background image

Ocena ryzyka związanego  

                  z zagrożeniami 

zawodowymi

background image

DYREKTYWA 

DYREKTYWA 

89/391/EWG

89/391/EWG

art. 6 p.3a

Pracodawca powinien:
Oceniać wielkość ryzyka związanego z bezpieczeństwem i 
zdrowiem pracowników, między innymi przy doborze 
wyposażenia roboczego, przy stosowaniu substancji 
chemicznych lub preparatów, a także przy wyposażaniu 
stanowisk pracy.
W następstwie tej oceny przewidywane przez pracodawcę 
środki zapobiegawcze, metody produkcji oraz organizacja 
pracy powinny:

- zapewniać zwiększenie bezpieczeństwa i ochrony 

zdrowia pracowników 

- być zintegrowane z wszelką działalnością 

przedsiębiorstwa na wszystkich poziomach 
struktury organizacyjnej.

background image

Dobierając niezbędne środki pracodawca powinien 

stosować się do ogólnych zasad prewencji, takich jak:

unikanie ryzyka;

przeprowadzenie oceny ryzyka, którego nie można uniknąć;

zapobieganie ryzyku u jego źródła;

dostosowanie pracy do pojedynczego człowieka;

zastępowanie środków niebezpiecznych bezpiecznymi lub 
mniej niebezpiecznymi; 

stosowanie nowych rozwiązań technicznych;

właściwe szkolenie i instruowanie pracowników;

nadawanie priorytetu środkom ochrony zbiorowej przed 
środkami ochrony indywidualnej;

prowadzenie spójnej i całościowej polityki zapobiegawczej.

DYREKTYWA 

DYREKTYWA 

89/391/EWG

89/391/EWG

background image

DYREKTYWA 

DYREKTYWA 

89/391/EWG

89/391/EWG

art. 9

Pracodawca powinien oceniać ryzyko 
związane z bezpieczeństwem 
i zdrowiem podczas pracy, włączając 
w to szczególne zagrożenia, na jakie 
są narażone grupy pracowników.

background image

KODEKS PRACY - art. 226

KODEKS PRACY - art. 226

Pracodawca jest zobowiązany 

informować pracowników o 

ryzyku zawodowym, które 

wiąże się z wykonywaną 

pracą oraz o zasadach 

ochrony przed zagrożeniami.

background image

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI 

SOCJALNEJ

z dnia 26 września 1997 r.

w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny 

pracy 

(ze zmianami w 2003)

DZIAŁ IV

  Procesy pracy,   

ROZDZIAŁ 1

 Przepisy 

ogólne

 39.1.

 Pracodawca jest obowiązany oceniać 

i dokumentować ryzyko zawodowe, 
występujące przy określonych pracach, 
oraz stosować niezbędne środki 
profilaktyczne zmniejszające ryzyko.

background image

RYZYKO ZAWODOWE

Możliwość wystąpienia 

niepożądanych zdarzeń, 

związanych wykonywaną pracą, 

powodujących straty, w 

szczególności możliwość 

wystąpienia u pracownika 

niekorzystnych skutków 

zagrożeń dla jego zdrowia i 

bezpieczeństwa, 

z uwzględnieniem ich ciężkości

background image

ŚRODOWISKO

CZŁOWIEK

RYZYK
O

OBIEKT 
TECHNICZNY

background image

NARZĘDZIA

MASZYNY

MATERIAŁY

NIEBEZPIECZNE

CZŁOWIEK

NA

STANOWISKU PRACY

ORGANIZACJ A

PRACY

POMIESZCZENIA

background image

PN-N-18001 

....organizacja powinna ustanowić i 

utrzymywać procedury identyfikacji 

zagrożeń występujących 

na stanowiskach pracy i oceny ryzyka 

zawodowego

background image

PN-N-18002

Norma zawiera ogólne 

wytyczne 

do postępowania przy 

przeprowadzaniu oceny 

ryzyka zawodowego na 

stanowiskach pracy. 

Wytyczne te mogą być 

stosowane przez wszystkie 

organizacje.

background image

ELEMENTY RYZYKA wg  PN-EN - 

ELEMENTY RYZYKA wg  PN-EN - 

1050

1050

RYZYK
O

Jest 

funkcj

ą

i

CIĘŻKOŚCI  
URAZU

lub pogorszenia 

stanu zdrowia

PRAWDOPODOBIEŃSTW

wystąpienia urazu lub 

pogorszenia stanu 

zdrowia

background image

RÓWNOWAGA RYZYKA

background image

ELEMENTY PRAWDOPODOBIEŃSTWA URAZU 

 LUB UTRATY ZDROWIA

background image

Prawdopodobieństwo wystąpienia 

zdarzenia zagrażającego zależy od 

niezawodności elementów struktury 

człowiek – maszyna – środowisko.

Dane uzyskuje się najczęściej z:
• opisu wypadków i zdarzeń prawie 

wypadkowych,

• analizy porównawczej ryzyka,
• wniosków z danych statystycznych 

dotyczących podobnych wydarzeń.

background image

Element prawdopodobieństwa 

związany      z częstotliwością i 

czasem trwania ekspozycji zależy 

od:

• częstotliwości dostępu do stref 

niebezpiecznych,

• konieczności i charakteru dostępu do 

stref niebezpiecznych,

• czasu przebywania człowieka w tych 

strefach,

• liczby osób, które muszą przebywać w 

strefach niebezpiecznych.

background image

Możliwość uniknięcia lub 

ograniczenia szkody związana jest z:

• prędkością pojawiania się zagrożenia,
• możliwościami ludzkimi uniknięcia wypadku 

(refleks, zwinność, możliwość wycofania się lub 
ucieczki),

• świadomością ryzyka (wiedza ogólna, bezpośrednie 

obserwacje urządzeń sygnalizacyjnych),

• stopniem wyszkolenia pracownika,
• doświadczeniem praktycznym i wiedzą.

background image

PROCEDUR

PROCEDUR

A OCENY 

A OCENY 

RYZYKA

RYZYKA

A n a liz a  ry z y k a

   -  o p is  o b ie k tu
   - id e n ty fi k a c ja  z a g ro ż e ń
   - o s z a c o w a n ie  r y z y k a

O c e n a  ry z y k a

C z y  r y z y k o  m o ż n a  z a a k c e p to w a ć ?

R y z y k o

n ie a k c e p to w a ln e

R y z y k o

a k c e p to w a ln e

O k re ś le n ie  d z ia ła ń

n ie z b ę d n y c h  d o

o g ra n ic z e n ia  ry z y k a

R e a liz a c ja  d z ia ła ń

W p ro w a d z e n ie  z m ia n  d o  s y s te m u

O k re s o w e  a n a liz y

ry z y k a

Z

A

R

Z

Ą

D

Z

A

N

IE

 R

Y

Z

Y

K

IE

M

O

C

E

N

A

 R

Y

Z

Y

K

A

background image

RODZAJE RYZYKA

• RYZYKO NIEAKCEPTOWALNE – jest to ryzyko, 

które w istniejących warunkach nie może być 

zredukowane do poziomu dopuszczalnego.

• RYZYKO AKCEPTOWALNE – jest to ryzyko 

przyjmowane w danych warunkach jako 

dopuszczalne, jeżeli jego obniżenie jest 

niemożliwe lub koszt jego obniżenia jest 

nieproporcjonalnie duży w stosunku do 

spodziewanych korzyści.

• RYZYKO RESZTKOWE – jest to ryzyko 

pozostające po zastosowaniu środków 

bezpieczeństwa. 

background image

PRZEBIEG OCENY RYZYKA 

ZAWODOWEGO

 

 lokalizacja stanowiska pracy i/lub realizowane 

na nim zadania,

 osoby pracujące na stanowisku, 

 środki pracy, materiały, operacje 

technologiczne,

 wykonywane czynności oraz sposób i czas ich 

wykonywania,

 zagrożenia, które już zostały zidentyfikowane,

 odpowiednie wymagania przepisów prawnych i 

norm, 

 możliwe skutki występujących zagrożeń,

 stosowane środki ochronne, 

 wypadki, choroby zawodowe oraz inne choroby 

pracujących na stanowisku

 Podstawowe informacje 

potrzebne 

do oceny ryzyka zawodowego

 

background image

METODY SZACOWANIA RYZYKA

• INDUKCYJNE

 – dla założonego uszkodzenia 

(awarii) elementu składowego poszukuje się 
ciągu następujących po sobie zdarzeń i określa 
możliwe wydarzenia końcowe.

• DEDUKCYJNE

 – dla założonego zdarzenia 

końcowego poszukuje się zdarzeń, które mogły 
spowodować wydarzenie końcowe.

    Ze względu na charakter otrzymywanego wyniku 

metody szacowania ryzyka możemy podzielić na:

• jakościowe,
• ilościowe.

background image

METODY JAKOŚCIOWE SZACOWANIA 

RYZYKA

• Metoda Wstępnej Analizy Zagrożeń (PHA),
• Metoda listy kontrolnej,
• Metoda „Co – gdy”,
• Metoda Analizy Bezpieczeństwa Pracy (JSA),
• Metoda Rodzajów Awarii i Ich Skutków (FMEA),
• Metoda Studium Zagrożeń i Zdolności 

Operacyjnych (HAZOP),

• Metoda Wskaźnika Ryzyka,
• Metoda Kalkulatora Ryzyka,
• Metoda Przepływu Energii,
• Metoda Odchyleń. 

background image

METODA WSTĘPNEJ ANALIZY 

ZAGROŻEŃ (PHA)

Polega ona na:
•zidentyfikowaniu i spisaniu wszelkich 

zagrożeń, sytuacji i zdarzeń niebezpiecznych 
mogących powstać we wszystkich 
składnikach rozpatrywanego systemu,

•ocenie stopnia urazu lub utraty zdrowia oraz 

prawdopodobieństwa w skali od 1 do 6,

•oszacowaniu ryzyka przez pomnożenie 

otrzymanych wartości.

background image

Poziom

Stopień szkód

Prawdopodobieństwo

1. 

 

Znikome urazy, lekkie

szkody

 

Bardzo nieprawdopodobne

2. 

 

Lekkie obrażenia,

wymierne szkody

 

Mało prawdopodobne,

zdarzające się   raz na 10 lat

3. 

 

Cieżkie obrażenia,

znaczne szkody

 

Doraźne wydarzenie (raz w

roku)

4. 

 

Pojedyncze wypadki

śmiertelne, cieżkie szkody

 

Dosyć czeste wydarzenie

(np. raz w miesiącu)

5. 

 

Zbiorowe wypadki

śmiertelne, szkody na

bardzo dużą skale na

terenie zakładu

 

Częste regularne wydarzenie

(np. raz w  tygodniu)

6. 

Zbiorowe wypadki

śmiertelne, szkody na

dużą skale poza terenem

zakładu

Duże prawdopodobieństwo

wydarzenia

STOPNIE OCENY 

STOSOWANE 

W METODZIE 

PHA

background image

Wskaźnik ryzyka w metodzie 

PHA

6

5

4

3

2

1

6

36

30

24

18

12

6

5

30

25

20

15

10

5

4

24

20

16

12

8

4

3

18

15

12

9

6

3

2

16

10

8

6

4

2

1

6

5

4

3

2

1

PRAWDOPODOBIEŃSTWO SZKÓD

S

T

O

P

IE

Ń

 S

Z

K

Ó

D

Przyjmuje się, że ryzyko w przedziale 1 – 3 jest do 

przyjęcia,   4 – 9 możliwe do przyjęcia pod warunkiem 

dokonania przeglądu, 10 – 36 jest nie do przyjęcia.

background image

Metoda listy kontrolnej

W metodzie listy kontrolnej stosuje się odpowiednie zestawy pytań 

umożliwiające sprawdzenie stanu bezpieczeństwa obiektów i 

procesów. Listę pytań tworzy się najczęściej w oparciu o istniejące 

normy na zasadzie ustalania różnic lub braków. Pełna lista zawiera 

odpowiedzi „tak”, „nie”, na pytania „czy stosuje się?”, „czy 

wykonuje się w określony sposób?”, czy jest wystarczająca liczba 

informacji?” itp.

 Lista kontrolna, najczęściej przygotowywana jeszcze na etapie 

projektowania stanowiska pracy lub rozruchu obiektu, stanowi 

podstawę zidentyfikowania i podstawowego oszacowania zagrożeń i 

ich skutków. Przygotowują ją zespoły składające się z projektantów, 

technologów, operatorów. Metoda ta jest bardzo przydatna do 

określenia możliwych sytuacji niebezpiecznych i identyfikacji 

problemów, które powinny być poddane dalszej analizie. Ze 

względu na to, że niektóre zagadnienia mogą być przez listę 

kontrolną pominięte, listy te łączy się z innymi technikami oceny 

ryzyka. Na podstawie wnikliwego przeglądu wyników listy kontrolnej 

podejmowane są decyzje o działaniach. Jest to metoda uniwersalna 

i może być stosowana zarówno do szybkiego, prostego oszacowania 

ryzyka, jak i do bardziej wnikliwego badania.

Koszt jej stosowania są na ogół niskie. 

background image

Metoda „Co – gdy”

Dla oceny wpływu możliwych awarii urządzeń lub 

błędów technologicznych stawiane są pytania: 

co

 się 

stanie 

gdy

....? i opracowywane są odpowiedzi na 

zadane pytania. W większych i bardziej złożonych 

procesach w metodzie tej stosuje się „listy kontrolne” 

ułatwiające opracowanie odpowiedzi na stawiane 

pytania. Są one pomocne do prowadzenia bieżących 

obserwacji i kontroli stanowisk roboczych przez 

operatorów maszyn. Przy tworzeniu list kontrolnych 

wykorzystuje się wiedzę ekspercką osób mających 

duże doświadczenie i umiejętności oceny badanego 

obiektu. Zwykle metoda przy pomocy listy kontrolnej 

jest metodą poprzedzającą bardziej złożone metody 

oceny bezpieczeństwa procesów przemysłowych.

background image

Metoda Analizy Bezpieczeństwa Pracy

 

(JSA)

    

Metoda ta polega na systematycznym badaniu kolejnych 

czynności, wykonywanych na stanowisku. Przeprowadzając 

analizę zagrożeń związanych z wykonywaniem poszczególnych 

czynności należy rozważyć:

jakiego rodzaju wypadki mogą wystąpić podczas wykonywania 

czynności?

czy podczas wykonywania pracy mogą wystąpić problemy lub 

odchylenia od jej normalnego przebiegu?

czy wykonywanie zadań jest związane z dużym wysiłkiem 

fizycznym lub obciążeniem psychicznym?

czy czynności mogą być wykonywane w sposób inny niż 

ustalony procedurami?

czy podczas wykonywania czynności pracownik jest 

eksponowany na szkodliwe czynniki fizyczne (hałas, drgania, 

promieniowanie itp.)?

czy podczas wykonywania czynności pracownik jest 

eksponowany na szkodliwe czynniki chemiczne lub biologiczne?

    Ta lista pytań może być rozszerzona o oddziaływania innych 

czynników, a także uwzględniać problemy ergonomiczne.

background image

Metoda Rodzajów Awarii i ich Skutków 

(FMEA)

    

W metodzie tej przypisuje się składowym elementom 

systemu możliwe defekty (awarie), a następnie określa się 

częstotliwość i analizuje skutki i konsekwencje defektu. 

Metoda ta może być prowadzona na trzech poziomach:

• Poziom wysoki – analizuje awarie systemu,
• Poziom średni – analizuje podsystemy,
• Poziom niski – analizuje elementy składowe.
    Metoda FMEA jest metodą czasochłonną i drogą ponieważ 

dla każdego elementu składowego trzeba określać 

wszystkie możliwe awarie. Prowadzi to często do 

rozpatrywania wielu nieistotnych awarii.

    Analizę prowadzi się począwszy od całego systemu 

przechodząc stopniowo do jego części składowych lub od 

pojedynczych elementów „w górę”. Większość analiz FMEA 

prowadzona jest od rozpatrywania poszczególnych 

elementów w „górę” do poziomu całego systemu.

background image

Metoda Studium Zagrożeń i Zdolności 

Operacyjnych (HAZOP)

Jest to usystematyzowana technika służąca do identyfikacji 

zagrożeń w dużych instalacjach, zakładach przemysłowych  

    i badania zdolności operacyjnych. Identyfikuje się 

głównie zagrożenia i problemy funkcjonowania związane z 

nowym procesem. HAZOP stosuje usystematyzowany 

zespół słów kluczowych (haseł), nad którymi prowadzona 

jest dyskusja, której wynikiem jest postawienie zadań 

poprawiających stan     i wyznaczenie osób 

odpowiedzialnych za wykonanie tych zadań. HAZOP 

wymaga dużej wiedzy o przebiegu procesu, 

oprzyrządowaniu i prowadzonych operacjach. Metoda 

HAZOP jest ściśle uporządkowana i stosuje specyficzne 

hasła związane z parametrami eksploatacyjnymi, 

wskazującymi     na odchylenia od normalnego 

funkcjonowania, przyczyny odchyleń oraz ich następstwa.

background image

Metoda Studium Zagrożeń i Zdolności 

Operacyjnych (HAZOP)

Badany obiekt dzielony jest na mniejsze elementy i każdy z tych 

elementów jest rozpatrywany oddzielnie. Przyjmuje się kolejno 

parametry (fizyczne lub chemiczne) np. przepływ, temperatura, 

ciśnienie, skład chemiczny itp. dotyczące fragmentu instalacji oraz 

hasła, z których wynikają odchylenia od założonego projektu.

Odchylenie = parametr + hasło

Następnie dyskutuje się skutki wystąpienia odchyleń dla procesu, 

pracowników, środowiska i podaje wnioski lub zalecenia 

umożliwiające poprawę stanu bezpieczeństwa. Określa się, które 

ze zidentyfikowanych zagrożeń lub procesów operacyjnych niosą 

ze sobą największe ryzyko i wymagają zmian w projekcie, 

procedurach itp. Ustalane są także kierunki i obszary dalszych 

analiz ryzyka. Wnioski z dyskusji zespołu zawierają wykazy 

zdarzeń, ich efekty, zalecane środki bezpieczeństwa dla każdego 

fragmentu rozpatrywanej instalacji lub procesu ujęte zwykle w 

postaci tabel.

background image

HASŁA STOSOWANE W METODZIE 

HAZOP I

Hasło

Komentarz

Utrata szczelności

Nieszczelność zbiorników lub rurociągów

Pożar

Możliwość pożaru i jego skutki

Eksplozja

Możliwość eksplozji i jej skutki

Utrata zasilania

Skutki utraty zasilania energetycznego

Korozja

Możliwość wystąpienia korozji i jej skutki

Wentylacja

Zapewnienia wentylacji i skutki jej braku

Zagrożenia zewnętrzne

Np. ingerencja człowieka, temperatura, itp.

Metody i procedury

Prawidłowość metod i procedur

Kontrola

Metody i środki kontroli i skutki ich braku

Konserwacja

Zagrożenia związane z błędami w konserwacji

Dostosowanie do celu

Adekwatność rozpatrywanego elementu
instalacji do celu

Dostęp

Dostępność do instalacji, elementów
nastawczych, środków bezpieczeństwa

Efekt domina

Rozpatruje się możliwość wystąpienia
sekwencji zdarzeń o wspólnej przyczynie

Zagrożenia chemiczne

Zagrożenia związane z materiałami i produktami
reakcji

background image

HASŁA I PARAMETRY STOSOWANE W METODZIE 

HAZOP II

NIE

Brak parametru lub niewykonanie 
czynności

MNIEJ

Ubytek ilościowy

WIĘCEJ

Wzrost ilościowy

CZĘŚĆ

Ubytek jakościowy

ZARÓWNO

Wzrost jakościowy

ODWROTNIE

Logiczne przeciwieństwo

INNE NIŻ

Całkowite zastąpienie

HASŁA

Działania

Przepływ

Prędkość

Częstotliwość

Ciśnienie

Czas

Mieszanie

Ciśnienie atm.

Temperatura Dodatki

Separacja

pH

Skład

Poziom

Informacja

Lepkość

Napięcie

Prąd

Reakcja

Ruch

PARAMETRY

background image

METODA WSKAŹNIKA POZIOMU 

RYZYKA 

Jest to metoda, a właściwie grupa metod jakościowych 

polegających na przyporządkowaniu wskaźników wagi 

czynnikom składającym się na ryzyko. Iloczyn 

wskaźników wag daje poszukiwany wskaźnik poziomu 

ryzyka (WPR). Np. zakłada się, że wskaźnik poziomu 

ryzyka jest iloczynem czterech czynników:

WPR = A x B x C x D

A – prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzenia,

B – częstotliwości ekspozycji na 
zagrożenie,

C – największej spodziewanej straty,

D – liczby osób narażonych na 
zagrożenie.

background image

WSKAŹNIKI WAGI CZYNNIKÓW  

RYZYKA

Wskaźnik poziomu ryzyka może osiągnąć 

wartości w przedziale 0 – 13 500 

background image

WARTOŚCI WSKAŹNIKA WPR

   WPR            Ryzyko              Działanie 

zapobiegawcze

0 -1

             Akceptowalne  Akceptacja ryzyka

1 -5

             Bardzo małe

 Działania podjąć w ciągu roku

5 - 10

             Małe

                       Działania podjąć w 

ciągu 3 miesięcy

10 - 50

  Znaczące  

            Działania podjąć w ciągu 1 

miesiąca

50 - 100

  Wysokie             Działania podjąć w ciągu 1 tygodnia

100 - 500

  Bardzo wysokie  Działania podjąć w ciągu 1 dnia

500 - 1000

  Ekstremalne

 Działania podjąć natychmiast

ponad 1000

    Niedopuszczalne

 Zatrzymać produkcję

background image

Metoda ustala cztery poziomy ryzyka:
A – wysoki, w którym ryzyko nie może być akceptowane pod 

żadnym warunkiem,

B – istotny, przy którym poziom ryzyka powinien być maksymalnie 

zmniejszony tak dalece jak to jest praktycznie możliwe, 

C – umiarkowany, przy którym ryzyko może być zaakceptowane, 

jeżeli koszty redukcji ryzyka przewyższają korzyści,

D – niski, gdy ryzyko może być zaakceptowane bez podejmowania 

środków prewencyjnych.

KALKULATOR  RYZYKA

Metoda kalkulatora ryzyka należy do prostych i szybkich   

metod określania ryzyka. Polega ona na umieszczeniu na 

przygotowanym nomogramie punktów dla przyjętego 

prawdopodobieństwa zdarzenia oraz częstotliwości dostępu   

do strefy niebezpiecznej i czasu przebywania w tej strefie by 

dla założonych skutków zdarzenia otrzymać poziom ryzyka.

background image

KALKULATOR  

RYZYKA

background image

Metoda przepływu energii

 

polega na rozpatrzeniu wszelkich możliwych 

energii występujących w ocenianym stanowisku 

pracy i ocenie skutków niekontrolowanego 

przepływu energii.

Obejmuje etapy:
• Przygotowanie analizy,
• Podział obiektu na elementy (objętości),
• Identyfikacja energii,
• Identyfikacja zagrożeń,
• Oszacowanie ryzyka.

background image

Metoda odchyleń               

polega 

na rozpatrywaniu możliwych odchyleń      od 

stanu normalnego (technicznego, 

eksploatacyjnego lub czynności) i określeniu 

potencjalnych skutków tych odchyleń.

Obejmuje etapy:
• Przygotowanie analizy,
• Podział obiektu na elementy funkcjonalne,
• Identyfikacja odchyleń,
• Identyfikacja zagrożeń,
• Oszacowanie ryzyka.

background image

METODY ILOŚCIOWE SZACOWANIA 

RYZYKA

•Metoda pozytywnego drzewa zdarzeń (Event Tree) 

– określa potencjalne skutki, jakie mogą 

spowodować wydarzenia podstawowe. Proces 

działania „do przodu” dostarcza informacji o 

rozwoju wydarzeń. Drzewo zdarzeń budujemy 

udzielając odpowiedzi tak/nie na pytania związane 

z kolejno po sobie następującymi zdarzeniami.

•Metoda drzewa błędu (Fault Tree) – jest logicznym 

przedstawieniem zależności między wydarzeniem 

krytycznym i przyczynami powodującymi to 

wydarzenie. Jest modelem przedstawiającym 

stany elementów systemu (wydarzenia 

podstawowe) i połączeń między tymi 

wydarzeniami a wydarzeniem szczytowym.

background image

ZASADA 

BUDOW

DRZEWA 

ZDARZE

Ń

U s z k o d z e n i e

ś c i e r n i c y

T A K

T A K

T A K

T A K

T A K

N I E

N I E

N I E

N I E

N I E

C z y   z o s t a ł o

z a u w a ż o n e   i

  w y ł ą c z o n o

s z l i fi e r k ę

C z y   o s ł o n a

b y ł a

z a m k n i ę t a ?

C z y   o s ł o n a

w y t r z y m a

u d e r z e n i e ?

C z y

o p e r a t o r

z n a j d u j e   s i ę

w   p o l u

r a ż e n i a ?

0 , 8

0 , 2

0 , 4

0 , 7

0 , 6

0 , 3

0 , 5

0 , 5

0 , 5

0 , 5

0 , 8

0 , 0 5 6

0 , 0 4 2

0 , 0 4 2

0 , 0 3

0 , 0 3

W y p a d e k

W y p a d e k

background image

 

Metoda 

analizy 

drzewa 

błędów

Przygotowanie

analizy

Określenie zdarzenia szczytowego

Określenie znanych zdarzeń

Budowa drzewa błędów

Określenie prawdopodobieństwa zdarzeń podstawowych

Przegląd struktury

Oszacowanie ryzyka

background image

PRZYKŁAD 

DRZEWA 

BŁĘDÓW

background image

Wypadek

Brak ochrony

Wada

materiałowa

Niezamknięta

osłona

Uszkodzona

osłona

Niewłaściwe

parametry
skrawania

Rozerwanie

sciernicy

A

B

C

D

Operator

PRZYKŁAD 

DRZEWA 

BŁĘDÓW

background image

Dobór metod 

Dobór metod 

oceny ryzyka

oceny ryzyka

Analiza 
bezpieczeństwa 
pracy (Job 
safety analysis)

Listy kontrolne

background image

Przygotowanie do analizy

 Zebranie niezbędnych informacji

Określenie realizowanych na stanowisku 

zadań

Ustalenie listy czynności, wykonywanych 

podczas realizacji zadań

Identyfikacja zagrożeń

Oszacowanie i wyznaczenie 

dopuszczalności ryzyka

Określenie wynikających z oceny działań 

Podsumowanie wyników

Metoda analizy bezpieczeństwa 

pracy

background image

REDUKCJA RYZYKA

   

Redukcja ryzyka definiowana jest jako zespół 

działań polegających na ograniczeniu 

poszczególnych elementów ryzyka 

zapewniających jego redukcję do poziomu 

akceptowalnego. Oznacza to podjęcie działań 

dotyczących:

• wyeliminowania lub ograniczenia 

zidentyfikowanych zagrożeń.

• zredukowania prawdopodobieństwa 

wystąpienia urazu ciała lub pogorszenie 

stanu zdrowia,

• zminimalizowania ciężkości urazu.

background image

Zależność między kosztami

a poziomem bezpieczeństwa

background image

Błędy ludzkie jako wynik przerwania 

łańcucha sygnał - reakcja

błąd w odbiorze sygnału

niezdolność do rozróżnienia sygnałów

błędna interpretacja znaczenia sygnałów

niepewność jak zareagować na określony sygnał

fizyczna niemożność wykonania planowanej 
reakcji

wykonanie reakcji w sposób nieprawidłowy

background image

Grupy czynności w analizie interakcji 

człowieka z systemami technicznymi

manipulacje, odczyty, czynności 

     

     wykonywane podświadomie,

                           automatycznie

  wybór wariantu działania 

 

    wg  ustalonych i wyuczonych reguł

opracowanie nowych sposobów

        postępowania

 

 Odruchowe 

Odruchowe 

:

:

Decyzyjne 

Decyzyjne 

:

:

Intelektual

Intelektual

ne 

ne 

:

:

background image

Klasyfikacje błędów człowieka

Wg. 

Rasmusena

 niedopatrzenia w 

wykonywaniu rutynowych prac.  Prawdopodobieństwo 
wypadku 0.0001 - 0.001

 prawdopodobieństwo 

wypadku 0.001 - 0.01

 rzadkie, ujawniane po długim czasie 

dotyczące błędów analizy i podejmowania nowych decyzji 
Prawdopodobieństwo wypadku 0.01 - 1

błędy umiejętności 
(wprawy) 

:

błędy w wykonaniu procedury 

:

błędy 
wiedzy 

:

background image

Prawdopodobieństwo błędu ludzkiego 

HEP

 

(

H

uman  

E

rror  

P

robability)

HEP

n

m

n - liczba popełnionych błędów
m
 - liczba możliwości popełnienia błędu

background image

PRZECIĘTNE WARTOŚCI  

HEP

 

DLA RÓŻNYCH TYPÓW ZADAŃ

background image

MNOŻNIKI KORYGUJĄCE WARTOŚĆ  

HEP

 

 

Wyszkolenie operatora

 

stres

 

ekspert

 

nowicjusz

 

b. niski

 

x 2

 

x 2

 

optymalny

 

x 1

 

x 1

 

wysoki

 

x 2

 

x 4

 

b. wysoki

 

x 5

 

x 10

background image

Metody oceny niezawodności człowieka

OCENY EKSPERTÓW

THERP 

(Technique for Human Error Rate 

Prediction)

HEART 

(Human Error Analysis Rate Technique)

SLIM 

(Sukces Likelihood Index Method)

CM 

(Confusion Matrix)

HCR 

(Human Cognitive Reliability)

APJ 

(Absolute Probability Judgement)

TESEO

background image

PRZEBIEG OCENY RYZYKA 

ZAWODOWEGO

 

 Oszacowanie  ryzyka 

zawodowego

w skali trójstopniowej

Ciężkość następstw

Prawdopodobieństwo

mała

średnia

duża

Mało

prawdopodobne

Małe

1

Małe

1

Średnie

2

Prawdopodobne

Małe

1

Średnie

2

Duże

3

Wysoce

prawdopodobne

Średnie

2

Duże

3

Duże

3

background image

Oszacowanie ryzyka zawodowego w 

skali trójstopniowej na podstawie 

wartości 

wielkości charakteryzujących 

narażenie

P

> P

max

Ryzyko  duże

P

max

 

 P

> 0,5 P

max

Ryzyko  średnie

P

 0,5 P

max

Ryzyko  małe

P

max 

– wartość dopuszczalna wielkości 

charakteryzującej narażenie

PRZEBIEG OCENY RYZYKA 
ZAWODOWEGO

 

background image

P

S

, P Ch, P p

Czy

Ps > NDS

lub

PCh > NDSCH

lub

Pp > NDSP ?

Czy

Ps  0,5 NDS i PCh  0,5 NDSCH

lub

P

s

 

 0,5 NDS i Pp  0,5 NDSP ?

Tak

Nie

Nie

Tak

Ryzyko zawodowe 
duże

Ryzyko zawodowe średnie

Ryzyko zawodowe małe

Algorytm oszacowania w skali trójstopniowej 

ryzyka zawodowego związanego z narażeniem na 

szkodliwe substancje chemiczne występujące w powietrzu

background image

L

E X , 8 h

  ( L

E X , w

) ,   L

A m a x ,

  L

C p e a k

C z y

L

E X , 8 h

  ( L

E X , w

)   >   8 5   d B

l u b

L

A m a x

  >   1 1 5   d B

l u b

  L

C p e a k  

>   1 3 5   d B

C z y

L

E X , 8 h

  ( L

E X , w )

    8 2   d B

i

L

A m a x

    1 0 9   d B

i

  L

C p e a k

      1 2 9   d B

T a k

N i e

N i e

T a k

R y z y k o   z a w o d o w e   d u ż e

R y z y k o   z a w o d o w e   ś r e d n i e

R y z y k o   z a w o d o w e   m a ł e

Algorytm oszacowania w skali trójstopniowej 

ryzyka zawodowego związanego z narażeniem na hałas 

jako czynnik szkodliwy dla narządu słuchu 

background image

- czy ryzyko można przyjąć? 

Wyznaczanie 

dopuszczalności  ryzyka 

zawodowego

Podstawowym kryterium dopuszczalności 

ryzyka są wymagania obowiązujących 

przepisów prawnych i innych 

dokumentów normatywnych. 

 W przypadku braku odpowiednich 

wymagań przepisów prawnych i innych 

zaleca się ustalanie kryteriów 

dopuszczalności ryzyka zawodowego 

z uwzględnieniem opinii ekspertów z 

dziedziny bezpieczeństwa i higieny pracy, 

własnych doświadczeń, oraz opinii 

pracowników. 

PRZEBIEG OCENY RYZYKA 
ZAWODOWEGO

 

background image

OCENA  RYZYKA  I  WYNIKAJĄCE  Z  NIEJ  ZALECENIA   

 

(wg PN-N-18002)

Oszacowanie

ryzyka

zawodowego

Dopuszczalność

ryzyka zawodowego

Niezbędne działania

Duże

Niedopuszczalne

J eżeli ryzyko zawodowe związane jest z pracą już
wykonywaną, działania w celu jego zmniejszenia trzeba
podjąć natychmiast (np. przez zastosowanie środków
ochronnych).

Planowana praca nie może być rozpoczęta do czasu
zmniejszenia ryzyka zawodowego do poziomu
dopuszczalnego.

Średnie

Zaleca się zaplanowanie i podjęcie działań, których celem jest
zmniejszenie ryzyka zawodowego.

Małe

Dopuszczalne

Konieczne jest zapewnienie, że ryzyko zawodowe pozostaje

co najwyżej na tym samym poziomie

Przepisy
, Normy, 
NDS, 
NDN

background image

 Wyznaczyć osobę odpowiedzialną za 

prowadzenie oceny.

 Powołać zespół do oceny ryzyka 

zawodowego.

 Zapewnić odpowiednie szkolenie członkom 

zespołu.

 Ustalić listę analizowanych stanowisk pracy i 

pracowników.

 Dokonać przeglądu wszystkich istniejących 

ocen stanu bezpieczeństwa na stanowiskach 
pracy

Planowanie oceny ryzyka 

zawodowego

background image

Planowanie oceny ryzyka 

zawodowego

 Uzgodnić metodologię i terminy prowadzenia 

oceny.

 Zgromadzić odpowiednie informacje i 

dokumentację.

 Przeprowadzić ocenę i udokumentować jej wyniki. 

Zrealizować plany działań wynikające z oceny.

 Ustalić i wdrożyć system monitorowania i uzgodnić 

kryteria dla ponownej oceny.

 Wyniki oceny przekazać pracownikom.

background image

Dobór metod oceny ryzyka

 

dokładne określenie 

obiektu

określenie rodzaju wyniku 
  analizy

przewidywane środki i 
terminy

Podstawowe dane 
określane przez 
kierownictwo

background image

Dobór metod oceny ryzyka

Charakterystyka 
obiektu

Wielkość obiektu

Rodzaj procesu lub stosowanej 

technologii

Rodzaje operacji w procesie

Rodzaje zagrożeń

Rodzaje zdarzeń i sytuacji 

wypadkowych

background image

Dobór metod oceny ryzyka

Forma wyników 
analizy

 Lista zagrożeń i ich skutków

 Lista potencjalnych sytuacji 
wypadkowych i ich skutków

 Lista wyboru alternatywnych 
środków bezpieczeństwa

 Wynik ilościowej oceny ryzyka

 Mapa ryzyka

background image

Dobór metod oceny ryzyka

Którą metodę 
wybrać?

 Przegląd bezpieczeństwa

 Listy kontrolne

 Ranking zagrożeń

 Co - Gdy (WI)

 HAZOP

 FMEA

background image

Dobór metod oceny ryzyka

Którą metodę 
wybrać?

 Analiza drzewa błędów (FTA)

 Analiza drzewa zdarzeń (ET)

 Analiza przyczyn i skutków 

(CCA)

 Analiza niezawodności 

człowieka

background image

Dobór metod oceny ryzyka

Czynniki wyboru metody

 Motywacja podjęcia działań

 Forma potrzebnych wyników 

analizy

 Rodzaj potrzebnej dokumentacji

 Charakterystyka analizowanego 

obiektu

background image

Dobór metod oceny ryzyka

Czynniki wyboru metody

 Świadomość ryzyka związanego z 

obiektem

 Dostępność środków na prowadzenie 

analizy

 Preferencje zespołu badającego

 Preferencje kierownictwa zakładu

background image

Dobór metod oceny ryzyka

Dostępność środków 

i preferencje zespołów

 Dostępność 
doświadczonego personelu

 Środki finansowe i terminy

 Preferencje członków  
zespołu

 Preferencje kierownictwa

background image

Badanie i analiza wypadków przy 

pracy

background image

WYPADKI PRZY PRACY

Wypadek przy pracy jest to 

zdarzenie nagłe

wywołane 

przyczyną zewnętrzną

wywołującą 

uraz lub śmierć,

 

które 

nastąpiło w 

związku z pracą:

podczas lub w związku z 
wykonywaniem przez pracownika 
zwykłych czynności lub poleceń 
przełożonych,

podczas lub w związku z 
wykonywaniem przez pracownika 
czynności w interesie zakładu 
pracy, nawet bez polecenia,

w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji 
zakładu pracy   w drodze między siedzibą zakładu 
pracy, a miejscem wykonywania obowiązku 
wynikającego ze stosunku pracy.

background image

WYPADKI PRZY PRACY

Aby zdarzenie, któremu uległ pracownik, mogło być 

zakwalifikowane jako wypadek przy pracy muszą 

zaistnieć jednocześnie wymienione elementy:

• nagłość,
• przyczyna zewnętrza, 
• uraz,

• związek z pracą.

 

Brak choćby jednego z tych czynników 

uniemożliwia uznanie zdarzenia za wypadek 

przy pracy.

„Uraz”

 – uszkodzenie tkanek ciała lub 

narządów człowieka wskutek działania 

czynnika zewnętrznego

.

background image

WYPADKI PRZY PRACY

Za 

śmiertelny wypadek przy pracy

 

uważa się wypadek, w wyniku którego 
nastąpiła śmierć   w miejscu wypadku 
lub w okresie nie przekraczającym 6 
miesięcy od dnia wypadku.

Za 

ciężki wypadek przy pracy

 – uważa się 

wypadek, w wyniku którego nastąpiło 
ciężkie uszkodzenie ciała, a mianowicie: 
utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolności 
płodzenia lub inne uszkodzenie ciała albo 
rozstrój zdrowia, naruszające podstawowe 
funkcje organizmu,            a także choroba 
nieuleczalna lub zagrażająca zdrowiu, 
trwała choroba psychiczna, trwała, 
całkowita lub znaczna niezdolność do 
pracy            w zawodzie albo trwałe 
poważne zeszpecenie          lub 
zniekształcenie ciała. 

Za 

zbiorowy wypadek przy pracy

 uważa się wypadek, 

któremu          w wyniku tego samego zdarzenia, uległy 
co najmniej dwie osoby.

background image

WYPADKI PRZY PRACY

Za 

wypadki traktowane na równi z wypadkami przy 

pracy

 uważa się wypadki:

W czasie trwania podróży służbowej w 
okolicznościach innych niż określone dla wypadku 
przy pracy (np. w czasie pobytu          w hotelu lub w 
innym miejscu przeznaczonym na odpoczynek 
pracownika), 

chyba, że wypadek został 

spowodowany postępowaniem pracownika, które nie 
pozostawało w związku  z wykonywaniem 
powierzonych mu zadań

.

W związku z odbywaniem służby w zakładowych     
                 i resortowych formacjach samoobrony, 
albo w związku          z przynależnością do 
obowiązkowej lub ochotniczej straży pożarnej 
działającej w zakładzie pracy.

Przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające   
                  w zakładzie pracy organizacje polityczne i 
zawodowe                     lub uczestnicząc w 
organizowanych przez nie czynach społecznych.

background image

WYPADKI PRZY PRACY

Podjąć działania 

eliminujące lub 

ograniczające 

zagrożenie

Zapewnić udzielenie 

pierwszej pomocy 

osobom 

poszkodowanym

Zastosować 

odpowiednie środki 

zapobiegające 

podobnym 

wypadkom

Niezwłocznie 

zawiadomić 

właściwego inspektora pracy 

i prokuratora

 o śmiertelnym, 

ciężkim lub zbiorowym wypadku 

przy pracy oraz o każdym innym 

wypadku, który wywołał 

wymienione skutki, mającym 

związek z pracą, jeżeli może być 

uznany za wypadek przy pracy

Pracodawca

powinien

Systematycznie analizować 

przyczyny wypadków przy 

pracy

i na podstawie wyników tych 

analiz stosować właściwe 

środki zapobiegawcze

background image

WYPADKI PRZY PRACY

Zapewnić ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku

(koszty z tym związane ponosi pracodawca)

Nie później niż w ciągu 14 dni od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku,

zespół powypadkowy sporządza protokół powypadkowy, z którego treścią

jest  obowiązany zapoznać poszkodowanego pracownika

(członków rodziny w razie śmierci pracownika)

Pracodawca zatwierdza protokół powypadkowy nie później

niż w ciągu 5 dni od jego sporządzenia

background image

WYPADKI PRZY PRACY

Zatwierdzony protokół powypadkowy otrzymuje poszkodowany pracownik (rodzina

w razie śmierci pracownika) wraz z pouczeniem o sposobie i trybie odwołania

 

Pracodawca niezwłocznie doręcza protokół powypadkowy dotyczący wypadków

 śmiertelnych, ciężkich i zbiorowych właściwemu inspektorowi pracy

 

Protokół powypadkowy wraz z pozostałą dokumentacją powypadkową

pracodawca przechowuje przez 10 lat

Na podstawie protokółu powypadkowego, w którym stwierdzono, 

że wypadek jest wypadkiem przy pracy, pracodawca jest obowiązany

sporządzić statystyczną kartę wypadku przy pracy.

Pracodawca jest obowiązany prowadzić rejestr wypadków

na podstawie wszystkich protokółów powypadkowych

background image

ZASADY USTALANIA OKOLICZNOŚCI I 

PRZYCZYN WYPADKÓW PRZY PRACY

• Każdy pracownik, który zauważył wypadek przy pracy lub 

dowiedział się o nim jest obowiązany natychmiast udzielić 

pomocy poszkodowanemu i zawiadomić o wypadku 

przełożonego pracownika poszkodowanego oraz służbę bhp.

 

• Pracownik, który uległ wypadkowi, jeżeli stan jego zdrowia na 

to pozwala, jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić o 

wypadku swojego przełożonego.

 

• Jeżeli skutki wypadku ujawniły się w terminie późniejszym, 

pracownik jest obowiązany zawiadomić swojego przełożonego 

po ich ujawnieniu.

• Okoliczności i przyczyny wypadku przy pracy bada zespół 

powypadkowy.

• Zespół powypadkowy powinien przystąpić do ustalenia 

okoliczności i przyczyn wypadku niezwłocznie po otrzymaniu 

wiadomości o zdarzeniu.

WYPADKI PRZY PRACY

background image

SKŁAD ZESPOŁU POWYPADKOWEGO

 

Skład zespołu powypadkowego jest dwuosobowy. 
Pracodawca zobowiązany jest do powołania zespołu 

powypadkowego niezwłocznie po uzyskaniu informacji o 

zaistniałym wypadku.

Skład zespołu zależy 

od 

rodzaju wypadku 

oraz od

 liczby 

zatrudnionych pracowników.

POWYŻEJ 100 PRACOWNIKÓW

Wypadek ciężki, zbiorowy i śmiertelny:
- pracownik kierujący komórką służby BHP,
- zakładowy społeczny inspektor pracy.

W pozostałych przypadkach:

- pracownik służby bhp,
- oddziałowy ( wydziałowy) społeczny inspektor pracy.

WYPADKI PRZY PRACY

background image

Obowiązki zespołu powypadkowego

:

1)

 

 dokonanie oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn, innych 

urządzeń 
     technicznych, urządzeń ochronnych oraz zbadać warunki wykonywania   pracy i 
inne 
      okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku 
2)  sporządzenie szkicu lub wykonanie fotografii miejsca wypadku - jeśli jest to 
konieczne 
3)  przesłuchanie poszkodowanego, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala 
4)  przesłuchanie świadków wypadku 
5)  zasięgnięcie opinii lekarza 
6)  zebranie innych dowodów dotyczących wypadku 
7)  dokonanie kwalifikacji prawnej wypadku 
8)  określenie wniosków i środków profilaktycznych 
9)  sporządzenie protokołu powypadkowego  po ustaleniu okoliczności i 
przyczyn wypadku 
      nie później niż w ciągu 14 dni od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku 
10) zapoznanie poszkodowanego z treścią protokołu przed jego zatwierdzeniem, 
pouczenie 
      poszkodowanego o przysługującym mu prawie  do zgłoszenia uwag i 
zastrzeżeń do 
     ustaleń zawartych w protokole

 

Protokół z ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy 

stanowi 

ponadto dokument niezbędny do uzyskania przez pracownika

 świadczeń 

przewidzianych w związku z wypadkiem przy pracy i jest przechowywany 

przez okres 10 lat. 

Od  dokładności  i  wnikliwości  w  przeprowadzeniu  postępowania  powypadkowego 

zależą działania i środki profilaktyczne, które pracodawca jest obowiązany podjąć, 

aby w przyszłości nie mogły się powtórzyć takie lub podobne wypadki.

WYPADKI PRZY PRACY

background image

CHOROBY ZAWODOWE

Za 

choroby zawodowe

 uważa 

się choroby określone w 
wykazie, jeżeli zostały 
spowodowane działaniem 
czynników szkodliwych dla 
zdrowia występujących w 
środowisku pracy.

Wykaz ten obejmuje 26 
rodzajów chorób zawodowych.

Pracodawca odpowiada  za choroby zawodowe 
na zasadzie ryzyka absolutnego to jest:  w każdym 
wypadku  wykrycia u pracownika choroby zawodowej,
jeśli pracownik w czasie zatrudnienia był narażony 
na czynniki środowiska pracy, które mogły je spowodować.

W interesie pracodawcy jest więc przeprowadzenie szczegółowych 

badań wstępnych

 pracownika, ograniczając ryzyko powstania 

odpowiedzialności za schorzenia związane z poprzednim 
zatrudnieniem.

background image

CHOROBY ZAWODOWE

Pracodawca

jest

 obowiązany

Niezwłocznie zgłosić właściwemu organowi Państwowej Inspekcji Sanitarnej

i właściwemu inspektorowi pracy każdy przypadek choroby zawodowej

albo podejrzenia o taką chorobę

Zapewnić realizację

zaleceń lekarskich

Ustalić przyczyny

powstania choroby

zawodowej oraz 

charakter i rozmiar

zagrożenia tą chorobą

działając

w porozumieniu

z właściwym organem

Państwowej Inspekcji

Sanitarnej

Przystąpić

niezwłocznie do

usuwania czynników

powodujących

powstanie choroby

zawodowej

 i zastosować inne

niezbędne środki

zapobiegające

Prowadzić rejestr zachorowań

na choroby zawodowe

i podejrzeń o takie choroby

Systematycznie analizować przyczyny

chorób zawodowych i innych związanych

z warunkami środowiska pracy i na

podstawie tych analiz stosować
właściwe środki zapobiegawcze

background image

BADANIE  I  ANALIZA  WYPADKÓW

BADANIE WYPADKU J EST PROCEDURĄ

UKIERUNKOWANĄ NA WSZECHSTRONNE

POZNANIE I WYJ AŚNIENIE ZDARZEŃ

WYPADKOWYCH

CELE BADANIA WYPADKÓW

 WYJAŚNIENIE PRZYCZYNY POWSTANIA WYPADKU

 ZDOBYCIE INFORMACJI DO ZAPROJEKTOWANIA DZIAŁAŃ 

PROFILAKTYCZNYCH

 REDUKCJA BÓLU I CIERPIEŃ - OGRANICZENIE WYPADKOWOŚCI

 REDUKCJA KOSZTÓW ZAKŁADU PONOSZONYCH WSKUTEK 

WYPADKÓW

 REDUKCJA SPOŁECZNYCH KOSZTÓW WYPADKOWOŚCI

background image

 KOSZT LECZENIA
 ODSZKODOWANIA
 REKOMPENSATY
 KOSZT AKCJI RATOWNICZEJ
 STRACONY CZAS
 KOSZT ABSENCJI
 KOSZT ZASTĘPSTWA
 NAPRAWA, USUNIĘCIE 

ZNISZCZEŃ

 STRATA PRODUKCJI
 ZERWANE KONTRAKTY, KARY 

UMOWNE

 KOSZT BADANIA WYPADKU
 KOSZT PROJEKTOWANIA I 

STOSOWANIA DZIAŁAŃ 
PROFILAKTYCZNYCH

background image

BADANIE I ANALIZA WYPADKÓW

BADANIE I ANALIZA WYPADKÓW

WYMAGANIA PRAWNE

KODEKS PRACY ART. 234 -

KODEKS PRACY ART. 234 -

 

OBOWIĄZKI PRACODAWCY

OBOWIĄZKI PRACODAWCY 

W RAZIE WYPADKU”

W RAZIE WYPADKU”

 USUNIĘCIE ZAGROŻEŃ
 UDZIELENIE PIERWSZEJ POMOCY
 ZAWIADOMIENIE INSPEKTORA I PROKURATORA (WYPADKI 

ŚMIERTELNE, CIĘŻKIE I ZBIOROWE)

 ZBADANIE WYPADKU - USTALENIE PRZYCZYN
 ZASTOSOWANIE DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNYCH

background image

PRZEPISY SZCZEGÓŁOWE

 SPORZĄDZENIE PROTOKOŁU POWYPADKOWEGO

 WYPEŁNIENIE STATYSTYCZNEJ KARTY WYPADKU 

PRZY PRACY I WYSŁANIE JEJ DO W.U.S.

 PROWADZENIE ZAKŁADOWEGO REJESTRU 

WYPADKÓW

background image

ORGANIZACJA  BADAŃ

    

WYPADKÓW

WYPADKÓW

 POINFORMOWANIE ZAŁOGI O OBOWIĄZKU I TRYBIE ZGŁASZANIA 

WYPADKÓW

 PODANIE DO WIADOMOŚCI INFORMACJI O OBOWIĄZKU 

ZACHOWANIA MIEJSCA WYPADKU BEZ ZMIAN DO CHWILI 
PRZEPROWADZENIA OGLĘDZIN

 ZOBOWIĄZANIE DOZORU DO PRZYJMOWANIA MELDUNKÓW O 

WYPADKACH I ICH PRZEKAZYWANIU KIEROWNICTWU I SŁUŻBIE 
BHP

 PRZESZKOLENIE LUB ZATRUDNIENIE KOMPETENTNYCH 

SPECJALISTÓW UMIEJĄCYCH BADAĆ WYPADKI I PROJEKTOWAĆ 
DZIAŁANIA PROFILAKTYCZNE

 PROWADZENIE POLITYKI KIERUNKUJĄCEJ BADANIA WYPADKÓW 

NA IDENTYFIKOWANIE ZAWODNOŚCI PROCEDUR 
BEZPIECZEŃSTWA A NIE NA POSZUKIWANIE WINNYCH 

background image

ZADANIA ZESPOŁU POWYPADKOWEGO

 ustalenie rodzaju wypadku,

 ustalenie przyczyn i okoliczności wypadku,

 określenie prawnej kwalifikacji wypadku,

 określenie udziału zakładu oraz 

poszkodowanego w spowodowaniu 
wypadku,

 sformułowanie wniosków profilaktycznych,

 spełnienie formalno-prawnych czynności,

 udokumentowanie wypadku poprzez 

sporządzenie Protokołu powypadkowego 
oraz Statystycznej karty wypadku.

background image

RODZAJE WYPADKÓW

RODZAJE WYPADKÓW

 WYPADEK
 WYPADEK PRZY PRACY 

 ZAŁOGA WŁASNA
 ZAŁOGA OBCA

 WYPADEK TRAKTOWANY NA RÓWNI Z WYPADKIEM 

PRZY PRACY

 WYPADEK PRZY WYKONYWANIU UMOWY 

AGENCYJNEJ

 WYPADEK PRZY WYKONYWANIU UMOWY-ZLECENIA

background image

BADANIE WYPADKU

PRZEPROWADZENIE OGLĘDZIN

 ZBIERZ I ZABEZPIECZ ŚLADY
 ZBIERZ WSTĘPNE OŚWIADCZENIA 

ŚWIADKÓW

 USTAL NA SZKICU MIEJSCA WYPADKU, GDZIE 

PRZEBYWALI ŚWIADKOWIE I CO MOGLI 
WIDZIEĆ

 USTAL JAKIE ZADANIE REALIZOWANO PRZED 

WYPADKIEM

background image

PRZESŁUCHANIE POSZKODOWANEGO I 
ŚWIADKÓW

 USTAL TOŻSAMOŚĆ
 POINFORMUJ O CELU PRZESŁUCHANIA
 ZAPYTAJ O ZGODĘ NA NAGRYWANIE
 ZADAJ OGÓLNE PYTANIE O PRZEBIEG 

WYPADKU

 ZAPYTAJ O SZCZEGÓŁY
 SPISZ I PRZEDŁÓŻ GO ŚWIADKOWI
 DAJ ŚWIADKOWI KOPIE PROTOKOŁU

background image

UPORZĄDKOWANIE  FAKTÓW :

 OKREŚL SEKWENCJE ZDARZENIA

 OKREŚL ZWIĄZEK  PRZYCZYNOWY  

ZDARZEŃ

background image

PRZYCZYNY WYPADKÓW

PRZYCZYNY

WYPADKU

(POŚREDNIE)

WYDARZENIE

POWODUJĄCE

WYPADEK

PRZYCZYNA

BEZPOŚREDNI

A

URAZ

(WYPADKI)

GŁÓWNE GRUPY PRZYCZYNOWE WYPADKU

POŚREDNIE PRZYCZYNY WYPADKÓW

 NIEWŁAŚCIWA POLITYKA BEZPIECZEŃSTWA

 NIEWŁAŚCIWA REALIZACJA POLITYKI BEZPIECZEŃSTWA

 AKCEPTACJA NADMIERNEGO RYZYKA

ŚRODOWISKO

WYPOSAŻENIE

MATERIAŁY

TECHNOLOGIE

POSTĘPOWANIE LUDZI

 NIEPRAWIDŁOWA ORGANIZACJA ZADAŃ

 NIEPRAWIDŁOWY NADZÓR

 ZANIEDBANIA

background image

Bezpieczeństwo i Ochrona Człowieka w Środowisku Pracy

© Centralny Instytut Ochrony Pracy

F a z a   a k ty w n a

F a z a   i n k u b a c y jn a

W a d l i w y

s y s t e m

z a r z ą d z a n i a
b e z p i e c z e ń -

s t w e m

W a d li w e

z o r g a n i z o w a n i e

z a d a ń

W a r u n k i

n i e b e z p i e c z n e

N i e w ła ś c i w e

p o s tę p o w a n i e

W y d a r z e n i e

n ie b e z p i e c z n e

U r a z

Fazy wypadku

background image

Klasyczny model wypadku wg Heinricha

background image

Diagram   

STEP

background image

ENERGETYCZNY MODEL 
WYPADKU

background image

Działania prewencyjne

Usunięcie osób ze strefy oddziaływania 
energii

Modyfikacja energii

Zmiana kierunku przepływu energii

Kontrola źródła energii

Uniemożliwienie przepływu energii

Zastosowanie negatywnego źródła 
energii

background image

Model 

wypadku

background image

ANALIZA  PRZYCZYN

 

T

echnicznych,   

O

rganizacyjnych i   

L

udzkich

1. Zebranie i uporządkowanie faktów

2. Ustalenie możliwej sekwencji zdarzeń i przyczyny 

bezpośredniej

3. Ustalenie przyczyn związanych z niesprawnością urządzeń 

technicznych

4. Ustalenie przyczyn związanych z błędami w organizacji 

pracy

5. Ustalenie przyczyn związanych z błędami człowieka

6. Określenie powiązań między poszczególnymi grupami 

przyczyn

background image

DOKUMENTOWANIE WYPADKÓW

PROTOKÓŁ POWYPADKOWY

SPORZĄDZIĆ DLA WSZYSTKICH WYPADKÓW 

ZAISTNIAŁYCH W ZAKŁADZIE

TERMIN: 14 DNI OD UZYSKANIA ZAWIADOMIENIA O 

WYPADKU 

TREŚĆ

 nazwiska i imiona osób wchodzących w skład zespołu 

powypadkowego,

 kto i kiedy zgłosił wypadek,
 rodzaj wypadku i ciężkość doznanych obrażeń,
 stwierdzone przyczyny i okoliczności wypadku,
 prawną kwalifikację zaistniałego wypadku,
 określenie udziału zakładu oraz poszkodowanego w 

spowodowaniu wypadku,

 wnioski dla profilaktyki
 potwierdzenie informujące o zapoznaniu poszkodowanego lub 

członków jego rodziny z treścią Protokołu powypadkowego,

 podpisy członków zespołu powypadkowego.

background image

STATYSTYCZNA KARTA WYPADKU PRZY 
PRACY

 WYPEŁNIĆ TYLKO DLA WYPADKÓW PRZY PRACY        

           I TRAKTOWANYCH NA RÓWNI Z WYPADKAMI 
PRZY PRACY

 DWIE CZĘŚCI

 PIERWSZA:  DANE  O  WYPADKU,  TERMIN:  PIĘĆ  DNI  OD 

DATY SPORZĄDZENIA PROTOKOŁU

 DRUGA: DANE O SKUTKACH RZECZYWISTYCH: TERMIN 

- DO PÓŁ ROKU

 ADRESAT: WOJEWÓDZKI URZĄD STATYSTYCZNY

DOKUMENTOWANIE WYPADKÓW    

c.d.

background image

ZAKŁADOWY  REJESTR  WYPADKÓW

WYMAGANIA PRAWNE

 IMIĘ I NAZWISKO

 DATA WYPADKU

 SKUTEK WYPADKU

 DATA SPORZĄDZENIA PROTOKOŁU 

POWYPADKOWEGO

background image

ZALECENIA

 RODZAJ WYPADKU
 CIĘŻKOŚĆ WYPADKU
 PRZYCZYNA BEZPOŚREDNIA - NIEBEZPIECZNE 

WYDARZENIE

 BŁĄD, KTÓRY SPOWODOWAŁ WYSTĄPIENIE 

NIEBEZPIECZNEGO WYDARZENIA

 PRZYCZYNA POPEŁNIONEGO BŁĘDU
 CZYNNOŚĆ PODCZAS KTÓREJ WYDARZYŁ SIĘ 

WYPADEK

 CECHY SPRAWY WYPADKU (SPRAWCY BŁĘDU)

ZAKŁADOWY  REJESTR  WYPADKÓW    

c.d.

background image

PROJEKT DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNYCH 

CELE

 ZABLOKOWANIE MOŻLIWOŚCI PONOWNEGO 

WYSTĄPIENIA PRZYCZYNY WYPADKU 

 OGRANICZENIE MOŻLIWOŚCI PONOWNEGO 

WYSTĄPIENIA PRZYCZYNY WYPADKU

 ZLIKWIDOWANIE LUB OGRANICZENIE 

POWTARZALNOŚCI WYPADKÓW

RODZAJE CELÓW 
PROFILAKTYCZNYC
H

DORAŹNE

SYSTEMOWE

background image

ANALIZOWANIE WYPADKÓW

Analizowanie wypadków jest działaniem 
ukierunkowanym na poznanie cech wypadkowości. 
Wynikiem analizy jest statystyka wypadków 
przedstawiona w postaci tabel statystycznych lub 
wykresów statystycznych.

Wyniki analiz wypadków umożliwiają dokonywanie 
oceny wypadkowości i są wykorzystywane w 
ustalaniu działań profilaktycznych.

 Ujmowanie w bazie danych informacji o rodzajach 
podjętych działań profilaktycznych umożliwia 
ocenienie skuteczności prowadzonych działań 
zapobiegawczych oraz ich modyfikowanie.

background image

CECHY WYPADKOWOŚCI

•Częstość wypadków,
•Ciężkość wypadków,
•Zmiana wypadkowości: wzrost, spadek, brak zmian,
•Poziom wypadkowości określany na podstawie porównań z 

innymi zakładami, z poziomem wypadkowości w branży, 
kraju, lub             z danymi międzynarodowymi,

•Częstość występowania wypadków w powiązaniu z głównymi 

rodzajami zagrożeń,

•Częstość występowania poszczególnych przyczyn wypadków,
•Wielkość ryzyka utraty życia lub zdrowia wskutek wypadków 

podczas wykonywania określonych prac lub czynności 
względnie   w związku z wyróżnionymi miejscami pracy, 
technologiami, stanowiskami oraz cechami osobowymi np. 
wiekiem, stażem pracy, wykształceniem itp.


Document Outline