Alergeny
Ewa Gawrońska-Ukleja
Alergeny
Ewa Gawrońska-Ukleja
Atopia- definicja
•
Stanowi osobniczą lub rodzinną
tendencję do wytwarzania
przeciwciał IgE w odpowiedzi na
nieduże dawki alergenów,
zazwyczaj białkowych i do
występowania typowych objawów
takich jak astma, nieżyt nosa i
spojówek lub egzema.
Alergia
•
Jest reakcją z nadwrażliwości
inicjowaną przez mechanizmy
immunologiczne.
Alergia IgE zależna
•
Reakcje alergiczne są powodowane
przez IgE
Alergia IgE
niezależna
•
Wywoływana przez innego typu
przeciwciała lub uczulone
limfocyty.
Definicja alergenu
•
Alergeny są to specyficzne antygeny, które
wyzwalają reakcje nadwrażliwości, indukują
syntezę i reagują ze swoistymi przeciwciałami
IgE. Alergeny wywodzą się z wielu gatunków
zwierząt, owadów, roślin i grzybów lub są
związkami o małej masie cząsteczkowej.
Zalicza się do nich białka lub glikoproteiny
zawarte w alergenach wziewnych, żywności,
jadach owadów, substancji zdolnych do reakcji,
pochodzących z czynników zawodowych albo
leków.
Definicja alergenu cd.
•
Cząsteczka alergenu składa się z określonej
liczby epitopów, które są fragmentami
polipeptydów. Poznanie sekwencji
aminokwasów i mapowanie epitopów jest
możliwe dzięki obecnym technikom
badawczym. Ogromna większość naturalnie
występujących alergenów (w pyłkach roślin, w
jadach owadów) to białka globularne o masie
cząsteczkowej w zakresie 10 – 40 kDa. Część
alergenów w strukturze chemicznej ma
domieszkę cukrów. Są zazwyczaj dobrze
rozpuszczalne w wodzie.
Podział alergenów
•
Alergeny można podzielić na dwie grupy
ze względu na potencjał alergizujący:
•
1 - alergeny główne - uczulające
bezwzględnie ponad 50% pacjentów w
określonej grupie (np. uczulonych na
trawy),
•
2 - alergeny słabe – o słabych
właściwościach alergizujących.
Alergeny główne
•
Alergeny główne, stanowiące mniejszy
odsetek substancji uczulających wiążą
IgE szczególnie często i w znacznej
ilości wywołują jednocześnie objawy
kliniczne. Pierwszy alergen główny
został zidentyfikowany w 1962 r przez
Kinga i Normana w pyłku ambrozji
(oznaczony początkowo jako alergen E,
a potem Amb a 1).
•
Cząsteczka alergenu składa się z
epitopów. Odpowiedź
poszczególnych chorych na różne
epitopy w obrębie tej samej
cząsteczki alergenu może być
różna. Zróżnicowanie odpowiedzi
jest uwarunkowane genetycznie i
zależy od cząsteczek głównego
układu zgodności tkankowej klasy
II (MHC).
Epitop
•
Czynnościowy fragment antygenu, za
pomocą którego łączy się on w sposób
bezpośredni z określonym rejonem
przeciwciała zwanym paratopem
•
Paratop – fragment wiążący antygen
dopasowany przestrzennie do epitopu
Epitopy :
- złożone z segmentów kolejnych
aminokwasów
( tzw. epitopy
sekwencyjne = liniowe) lub z
aminokwasów pochodzących z różnych części
sekwencji białkowej, tworzących
połączenie
białek składowych ( tzw.
epitopy niesekwencyjne
= konformacyjne)
Podział alergenów
wziewnych
•
Alergeny roślinne
•
Roztocze kurzu domowego
•
Grzyby pleśniowe
•
Alergeny sierści zwierząt
•
Alergeny karaluchów
•
Pióra
•
Dafnie
W Polsce wyodrębniono 20 gatunków
roślin, których pyłki mają właściwości
uczulające
•
Alergen - to nie całe ziarno pyłku, lecz frakcja
białkowo-polisacharydowa zawarta w otoczce.
•
W czasie suchej pogody duże stężenie pyłków w
powietrzu wywołuje mniej objawów niż mniejsze
stężenie po burzy. Jest to związane z tym, że w czasie
suchych dni zawartość drobnych cząstek (Schappi i
wsp) jest wyraźnie niższa niż po opadach deszczu,
kiedy stężenie cząstek skrobiowych wzrasta
dziesięciokrotnie.
•
Najmniejsze cząstki łączą się z cząstkami C
znajdującymi się w spalinach pochodzących z
silników Diesla.
TRAWY
•
Głównie Tymotka,
Wiechlina, Kłosówka;
•
Okres kwitnienia -
początek maja do
połowy lipca;
•
Wielkość ziarna - 25 do
35 um.
•
Ilość pyłku w 1 m3 - 280
mln.
CHWASTY
•
Bylica pospolita;
•
Okres kwitnienia - początek
sierpnia do połowy
września.
•
Wielkość ziarna - 20 do 25
um;
•
20% chorych uczulonych
tylko na bylicę.
•
Pozostali uczuleni na bylicę
i pyłki traw.
Ambrosia - najsilniej uczulający chwast w
Ameryce Północnej
•
Ekspansja ambrozji w
Europie - Węgry, Czechy,
Słowacja, Ukraina,
południe Francji - okolice
Lyonu.
•
Uczuleni na chwasty
powinni być o tym
poinformowani
wyjeżdżając w celach
służbowych lub
turystycznych do wyżej
wymienionych krajów.
DRZEWA
•
Największe
znaczenie w Polsce -
Brzoza, Leszczyna,
Olcha.
•
Okres kwitnienia od
końca lutego do
końca kwietnia.
•
Wielkość pyłku
ponad 30 um.
TOPOLA
•
Ziarno pyłku 35 um;
•
Okres pylenia - marzec-
kwiecień;
•
Rzadko objawy.
•
Uczulenie występujące w
czerwcu u pacjentów a
spowodowane „puchem”,
który produkuje topola -
to uczulenie na pyłki
traw, które ten „puch”
zatrzymuje.
Cross – allergy ( cross-reactivity, cross-
sensivity, alergia krzyżowa, alergia
skrzyżowana, reakcje krzyżowe)
- uczulenie na wspólne epitopy różnych alergenów
- w znaczeniu immunologicznym oznacza to, że
przeciwciała IgE wytworzone w organizmie pacjenta
atopowego są w
stanie reagować swoiście z
alergenami, które nie wzbudziły ich produkcji
REAKCJE KRZYŻOWE
•
Pyłek brzozy - jabłka, ziemniaki, orzechy
laskowe, marchew, pomidor;
•
Pyłek traw - orzeszki ziemne, soja,
młode ziemniaki;
•
Pyłek chwastów - seler.
Roztocze kurzu domowego
•
Dermatophagoides pteronissinus
•
Dermatophagoides farinae
•
Glycophagus domesticus
•
Euroglyphys mainei
•
Acarus siro
•
Są to pajęczaki o wielkości 0,3 – 0,4 mm,
głównie występujące w materacach.
Potrzebują średnio od 3 do 4 miesięcy aby
osiągnąć po okresie larwalnym wiek dojrzały.
Samica składa około 30 – 50 jaj.
Najkorzystniejsze dla roztoczy warunki
środowiskowe wynoszą odpowiednio:
wilgotność względna otoczenia 60% – 80% i
temperatura 20 – 25ºC.
•
Odżywiają się głównie złuszczonym
naskórkiem ludzkiego ciała, a także innymi
resztkami organicznymi: drożdżami, mączką
rybną, zarodkami pszenicy, dafniami,
sproszkowanym mlekiem. Alergeny kurzu
domowego są zawarte w grudkach kału
wielkości 10 – 20 µm. Do ich rozpylenia w
powietrzu dochodzi przy poruszaniu
zanieczyszczoną tkaniną, a cząsteczki opadają
wkrótce po ustaniu ruchu.
•
W Europie występuję najczęściej
Dermatophagoides pteronyssinus, który
stanowi 87% - 95% roztoczy
znajdowanych w kurzu domowym, w
krajach środkowoeuropejskich.
•
Do uczulenia wystarczy 100
roztoczy na 1 gram kurzu. Przy
obecności około 500 roztoczy na 1
gram kurzu ryzyko względne
późniejszego rozwoju astmy u
osoby uczulonej wynosi około 5.
Alergeny ciał owadów
•
Inne alergeny wziewne to
fragmenty ciał owadów, których
inhalacja może powodować
odpowiedź immunologiczną. W tej
grupie znajdują się alergeny
licznych owadów Lepidoptera,
Trychoptera i Ephemeroptera, a
także ćmy i motyle.
Karaluch
•
Alergeny karaluchów znajdują się w
wydzielinach przewodu pokarmowego
oraz w pokrywie chitynowej.
•
Już w latach pięćdziesiątych wyizolowano,
oczyszczono i sklonowano liczne alergeny
B. Germanica i P. Americana. Najbardziej
znane są alergeny
•
B. Germanica. Powietrznopochodne
cząsteczki alergenu karalucha są duże,
mają średnicę 10 milimikronów.
Alergeny grzybów
pleśniowych
•
Duże znaczenie mają alergeny grzybów
pleśniowych, które są szeroko
rozpowszechnione w powietrzu. Rozwój
grzybów ulega przyspieszeniu w
warunkach wysokiej temperatury i
dużej wilgotności. Spory pleśni są
małe (3 – 10 µm) i łatwo przedostają się
do dalszych odcinków dróg
oddechowych.
•
W zależności od pochodzenia wyróżnia się
różne rodzaje pleśni. Alergia wziewna u osób
nadwrażliwych na alergeny grzybów może
mieć charakter zarówno sezonowy jak i
całoroczny. Obserwuje się występowanie
objawów przez cały rok, z wyraźnym
nasileniem w okresie letnim i jesiennym. Jest
to związane z cyklem występowania
zarodników grzybów pleśniowych w
atmosferze.
•
Najczęściej uczulają zarodniki tzw.
wewnątrzdomowe, do grupy których należy
rodzaj Aspergillus i Penicillium oraz zarodniki
zewnątrzdomowe, reprezentowane przez
rodzaj Alternaria i Cladosporium,
odpowiedzialne za sezonowe objawy alergii.
•
Pleśnie żyjące w środowisku
domowym są również ważnymi
alergenami. Niektóre gatunki
pleśni mogą występować w
pokarmach.
•
Drożdżakami najczęściej
powodującymi objawy alergii są:
Candida albicans, Saccaromyces
cerevisiae i Saccaromyces minor
oraz Pityrosporum
Alergeny kota
•
Głównym alergenem kota (Fel d 1) jest
glikoproteina, przenoszona w powietrzu pod
postacią cząsteczek mniejszych niż 2,5 µm.
Cząsteczki te mogą unosić się w powietrzu przez
wiele godzin. Mogą być przenoszone na ubraniach
w miejsca, gdzie zwierzęta nie mają dostępu.
•
Najważniejszym źródłem alergenów są ślina,
gruczoły łojowe i gruczoły okołoodbytowe.
Alergeny są nagromadzone głównie w sierści
zwierzęcia.
•
Niektóre koty są silnymi, a niektóre słabymi
producentami alergenów. Odsetek
•
osób uczulonych na alergeny kota wynosi 2% –
30% w populacji ogólnej
Alergeny psa
•
Główny alergen psa (Can f 1)
występuje najczęściej w sierści
zwierzęcia, ale także może się
znajdować w jego ślinie, skórze i
moczu. Niekiedy unosi się on w
powietrzu. Chorzy uczuleni na psa i
kota często wykazują
nadreaktywność na alergeny
innych zwierząt.
Alergeny bydła domowego
•
Alergeny bydła domowego należą do lipokalin i
słabo uczulają. Alergia na sierść krowy może
wystąpić szczególnie u właścicieli gospodarstw
rolnych. Alergeny konia łatwo się rozprzestrzeniają
w powietrzu, stwierdza się je w sierści, pocie i
moczu koni. Te alergeny należą również do
lipokalin. Są to silne alergeny, wywołujące
uczulenie u osób stykających się z tymi
zwierzętami w czasie pracy np. rolników,
pracowników stadnin, weterynarzy.
Alergeny innych zwierząt
futerkowych
•
Do alergenów inhalacyjnych zaliczamy
też alergeny innych zwierząt
futerkowych: królika, świnki morskiej,
chomika, szczurów, myszy. Ma to
znaczenie dla pracowników laboratoriów
badawczych. Gryzonie zyskały
popularność jako ulubione zwierzęta
domowe ale hodowanie ich może
okazać się poważnym problemem
zdrowotnym.
Pierze
•
Do alergenów wziewnych o dużym
znaczeniu klinicznym zalicza się pierze.
Pióra drobiu domowego: kur, kaczek,
gęsi, indyka, gołębi oraz ptaków
hodowlanych, takich jak kanarki czy
papugi mogą uczulać na drodze
oddechowej.
•
Pióra każdego gatunku ptaków mają
odrębny alergen. Istnieje
prawdopodobnie również alergen
międzygatunkowy, wspólny dla licznych
ptaków.
Alergeny pokarmowe
•
W 1995 r grupa ekspertów Food and
Agriculture Organization ze Stanów
Zjednoczonych po raz pierwszy określiła
pokarmy najczęściej wywołujące alergie u
ludzi na całym świecie. Wymieniono 8
grup stanowiących główne źródła
antygenów. Zaliczono do nich: mleko
krowie, jaja, ryby, skorupiaki, orzechy,
orzeszki arachidowe, soję i pszenicę. Lista
ta została nazwana „Wielką Ósemką
alergenów pokarmowych” i została
zatwierdzona przez Codex Alimentarius
Commission w 1999 roku.
Alergeny pokarmowe cd.
•
Zazwyczaj alergeny pokarmowe to
rozpuszczalne w wodzie glikoproteiny o
ciężarze cząsteczkowym 10 - 60 kDa,
stabilne w niskim pH. Gotowanie może
redukować alergenowość pewnych
białek zawartych na przykład w
owocach, czy jarzynach.
•
Najczęstszymi alergenami w okresie
niemowlęcym jest mleko krowie oraz
jajko. U osób dorosłych do najczęstszych
alergenów należą: orzeszki, ryby,
owoce, warzywa.
Alergen białka jaja
•
Białko jaja kurzego zawiera wiele
antygenów, obecnie określonych jest
23. Cztery z nich uznaje się za główne,
są to: owalbumina (Gal d 1),
owotransferyna (Gal d 2), owomukoid
(Gal d 3), lizozym (Gal d 4). Białko jaja
to głównie woda (88%) i część
białkowa (około 10%), która stanowi
najważniejsze źródło alergenów
Alergeny mleka
•
MLEKO to pokarm zdolny do wzbudzenia stanu
nadwrażliwości organizmu u 1,9 do 2,8 ogólnej
populacji dziecięcej poniżej 2 roku życia w
Europie. Zawiera około 30 różnych potencjalnie
uczulających białek.
•
Najsilniej uczulają cztery białka :
•
- β - laktoglobulina – najczęstszy alergen
uczulający do 80% chorych z alergią na mleko
krowie,
•
- λ - laktoalbumina – uczulająca około 50%
chorych,
•
- albumina surowicy bydlęcej – uczulająca około
30% chorych,
•
- kazeina.
•
Trzy pierwsze wymienione należą do
białek serwatkowych, kazeina jest
głównym alergenem serów. Wysoka
temperatura (120°C przez 20 min)
unieczynnia białka serwatkowe. β -
laktoglobulina zawiera laktozę, która
odgrywa istotną rolę we właściwościach
uczulających mleka.
•
Kazeina uczula około 60% chorych z
alergią na mleko krowie. Jest najbardziej
ciepłoodpornym białkiem mleka
krowiego.
•
Mleko kozie i owcze pochodzą od
zwierząt kopytnych, mają wiele cech
wspólnych, ich białka dają między sobą
odczyny krzyżowe.
Alergeny ryb
•
Ryby – mięso ryb zawiera bardzo silne
alergeny, dlatego alergia na nie jest częsta tak
u dzieci jak i osób dorosłych. Białko
wyizolowane z tkanki mięsnej posłużyło do
udowodnienia istnienia w surowicy krwi
czynnika, który wiele lat później nazwano
immunoglobuliną klasy IgE. Natomiast alergen
uzyskany w stanie czystym nazwano Cod M,
potem zmieniono nazwę na główny alergen
mięsa dorsza (Gad a 1). Ryby zawierają dwa
rodzaje alergenów: wspólne wszystkim rybom i
swoiste gatunkowo. Alergeny ryb są
termostabilne, reakcję wyzwala więc zarówno
mięso surowe, jak i gotowane.
Epidemiologia uczulenia na
ryby
• Ryby należą do jednych z najczęstszych
alergenów pokarmowych
• Szacuje się, że w USA ok. 10% chorych z
alergią pokarmową jest uczulonych na
ryby
• Rola tego uczulenia rośnie, gdyż zwiększa
się spożycie ryb w skali światowej
• Ryby uczulają częściej dzieci a alergia ta
nie cofa się wraz z wiekiem
• Niezależnie od wieku powszechnie
uznanym czynnikiem zwiększającym
ryzyko uczulenia na ryby jest atopia
Alergeny ryb
• Pierwszym wyizolowanym w stanie
czystym alergenem ryby był Gad c I dorsza
( dawniej alergen M), odkryty przez Aas K.
i wsp. w 1967 r
• Jest to parvalbumina 12,3 kDa – proteina
wiążąca wapń, białko sarkoplazmatyczne
mięśnia białego występującego w postaci
2 izomerów: α i β
• Gad c I składa się z reszt 123
aminokwasów i 1 reszty glukozy
Alergeny ryb cd
• Gad c I ma swoje analogi u wielu
gatunków ryb m.in. łosoś, karp
• Wykryto wspólne epitopy
parvalbumin dorsza, łososia,
tuńczyka, węgorza, okonia- białka te
mają właściwości uwalniania
histaminy z bazofilów u osób
uczulonych
•
Zaburzenia alergiczne mogą wystąpić nie tylko
po spożyciu mięsa ryb, ale także na drodze
inhalacyjnej (pary smażonej lub gotowanej
ryby) lub po zetknięciu ze skórą. Objawy
wstrząsu anafilaktycznego były obserwowane
podczas badań diagnostycznych testowych z
użyciem alergenu ryb.
UWAGA!!!!!!!
•
Po spożyciu ryb mogą wystąpić też
reakcje toksyczne, na przykład
farmakologiczna reakcja na znajdującą
się w rybach histaminę.
Aniskas simplex-pasożyt ryb
• Alergen ukryty w mięsie ryb
• Po miesiącu pasożyt indukuje syntezę
nieswoistych( do kilkunastu tysięcy
IU/ml po upływie miesiąca od zakażenia)
i swoistych IgE.
• Daje odczyny krzyżowe z Ascaris
lumbricoides i Echinococcu granulosus
• W Hiszpani jestuznany za przyczynę
alergii zawodowej u rybaków i
pracowników przetwórni ryb.
•
W krajach śródziemnomorskich,
gdzie podstawą kuchni są „owoce
morza”, a zwłaszcza ostrygi,
ślimaki, kałamarnice często
dochodzi do wysiewów pokrzywki,
obrzęku naczynioruchowego,
napadów astmy czy wstrząsu
anafilaktycznego po spożyciu
wyżej wymienionych pokarmów.
Alergeny mięs
•
Wołowina i wieprzowina uczulają
bardzo rzadko. Można spotkać
nadwrażliwość na wyżej
wymienione mięsa u dzieci
uczulonych na mleko krowie.
Alergeny zbóż
•
Mąka pszenna jest jednym z
podstawowych produktów spożywczych.
Spośród populacji ludzi dorosłych
uczulenie na mąkę występuje głównie u
piekarzy chorujących na astmę. U
niemowląt uczulenie na mąkę pszenną
jest trzecim z kolei alergenem, na które
uczula się dziecko. Głównym antygenem
jest inhibitor λ – amylazy.
•
Podobne właściwości uczulające ma
mąka żytnia i jęczmienna. Mąka ryżu
uczula rzadko.
Alergeny soi
•
Fasola sojowa – jest bardzo ważnym źródłem
białka, które jest silnym alergenem dla osób
nadwrażliwych. Badania wykazały, że 50%
dzieci reagujących alergicznie na mleko jest
również uczulone na soję.
•
Ziarna sojowe zawierają białka, w tym 80% –
90% globulin. Głównymi alergenami soi są
białka Gly 1 A i Gly 1 B. Wykazano również
alergizujące działanie inhibitora tryptazy
znajdującego się w ziarnach.
Alergeny ziemniaka
•
Ziemniaki posiadają silne właściwości
uczulające. Uczulają zarówno ziemniaki
surowe, jak i gotowane. Te ostatnie rzadziej,
ponieważ ziemniak ma większość alergenów
termolabilnych, ulegających unieczynnieniu w
czasie gotowania. Głównym alergenem
ziemniaka przyłączającym IgE u dzieci
alergicznych jest patatyna.
Alergeny pomidora
•
Pomidor uczula dość
często, zawiera
bowiem silnie
uczulające frakcje. Jest
nią glikoproteina
obecna w dojrzałych
owocach. Największe
ilości alergenów
znajdują się w świeżych
owocach. Trzeba
pamiętać, że pomidor
daje odczyny krzyżowe
z lateksem.
Alergeny selera
•
Uczulenie na seler obserwowane jest
często wraz z alergią na pyłek bylicy.
Dwoma większymi alergenami selera są:
Api g 2, Api g 3. Po spożyciu selera u
atopików mogą wystąpić bardzo groźne
reakcje anafilaktyczne uogólnione, takie
jak wstrząs bądź reakcje narządowe w
postaci zespołu alergii jamy ustnej,
wysiewów pokrzywki i obrzęków oraz
napady astmy.
Alergeny marchwi
•
Alergia na marchew
współistnieje z uczuleniem
na inne warzywa i owoce.
Wykazano istnienie
wspólnych epitopów w
kilku białkach selera,
marchwi i kopru. Uważa
się, że marchew zawiera
profilinę, która jest
prawdopodobnie
przyczyną odczynów
krzyżowych
Alergeny jabłka
•
Jabłko – alergia na owoce jabłoni
jest dość częsta. Większy
alergen jabłek Mal d 1 jest
bardzo podobny do większego
alergenu brzozy Bet v 1.
•
To jest przyczyną częstych
objawów alergicznych (zespół
OAS) u chorych uczulonych na
pyłek brzozy, po spożyciu
jabłka. Jeden z innych alergenów
ma epitopy wspólne z marchwią.
Od stężenia Mal d 1 zależy
tolerowanie poszczególnych
odmian jabłek przez ludzi
uczulonych na te owoce.
Alergeny banana
•
Do silnych alergenów
pokarmowych zalicza się
banany. Alergia na nie może
wystąpić już w okresie
niemowlęcym. Owoce te
zawierają termolabilną
glikoproteinę i są bogate w
serotoninę. Banan daje
odczyny krzyżowe z białkiem
lateksu. U niektórych osób
współistnieje uczulenie na kiwi
i awokado.
Alergeny owoców
egzotycznych
•
Spośród innych owoców egzotycznych
obserwowano alergię na ananasy i
papaję, które zawierają białka o
działaniu enzymatycznym, w tym
papainę. Reakcje z nadwrażliwości
spostrzegano także po spożyciu mango i
kiwi. Alergia na kiwi jest często
skojarzona na pyłki traw i pyłek brzozy.
Głównym alergenem tego owocu jest
aktydyna.
Alergen orzeszków
ziemnych
•
Orzeszki ziemne słyną z dużej zawartości
białka. Używane są do różnych potraw w
postaci całego owocu lub wyciśniętego masła
arachidowego. Olej arachidowy nie zawiera
białek i w związku z tym nie uczula. Wśród
białek orzeszków ziemnych uczulają
najczęściej albuminy. Dzieli się je na dwie
frakcje: arachinową i konarachnową. W
orzeszkach ziemnych wykryto wiele
antygenów. Są one ciepłooporne i dlatego
występują także w produktach prażonych.
•
Istnieje zasadnicza różnica
taksonomiczna między
orzechami i orzeszkami
ziemnymi - te ostatnie należą do
roślin strączkowych.
Epidemiologia
- Największy problem w USA
- W Chinach, gdzie spożycie OZ jest większe
częstość występowania alergii pokarmowych
jest istotnie mniejsza (orzeszki smażone i
gotowane wykazywały mniejszą alergenność
niż pieczone/prażone)
- 0,6-2% populacji
- Brak jest szczegółowego rozpoznania
epidemiologicznego w Polsce ( w
pilotażowym badaniu przeprowadzonym wśród
niskorosłych dzieci ( średni wiek 7 lat )
bez niedoborów hormonalnych, wykazano
występowanie swoistych IgE dla OZ u ok. 40%
uczestników )
- W Europie Zachodniej alergia na OZ
stanowi ok.¼ przepadków alergii pokarmowej
Problemy związane z alergią na OZ:
- Najbardziej niebezpieczną cechą orzechów ziemnych
jest silna alergenność tworzonego przez nie pyłu,
aerozolu, mgły, a nawet aromatu
- Wystarczy sam zapach masła orzechowego arachidów, aby
u osoby uczulonej pojawiło się swędzeniu oczu, nieżyt
błony śluzowej nosa lub pieczenie warg.
- Ciężkości objawów nie można przewidzieć zarówno na
wstępie epizodu, jak i w kolejnym wydarzeniu.
Wstępne, a nawet zagrażające życiu objawy mogą się
pojawić i po 12 godzinach od zadziałania czynnika
szkodliwego.
- Alergeny OZ stale towarzyszą człowiekowi – możemy
je odnaleźć nie tylko w pożywieniu ( chałwa, sosy
chilli, składniki kuchni wietnamskiej i chińskiej), ale
również w klimatyzatorach, jumbo-jetach,
kosmetykach oraz lekach
Budowa chemiczna białek OZ
•
Albuminy ( rozpuszczalne w wodzie) i globuliny
( rozpuszczalne w soli)
•
z globulin wyizolowano dalsze 2 frakcje: arachinę i
conarachinę:
•
żadna z tych frakcji nie jest „czystym białkiem”
•
obie składają się z dużej ilości pokrewnych białek
•
w różnych gatunkach orzeszków istnieją jakościowe
i ilościowe różnice białek zawartych w ich ziarnach
- alergenami jest 7 białek, przy czym najczęściej
alergię wywołują białka Arah1 i Arah2
- białko Arah1 jest całkowicie odporne na
działanie wysokiej temperatury
- u 80% chorych alergia utrzymuje się przez całe życie
- Nawet 10-letni okres unikania
alergenów OZ może nie spowodować
wygaśnięcia alergii a testy skórne z
alergenami arachidów wypadają
pozytywnie
- Do wyzwolenia alergii wystarczy
pocałunek osoby, która przed chwilą
jadła orzechy arachidowe, bądź pomalowała
wargi pomadką do ust zawierającą
olej arachidowy.
- W 1999r. jedyny kęs kanapki z
zatajonym olejem arachidowym
spowodował zgon 21-letniego Rossa
Baillie, świetnego lekkoatlety
brytyjskiego
- W 1988r. opublikowano przypadek reakcji
alergicznej u eksponowanego drogą
wziewną na arachidy pasażera samolotu
Koniec z alergią na OZ?
- Naukowcy opracowali „specjalny” typ fermentacji,
podczas której zmniejsza się do 70% ilość białka
powodującego alergię. Opracowana fermentacja
działa przez rozkład białek Arah1 i Arah2, które
jak wiadomo są najsilniej uczulające. Zaletą ma być
także niezmieniony smak orzeszków po fermentacji.
- W ramach działań przeciwko alergii na orzeszki
ziemne została opracowana także szczepionka, której
działanie oparte zostało na bazie
zmodyfikowanych białek zawartych w orzeszkach
ziemnych, odpowiedzialnych za rozwój alergii.
Zapobieganie
- Dokładne czytanie etykiet ( produkt może
zawierać śladowe ilości orzeszków
arachidowych)
- Informacja o alergii ( np. bransoletki z
informacją u dzieci )
- Unikanie spożywania OZ przez kobiety w
ciąży i karmiące piersią
- Niewprowadzanie do diety produktów
zawierających OZ wcześniej niż przed
ukończeniem 3. roku życia
Należy pamiętać, że OZ mogą
stanowić zagrożenie nie tylko
jako źródło silnych alergenów.
Wadliwie przechowywane OZ
mogą zawierać duże ilości
aflatoksyn, będących
środowiskowym czynnikiem
rozwoju raka wątroby.
Alergen ziarna kakaowca
•
Uczulenie na ziarno
kakaowe jest słabo
opisane w literaturze.
Praktyka kliniczna
wskazuje jednak na
wysoką częstość
objawów występujących
u dzieci i dorosłych po
spożyciu czekolady bądź
kakao.