TRENIN
G 
PAMIĘCI

Siegfried Lehrl

 

 

Dr Siegfried Lehrl

   

Niemiecki psycholog. Jeden z 

prekursorów treningu pamięci. W ciągu 

ostatnich 20 lat opublikował ponad 

100 prac naukowych z tej dziedziny. 

Od początku lat 80 - tych udzielił 

pomocy tysiącom ludzi, zaś począwszy 

od roku 1990 wykształcił setki 

trenerów. W książce „Trening pamięci” 

przedstawia około 150 ćwiczeń, które 

pomogą poprawić koncentrację, rozwój 

pamięci krótkotrwałej, kojarzenie 

informacji itd.

 

 

Metody pomagające 
usprawniać pamięć:



 Mentalny Trening Aktywizujący (MTA)



Długofalowy Program Intelektualny 
(DPI)

 

 

Ćwiczenie czyni mistrza

   

Współczesny świat wymaga, abyśmy przetwarzali 

informacje o wymiarze o wiele większym niż miało 

to miejsce w przeszłości. Organem 

wyspecjalizowanym w przetwarzaniu informacji jest 

mózg. Intelektualne ćwiczenie pobudzają i 

utrzymują go w formie. Dzieje się to na takiej samej 

zasadzie, na jakiej ruch wzmacnia ciało.

    Nieskomplikowane ćwiczenia w ciągu 14 dni mogą 

poprawić nasze wyniki w nauce, poprawić oceny 

szkolne, a także zwiększyć iloraz inteligencji (nawet 

o 15 punktów) i poprawić pamięć. Pozytywne 

zmiany występują nawet u osób z demencją starczą.

 

 

„Umysłowy jogging”



 gimnastyka mózgu nie polega na wykonywaniu 

jakiejkolwiek czynności umysłowej, lecz tylko 

takiej, która polega na rozwiązywaniu 

problemów (w fazie początkowej łatwiejszych, 

później zaś coraz trudniejszych)



 wysiłek się opłaca: im bardziej złożony jest 

wysiłek umysłowy, tym więcej obszarów mózgu i 

połączeń synoptycznych jest pobudzonych



 unikanie rutyny: dlatego rozwiązywanie 

krzyżówek nie będzie „umysłowym joggingiem”

 

 

Przykładowe ćwiczenia:



Ile wyrazów można ułożyć ze słowa 
LOKOMOTYWA? Rzeczowniki muszą 
być w liczbie pojedynczej, czasowniki 
w bezokoliczniku, przymiotniki i 
przysłówki w stopniu równym. 
Używamy tylko liter z wyrazu 
źródłowego, np. nie można ułożyć 
słowa „kawa”, gdyż słowo 
„lokomotywa” zawiera tylko jedno ‘a”.

 

 



 

Jeżeli dwa znaki obok siebie są 

takie same, przekreśl je.

Kolumna 1

2

3

3 56 6 9 0
6 35 1 8 7
2 27 3 1 1
1 93 3 4 4
1 14 0 9 2
7 95 5 0 3

Liczba skreślonych par 

____

____

____

 

 



 Ile czworokątów zawiera ta 

figura?

 

 



Narysuj teraz figurę przedstawioną 
poniżej za jednym pociągnięciem 
ołówka, nie odrywając ręki i nie 
pociągając jednej linii dwukrotnie.

 

 

Od intelektualnego 

joggingu do MTA

    Ponieważ pojęcie intelektualnego joggingu 

zyskało dużą popularność, zaczęto niesłusznie 

się nim posługiwać przy nazywaniu ćwiczeń ze 

strategii uczenia się, rozwiązywania testów na 

inteligencję czy też różnego rodzaju kursy 

matematyczne. Konieczne stało się 

dokładniejsze zdefiniowanie intelektualnego 

joggingu. Tak powstało pojęcie MTA. 
Określenie mentalny trening aktywizujący 

(MTA) odnosi się do treningu podstawowych 

sprawności umysłowych, które można znacznie 

poprawić w ciągu 10-15 minut.

 

 

Geneza MTA

Podstawę do MTA stworzyły 3 kierunki badań:
1- przetwarzanie informacji przez człowieka
2- model aktywacyjny
3- cykle aktywacji.

Pierwotnie badania koncentrowały się na 

osobach o normalnym poziomie 

inteligencji, potem objęto nimi również 

pacjentów z patologicznymi zmianami i 

odchyleniami psychicznymi, np. 

zaburzeniami funkcji mózgu i depresjami.

 

 

Jak MTA może pomóc w 
codziennym życiu?



MTA pomaga zachować sprawność 
intelektualna na wysokim poziomie   

   

Od chwili narodzin sprawność umysłowa 

wzrasta mniej więcej do 16 roku życia. 
Dorośli pochłonięci rutyną życia 
codziennego obniżają loty, podobnie jak 
ludzie żyjący w ciągłym stresie. Jeszcze 
gorsza jest sprawność umysłowa 
emerytów.

 

 



MTA przywraca chęć do 

intelektualnej aktywności

    

Ma to duże znaczenie w rozwiązywaniu 

problemów szkolnych. Uczniowi, który 

„wypadł z obiegu”, niełatwo jest 

powrócić do normalnego toku nauki. 

Kolejne porcje wiedzy przekraczają jego 

możliwości. Stosowanie MTA poza 

okresem zajęć szkolnych, np. przed 

odrabianiem zadań domowych, pomoże 

sprawić, że praca umysłowa zacznie 

sprawić przyjemność i przynosić efekty.

 

 



MTA jest lekarstwem na rutynę

Rutyna jest wrogiem sprawności umysłowej. 
Powoduje jej obniżenie. MTA przeciwdziała 
temu niekorzystnemu zjawisku.



MTA to rozgrzewka dla umysłu

Dzięki tej rozgrzewce, sprawniej i szybciej 
będziemy wykonywać zadania 
intelektualne.

 

 



MTA przełamuje bariery myślowe,



MTA ułatwia start , rozpoczęcie 

nielubianych czynności,



MTA pokona senność, rano pomoże 

nam „rozgrzać” mózg,



MTA podnosząc wydajność naszej 

pamięci, jest lekarstwem na 

roztargnienie i chaos myślowy,



MTA pomaga zwalczać demencję 

starczą

 

 

W jakim przedziale 
czasowym występują 
pozytywne zmiany 
spowodowane MTA?



Rozpoczynają się w ciągu 5 do 14 dni, 

trwają zaś do ok. 2 tygodni. W tym okresie 

w pewnym momencie występuje 

apogeum, potem wzrost kończy się. 



Gdy tylko przerwiemy trening, lub 

równoważną codzienną aktywność 

umysłową, wyniki szybko spadają. Średnio 

w ciągu 5 dni o 5 punktów, zaś po 3 

tygodniach o 20 punktów.

 

 

Co pomoże usprawnić 
działanie MTA?



Wyeliminowanie chronicznego stresu, 

który obniża wydajność naszego 

umysłu



Stałe obciążenie zmniejsza wydajność. 

Do utrzymania na dłużą metę zdolności 

do działania potrzebne nam są przerwy.



Częste jedzenie, by optymalnie 

zaopatrywać swój mózg.



Picie 2-3 litrów płynów dziennie

 

 



Aktywność. Bezczynne siedzenie nie 

wzmaga koncentracji uwagi- wręcz 

przeciwnie. Nawet niewielkie ruchy ciała, 

naprężanie mięśni mogą zdziałać cuda.
Ruch ułatwia myślenie. Sportowcy myślą 

szybciej niż kibice, bo się poruszają.



Średni poziom pobudzenia. Nadmierna 

senność i napięcie przeszkadza.



Powinniśmy unikać przegrzania stóp i 

dłoni. Zimne kończyny wspomagają 

wydajność mózgu, ułatwiają skupienie, 

myślenie i rozwiązywanie problemów.

 

 



Średnie natężenie światła, średnia 
głośność dźwięków.



Poziom emocji. Przy względnie 
niskim poziomie radości 
przetwarzamy informacje szybciej 
niż bez emocji, przy średnim i 
wysokim poziomie- wolniej.



Lekkie napięcie nerwowe sprzyja 
uczeniu się.



Lęk przeszkadza w sprawnym 
działaniu

 

 

Cykl aktywności: od 
napięcia do odprężenia

CYKL AKTYWNOŚCI

Napięcie 

Właściwa 

czynność 

Odprężenie 

MTA 

5-10 minut 

Czynność 

umysłowa 

1-2 godz. lub do 

znużenia 

relaks 

 

 

 

 

Cykl aktywności

W miarę możliwości powinniśmy 
organizować swe życie, pracę zawodową, 
naukę, zgodnie z cyklami aktywności, 
zaczynającymi się od MTA, 
przechodzącymi w fazę właściwej 
czynności i kończącymi się odpoczynkiem. 
Powtarzajmy tę kolejność wielokrotnie w 
ciągu każdego dnia. To jest właśnie 
Długofalowy Program Intelektualny 
(PDI)

 

 

Czynność właściwa



Jest najważniejsza, bo to o jej sprawne 

wykonywanie chodzi.



Powinna być sensowna, czyli przyczyniać 

się do spełniania życiowych obowiązków.



Jej czas trwania nie powinien wynosić 

więcej niż 2 godziny.



Może być treningiem dla mózgu, 

np:organizowanie spotkań, nauka języka 

obcego, zakupy, rozmowa przez telefon, 

czytanie, pisanie listów.

 

 

Oszczędzaj siły- starczą Ci 
na dłużej



Odpoczynek po fazie czynności 
właściwej jest bardzo ważny. Dzięki 
temu odzyskamy świeżość, przez 
dłuższy czas pozostaniemy sprawni i 
wydajni umysłowo.



Relaks ma jeszcze inną zaletę- 
wspomaga kreatywność.



Im dłużej pracujemy, tym dłużej 
powinniśmy wypoczywać.

 

 

Metody odprężania



FIZYCZNE



potrawy i napoje o działanie uspokajającym



podwyższenie temperatury ciała, np. ciepła kąpiel lub 

prysznic, ciepłe buty



rozluźnienie mięśni



spokój zamiast ruchu



PSYCHICZNE



brak pobudzania zmysłów- wyciszanie odgłosów, 

przyciemnianie światła



w miarę możliwości całkowite „wyłączenie się”, chociaż 

na kilka chwil

 

 

Pamięć krótkotrwała- 
centrum intelektu



Sprawność umysłowa zależy od pamięci 

krótkotrwałej.
Gdy znaków jest więcej niż 6, pamięć 

krótkotrwała zawodzi.
Kto usprawni pamięć krótkotrwałą, 

przyspieszy przetwarzanie informacji, 

będzie szybciej i sprawniej spostrzegał 

zmiany w otoczeniu, przypominał sobie, 

myślał i planował, a w konsekwencji 

sprawniej rozwiązywał wszelkie problemy.

 

 

Pamięć krótkotrwała- 
centrum intelektu

pamięć 
krótkotrwała

płynna 
inteligencja

problemy 
intelektua
lne w 
pracy, 
szkole, 
życiu

MTA to trening pamięci krótkotrwałej. Zwiększa 
szybkość przetwarzania informacji i polepsza 
bezpośrednie zapamiętywanie.

 

 

MTA = gry towarzyskie?

NIE!

MTA spełnia inne zadania i jest 

skonstruowany według innych zasad. 

Dzięki MTA w ciągu 10-15 minut, nasz 

poziom pobudzenia zostaje podniesiony z 

niskiego do optymalnego. Jednocześnie 

rośnie pojemność pamięci krótkotrwałej.

Ponadto gry towarzyskie zaczynają się 

zwykle tam, gdzie kończy się MTA, tj. w 

fazie właściwej czynności.