Pytania na kryminologie
1. Jak można zdefiniować pojęcie kryminologii ?
K r y m i n o l o g i a - (gr. crimen - przestępstwo,
zbrodnia + gr. logos - nauka) to
nauka społeczna zajmująca się badaniem i
gromadzeniem całościowej wiedzy na
temat :
1) przestępstwa jako pewnej szczególnej formy
zachowania dewiacyjnego,
2) przestępczości jako pewnego zjawiska społecznego,
3) ofiary przestępstwa,
4) instytucji kontroli społecznej i mechanizmów
kontrolnych, jakie tworzą społeczeństwa w celu
zapobiegania zwalczania przestępczości.
2. Jakie można wyróżnić konsekwencje
przekazu informacji o przestępczości
przez mass media ?
K o n s e k w e n c j ą przekazywania
informacji o przestępczości przez media
jest
deformacja rzeczywistego obrazu
przestępczości polegające na :
1) przeinformowaniu,
2) niedoinformowaniu.
3. Jakie wyróżniamy koncepcja
wpływu mediów – poprzez
prezentowanie zachowań
agresywnych - na zachowania
przestępcze ?
Można wśród nich wyróżnić cztery
główne k o n c e p c j e :
1.oczyszczania (katharsis),
2.powstrzymywania,
3.stymulacji,
4.przyzwyczajania.
4. Które z przedstawionych
koncepcji wskazują na
pozytywną rolę mass mediów
prezentujących zachowania
agresywne ?
Do koncepcji pozytywnie
oceniających rolę mass mediów
należą :
1.katharsis (oczyszczenie),
2.koncepcja powstrzymania.
5. Jakie argumenty wysuwane są
przez zwolenników koncepcji
oczyszczenia (katharsis)?
Oglądanie przemocy rozładowuje
napięcie i redukuje agresję.
6. Które z przedstawionych
koncepcji podkreślają negatywną
rolę mass mediów,
ukazujących zachowania
agresywne ?
Do koncepcji negatywnie oceniających
rolę mass mediów należą koncepcje :
1.stymulacji,
2.przyzwyczajenia.
7. Jakie argumenty są wysuwane
przez zwolenników koncepcji
stymulacji ? Argumenty : przemoc
w mediach powoduje wzrost agresji
(wywoływanie, uczenie się,
naśladowanie takich zachowań).
8. W jaki sposób mass media
wpływają na kształtowanie się
postaw społecznych wobec
prawa ?
Postawy wobec prawa :
r y g o r y s t y c z n a - prawa należy
bezwzględnie przestrzegać
(niezmiennie dominuje w Polsce),
r e l a s t y w i s t y c z n a -
dopuszcza złamanie prawa w
wyjątkowych, usprawiedliwionych
wypadkach.
9. Jaki jest wpływ spożycia alkoholu na rodzaj
popełnianych
przestępstw ?
Z reguły nie można precyzyjnie określić, jak wysoki
jest stopień nietrzeźwości osoby podejrzanej o
popełnienie przestępstwa, ponieważ liczbami
bezwzględnymi operuje się jedynie w przypadku
tzw. przestępstw komunikacyjnych.
W zależności od tego, czy sprawca znajduje się "w
stanie po spożyciu alkoholu" czy "w stanie
nietrzeźwości" różna może być sankcja za
przypisanie danego typu czynu zabronionego.
Wysoki odsetek sprawców :
1) zabójstwo,
2) znęcanie się nad członkami rodziny,
3) czynna napaść na funkcjonariusza.
Niski odsetek sprawców :
1) kradzież mienia,
2) kradzież z włamaniem
10. . Dlaczego alkohol stanowi
czynnik
kryminogenny ?
Alkohol jako czynnik krymnogenny -
prowadzi do przełamania hamulców
ludzkich, ułatwia wzrost poziomu
agresji, przez co może prowadzić do
zachowań przestępczych.
11. Dlaczego alkoholowi
przypisuje się rolę czynnika
wiktymogennego ?
Alkohol stanowi czynnik w i k t y m o g
e n n y, bowiem w wielu sytuacjach,
w momencie popełniania czynu
zabronionego pod wpływem alkoholu
znajduje się nie tylko sprawca czynu
zabronionego, lecz również ofiara
dotknięta tym działaniem.
12. Jakie wyróżnia się rodzaju stanu
nietrzeźwości ?
Związku alkoholu z popełnionym
przestępstwem nie należy upatrywać
jedynie w sytuacji, gdy sprawca w
momencie popełnienia czynu zabronionego
znajduje się pod jego wpływem. Dużo
bardziej istotna jest kwestia, czy mamy do
czynienia z osobą często nadużywającą
alkoholu lub wręcz od niego uzależnioną.
Dlatego też należy rozróżnić dwie
sytuacje :
stan nietrzeźwości odpowiadającego w czasie
popełnienia przestępstwa,
2) „nietrzeźwość" rozumiana jako
długotrwały stan.
13. Jakie można wyróżnić sytuacje
związane z nadużywaniem alkoholu ?
S y t u a c j e nadużywania alkoholu :
stan nietrzeźwości w chwili popełnienia
przestępstwa, stan nietrzeźwy rozciągnięty
w czasie : długotrwałe nadużywanie
alkoholu (picie problemowe), uzależnienie
od alkoholu (alkoholizm)
W przyp. a i b w momencie popełnienia
czynu zabronionego sprawca nie jest pod
wpływem alkoholu, jednak w związku z
jego nadużywaniem można stwierdzić, że
działania przestępcze powstają w związku
z problemem alkoholowym.
14. Jakie są skutki nadużywania
alkoholu ?
S k u t k i nadużywania alkoholu :
Zakłócenie normalnego funkcjonowania
jednostki w społeczeństwie, niemożność
pełnienia wielu ról społecznych ;
Dysfunkcja rodziny osoby nadużywającej
alkoholu, częstokroć prowadząca do rozpadu.
Problemy z wykonywaną pracą często
prowadzące do zwolnienia i niemożności
znalezienia innego zatrudnienia,
Obniżenie poczucia własnej wartości, poważne
problemy emocjonalne.
Wymienione wyżej skutki mogą doprowadzić do
degradacji społecznej, która może pociągnąć
za sobą liczne kolizje z prawem. Przede
wszystkim będą to czyny nakierowane na
zdobycie funduszy na zakup alkoholu.
15. Jakie są zależności pomiędzy
nadużywaniem alkoholu a
przestępczością ?
Możliwe zależności między nadużywaniem
alkoholu a przestępczością :
1. wejście na drogę przestępstwa jest
poprzedzone pojawieniem się problemu
alkoholowego,
2. nadużywanie alkoholu jest poprzedzone
wystąpieniem kariery przestępczej,
3. nadużywanie alkoholu pojawia się
równocześnie z rozpoczęciem kariery
przestępczej,
4. nadużywanie alkoholu i kariera przestępcza
są efektem działania czynnika o charakterze
zewnętrznym.
16. . Jakie przestępstwa zaliczamy do
przestępstw gospodarczych ?
Przestępstwa gospodarcze – są to
przestępstwa przeciwko :
1.
podstawowym instytucjom gospodarczym –
np. przestępstwa popełniane na szkodę
banków, giełdowe, przeciwko papierom
wartościowym, fałszowanie pieniędzy itp.;
2.
przedsiębiorstwom – np. przestępstwa
zmierzające do wyeliminowania z konkurencji,
związane z przetargami, przestępstwa
ubezpieczeniowe itp.;
3.
interesom finansowym państwa – np.
przestępstwa podatkowe, związane z
przemytem itp.;
4.
konsumentom – np. oszukańcza reklama,
nieprawdziwe informacje na metce towaru itp.;
5.
środowisku – np. przestępstwa związane z
dążeniem do obniżenia własnych kosztów itp.
17. Jakimi cechami charakteryzuje się
przestępczość gospodarcza ?
C e c h a m i odróżniającymi przestępczość
gospodarczą od przestępczości
kryminalnej są :
1) Brak elementów przemocy
Przestępczość gospodarcza to tzw. przestępczość
„białych kołnierzyków”, nigdy nie jest popełniana przy
użyciu przemocy, chodzi w nie głównie o to, aby jak
najdłużej nie została ujawniona;
2) Anonimowość ofiar
Zwłaszcza, gdy są to osoby fizyczne, ponieważ
najczęściej poszkodowany w ogólenie wie, że stał się
ofiarą – może tu także zaistnieć pozorny brak ofiar,
gdy zaatakowane są np. finansowe interesy państwa
albo podstawowe instytucje systemu gospodarczego;
3) Sprawcy należący do wyższych grup społecznych
Najczęściej sprawcami tego rodzaju przestępstw są
osoby dobrze wykształcone, świetnie znające się na
swojej pracy.
18. Jakie są uwarunkowania kształtowania się na bardzo
wysokim poziomie „ciemnej liczby” w przypadku
przestępstw gospodarczych ?
Przestępstwa gospodarcze charakteryzują się bardzo wysoką
„ciemną liczbą”, a wynika to m.in. z następujących
powodów :
1.
przestępczość gospodarcza dokonywana jest najczęściej pod
przykrywką zwykłej działalności zawodowej i przy okazji tej
działalności, a zatem nie tylko nie rzuca się w oczy, lecz jest
wręcz trudno zauważalna;
2.
ofiary przestępstw gospodarczych często długo nie wiedzą, że
poniosły szkodę – można być przez długie lata ofiarą
przestępstwa gospodarczego i w ogóle o tym nie wiedzieć;
3.
przestępcy gospodarczy to niemal zawsze osoby, które dobrze
znają tajniki swojego zawodu, bardzo często dysponują
nowoczesnymi środkami technicznymi, pozwalającymi na
zacieranie śladów, utrudniającymi wykrycie oraz
udowodnienie im przestępstwa;
4.
sprawcy przestępstw gospodarczych to w znaczącej części
osoby pochodzące z wyższych i średnich warstw społecznych,
co powoduje, że możliwości ich obrony przed działalnością
sformalizowanych agend kontroli są większe; ponadto skłania
to organy ścigania do ostrożności w podejmowaniu przeciwko
nim kroków prawnych.
19. Jak można zdefiniować pojęcie
przestępczości rzeczywistej ?
Przestępczość rzeczywista - to zbiór
wszystkich przestępstw
występujących w danym okresie i na
danym terenie lub w określonej
zbiorowości.
20. Jak można zdefiniować pojęcie
przestępczości ujawnionej ?
Przestępczość u j a w n i o n a - zbiór
zdarzeń (przestępstw), o których
informacje dotarły do organów
ścigania i które organy te uznały za
przestępstwa i jako przestępstwa
zarejestrowały.
21.Jak można zdefiniować pojęcie
przestępczości nieujawnionej ?
Przestępczość n i e u j a w n i o n a -
zbiór zdarzeń określanych jako
przestępstwa, o których informacje
nie dotarły do organów ścigania lub
dotarły, lecz nie zostały przez nie
zarejestrowane.
22. Jak określa się przestępczość
stanowiącą sumę wartości
przestępczości ujawnionej i
nieujawnione ?
S u m a wartości przestępczości
ujawnionej i nieujawnionej składa się
na tzw. przestępczość
rzeczywistą.
23.Co należy rozumieć pod
pojęciem nasilenia
przestępczości ?
P o j ę c i e nasilenia przestępczości
oznacza liczbę popełnionych
przestępstw na danym terenie albo
w danej zbiorowości i w danym
okresie.
24. Co decyduje o stopniu
kryminalizacji ?
O stopniu kryminalizacji decyduje l i c z
b a przestępców.
25.Co decyduje o stopniu
wiktymizacji społeczeństwa ?
O stopniu wiktymizacji społeczeństwa
decyduje liczba ich ofiar.
26. Jakie rodzaje statystyk są
wykorzystywane w badaniu
przestępczości ujawnionej?
Przestępczość ujawniona może podlegać
analizie na podstawie czterech rodzajów
statystyk kryminalnych, czyli zbiorów
danych opracowywanych i
publikowanych przez organy ścigania i
wymiaru sprawiedliwości.
Są to następujące statystyki :
1) statystyka policyjna,
2) statystyka prokuratorska,
3) statystyka sądowa,
4) statystyka penitencjarna.
27. Jak można zdefiniować pojęcie
„neokryminalizacja” ?
N e o k r y m i n a l i z a c j a jest
procesem definiowania przez
ustawodawcę pewnych zachowań
jako czynów zabronionych, których
naruszenie we wcześniejszym okresie
nie powodowało odpowiedzialności
karnej.
28. Co oznacza pojęcie
„dekryminalizacja” ?
W odróżnieniu od neokryminalizacji, d
e k r y m i n a l i z a c j a jest
rozumiana jako proces zmniejszania
katalogu przestępstw poprzez
wyłączanie pewnych czynów ze
zbiorów przestępstw, które wcześniej
były uznane za czyny podlegające
odpowiedzialności karnej, a po
zmianie ustawy już nimi nie są.
29. Jak można zdefiniować pojęcia
„penalizacja” i
„depenalizacja” ?
P e n a l i z a c j a - oznacza
zaostrzanie odpowiedzialności karnej
(kary), natomiast d e p e n a l i z a
c j a - jako proces odwrotny –
oznacza złagodzenie
odpowiedzialności karnej.
30. Jak można zdefiniować pojęcie „ciemnej
liczby” przestępstw ?
„Ciemna liczba” stanowi różnicę pomiędzy faktyczną
ilością przestępstw zaistniałych we wszystkich
formach stadialnych (przygotowanie, usiłowanie,
dokonanie) i zjawiskowych (sprawstwo,
pomocnictwo, podżeganie), a tą ilością, która
została wykazana w statystyce jako kategoria
„przestępstw stwierdzonych”.
Innymi słowy, przez „ciemną liczbę” przestępstw
należy rozumieć stosunek liczby przestępstw
rzeczywiście popełnionych do liczby przestępstw, w
których sprawy zostały zakończone prawomocnym
wyrokiem skazującym oraz wykazane w
statystykach.
Wielkość „przestępczości rzeczywistej” i rozmiary
„ciemnej liczby” można oceniać jedynie
szacunkowo przy pomocy instrumentów
badawczych wypracowanych przez kryminologię.
31. W jaki sposób można określić
rozmiary przestępczości
nieujawnionej ?
Istnieją, wykorzystywane najczęściej w
praktyce, sposoby określania
rozmiarów przestępczości
nieujawnionej.
Do tego celu stosuje się :
1) eksperyment,
2) obserwację uczestniczącą,
3) wywiad.
32.W stosunku do jakiego sprawcy
używa się pojęcia „sprawca
wielokrotnie karany”?
Sprawca wielokrotnie karany – osoba
skazana za przestępstwo co najmniej
po raz czwarty.
33.W stosunku do jakiego
przestępcy można użyć
określenia recydywista
penitencjarny ?
Recydywista penitencjarny jest to
osoba przynajmniej po raz drugi
odbywająca karę pozbawienia
wolności.
34. Jakie jest źródło pojęcia
„viktymologia”?
Wiktymologia (od łac. victima - ofiara,
logos – nauka), to nauka o jednostce,
która stała się ofiarą przestępstwa ;
nauka o ofierze.
35. Jakie wydarzenia wywarły wpływ na
rozwój wiktymologii ?
Wydarzenia, które wpłynęły na rozwój
wiktymologii :
- 1983 r. - europejska konwencja o kompensacji
dla ofiar przestępstw popełnionych z użyciem
przemocy ;
- 1985 r. - deklaracja ONZ o podstawowych
zasadach sprawiedliwości dla ofiar przestępstw
popełnionych z użyciem przemocy ;
- 1985 r. - zalecenia Rady Europy nr 11 w sprawie
pozycji ofiary w prawie i procesie karnym
- 1987 r. - zalecenia Rady Europy nr 21 w sprawie
zapobiegania wiktymizacji i pomocy dla ofiar
przestępstw ;
- 1979 r. - powstanie w Münster Światowego
Towarzystwa Wiktymologii ;
- 1999 r. - podpisanie Polskiej Karty Praw Ofiary ;
- 22.02. - zostaje uznany za międzynarodowy
dzień ofiar przestępstw.
36.Co stanowi przedmiot
zainteresowania wiktymologii
kryminalnej ?
Wiktymologia kryminalna stanowi najwęższą
koncepcję wiktymologii, ujmującą ją jako
subdyscyplinę kryminologii.
Przedmiotem badań są jedynie ofiary
pokrzywdzone przestępstwem, pozwala na
dokładniejsze wyjaśnienie zjawiska
przestępczości i jest koncepcją uznawaną
za priorytetową.
37. Jakie rodzaje wiktymizacji
wyróżniamy w ramach wiktymizacji
pierwotnej ?
W ramach wiktymizacji pierwotnej
występują :
1) bezpośrednia - dot. ofiary przestępstwa ;
2) pośrednia - dot. osób bliskich ofierze lub
pozostających na jej utrzymaniu, a także
osób, które doznały krzywdy w sytuacji
zagrożenia.
38. . Jakie wyróżniamy rodzaje
profilaktyki ?
Wyróżniamy rodzaje profilaktyki :
1.uprzedzającą,
2.objawową.
39. Jakie relacje obserwuje się pomiędzy
wzrostem bezrobocia a obrazem
przestępczości ?
B e z r o b o c i e łączy się z poniższymi
konsekwencjami :
1) zmniejszenie liczby przestępstw w tzw.
"białych kołnierzykach", jak i
2) dokonywanych pod pozorem legalnej pracy,
3) wzrost przestępstw popełnianych w nocy, a
także dokonywanych przez osoby młode.
Nie stwierdzono relacji miedzy wzrostem
bezrobocia a przestępstwami popełnianymi
dla zdobycia środków utrzymania.
40 . Jakich nazw można użyć w
odniesieniu do grupy
przestępczej ?
1.banda,
2.gang,
3.mafia.
41.Jaki zasięg terytorialny może
przybierać zorganizowana działalność
przestępcza (scharakteryzować każdy z
nich)?
Z a s i ę g przestępczości zorganizowanej :
1) l o k a l n y Działalność organizacji
przestępczej obejmuje niewielki teren, np.
jednej dzielnicy, jednego miasta ;
2) k r a j o w y Działalność organizacji
przestępczej zamyka się w obrębie jednego
kraju, ale obejmuje większy obszar niż w
przypadku zasięgu lokalnego.
3) m i ę d z y n a r o d o w y Działalność
organizacji przestępczej prowadzona jest na
terytorium co najmniejdwóch lub większej
liczby krajów
Document Outline