procesu
- wymagania dla aparatury kontrolno-pomiarowej
17. Ekonomika procesu
- ekonomiczne uzasadnienie celowości przedsięwzięcia
18. Ocena ryzyka związanego z powiększaniem skali procesu
- punkty krytyczne
- ewentualność dodatkowych badań
19. Literatura
- wykaz cytowanych pozycji literaturowych